آموزش معماری و برخی از مسائل آن در ایران:

حسین سلطانزاده

معماری در دنیای كهن به‌عنوان حرفه‌ای مطرح بود كه از یك سو از فنی‌ترین حوزه‌های مربوط به علوم‌ ساختمانی تا هنری‌ترین مباحث مربوط به زیبایی‌شناسی، و از سوی دیگر از طراحی در مقیاس كوچك یك عنصر تأسیساتی مانند یك آب‌انبار یا پل كوچك یا اصطبل تا طراحی یك محله و یك شهر را دربر می‌گرفت و هر چند كه در هر یك از حوزه‌های فوق‌ افرادی صاحب‌نظر و حرفه‌ای‌تر بودند و سلسله‌مراتبی نیز بین معماران گوناگون وجود داشت، اما در مجموع همه فعالیت‌های فوق در حوزة معماری قرار داشت. بیش از شش دهه است كه از آموزش معماری به شكل امروز در دانشگاه‌های ایران سپری می‌شود اما هنوز روش یا روش‌های كاملاً رضایت‌بخشی شكل نگرفته است و این نكته كمابیش در همة دانشكده‌های معماری وجود دارد. در این نوشتار به صورتی ساده و كلی تلاش می‌شود كه برخی از عواملی كه موجب عدم شكل‌گیری روش‌های، مناسب و رضایت‌بخش آموزشی شده است، مورد اشاره قرار گیرد:

مسئله نخست: تعریف معماری

هر رشته دانشگاهی به‌صورت بنیادی باید براساس اهداف و نیازهای مشخصی شكل گیرد تا بتوان در طی آن متخصصان و افرادی را آموزش داد و تربیت كرد كه بخشی از نیازهای جامعه را برآورده سازند.

عوامل گوناگونی در شكل‌گیری هدف یا اهداف آموزشی هر رشته مؤثر است كه یكی از مهم‌ترین آن‌ها، نیازهای عینی و ملموس جامعه می‌باشد، به نحوی كه می‌توان اظهار داشت بسیاری از رشته‌های دانشگاهی در دنیای معاصر براساس نیازهای موجود یا آتی جامعه شكل می‌گیرند یا توسعه می‌یابند.

گسترش روز افزون تقسیم كار و انواع فعالیت‌های اجتماعی غالباً موجب ایجاد تخصص‌ها، رشته‌ها و گرایش‌های جدید دانشگاهی می‌شود كه در زمینة معماری نیز چنین شده است واز چند سال پیش معماری از كارشناسی ارشد پیوسته به كارشناسی و كارشناس ارشد ناپیوسته با گرایش‌های متفاوت تغییر یافته است وبه این ترتیب كسانی كه در دورة كارشناسی ارشد در حوزة معماری فارغ‌التحصیل شوند، در زمینه یك گرایش تخصصی تحصیل خواهند كرد و از این لحاظ نسبت به گذشته پیشرفت قابل ملاحظه‌ای حاصل شده است.

از حدود یك قرن پیش به تدریج حوزة وسیع و گستردة معماری ابتدا به سه حوزة معماری، عمران (راه و ساختمان) و شهرسازی (طراحی شهری و سپس برنامه‌ریزی شهری) تقسیم شد و سپس این رشته به حوزه‌های دیگری مانند طراحی منظر، مرمت بناها، طراحی فضاهای مسكونی و غیره در حال تجزیه است و می‌توان اظهار داشت كه متناسب با گسترش تقسیم كار و فعالیت‌های اجتماعی مربوط به انواع فضاهای معماری و شهری، تجزیة این رشته به رشته‌های جدید دانشگاهی و حرفه‌ای ادامه خواهد یافت.

اما هنوز یك نكته اساسی و مهم در رشته معماری باقی مانده است،‌ و آن چگونگی نگاه مراكز آموزشی به معماری یا به عبارت دیگر نگرش و تعریف هر یك از مراكز آموزشی نسبت به معماری است.

در زمینة تعریف معماری باید اشاره شود كه دیدگاه‌های بسیار متفاوت و متنوعی از گذشته تا امروز نسبت به این تخصص وجود دارد، كه می‌توان آن را حداقل به سه تعریف كلی طبقه‌بندی كرد:

در ساده‌ترین و ابتدایی‌ترین تعریف، به معماری به‌عنوان یك حرفه و فن نگریسته می‌شود كه براساس آن یك فضا به‌طور عمده باید براساس كاركرد بنا و اصول سازه و فن ساختمان و سپس شرایط محیطی، طراحی و ساخته شود. معماری براساس این تعریف بیشتر به‌عنوان یك تخصص فنی، حرفه‌ای و اجرایی مورد توجه قرار می‌گیرد. این نگرش در بسیاری از مراكز آموزشی در كشورهای آلمان و اتریش دیده می‌شود و بر پایة آن معماری و عمران بسیار نزدیك به هم دیده می‌شود.

در تعریف دوم معماری، به صورت عمده، به‌عنوان یك حرفه و رشتة فنی ـ هنری نگریسته می‌شود كه بر پایة آن در طراحی یك فضا، افزون بر جنبه‌های سازه‌ای و فنی باید به نكات و خصوصیات هنری فضا، كاملاً توجه كرد و هر فضای معماری می‌تواند به‌عنوان یك اثر هنری مورد ملاحظه قرار گیرد. اهمیت جنبه‌های هنری هر فضای معماری یا شهری در این نگرش به گونه‌ای است كه باید آن را مهم‌ترین معیار سنجش یك اثر به شمار آورد.

براساس همین دیدگاه دانشكده هنرهای زیبا یا بوزار در فرانسه شكل گرفت و دانشكدة هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تقلید از آن تكوین یافت. زیرا از این نگرش، هنر معماری وجوهی مشترك با سایر هنرهای زیبا مانند نقاشی، گرافیك، مجسمه‌سازی، موسیقی و برخی از دیگر هنرها دارد و به این دلیل این رشته در كنار سایر رشته‌های هنری قرار می‌گرفته است، در حالی كه بر پایة نگرش نخست غالباً رشته معماری در دانشكدة فنی و مهندسی و در كنار رشته‌هایی مانند راه و ساختمان، عمران و مانند آن قرار دارد.

نگرش سومی كه از دهه‌های اخیر مطرح شده است، توجه به معماری به‌عنوان هنری است كه از برخی مباحث نظری در زمینة فلسفه، روان‌شناسی، فرهنگ و تاریخ تأثیر می‌پذیرد، و هر چند كه در برخی موارد به نظر می‌رسد در زمینه نقش تئوری در طراحی افراط می‌شود، اما در مجموع دیدگاه‌های قابل توجهی در این زمینه وجود دارد كه نمی‌توان آن‌ها را نادیده انگاشت.

افزون بر موارد فوق، لازم است به نقش فناوری در شكل‌گیری تعریف جدیدی برای معماری اشاره كرد. البته آشكار است كه هنوز معماری به اندازة سایر تخصص‌ها از فناوری تأثیر كافی را نپذیرفته و به ویژه در كشورهای در حال توسعه، معماری غالباً كمابیش به شیوه‌ای قدیمی و ناكارآمد و نامناسب اجرا می‌شود و به شكلی شایسته و قابل توجه از پیشرفت‌های فناورانه در ساختمان‌سازی بهره كافی گرفته نشده است، اما می‌توان انتظار داشت كه به تدریج در آینده نزدیك از صنعت بتوان بیشتر در معماری استفاده كرد، در آن صورت تولید صنعتی (نه به مفهوم سنتی آن) و كاربرد فناوری در همة ابعاد در ساختمان‌سازی می‌تواند اثرات بارز و چشم‌گیری برجای گذارد.

در زمینة تاثیر فناوری جدید در معماری می‌توان به نقش رایانه و انواع نرم‌افزارها در طراحی معماری و سازه اشاره كرد. نقش رایانه را حداقل از دو لحاظ می‌توان مورد توجه قرار داد: نخست از جنبة تأثیر آن در طراحی كه سبب شد امكانات تصویری بسیار زیاد و قابل توجهی در طراحی پدید آید و به سادگی و در فرصتی كوتاه می‌توان اتودهای گوناگونی را آزمود و هر كدام را از زوایای گوناگون مورد ملاحظه و بررسی قرار داد و به ویژه باید توجه داشت كه سطوح و فضاهایی را كه می‌توان به كمك رایانه طراحی كرد. به سادگی با دست و به شیوة سنتی ممكن نیست طراحی نمود.

افزون بر زمینة طراحی می‌توان به نقش و كاركرد بسیار مهم رایانه در زمینه محاسبة سازه، قطعات و جزئیات اجرایی اشاره كرد كه امكان طراحی و اجرای سازه‌های پیچیده و مناسب را فراهم كرده است.

فیزیك جدید و نظریه‌های آن، نجوم و برخی از دیگر علوم در شكل‌گیری بعضی از نظریه‌های نوین در زمینة هنر و معماری نقش داشته‌اند. بنابراین براساس نگرش یا تعریف سوم، معماری و بعضی از دیگر هنرها می‌توانند تحت تأثیر برخی از علوم انسانی، طبیعی و علوم مربوط به كیهان‌شناسی و نجوم قرار گیرند. طبیعی است كه در آن گروه از مراكز آموزشی كه با چنین نگرشی به معماری توجه دارند، بخشی از دروس نظری متناسب با این دیدگاه به دانشجویان ارائه می‌شود.

مراكز آموزش معماری در كشورهای پیشرفته غالباً متناسب با اهداف آموزشی و نوع نگرشی كه به معماری دارند، ‌نوع و محتوای دروس را برنامه‌ریزی‌،‌ طراحی و اجراء می‌كنند و دانشجویان غالباً به‌صورت آگاهانه دانشكده و نوع گرایش معماری خود را انتخاب می‌كنند و در طول تحصیل با آن نگرش اموزش می‌بینند، در حالی كه در ایران با وجود آن كه مراكز با سابقه و بزرگ آموزش معماری، ظاهراً براساس یك برنامة مشخص كه از ابتدا داشته‌اند در محیط دانشگاه در كنار برخی از رشته‌های هنری یا فنی جای گرفته‌اند اما از یك سو به سبب نبود اهداف و برنامه‌های مشخص آموزشی و از سوی دیگر به سبب وجود سرفصل‌های مشترك درسی و نیز نبود نیروی انسانی كارآمد كافی و منسجم،‌ همه در عمل كمابیش به یك‌گونه عمل می‌كنند و تفاوت‌ها و تمایزها غالباً جنبة سلیقه‌ای دارد.

با وجود این، عموماً یك مشكل اساسی در همین شرایط در مراكز مزبور وجود دارد و آن گرایش‌های گوناگون و گاه بسیار متفاوت اساتید و مدرسان در یك مركز آموزشی است كه غالباً موجب ایجاد سردرگمی و آشفتگی ذهنی بسیاری از دانشجویان می‌شود.

مسئله دوم : طراحی با دست یا رایانه

یكی دیگر از نكاتی كه در مراكز آموزش معماری در ایران غالباً مطرح است و اساتید و مدرسان نسبت به آن دیدگاه‌های متفاوتی دارند،‌ موضوع انجام طراحی با دست و به‌صورت سنتی و یا با رایانه است.

می‌توان پذیرفت كه در جهان امروز و با توجه به توسعة فناوری و از جمله گسترش روز افزون امكاناتی كه رایانه در اختیار طراحان و معماران قرار می‌دهد، نمی‌توان به سادگی این امكانات را نادیده گرفت و به روش‌های سنتی و قدیمی به طراحی ادامه داد. به همین سبب بسیاری از مدرسان، كاربرد رایانه را در طراحی مجاز می‌دانند، اما مسئله‌ای كه در این حالت باقی می‌ماند این است كه ارزیابی طرح‌هایی كه با رایانه طراحی و ارائه می‌شود، چگونه باید صورت گیرد؟ به ویژه هنگامی كه این كارها در كنار طرح‌هایی قرار می‌گیرند كه با دست طراحی و ارائه شده‌اند.

از سوی دیگر عده‌ای از مدرسان هنوز برانجام طراحی و ارائه آن با دست تاكید دارند. بعضی از این گونه مدرسان بر جنبه‌های هنری فعالیت معماری تاكید دارند و از این دیدگاه معتقدند كه معماری به‌عنوان یك هنر جنبه‌ای فردی و شخصی دارد و معمار باید از توان‌مندی‌های فردی خود حداكثر بهره‌برداری را داشته باشد.

افزون بر این، عدة معدودی از مدرسان به غیر از جنبه‌های هنری و زیبایی‌شناسانه فعالیت دستی، به تلاش فردی و نیز به مهارت مستتر در كار دستی و جنبه‌های كمی و كیفی آن نیز تأكید دارند و با انجام كار با رایانه حتی انجام كارهای ساده فنی كه به مهارت‌های هنری نیز چندان نیازی ندارد، مخالف هستند.

شاید بتوان برای موضوع اخیر حداقل دو عامل را مؤثر دانست، نخست آن‌كه، یادگیری در اثر كار دستی غالباً ممكن است بهتر صورت گیرد و دوم آن كه در كارهای رایانه‌ای امكان اقتباس سطحی از دیگران بیشتر وجود دارد.

فراتر از گرایش‌ها، اندیشه‌ها و سلیقه‌های متفاوت، بلاتكلیفی دانشجویان در برابر مدرسان گوناگون است. زیرا در بعضی مراكز آموزش معماری، عده معدودی از مدرسان و اساتید بدون هماهنگی مناسب با همكاران یا خط‌مشی مركز آموزشی، روش و نگرش خود را دربارة چگونگی انجام طرح های معماری یا سایر دروس اعمال می‌كنند. در حالی كه اگر هر یك از مراكز آموزش معماری‌،‌ اهداف، برنامه‌ها و خط‌مشی مشخصی داشته باشد، دانشجویان خواهند دانست كه با چه نوع نگرش و چه برنامة آموزشی مواجه هستند.

مسئله سوم : معماری و شهرسازی

چنان‌كه پیش‌تر اشاره شد، معماری به‌عنوان رشته، حرفه و تخصصی جامع، در گذشته از یك سو رشته‌هایی مانند راه و ساختمان و عمران و از سوی دیگر شهرسازی و طراحی محیط را در بر می‌گرفت. اما نزدیك به یك قرن است كه به تدریج شهرسازی به‌عنوان تخصصی متمایز از معماری در بسیاری از مراكز آموزشی در غرب شكل گرفته است. این رشته در بسیاری از مراكز آموزشی به رشته‌های دیگری از جمله برنامه‌ریزی شهری و طراحی شهری تفكیك شده است. البته تخصص‌های دیگری مانند ترافیك نیز مربوط به مسائل شهری است و بنابر ضرورت‌های موجود پدید آمده است.

رشتة كارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری غالباً از دانشجویانی با گرایش‌های بسیار متفاوت، مانند جغرافیای شهری، معماری، عمران، محیط‌زیست و مانند آن تشكیل شده است، درحالی‌كه رشتة كارشناسی ارشد طراحی شهری از دانشجویان معماری شكل گرفته است. اخیراً رشته‌ای در مقطع كارشناسی ارشد شكل گرفته كه تركیبی از هر دو گرایش است و گمان می‌رود كه دانشجویان پس از گذراندن دروس مشترك، براساس علاقه و رشتة تحصیلی پیشین خود لازم است حداقل به دو گروه تقسیم شوند.

نكته قابل توجه این است كه با وجود آن‌كه این دو گرایش یا رشته مدت‌هاست كه در دورة كارشناسی ارشد از هم متمایز شده‌اند، اما در دورة دكترا در بعضی از مراكز آموزشی دوباره درهم ادغام شده و دانشجویانی با گرایش‌ها و تحصیلات متفاوت دروس غالباً مشتركی را می‌گذرانند و مدرك نسبتاً واحدی را می‌گیرند.

این مسئله از دو جنبة قابل توجه و بررسی است. نخست، آن‌كه انتظار می‌رود در مقاطع تحصیلی بالاتر، هر رشتة تحصیلی به شكلی تخصصی‌تر و دقیق‌تر مطرح شود،‌ درحالی‌كه در این مورد پدیدة دیگری رخ داده است و طبیعی است كه در این حالت نمی‌توان انتظار داشت كه مطالب و مباحث به شكل دقیق، عالی و كاملاً تخصصی پیگیری شود.

جنبة دوم،‌ مربوط به امور طراحی،‌ اداری،‌ اجرایی یا حتی آموزشی است، زیرا در هر یك از این عرصه‌ها گاه افرادی حضور خواهند داشت كه پیشینه‌های آموزشی و دیدگاه‌های آنان با یكدیگریا با كاری كه انجام خواهند داد، متفاوت خواهد بود و این مسئله در عرصه‌ها و محیط‌های فوق می‌تواند پیامد‌های ناخوشایندی به همراه داشته باشد.

بنابراین انتظار می‌رود كه هر رشتة تحصیلی در هر مقطع نسبت به مقطع پیش از آن تخصصی‌تر و دقیق‌تر مطرح شود تا به شكلی دقیق‌تر امكان پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه وجود داشته باشد.

مسئله چهارم : تشریفات داوری، ارزشیابی و فقدان نقد اصولی

داوری و ارزشیابی یك اثر معماری فرایندی پیچیده،‌ حساس و دشوار است. زیرا معماری همانند علوم طبیعی تنها دارای قواعد و اصول معین، مشخص و آشكاری نیست كه همه آن را قبول داشته باشند و بتوان به سادگی یك اثر را نسبت به آن سنجید و ارزشیابی كرد، بلكه به‌عنوان یك حرفه‌ علمی ـ هنری، از برخی اصول، قواعد و عوامل نیز تأثیر می‌پذیرد كه ریشه در فرهنگ، تاریخ، فلسفه و حتی اندیشه‌های فردی طراح دارد و غالباً برخی از آثار، جنبه‌ای شخصی و فردی نیز به خود می‌گیرد. البته این موضوع به این معنی نیست كه داوری و ارزشیابی آثار معماری ممكن نیست، بلكه منظور این‌ است كه برای این اقدام باید با دقت به اصول و عوامل مؤثر در پیدایش یك اثر توجه كرد، زیرا داوری صحیح، نقش بسیار مهمی در اعتلای این حرفه می‌تواند ایفا كند.

امروزه در بسیاری از مراكز آموزش معماری معمول است كه هر مدرس، آموزش دانشجویان را به تنهایی برعهده می‌گیرد ودر پایان نیز خود به تنهایی آثار دانشجویان را داوری و ارزشیابی می‌كند بدون این كه داوری در تعامل با دیگر مدرسان قرار گیرد.

در جامعة حرفه‌ای نیز غالباً وضع به همین ترتیب است، یعنی یك طراح در تعامل دو سویه با مشتری یا كارفرمای خود اقدام به طراحی می‌كند وتوافق‌ طرفین منجر به تثبیت یك طرح معماری می‌شود. در كشور ما طرح‌های بسیار اندكی به مسابقه گذاشته می‌شود. در بعضی از مسابقات هیئت داوری به صورت گروهی نسبتاً منسجم و دارای گرایشی خاص، ونه به‌صورت گروهی متشكل از افراد صاحب‌نظر و بدون گرایش گروهی، به قضاوت آثار می‌پردازند و غالباً در این حالت با توجه به گرایش‌ گروه‌ داوران می‌توان از پیش اثر انتخابی را حدس زد، به این ترتیب شاید سالانه تنها چند مسابقه معماری به صورتی مناسب و شایسته برگزار می‌شود كه با توجه به شمار ساختمان‌هایی كه در كشور ساخته می‌شود، كافی نیست.

فضای حاكم بر مراكز آموزش معماری و دفاتر مهندسان مشاور و نیز نشریه‌ها و مجله‌های معماری نیز تاكنون امكان فراهم شدن شرایط مناسب برای نقادی طرح‌های معماری را پدید نیاورده است.

طبیعی است كه در چنین شرایطی، معماری، آموزش آن، طرح‌ها و آثار تولید و ساخته شده به‌نحوی شایسته ارتقا و اعتلا نمی‌یابد و لازم است محیط و شرایطی فراهم شود كه به شكل مناسب و به دور از كنش‌های غیرحرفه‌ای و غیرآموزشی بتوان آثار و طرح‌های معماری را مورد نقد قرار داد.

مسئله پنجم : مدرك ‌گرایی

معماری به‌عنوان یك حرفه، هنر و یك رشتة چند وجهی بیشتر بر كار ارزشمند تجربی و نه انجام هر كار اجرایی و نیز داشتن اندیشه، نظریه و دانش منسجم و خلاق متكی است و طبیعی است كه داشتن مدارك و سوابق آموزشی همواره لازم است اما كافی نیست. در این زمینه دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد. برخی از افراد به موضوع تجربیات عملی یا به عبارت دیگر به آنچه فرد ساخته است اهمیت می‌دهند. گروهی ضمن توجه به این نكته، خاطر نشان می‌سازند كه اگر ساختن به تنهایی مهم‌ترین معیار باشد، پس بسیاری از بساز و بفروش‌ها را می‌توان معماران برجسته‌ای به شمار آورد. گروهی نیز تاكید می‌كنند كه آثار طراحی و اجرا شدة ارزشمند و گران‌بها را می‌توان به‌عنوان بخش قابل توجهی از سوابق و مهارت‌های حرفه‌ای یك معمار به شمار آورد و در نتیجه كیفیت این آثار را با مترمربع و كمیت آن‌ها نمی‌توان سنجید، بلكه باید از معیارهای كیفی در این زمینه استفاده كرد. به همین ترتیب فقط سوابق تدریس یا پیشینة كار حرفه‌ای به صورت كمی‌ نمی‌تواند برای سنجش كارآیی افراد كافی باشد،‌ هر چند كه لازم است .

به نظر می‌رسد برای سنجش افراد و ارزشیابی آنان به غیر از معیارهای كمی، باید از معیارهای كیفی نیز بهره برد، زیرا در تجربیات آموزشی و حرفه‌ای ملاحظه شده است كه معیارهای كمی برای بررسی كیفیت فعالیت افراد، به تنهایی كافی نیستند، به‌ویژه آن‌كه در این مورد ملاحظه می‌شود كه از مدرك و سابقه تدریس یا كار افراد به‌صورت یكسان و هماهنگی برای ارزشیابی آنان استفاده نمی‌شود.

یكی از مشكلات مدرك‌گرایی در مركز آموزشی این است كه برای تدریس برخی از دروس به افرادی با تبحر ویژه نیاز است كه این تبحر به‌ویژه در رشته‌ای مانند معماری تنها در اثر آموزش بیشتر حاصل نشده، بلكه مهارت‌های فردی و تجربیات شخصی در كسب آن اهمیت قابل توجهی دارد، و لزوماً افرادی با مدارك بالاتر نمی‌توانند از عهدة تدریس آن دروس برآیند، در این حالت نظام اداری و آموزشی غالباً امكان بهره‌گیری از مهارت، دانش و تجربیات این‌گونه افراد را به سادگی فراهم نمی‌آورد.

برای مثال می‌توان به برخی از معماران حرفه‌ای اشاره كرد كه گاه بیش از دو دهه سابقة فعالیت‌های ارزشمند حرفه‌ای دارند اما مدارك انان كارشناسی ارشد است، كه براساس ضوابط نمی‌توان از آنان به‌عنوان نیروهای دائمی آموزشی استفاده كرد.

مسئله ششم: نقش مدیریت آموزشی و پژوهشی

یكی از مسائل مهم در آموزش معماری كه كمابیش در مورد بسیاری از رشته‌های دانشگاهی وجود دارد، روش غیرخلاقانة آموزشی است كه طی آن غالباً دانشجویان به حفظ كردن مباحث و مطالب می‌پردازند و یا فضاهای معماری.

معرفی پژوهشکده حفاظت ومرمت آثارتاریخی- فرهنگی:

پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی، در سال 1375 به عنوان یکی از 5 پژوهشکدة سازمان میراث فرهنگی کشور ( پژوهشگاه)  وقت فعالیت خود را آغاز نمود. ماهیت زمینه فعالیت‌ها و نیازهای ساختار تشکیلاتی سازمان متبوع باعث شد تا کلیه اقدامات و برنامه‌ها در این پژوهشکده بر اساس محورهای پژوهشی، ستادی، آموزشی و اجرایی طراحی شده و شکل گیرد. لزوم شناخت دقیق آثار تاریخی – فرهنگی و ویژگی مواد به کار رفته در آنها، تحقیق و درک فن‌آوری‌های کهن، آشنایی با واکنش مواد و عناصر مختلف استفاده شده در یک اثر در برابر تأثیر عوامل گوناگون محیطی، شناخت فرآیندهای فرسودگی و تخریب همپای ضرورت‌های مطرح برای شناخت تأثیر روش‌های متفاوت حفاظت و مرمت آثار و بهینه سازی آنها، تلفیق روش‌های سنتی و بومی حفاظت و مرمت با شیوه‌های جدید و روز جهانی، آشنایی با خواص مواد مورد استفاده در امر حفاظت و مرمت و آگاهی از تأثیرات جانبی آنها بر آثار باعث شد تا همه ساله پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی پروژه‌های مختلفی را حول محورهای یاد شده تعریف و هدایت کرده و یا در اجرای پروژه‌های مشابه و مربوط با دیگر مؤسسات تحقیقاتی همکاری کند. گستردگی شبکه کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های حفاظت و مرمت و تنوع اشیاء و تعدد آثاری که موضوع کار این شبکه و کارشناسان شاغل در آن به شمار می‌روند نیازمند سیاستگذاری و نظام برنامه‌ریزی و اجرایی هماهنگی است که یکی دیگر از محورهای عملکردی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی را شکل می‌دهد. در این جایگاه پژوهشکده عهده‌دار همکاری با واحدهای مختلف درون سازمانی است که یا به طور مستقیم و یا غیرمستقیم با امر حفاظت و مرمت آثار و تزیینات وابسته به معماری در ارتباط هستند، به علاوه پشتیبانی علمی، اجرایی و سازماندهی منابع انسانی و در برخی موارد مالی پروژه‌های کوچک و بزرگ حفاظت و مرمت و نیز جذب و تقویت نیروی انسانی برای کار در این شبکه از دیگر عناوین کاری پژوهشکده به شمار می‌رود. موفقیت‌های به دست آمده و نتایج درخشانی که در این زمینه حاصل شده است باعث شده تا دامنه بهره‌گیری از خدمات پژوهشکده تنها منحصر به واحدهای درون سازمانی نشده و واحدها و مراکز خارج از سازمان نیز به نوعی تعامل و همفکری در زمینه‌های یاد شده با پژوهشکده حفاظت و مرمت دست یابند.روند روبه رشد فارغ التحصیلان مقاطع مختلف تحصیلات دانشگاهی در زمینه حفاظت و مرمت، توجه به خصوصیت چند وجهی و ضرورت استفاده از علوم و تخصص‌های دیگر در اجرای بخش‌های مختلف طرحهای حفاظت و مرمت، پیشرفت روزافزون سطح فن‌آوری و تولید انبوه اطلاعات تخصصی در زمینه حفاظت و مرمت، ماهیت پژوهشی- کاربردی بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پژوهشکده و بسیاری عوامل دیگر موجب شده‌اند تا علاوه بر برنامه‌های مختلف آموزشی که هر ساله توسط پژوهشکده برنامه‌ریزی و اجرا می‌شوند، سهم عمده‌ای از کلیه فعالیت‌های پژوهشکده دارای زمینه‌های آموزشی و باز‌آموزی بالقوه و بالفعل باشند. به طور کلی می‌توان گفت برنامه‌ها و فعالیت‌های آموزشی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی–فرهنگی در زمینه‌های تخصصی به منظور تربیت، بازآموزی و ارتقاء سطح علمی دست اندرکاران امر حفاظت و مرمت در سه سطح کشوری، منطقه‌ای و بین‌المللی، با برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی، سمینارها و گردهمایی‌های تخصصی، تهیه، تولید و انتشار مواد و مطالب آموزشی به صورت پوستر، دستورالعمل مقالات و فیلم‌های آموزشی، انتشار خبرنامه و ایجاد پایگاه‌های اطلاع‌رسانی و مشاوره و نیز تکمیل و تجهیز کتابخانه و مرکز اسناد تخصصی حفاظت و مرمت توسط این پژوهشکده اجرا می‌شود.

پژوهش‌های موفق از جمله پژوهش‌های مرتبط با حفاظت و مرمت آثار و مسائل مربوط به آن را نمی‌توان جدا از بستر‌های اجرایی دانست و در بسیاری از موارد تعریف و انجام پروژه‌هایی با نتایج کارآمد و مؤثر بدون شناخت مشکل‌ها، اولویت‌ها و ضرورت‌های مطرح میسر نیست. از طرف دیگر عرصه‌های اجرایی موقعیت‌های خاص و گرانقدری را برای آزمودن نتایج پژوهش‌ها و نیز آموزش در اختیار می‌گذارد. بر همین اساس گرایش پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار نیز به انجام طرح‌ها و فعالیتهای اجرایی پیرو چنین دیدگاهی بوده و در تمامی موارد برنامه‌های اجرایی پژوهشکده جدای از مسایل تحقیقاتی و آموزشی نبوده است. به طور کلی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی با تکیه بر توان بالای کارشناسی و اجرایی در شبکه حفاظت و مرمت سطح کشور توجه خود را در انتخاب و انجام طرح‌های اجرایی تنها معطوف به آن دسته از برنامه‌ها می‌سازد که اولاً ابزار و امکانات خاص اجرایی آن به طور انحصاری در اختیار پژوهشکده بوده و یا بستر تحقیقاتی و آموزشی مورد نیاز برای پشتیبانی طرح‌های آموزشی و پژوهشی را در اختیار بگذارند.در تمامی فعالیت‌ها و محورهای یاد شده، پژوهشکده با اعتقاد به ماهیت فراگیر و جهانی امر حفاظت از میراث فرهنگی و یادگارهای تمدن بشری و نیز موقعیت خود در سطوح مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی نهایت همراهی و همکاری با نهادها و موسسات بین‌المللی تخصصی را داشته و در بسیاری از موارد حتی فراتر از حوزه‌های تخصصی خود عهده‌دار انجام و هماهنگی فعالیت‌هایی در زمینه سایر مسایل مربوط به میراث فرهنگی بوده است. همین امر باعث شده تا امروزه پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی–فرهنگی نامی شناخته شده در سطح بین‌المللی و بین کارشناسان و متخصصان امور میراث فرهنگی به شمار آید.

تمامی فعالیت‌های یاد شده به صورت متمرکز در ساختار فعلی پژوهشکده انجام می‌شود. این بدنه متشکل از گروه‌های تخصصی حفاظت و مرمت (گروه حفاظت و مرمت آثار فلزی، گروه حفاظت آثار سفالین و شیشه، گروه حفاظت نقاشی، گروه حفاظت تزئینات وابسته به معماری و بقایای باستانشناسی، گروه حفاظت نسخ خطی و کاغذ و گروه حفاظت بافته‌ها)، بخش‌های تحقیقاتی شناخت مواد و فن‌آوری‌های کهن ( واحدهای مختلف تجزیه کمی و کیفی مواد، میکروسکوپی و مطالعات ساختاری، مطالعات زیست محیطی و سالیابی) است.با توجه به سیاست‌های یاد شده پژوهشکده از جمله اعتقاد بر ماهیت فراگیر و جهانی امر حفاظت و مرمت و معرفی پژوهشکده در سطح منطقه‌ای و بین المللی، این پژوهشکده دارای واحد مستقل همکاری‌های بین المللی است که عهده‌دار برقراری و حفظ ارتباطات تخصصی در زمینه‌های مختلف پژوهشی، آموزشی، اطلاع رسانی و اجرایی می‌باشد.

بخش معرفی و آموزش پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی شامل کتابخانه و مرکز اسناد، دفتر گردهمایی‌ها و مجامع، انتشارات و آموزش، از دیگر بخش‌های اجرایی پژوهشکده است که به صورت تخصصی برنامه ریزی، اجرا و هدایت طرح های مربوطه را با همکاری دیگر گروهها، بخش‌ها و واحدهای پژوهشکده و سازمان میراث فرهنگی  بر عهده دارد. دانشجویان و محققان حفاظت و مرمت آثار نیز از خدمات و تولیدات این بخش استفاده می‌کنند.

از دیگر قسمت‌های پژوهشکده می‌توان به امور اداری و مالی و بخش رایانه و اطلاعات مدیریت اشاره کرد.پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی در ترکیب فعلی خود دارای نزدیک به 50 همکار بوده که از این میان 7 نفر عضو هیئت علمی، 17 نفر کارشناس و کارشناس ارشد شاغل در بخش‌های تحقیقاتی و گروه‌های پژوهشی و 25 نفر در بخش‌های اداری، پشتیبانی و خدمات به انجام وظیفه می‌پردازند. ساختار نهایی پژوهشکده به تبع تغییراتی که پس از ادغام دو سازمان میراث فرهنگی و گردشگری روی داده و با در نظر گرفتن تشکیلات مصوب پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تا پایان سال جاری تهیه و برای تصویب ارائه خواهد شد.

اين چند ترفند ، بهترين راه براي يافتن بهينه موضوعات در موتور جستجوي گوگل است:

1 - همه‌چيز در نحوه نوشتن

‌با اطلاع از چگونگي نوشتن عبارات جستجو در موتورهاي جستجو، مي‌توانيد اطلاعات موردنيازتان را به راحتي پيدا کنيد. به عنوان مثال دستور <کلمه مورد نظر: INURL> باعث مي‌شود تا موتور جستجوي گوگل، همه صفحاتي که در آدرس URL آن‌ها، کلمه مورد نظر وجود داشته باشد را برايتان فهرست کند.  - نوار ابزار گوگل

با اضافه کردن نوار ابزار گوگل به مرورگرتان، از اين پس مي‌توانيد کار جستجو را با سرعت و راحتي بيشتري انجام دهيد. يکي ديگر از امکانات اين

2- متن کامل :

 نوار ابزار، جلوگيري از نمايش پنجره‌هاي تبليغاتي است. براي دريافت اين برنامه و کسب اطلاعات بيشتر به نشاني TOOLBAR.GOOGLE.COM مراجعه کنيد. 3

3 - چه کسي به سايت شما لينک داده است‌:

بسياري از مديران سايت‌ها علاقه‌مندند بدانند چه کساني (از سايت خود) به سايت آن‌ها لينک داده است. گوگل به اين سوال پاسخ مي‌دهد. مي‌توانيد در قسمت جستجو، عبارت <نشاني سايت:LINK> را وارد کرده و کليد ENTER را بزنيد. نتيجه اين درخواست، فهرست سايت‌هايي است که به سايت شما لينک داده‌اند.

4 - کاربردهاي تجاري:

موتور FROOGLE.GOOGLE.COM فهرست محصولات فروشگاه‌هاي ONLINE را تهيه مي‌کند و موتور CALATOGS.GOOGLE.COM براي نمايش و درخواست کاتالوگ محصولات به‌کار مي‌رود.

5 - نگاهي به آينده:

مديران گوگل هميشه نيم‌نگاهي به آينده دارند. اگر مي‌خواهيد بدانيد چه در سر آن‌ها مي‌گذرد و قرار است در آينده چه کارهايي انجام دهند، بهتر است سري به آزمايشگاه آن‌ها بزنيد و خود از نزديک با خدمات و محصولات آتي گوگل آشنا شويد. آدرس آزمايشگاه گوگل LABS.GOOGLE.COM/GVS.HTML مي‌باشد.

6 – تعيين بازه‌ هاي تاريخي:

نتايج مطلوب‌تر در اغلب موارد، زماني که جستجويي را با گوگل انجام مي‌دهيد، نتيجه آن هزاران سايت و وبلاگ و نشاني مي‌باشد که در واقع بسياري از آن‌ها کاربرد چنداني ندارند و با موضوع موردنظرتان هماهنگ نيستند. يکي از روش‌هاي مؤثر در کاهش حجم نتايج جستجو، تعيين بازه‌هاي تاريخي است. مثلاً زماني که بازه‌اي را بين سال‌هاي 2002 تا 2004 تعريف مي‌کنيد، گوگل با تبعيت از آن، فقط آن دسته از صفحاتي که دربازه مذکور ايجاد يا روزآمد شده‌اند را برايتان فهرست مي‌کند (براي تعريف بازه‌هاي تاريخي به گزينه <جستجوي پيشرفته> مراجعه کنيد).

7 - فقط صفحات جديد:

جستجو بدون ذکر تاريخ، نتايج بي‌شماري در پي دارد. انبوه نتايج، نه تنها به يافتن مطلب موردنظرتان کمکي نمي‌کند، بلکه موجب سردرگمي‌تان نيز مي‌شود. علاوه براين اگر بعد از يک بررسي طولاني بين نتايج جستجو، به اطلاعات موردنظرتان رسيديد و متوجه قديمي بودن آن‌ها شديد، چطور؟ اگر به دنبال اطلاعات جديد و روزآمد هستيد، در قسمت جستجوي پيشرفته، عبارات <3 ماه>، <6 ماه> و حتي <يک‌سال> را در مقابل گزينه DATE وارد کنيد تا گوگل بسته به تاريخ ذکر شده، فقط فهرست صفحات جديد را برايتان نمايش دهد. مثلاً اگر عبارت <3 ماه> را انتخاب کنيد، گوگل تمامي صفحاتي که در سه ماه گذشته ايجاد يا بروز شده‌اند را جستجو و آن‌هايي که با موضوع موردنظرتان منطبق هستند را نمايش مي‌دهد.

8 - مستثني کردن کلمات:

با مستثني کردن کلمات، علاوه بر کاهش حجم نتايج جستجو، مي‌توان به اطلاعات موردنظر نزديک‌تر شد. با گذاشتن علامت <-> قبل از کلمه‌ دلخواه، گوگل آن کلمه را استثنا قلمداد کرده و از نمايش صفحاتي که حاوي چنين کلمه‌اي باشند، پرهيز مي‌کند. مثلاً نتيجه عبارت ، همه صفحاتي که مربوط به ايران هستند و از تهران نامي نبرده‌اند را شامل مي‌شود.

9- WILDCARDها:

زماني که به‌طور کامل از کلمات موضوع مورد جستجو آگاهي نداريد، بهتر است از کاراکتر کمکي ستاره <*> استفاده کنيد. کاراکتر <*> معني <هرچيز> مي‌دهد. مثلاً عبارت مي‌تواند نتايجي نظير ، و يا نتايجي از اين دست را حاصل شود.

10 –عناوين صفحات:‌

معمولاً همه صفحات وب، عنوان دارند. گاهي‌اوقات استفاده از اين عناوين، به شما در پيدا کردن مطالب مورد نيازتان کمک شاياني مي‌کند. مثلاً عبارت <کلمه مورد نظر: INTITLE>، گوگل را بر آن مي‌دارد تا فقط عناوين صفحات را براي يافتن کلمه ذکر شده، جستجو کند.

11 - شرکت در گروه‌هاي خبري:

اينترنت فراتر از ايميل و صفحات وب است. به عنوان مثال گروه‌هاي خبري (NEWS GROUP) يکي ديگر از خدماتي است که از طريق اينترنت ارايه مي‌شود. گروه‌هاي خبري گوگل، گروه‌هاي معروف و معتبري هستند که شرکت در آن‌ها، به نوبه خود، کار لذت‌بخشي است. آدرس گروه‌هاي خبري گوگل از اين قرار است: GROUPS.GOOGLE.COM

12 - جستجوي خودکار:

جستجو در اينترنت، قصه سوزن و انبار کاه است. گاهي‌اوقات ممکن است عليرغم صرف وقت زياد، باز هم به نتيجه دلخواه نرسيد. بنابراين هر ابزاري که در اين پروسه، از اتلاف وقت جلوگيري کند، بسيار باارزش است. يکي از اين ابزارها، <پيغام‌دهنده> گوگل نام دارد. اين ابزار با دريافت آدرس ايميل و عبارت مورد جستجو، به طور خودکار و روزانه، جستجويي را براساس عبارت دريافتي ترتيب داده و هر زمان که اطلاعات جديدي را يافت نمايد، آدرس آن را برايتان ايميل مي‌کند. آدرس پيغام‌دهنده گوگل به اين ترتيب است: HTTP://WWW.GOOGLEALERT.COM/

13 - جستجوگر اخبار:

اين ابزار نيز همانند پيغام‌دهنده گوگل، مشخصات اخبار موردنظر را به همراه آدرس ايميل دريافت کرده و روزانه (بنا به درخواست کاربر، قابل تنظيم است). براساس عبارت دريافتي، جستجويي را در سايت‌هاي خبري ترتيب مي‌دهد و در صورت يافتن اطلاعات مناسب، آن را برايتان ايميل مي‌کند. آدرس اين ابزار WWW.GOOGLE.COM/NEWSALERTS است.

14 - ماشين‌حساب گوگل:

گوگل براي حل معادلات رياضي هم، ابزاري دارد که بسيار سريع و با دقت عمل مي‌کند. اين ابزار علاوه بر حل معادلات رياضي، قابليت تبديل انواع واحدها به يکديگر را نيز دارد. براي آشنايي بيشتر با اين ابزار کارآمد به آدرس زير مراجعه کنيد: HTTP://WWW.GOOGLE.COM/HELP/FEATURES.HTM#CALCULATOR

15 - معني کلمات:

اگر معني يا بهتر بگوييم، تعريف کلمه‌اي را نمي‌دانيد، در کادر جستجو <کلمه موردنظر: DEFINE> را نوشته و کليدENTER را بزنيد. در جواب اين جستجو، علاوه بر تعريف کلمه، لينکي نيز نمايش داده مي‌شود که با کليک روي آن، به جزييات بيشتري مي‌رسيد.

16 - ترجمه کنيد:

در حال حاضر، ماشين ترجمه‌ گوگل مي‌تواند انگليسي را به 5 زبان زنده دنيا ترجمه کند (امکان ترجمه بالعکس نيز وجود دارد). براي استفاده از اين مترجم ماشيني به آدرسHTTP://WWW.GOOGLE.COM/LANGUAGE_TOOLS?HL=EN برويد.

17 – تصويرياب:

من شخصاً هميشه گوگل را به خاطر ابزار تصويرياب‌اش ستوده‌ام. اين ابزار با دريافت کلمه يا عبارتي، تصاوير موجود روي اينترنت را جستجو کرده و در نهايت آن‌هايي را که با عبارت دريافتي منطبق هستند، فهرست مي‌کند. براي استفاده از اين ابزار به آدرس WWW.GOOGLE.COM/IMGHP مراجعه نماييد.

18 - پرسش و پاسخ:

تحقيق و جمع‌آوري مطالب از اينترنت، کار وقت‌گيري است. اگر براي انجام اين‌کار وقت کافي در اختيار نداريد. سري به آدرس HTTP://ANSWERS.GOOGLE.COM/ANSWERS بزنيد و با مطرح کردن سوالاتتان و بررسي جواب‌ها، سريع‌تر به هدف‌تان برسيد.

19 - نمايش پنجره تنظيمات:

‌گوگل به شما اين امکان را مي‌دهد تا نحوه نمايش نتايج را مطابق ميل‌تان تنظيم کنيد. به عنوان مثال با مراجعه به آدرس WWW.GOOGLE.COM/PREFERENCES مي‌توانيد تعداد نمايش نتايج در هر صفحه را تعيين نماييد. علاوه براين در قسمت تنظيمات امکانات ديگري نظير SAFE SEARCHING نيز وجود دارد. با فعال کردن اين گزينه، گوگل از نمايش سايت‌هايي که به هر دليلي غيرمجاز هستند، پرهيز مي‌کند.

20 - آمار استفاده از گوگل:

در سايت WWW.GOOGLE.COM/PRESS/ZEITGEIST.HTML آمار جهاني استفاده از گوگل موجود است. در اين سايت جزيياتي از چگونگي استفاده ملل مختلف از گوگل و الگوهاي جستجوي آن‌ها وجود دارد.

21 - جستجو در دسته‌بندي‌ها:

علاوه بر جستجوي کلي وب، گوگل امکان جستجو در دسته‌بندي‌ها (CATEGORIES) را نيز مي‌دهد. به عنوان مثال براي يافتن اطلاعاتي درباره هنر، تجارت، ورزش و ... مي‌توانيد ضمن مراجعه به نشاني WWW.GOOGLE.COM/DIRHP، جستجويي را در دسته‌بندي‌هاي گوگل ترتيب بدهيد و سريع‌تر به هدف‌تان برسيد.

22 - براي بلاگرها:

وبلاگ داشته باشيم يا نه؟ ايده داشتن يک وبلاگ شخصي، بسيار جالب است و اين‌که با در اختيار داشتن يک وبلاگ شخصي حرف دلمان را به گوش جهانيان برسانيم، فکر بسيارخوبي است. براي ساخت يک وبلاگ شخصي، به آدرس WWW.BLOGGER.COM/START مراجعه نماييد. اين سايت متعلق به گوگل است.

23 - جستجوي داخل فايل‌ها :

با کمک گوگل مي‌توان داخل فايل‌هاي مشخصي را براي يافتن کلمه‌اي دلخواه جستجو کرد. مثلاً عبارت FILETYPE:DOC IRAN> > گوگل را برآن مي‌دارد تا تمامي فايل‌هاي DOC (مربوط به برنامه MICROSOFT WORD) را به منظور يافتن واژه‌ي IRAN جستجو کرده و آن‌هايي که داراي چنين کلمه‌اي هستند را فهرست کند.

24 - کلمات عمومي:

برخي کلمات عمومي نظير THE ،TO ،AT و غيره، زماني که در عبارت مورد جستجو ذکر مي‌شوند، توسط گوگل ناديده انگاشته مي‌شوند و تاثيري در نتيجه ندارند. حال اگر مي‌خواهيد چنين کلماتي در نتيجه جستجو موثر باشند کافي است يک علامت <+> در مقابل آن‌ها بگذاريد.

25 - موتورهاي جستجوي تخصصي:

با اين ترفند مي‌توانيد ضمن معرفي منابع موردنظرتان به گوگل، از آن بخواهيد که نتايج جستجو را فقط از همان منابع بياوريد. مثلاً براي جستجو در سايت مايکروسافت به روش زير عمل مي‌شود: HTTP://WWW.GOOGLE.COM/DIRHP،

منبع:سافتستان.

دکتر احمد میرزا کوچک خوشنویس:

متولد تهران و فارغ التحصیل کارشناسی ارشد معماری از دانشگاه هنر های زیبا

دکترای تغییر کاربری بناهای تاریخی از دانشگاه سیدنی استرالیا

عضو هیئت علمی و مدیر گروه مرمت بناهای تاریخی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

رئیس پژوهشکده ابنیه و بافت های تاریخی پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور

ترجمه کتابهای :

گونه شناسی عناصرپایدار در معماری

معماری برای کودک دانشگاه هنر اصفهان

پايان نامه‌ها:

 کد 1

عنوان نقاشي ديواري دوره قاجار (مرمت نقاشي هاي خانه اخوان حقيقي)

نگارش انسيه زنديه

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1362

 كد 2

عنوان حفاظت ومرمت پارچه هاي تاريخي نمونه باستاني (ارجان)

نگارش سوسن معتقد

استاد راهنما باقر آيت زاده شيرازي

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1368

 كد 3

عنوان سنتزبرخي از مشتقات کامفر 10 –سولفوناميد.

نگارش رويا بهادري

استاد راهنما جواد عزيزيان 

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد شيمي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه شهيد بهشتي

سال ارائه 1370

 كد 4

عنوان حفاظت و بازسازي تزئينات چوبي وابسته به معماري در رابطه با عمارت چهلستون (مرمت نقاشي روي چوب)

نگارش طاهره همتي

استاد راهنما حسين آقا جاني اصفهاتي

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1370

 كد 5

عنوان حفاظت ومرمت نسخ خطي ايراني(کاغذي)ارائه دو نمونه مرمتي از اوراق قرآني متعلق به قرن 5و8 هجري قمري

نگارش ليلا سوداگر،زهرا باقريان

استاد راهنما حسين آقاجاني

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1370-1369

 كد 6

عنوان آهن، خوردگي و حفاظت آن

نگارش معصومه جليلي

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي صنايع دستي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه الزهرا

سال ارائه 1370-1369

 كد 7

عنوان تکنيک ساخت ظروف ساساني(مطالعه بر روي چند شئي نقره ساساني موزه ايران باستان ورضا عباسي)

نگارش فرانک کاشي زاده

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1371-1370

 كد 8

عنوان بررسي ساختار يک قطعه نقاشي ديواري منسوب به دوره قاجار

نگارش آرش اميريه

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1373

 كد 9

عنوان بررسي مکانيسم تخريب شوره در اشيا سفالين

نگارش شهر زاد امين شيرازي نژاد

استاد راهنما حسين آقا جاني،مصطفي حسين آبادي

استاد مشاور 

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1373

 كد 10

عنوان جنبه‌هاي از هنر و صنعت فلز کاري از آغاز تا پايان هزاره سوم ق .م درمحوطه باستاني جنوب شرق ايران

نگارش رحمت عباس نژاد

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور مير عابدين کابلي

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد باستان شناسي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه تر بيت مدرس

سال ارائه 1373

كد 11

عنوان مستند‌سازي حجمي آثارموزه‌هاي

نگارش فريدون ميرزالو

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور ماندانا برکلنلي

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1374

 كد 12

عنوان مرمت آثار نقره‌اي

نگارش ساغر حميدي کجوري

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور عباس عابد اصفهاني

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1376-1375

 كد 13

عنوان فرايند فرسايش آ؛ثار تاريخي آهني و شيوه هاي پيشگيري و تيمار

نگارش حسين احمدي

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور عباس عابد اصفهاني

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1376-1375

 كد 14

عنوان بررسي و به سازي سريشم حيواني و کاربرد آن در مرمت ساز هاي موسيقي با ساختار چوبي(مرمت ويولن)

نگارش بهرام طاهريان

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور ابراهيم قنبري مهر

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1380

 كد 15

عنوان بررسي تعدادي از نقاشي هاي ديواري چهار بناي شاخص دوره صفويه اصفهان از طريق مقاطع ميکروسکوپي

نگارش آرش اميريه

استاد راهنما رسول وطن دوست

استاد مشاور شهلا ذبيحي

مقطع ورشته تحصيلي کارشناسي ارشد مرمت آثار تاريخي

دانشگاه محل تحصيل دانشگاه هنر اصفهان

سال ارائه 1377

 کد 16

عنوان حفاظت ومرمت آثار وتزئينات گچي در کاوش هاي باستان شناسي محوطه بندياندرگز

نگارش زهرا نوروزي

استاد راهنما ر

تخصصی:

پيش در آمدی بر معماری برای صنایع در ایران:

حجم كنونی ابنیه كه بدنه صنایع زیربنایی، مادر و تولید كالایی موجود ایران را در خود جای داده‌اند، بر میلیون‌ها متر مكعب فضای ساخته شده بالغ می‌گردد. به استثنای بخش كوچكی از آن كه بر اساس اصول و مبنای قابل قبول و روز آمد فنی بطور اعم و معماری بطور اخص بنا گردیده است، بخش اعظم آن را یا ابنیه كهنه،‌ فرسوده و از رده خارج قدیمی تشكیل می‌دهند و یا اصولاً به ساده ترین شكل و كم هزینه‌ترین مصالح ساختمانی سر هم بندی شده‌اند.

ابنیه از رده خارج صنایع قدیمی ایران‌ند كه نه تنها از لحاظ ساختمانی، بل از لحاظ فن‌آوری و ماشین‌الات نیز كهنه و قدیمی‌اند و نیاز به نوسازی و یا حتی دوباره‌‌سازی گسترده دارند. صنایع نساجی نمونه بسیار روشنی از اینگونه صنایع به شمار می‌آیند.

بدیهی است كه رسیدن به صنعت پیشرفته و روزآمد كه بتواند ضمن تأمین نیازهای به سرعت فزاینده بازار ملی، ورودی موفق و پایدار به بازارهای جهانی داشته باشد، بدون تامین استانداردهایی كه در آن جنبه‌های زیست محیطی، مطالبات نیروی كار و مدیریتی و حداكثر بهره‌وری رعایت گردیده شده باشد، ممكن نخواهد بود، و این امری است كه برخوردی مسئول و دورنگرانه را طلب می‌كند. بدین ترتیب می‌توان ابعاد مشروحه زیر را بعنوان « پیش در آمدی بر معماری برای صنایع در ایران » ذكر نمود.

1- معماری صنایع دارای ابعاد تخصصی، حرفه‌ای و آموزشی ویژه خود است. پاسخ‌های معمارانه مناسب به نیازمندی‌های در حال گسترش این رشته، نیازمند پیشرفت و ارتقاء روش‌شناسی، دانش علمی، تجربیات فنی، ‌روانشناسی كار، جامعه‌شناسی تولید، بهداشت محیط، امنیت حرفه‌ای و بطور كلی علوم رفتاری است.

2- با رشد شتابان و گسترش و پیچیدگی روز افزون عرصه‌های علمی و توسعه فن‌اوری‌ها و تنوع فرایند‌های تولیدی، روز به روز بر تنوع و پیچیدگی طراحی و اجرای این گونه ابنیه افزوده می‌شود. به علاوه مطالبات اجتماعی عوامل انسانی تولید اعم از مدیران، كارگران، كارمندان، مهندسین و صنعت‌گران و فرهنگ و سلیقه عمومی در این زمینه مرتباً در حال افزایش است.

3- به سبب نیاز كشور به صنایع و كارخانجات پیشرفته و مدرن و غنی بودن سرزمین‌ ما از لحاظ منابع اولیه، ناگزیر حركت بخش طراحی بویژه معماری بعنوان آغاز كننده طراح‌ها به سمت صنعت اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. علیهذا هر گونه سرمایه‌گذاری بیشتر حول تربیت معماران صنعتی و اهمیت دادن به نقش آنها، كشور را در آینده از پشتوانه محكمی در حیطه یكی از نیازهای حتمی آن برخوردار خواهد ساخت.

4- اولیاء امور و مجریان پروژه‌های بزرگ و كوچك در كشور، حضور معماری را از ابتدای پروژه بایستی جدی تلقی كنند تا هر پروژه در جای خود یك اثر پر معنا و دارای مفاهیم ارزشمند فرهنگ غنی ایران باشد. اگر در معماری صنعت، عناصر به جا و با تفكر انتخاب شوند، حتی بحث فرهنگ ملی را می‌توان با بكارگیری عناصری كه متذكر هویت ما باشند، مطرح كرد.

5- اقدامات گسترده‌ای می‌بایست برای تبدیل به احسن و روزآمد كردن و گسترش توده عظیم ساختمان صنایع كوچك و متوسط كه در چند دهه اخیر با توسل به كم هزینه‌ترین و ساده‌ترین وسائل و مصالح احداث گردیده و اغلب فاقد حداقل استانداردهای مورد نیاز می‌باشند. بعمل آید و بازسازی و نوسازی ابنیه صنایع قدیمی و فرسوده (اعم از دولتی و خصوصی) مورد توجه قرار گیرد.

6- تقویت و ایجاد نهادها و موسسات تحقیقاتی برای بررسی چونی و چندی مشكلات مربوطه و همچنین تدوین استانداردهای ملی، محلی، موضوعی و بخشی مربوط به ابنیه صنعتی، می‌تواند راهگشا باشد. به علاوه بازنگری و روزآمد كردن قوانین و مقررات ناظر بر ساخت و سازهای ساختمانی در بخش صنایع (زیربنایی، مادر و تولید كالایی) به شدت مورد نیاز است.

7- وظایف معمار صنایع فراتر از طراحی سایت و ساختمان‌ها با كاربری‌های گوناگون است و نقش حساس این معماران ایجاب می‌نماید كه در ارائه هر پیشنهاد و طرح، پیش نیازهایی را فراهم آورده باشند. شناخت و زندگی در محیط‌های صنعتی و كارگری و درك مستقیم روح و مفاهیم رایج در آنها، طراحی متناسب با ویژگی هر صنعت و فضاهای مرتبط با آن، كنترل و ایجاد نسبت‌های متعادل بصری، ‌از جمله پیش نیازهای ضروری برای دستیابی به یك طرح مناسب صنعتی است.

8- فرهنگ تولید و توسعه و آموزش حین كار در فضای تولیدی، میدان خوبی برای رشد دارد. بعلاوه واحد تولیدی مرزهای فضائی ـ طبقاتی را موقتاً (در مكان و زمان) و بطور مقطعی در هم میریزد و فضایی فراهم می‌آورد كه عوامل انسانی تولید از طبقات گوناگون (فرودست و فرادست و میانی) در یك فرایند تولیدی با هدفی مشترك گرد هم می‌آیند و رابطه‌ای ارگانیك ما بین آنها برقرار می‌شود. در این رابطه حیاتی، كیفیت فضایی جدایی‌ساز محو یا قابل عبور می‌گردد. معماری خوب صنعت می‌تواند كمك بزرگی به ارتقاء روابط انسانی در این سطح نماید.

9- برنامه‌های آموزشی عالی در زمینه معماری صنایع می‌بایست گسترش یابد و اگر نمی‌توان آنرا بصورت رشته مستقل در درون ساختار دانشكده‌های معماری شكل داد، این قابلیت را دارد كه بعنوان یك گزینش مستقل با دروس ویژه خود در دوره كارشناسی ارشد تلقی شود. بعلاوه تشویق، ترغیب و هدایت دانشجویان كارشناسی ارشد و دكترای رشته معماری، جامعه شناسی و… برای پرداختن به موضوعات و مشكلات مبتلا به صنعت می‌تواند این مقوله را به طرزی مناسب در سطوح عالی آموزشی هدایت نماید.

آرونا.

معرفي گروه ها در پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار:

---

1.گروه حفاظت و مرمت نقاشي:

معرفی گروه:

نقاشی و نگارگری همواره يکی از روش‌های انسان برای برقراری ارتباط با ماوراء‌طبيعت و رويارويی با ذهنيات و دنيای شيرين تخيلات و نيز ثبت احساسات و نمايش ادارک او از محيط و اتفاقات پيرامون بوده است. اين مسئله موجب شده تا اين هنر در مسير تکامل و تحول خود با بهره‌گيری از ابزار، بسترها و تکنيک‌های گوناگون جلوه‌های متعدد و متنوعی از خود به نمايش بگذارد. به کارگيری مواد و بسترهای متفاوت به نوبه خود باعث شده تا مطالعه و کار در رابطه با اين شاخه هنری از زمينه گسترده‌ای برخوردار شود. از سوی ديگر کنار هم قرار‌گيری موادی گاه کاملاً متفاوت در اجزاء يک نقاشی، سبب می‌شود که بررسی رفتارهای آثار نقاشی از نقطه نظر حفاظتی خود نيازمند تحقيق و به کارگيری علوم مختلف باشد. در نتيجه موارد ذکر شده، نگاه تخصصی به حفاظت آثار نقاشی و نگارگری يکی از با سابقه‌ترين رشته‌های تخصصی حفاظت و مرمت است.

گروه تخصصی حفاظت و مرمت نقاشي پژوهشکده نيز به منظور انجام پژوهش‌های بنيادين و کاربردی در زمينه فن‌شناسی و آسيب‌شناسی و تحقيق جهت دستيابي به روش‌هاي صحيح حفاظت و مرمت آثار نقاشي و همچنين انجام بهينه وظايف ستادی محوله از سوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگری كشور در اين زمينه تخصصی ايجاد شده است.این گروه موارد مربوط به انواع نقاشی‌ها (ديواری و سه‌پايه‌ای) را پوشش می‌دهد.

گروه حفاظت نقاشی در حال حاضر دارای فضاهای کارگاهی و آزمايشگاهی است که طرح تکميل تجهيزات تخصصی مورد نياز آن در دست اجرا است.

زمینه‌های فعالیت:

طرح هاي در دست اجرا:

فعاليت‌هاي اين گروه در سه حوزه كارگاهي‌ـ‌ اجرايي، پژوهشي و آموزشي به شرح زير انجام مي‌‌شود:

 فعاليت‌هاي پژوهشي:

1.طراحي روش اجرايي آسيب‌شناسي و تجزيه و تحليل فرآيندهاي فرسودگي آثار نقاشي.

2.شناخت و بررسي شيوه‌هاي حفاظت.

3.شناخت و بررسي علمي و آزمايشگاهي موادي كه در امر حفاظت و مرمت آثار نقاشي به كار برده مي‌شوند.

4.بررسي و اجراي شيوه‌هاي مناسب نگهداري، نمايش و معرفي.

5.تعريف استانداردهاي لازم در اين زمينه بر اساس شرايط كشور.

 فعاليت‌هاي كارگاهي و اجرايي:

 1.بررسي و نظارت بر شرايط نگهداري آثار نقاشي در موزه‌ها و مخازن.

2.همكاري در ايجاد و توسعه آزمايشگاه‌ها و كارگاه‌هاي تخصصي حفاظت و مرمت نقاشي.

3.انجام اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي نمونه‌هاي خاص آثار نقاشي و مرمت‌هاي اضطراري.

4.برقراري ارتباط اجرايي با ساير مراكز حفاظتي و مرمتي آثار نقاشي.

 فعاليت‌هاي آموزشي:

1.جمع‌آوري منابع، مطالب و اطلاعات مورد نياز در زمينه حفاظت و مرمت نقاشي.

2.برگزاري گردهمايي‌هاي تخصصي.

3.تهيه و تدوين جزوات آموزشي در زمينه حفاظت و مرمت و علوم كاربردي در شناسايي آثار نقاشي.

4.تهيه دستورالعمل‌هاي حفاظتي كه جنبه آموزشي و اجرايي داشته باشد.

5.همكاري علمي با ساير نهادها و مراكز آموزشي فعال در زمينه مرمت نقاشي.

طرح هاي انجام شده:

1- آسيب‌شناسي تابلوهاي نقاشي مجموعه سعدآباد.

2-ساماندهي، طبقه‌بندي و آسيب‌شناسي مجموعه نقاشي‌هاي موجود در مجموعه تاريخي- فرهنگي نياوران و ارايه راه‌حل‌هاي حفاظتي‌ و تعيين ‌اولويت‌هاي‌ مرمتي.

3-اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي مجسمه‌ها و تابلوي چوبي متعلق به مجموعه سعدآباد.

4-انجام اقدامات حفاظتي بر روي نقاشي‌هاي ديواري خانه امام جمعه.

5-اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي تابلو نقاشي اميركبير متعلق به مدرسه دارالفنون.

6-بررسي وضعيت آثار نمايشگاه گنجينه ناپل در مجموعه تاريخي – فرهنگي نياوران.

7-بررسي و بهينه‌سازي محيط موزه (شرايط اقليمي و ريز‌اقليمي نگهداري و نمايش) مرحله اول.

8-راه‌اندازي و فعالسازي كارگاه حفاظت و مرمت مجموعه تاريخي- فرهنگي سعدآباد.

 طرح هاي دردست اجرا:

1 _بررسي تکنيک گچبري‌هاي منحصر بفرد بقعه ايلخاني سيد رکن‌الدين يزد و ارايه راهکارهاي حفاظت (طرح مشترك با گروه تزئينات وابسته به معماري)

 2_اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي نگاره‌هاي اتاق نقاشي مجموعه تاريخي- فرهنگي کاخ گلستان (طرح مشترك با گروه تزئينات وابسته به معماري).

 3_ساماندهي، طبقه‌بندي و آسيب‌شناسي مجموعه نقاشي‌هاي پشت شيشه و تعيين اولويت‌هاي حفاظتي و مرمتي در موزه نقاشي پشت شيشه. (طرح مشترك با گروه حفاظت سفال و شيشه)

 4_ ساماندهي و مرمت نقاشي ديواري‌هاي جدا شده از ديواره‌هاي تزييني داخل بناي گنبد سلطانيه.

 5_بررسي وبهينه‌سازي محيط موزه (شرايط اقليمي و ريز اقليمي نگهداري و نـمايش آثـار نقــاشي)، مــرحله دوم، مجموعه فرهنگي و تاريخي سعدآباد و گلستان.

 6_ساماندهي و مرمت 55 قطعه نقاشي ديواري صف سلام فتحعليشاهي انتقال داده شده از محل اصلي به كاخ گلستان.

 امکانات کارگاهی و آزمایشگاهی

 با توجه به آنکه اين گروه يکی از گروه‌های تازه تاسيس در پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی- فرهنگی به شمار می‌رود، در حال حاضر طرح تجهيز آن با مساعدت مديريت پژوهشکده با جديت تمام دنبال می‌شود. بر اساس اين طرح اين گروه تا پايان پاييز سال جاری به جديدترين وسايل در امر حفاظت آثار نقاشی مجهز خواهد شد.

ساير فعاليت‌ها     

 1.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت ومرمت آثار هنری – گروه صنايع دستی مرکز آموزش عالی سوره.

2.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت و مرمت نقاشی- گروه نقاشی مرکز آموزش عالی سوره.

3.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت و مرمت آثار هنری- گروه صنايع دستی دانشگاه هنر تهران.

4.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت ومرمت آثار هنری- دانشگاه هنرهای اسلامی تبريز.

اعضای گروه:     

همكاران ثابت:

غلامرضا رحمانی

کارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخی- فرهنگی و مسئول گروه

آدرس پست الكترونيكي: gh.rahmani@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1006

 همکاران موقت طرح‌ها:

حميد فدايي: کارشناس ارشد حفاظت و مرمت و مسئول گروه تزيينات وابسته به معماري

آدرس پست الکترونيکي:  h.fadaee@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1013

ياسمن وزيری

دانشجوی کارشناسی ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخی- فرهنگی، دانشگاه هنر اصفهان

آدرس پست الكترونيكي: y.vaziri@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1040

بهناز ايزدی

کارشناس حفاظت و مرمت اشياء تاريخی-فرهنگی

آدرس پست الكترونيكي: b.izadi@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1040

سميه بوستانی

کارشناس حفاظت و مرمت اشياء تاريخی – فرهنگی

آدرس پست الكترونيكي: s.boustani@rcccr.org

تماس با ما:

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1040

           

گروه حفاظت و مرمت نقاشی

پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی-فرهنگی

صندوق پستی : 4834-11365 تهران

تلفن:          10-66737001  (021)

نمابر:                66736460 (021)

پست الکترونيک: r.rahmani@rcccr.org

2.گروه بافته ها:

بافته‌ها از جمله اولين دستاوردهاي بشري درتطابق پذيري با محيط پيرامون خود و بهره‌گيري از آن به شمار مي‌روند. جنبه غالب کاربردي اين دسته از آثار، ارزش‌هاي مطالعاتي‌اشان در زمينه‌هاي گوناگوني چون مردم‌شناسي، تاريخ اقتصاد، تاريخ فن‌آوري، بررسي سير تحولات هنري و ....از يک طرف وتنوع و تعدد بي‌نظير آثار متفاوتي که در اين گروه جاي مي‌گيرند و نيز بازه زماني و طبقه‌بندي گسترده‌اي که اين آثار را از بقاياي نا معلوم به دست آمده از حفاري‌هاي باستانشناسي تا البسه و دستبافته‌هاي مردم شناسي و بافته‌هاي تاريخ معاصر شامل مي‌شود از سوي ديگر، باعث شده تا اين بخش از آثار که بنا به ماهيت و منشاء آلي خود از جمله آسيب‌پذيرترين آثار نيز هستند بخشي از مهمترين و جالب توجه‌ترين اشياء تاريخي – فرهنگي به شمار آيند.

گروه حفاظت بافته‌هاي پژوهشکده نيز با اين ديدگاه شکل گرفته و به طور خاص بر روي انجام پژوهش‌هاي کاربردي و بنيادين، اجراي طرح‌هاي حفاظت و مرمت، فعاليت‌هاي آموزشي و نيز رسيدگي به امور ستادي در زمينه بافته‌ها در سطح کشور مي‌پردازد.

با توجه به چند جانبه بودن تحقيقات در زمينه بافته‌ها و منسوجات همچنين اعتقاد به لزوم همکاري بين بخشي و بهره‌گيري از دانش حرفه‌اي متخصصان و پژوهشگران ساير رشته‌هاي علوم و صنايع، فعاليت‌هاي اين گروه با تکيه بر توان و امکانات علمي و اجرايي درون پژوهشکده و همکاري با ساير واحدهاي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و ديگر نهادها و موسسات علاقمند به موضوع حفاظت بافته‌ها انجام مي‌شود.

اين گروه در حال حاضر داراي فضاهاي کارگاهي و آزمايشگاهي است که طرح تکميل تجهيزات تخصصي مورد نياز آن در دست اجرا است.

گروه مرمت و حفاظت بافته ها

1. شهرزاد امين‌شيرازي‌نژاد

کارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخي – فرهنگي

عضو هيئت علمي

3.گروه فلز:

mailto:sh-shirazi@rcccr.org

تلفن: 9-66737001 (21 +98) داخلي :1011

2. فاطمه حسن پور

1. آدرس پستي

تهران، خيابان امام خميني، نبش 30 تير، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي

2. صندوق پستي

4834-11365

3. تلفن

9-66737001 (21 +98)

4. تلفن

9-66737001 (21 +98)

 آثار تاریخی فلزی یکی از شناخته شده ترین و جذاب ترين موضوعات درحوزه ميراث فرهنگي و تاريخي در كشور ماو جهان بشمار می آید.همانند شكل گيري دانش حفاظت و مرمت در جهان در كشور مانيز مرمت آثار فلزي يكي از باسابقه ترين هسته هاي فعال دانش حفاظت و مرمت آثار باستاني بشمار ميرود .گروه حفاظت از آثار فلزی پژوهشکده حفاظت ومرمت آثار تاریخی –فرهنگی در راستاي وظايف پژوهشكده،مسئوليت نظارت ،سياستگزاري و اجراي عمليات مورد نياز در حوزه آثار فلزي در سطح كشور را بر عهده دارد اهم فعالیت های این گروه بشرح ذیل می باشد :

1.سياستگزاري و نظارت علمي بر روش هاي مورد استفاده در امر حفاظت و مرمت آثار.

2.ارتقاء دانش و روش هاي موجود در حوزه حفاظت ،مرمت و نگهداري آثار فلزي در كشور.

3.انجام مطالعات و پژوهش هاي لازم به منظور شناخت ويزگيهاي آثار فلزي اعم از فن شناسي، آسيب شناسي و غيره به منظور تدوين طرح هاي حفاظتي ومرمتي آثار مذكور.

4.كمك به راه اندازي و ايجاد بستر مناسب جهت گسترش شبكه كارگاهي – آزمايشگاهي در حوزه حفاظت ومرمت آثار فلزي.

5.حضور درفعاليت هاي ميداني به منظور انجام حفاظت هاي اضطراري.

6.انجام عمليات حفاظتي و مرمتي برروي مجموعه هاو يا آثار فلزي شاخص موجود در سطح كشور كه به هردليل امكان اجراي عمليات مورد نياز در واحد مربوطه موجود نباشد.

زمينه‌هاي فعاليت:الف- فعاليت هاي ستادي:

نظارت و سياستگذاري: به منظور ايجاد هماهنگي درواحدهاي مختلف دست اندر كار امر حفاظت ومرمت آثار فلزي در سازمان متبوع ودر سطح كشور در حوزه اجرا و همچنين ايجاد امكان برنامه ريزي هاي خرد وكلان جهت فراهم نمودن يك بستر رشد مناسب ودستيابي به روش هاي قابل قبول علمي، تدوين  يك برنامه مناسب نظارتي و اعمال چهار چوب هاي لازم به صورت مستمر بسيار ضروري مي باشد . لذا گروه حفاظت ومرمت آثار فلزي با در نظرداشتن دو مقوله به شرح ذيل در اين جهت اقدام مي نمايد :

الف – بازديد از واحد هاي مختلف استاني و تابعه سازمان بر اساس دونوع اولويت (تعداد آثار فلزي و شاخص بودن اين آثار ) در طي دوره هاي شش ماهه (اولويت اول ) و يكساله (اولويت دوم ) در طي بازديد هاي مذكور و با توجه به سوابق قبلي مواردي از جمله نحوه نگهداري آثار ، مستند نمودن  ضايعات وارده و روند آنها در طي زمان ،روش هاي مورد استفاده در امر حفاظت و مرمت وموارد ديگري از جمله تعددو نفاست آثارموجود، جهت تدوين طرح هاي لازم  مورد توجه و بررسي قرار خواهد گرفت . بديهي است  گزارش هاي مذكور ضمن مشخص نمودن كاستي ها ونقاط قوت در نهايت، مي توانند مبنا ي خوبي جهت بررسي روند امور در هر واحد باشند .لازم به ذكر است برخي از بازديد ها ادواري مي تواند در قالب درخواست هاي موردی استانها و واحد هاي مختلف در جهت رفع  نياز هاي كارشناسي انجام پذيرد .

ب – تدوين دستور العمل هاي لازم در مقوله هاي نگهداري ، حفاظت ومرمت آثار فلزي به صورت عام وخاص ودر سطوح مختلف مديريتي ، امين اموال فرهنگي ودست اندر كاران امر مرمت از اهداف ديگر اين گروه به شمار مي رود كه در طي سال های گذشته سه عنوان تهيه و توزيع شده است سال آتي دو دستور العمل  نگهداري از آثار فلزي جهت استفاده مديران و امين اموال هاي فرهنگي در واحد هاي تابعه  درخصوص مفاهيم و عملكرد رطوبت نسبي ونقش نور در تخريب آثار موزه اي تهيه خواهد شد.گسترش و تجهيز شبكه آزمايشگاه‌ها و كارگاه‌هاي حفاظت و مرمت آثار فلزي در سطح كشوربا توجه به حجم عظيم آثارفرهنگي و تاريخي  موجود در اقصي نقاط كشور و آثار مدفون كه محتملا" به روش هاي گوناگون كشف خواهند شد ، وجود آزمايشگاه ها و كارگاه هائي كه به طور تخصصي بتوانند نسبت به حفاظت و مرمت اين آثار اقدام نمايند بسيار ضروري مي باشد  بر همين اساس اين گروه تصميم دارد با توجه به عواملي همچون نيروي كارشناسي ،تعدد ونفاست آثار فلزي موجود ، جغرافياي باستانشناسي استان ها در جهت راه اندازي و تجهيز واحد هاي مختلف حفاظت ومرمت اقدام نمايد .لذا در طي يك برنامه پنج ساله راه اندازي بخش هاي حفاظت ومرمت آثار فلزي در استانهاي ايلام ، كرمانشاه، گيلان و آذربايجان شرقي وتجهيزبيشتر آزمايشگاه و كارگاه حفاظت ومرمت استان خراسان رضوی را در دستور کار دارد

طرح‌هاي اجرائي حفاظت و مرمت آثار فلزي:

با عنايت به كمبود توان اجرائي در برخي از واحد هاي تابعه سازمان ميراث فرهنگي كشور در امر مرمت ، پژوهشكده حفاظت ومرمت در راستاي وظايف خويش خدمات مورد نياز را ارائه مي نمايد .با توجه به تجارب موجود درگروه حفاظت آثار فلزي در طی سال جاری در طي بازديد هاي خويش تابوت فلزی مکشوفه در لرستان ،مجموعه آثار فلزی مرد نمکی زنجان و اقدامات حفاظتی بر روی چند نمونه مکشوفه از محوطه باستانی خورهه را  در برنامه کار خود قرار داده است كه نسبت به حفاظت ومرمت اين آثار با همكاري مديريت استان هاي ذیربط اقدام نمايد . طرح های مزبور علاوه بر دستيابي بر اهداف فوق و چند منظور دیگر را نيز در مد نظر دارد كه از آن جمله مي توان به جنبه  آموزش عملي در حين اقدامات حفاظتي آثار فلزي ومرمت آثار منحصر بفرد اشاره نمود.

پژوهش درحوزه حفاظت ومرمت  آثار فلزي:

با توجه به توان تخصصی، تجهیزاتی و تجارب موجود در این گروه ،پژوهش در امر حفاظت و مرمت و شناخت بنيادين آثار تاريخي و فرهنگي يكي از عمده وظايف موجو د به شمار مي رود بر همين اساس و به طور موازي با ساير وظايف مدون چند طرح چند جانبه به منظور اجرا در طي یک برنامه چند ساله از سوي این گروه پيشنهاد و اجرا مي گردد.لازم به ذكر است اين طرح ها ترجيحا" به صورت مشترك با ساير واحد هاي استاني و مراکز تحقیقاتی اجرا خواهد شد ، بديهي است انجام اين طرح هاي مشترك نتايج چندجانبه اي  ازجمله ارتقا’ دانش متخصصان واحد هاي مختلف ، استفاده بهينه از نيروي انساني موجود بویژه دانشجویان، امكان پرداختن بيشتر به مسائل كيفي ، تجهيز بيشتر واحد هاي تابعه و شايد از همه مهمتر ايجاد هماهنگي و تشكيل يك شبكه آزمايشگاهي و كارگاهي  منسجم در امر حفاظت آثارتاريخي وفرهنگي را در برخواهد داشت . همکاری در امرآموزش و ارتقاء كمي و كيفي دانش حفاظت و مرمت  آثار فلزي در سطح كشوربديهي است در مقوله حفاظت ومرمت اموري همچون  آموزش ، اجرا و پژوهش هاي بنيادين از جمله امور توا’م بشمار مي روند و تمامي ابعاد فوق در جزءجز چالش های اين حوزه حضور تام دارند ، در همين راستا اين گروه به منظور دستيابي به اهداف خوداقدامات به شرح ذيل  رابا همكاري ساير بخش هاي مسئول در دستور کار دارد :

الف – تشكيل سمينار هاي يك روزه در زمينه حفاظت ، مرمت و نگهداري آثار فلزي  با حضور متخصصان امرحفاظت و مرمت به منظور تبادل تجربيات موجود در سطح سازمان متبوع بصورت  دو سالانه

ب –  محول نمودن برخي وظايف در حوزه طرح هاي پژوهشي ،حفاظتي به طورتعريف شده بر اساس آئين نامه ها و مدارج تحصيلي به بخش خصوصي و دانشجويان رشته حفاظت و مرمت

ج – توزيع مقالات و اطلاعات بدست آمده درحوزه حفاظت و مرمت آثار فلزي در بين واحد هاي مختلف برحسب ضرورت هاي اجرائي.

د –  پيشنهاد بهره برداری از دوره هاي آموزشي داخل و خارج از كشور جهت متخصصان واحد هاي تابعه سازمان بر اساس سوابق و  اولويت هاي موجود.

ه – تشكيل دور هاي كوتاه مدت آموزشي در خصوص كليات مرمت آثار فلزي در سطح سازمان ميراث فرهنگي و گردشگری.

و – تشكيل يك دوره كوتاه مدت آموزش عملي (work shop) در خصوص حفاظت ومرمت آثار فلزي در سطح بين المللي

ب-فعاليت هاي اجرايي :طرح هاي در دست اجرا:

اين گروه بصورت سالانه نسبت به تعريف طرح هاي كاربردي ، بنيادين و توسعه اي اقدام مي نمايد . طرحهاي مزبور بنا به ماهيت فعاليت گروه و سياست هاي كلان پژوهشكده ساختاري كوتاه مدت (يكساله) و بلند مدت (چند ساله)مي باشند . در سال جاري اين گروه سه طرح زیر توسط گروه حاضر تعريف و در دست اجرا می‌باشد:

.نقره درايران(فاز اول و دوم(-2.تكميل اقدامات حفاظتي و ارائه تابوت ارجان-3.اقدامات حفاظتي تابوت برنزي چوبتراش لرستان(با همكاري آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك و الافلاك)

طرح هاي اجرا شده:

1)اقدامات حفاظتی تابوت فلزی ارجان

2)اقدامات حفاظتی پرچم  فلزی شهداد

3)اقدامات حفاظتی اشیاء نقره ای قوری قلعه پاوه- کرمانشاه

4)اقدامات حفاظتی مجموعه آثار فلزی ایلام

5)همکاری در بررسیها و اقدامات حفاظتی اشیاء کلماکره لرستان

6)بررسیهای آسیب شناسی و فن شناسی مجسمه مرغ دریایی مصری

7)بررسی کاربرد لیزر در پاکسازی آثار فلزی

8)بررسی بازدارنده ها در تثبیت یون کلرور در آلیاژ های مس

9)اقدامات حفاظتی برروی نمونه های فلزی مکشوفه از معادن باستانی وشنوه

10)بررسی پدیده خوردگی بر روی مجسمه های فلزی شهر تهران

11)بررسی و حفاظت نمونه ترکیبی از فلزو چوب متعلق به شهر سوخته سیستان

تعدادي دستور العمل توسط گروه فلز تهيه و تكثير شده است:

1..شناسايي الياژها و محصولات خوردگي اثار تاريخي- فرهنگي به روش شيمي تر جهت به كار گيري در ازمايشگاه ها و كارگاه هاي حفاظت و مرمت اثار تاريخي- فرهنگي؛ تهيه كننده: خانم فرشته رحيمي

2.تشخيص خوردگي فعال در اثار فلزي جهت استفاده موزه داران و مسئولين موزه ها؛ تهيه كننده: اقاي مجيد قاضيان

3.شرايط نگهداري و تميزكاري اثار فلزي در گنجينه ها جهت استفاده موزه داران و مسئولين موزه ها؛ تهيه كننده: اقاي مجيد قاضيان

اعضاي گروه:همكاران ثابت:

پرستو نعيمي طرئي:كارشناس شيمي و كارشناس ارشد مرمت اثار.مسئول گروه فلز و مسئول بخش الكتروشيمي

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1080

محمود قاسمی: مهندس معدن و مسئول بخش فلزشناسی

آدرس پست الکترونيکي:  m-ghazian@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1007

ثريا اليكايي: كارشناس ارشد باستان شناسي

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1080

همكاران موقت:

شيدا خبير: كارشناس شيمي و كارشناس ارشد مرمت اثار

تماس باما:

آدرس پستي: تهران، خيابان امام خميني، نبش سي تير، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي ـ فرهنگي

صندوق پستي: 4834- 11365

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)

فکس: 6736460 (21 98+)

4.گروه کاغذ و نسخ خطی:

با توجه به گستردگي نسخ‌خطي و آثار كاغذي، تنوع شرايط اقليمي در ايران و با در نظر داشتن اين امر كه كاغذ بدليل ماهيت ساختاريش قابليت آسيب‌پذيري بالايي داشته و آثار كاغذي بجا مانده از گذشتگان جزو اسناد و مدارك با ارزشي است كه حفظ و صيانت از آنها از وظايف و اهداف سازمان ميراث فرهنگي مي‌باشد. از طرف ديگر عدم وجود كارگاههاي مرمتي در استانهاي كشور و با توجه به وظايف ستادي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي _ فرهنگي، تشكيل گروه تخصصي حفاظت و مرمت آثار كاغذي الزامي به نظر مي‌رسيد.

لذا گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذی همزمان با تشکيل ساير گروههای تخصصي مرمتي در سال 1379  در پژوهشکده، شکل گرفت. اين گروه با امكانات موجود فعاليتهای پژوهشی و اجرايی خود را در زمينه حفاظت و مرمت كتب و نسخ‌خطي  آغاز نمود و در نظر دارد با تكميل دستگاهها و تجهيزات تخصصي، فعاليتهاي حفاظتي مرمتي استاني و كشوري را گسترش بخشد.

گروه مذكور با ارائه طرحهاي پژوهشي، اجرايي، پشتيباني و نظارت در جهت بهبود شرايط حفاظت و مرمت در كشور قدم بر‌مي‌دارد و  با در نظر داشتن اهداف زير به فعاليتهاي خود سمت و سو داده است.

زمینه‌های فعالیت:

1-ارائه و اجراي پروژه‌هاي پژوهشي و اجرايي مرمت مرتبط با واحدهاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري

 2- گسترش تجهيزات تخصصي گروه در جهت پيشبرد فعاليتهاي كشوري

 3- ارائه دستورالعملهاي حفاظتي و مرمتي در جهت بهينه‌سازي شرايط و روشهاي نگهداري و مرمت آثار كاغذي

4- برقراري ارتباط و تبادل اطلاعات با مراکز داخلی و خارجی معتبر فعال در زمينه‌های مرتبط

 5- آموزش روشهای حفاظت و مرمت آثار کاغذی (برگزاري جلسات سخنراني و كلاسهاي آموزشي) به نيروهايي

که در واحدهای مختلف سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری و ساير سازمانها مشغول به کار هستند.

6-نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاههاي مرمتي و مرمت كتب و نسخ‌خطي موجود در واحدهای مختلف سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری و ساير سازمانها

 7- فعال كردن بخشهاي مختلف مرتبط با امر مرمت آثار كاغذي

بطور مثال: راه‌اندازي و تجهيز بخش صحافي در گروه

 8- طراحي و ساخت ابزار و ادوات مرمتي مربوط به بخش حفاظت و مرمت آثار كاغذي 9- ارائه خدمات در جهت حفظ و مرمت و ارائه راهكارهاي لازم در جهت نگهداري هرچه بهتر نسخ‌خطي مجموعه‌های خصوصي

 9- به روز نگاه داشتن معلومات و استفاده از آخرين دستاوردها و روشهاي اجرايي در دنيا

 10- مستندنگاري پروژه‌هاي پژوهشي و اجرايي مرتبط و تهيه جزوات و فيلم‌هاي آموزشي

 11-چاره‌انديشي در جهت رفع نواقص و كمبودهاي موجود در بخش ( اعم از مسائل ستادي و دستگاهي)

 12- همكاري با دانشجويان دانشگاههاي مرتبط

1.بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني و مرمت يك نسخه از آثار موزه دوران اسلامي

ب) آناليز رنگهاي بكار رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

مجري: فروغ كاسب و ماندانا طيبي

همكاران: کتابخانه مرکزي آستان قدس رضوي _ شهاب سيفي‏ - آزاده نصيريان - لي‌لي کردواني

سال اجرا: 1383-1384

2. طرح پژوهشي _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه اندازي کارگاه مرمت، حفاظت و مرمت 120 عنوان کتاب خطي و چاپ سنگي موجود در کتابخانه مرکزي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 5 سال

3. طرح پژوهشي _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازي کارگاه مرمت در بنياد ايران‌شناسي استان بوشهر و نظارت بر حفاظت و مرمت کتب و نسخ‌خطي اهداء شده به بنياد مذکور

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: خانم آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 4 سال

طرح هاي دردست انجام:

1- بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني و مرمت يك نسخه از آثار موزه دوران اسلامي

ب) آناليز رنگهاي بكار رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

مجري: فروغ كاسب و ماندانا طيبي

همكاران: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی _ شهاب سيفي‏ - آزاده نصيريان  - لي‌لی کردوانی سال اجرا: 1383-1384

2- طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه اندازی کارگاه مرمت، حفاظت و مرمت 120 عنوان کتاب خطی و چاپ سنگی موجود در کتابخانه مرکزی سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 5 سال

3- طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت در بنياد ايران‌شناسی استان بوشهر و نظارت بر حفاظت و مرمت کتب و نسخ‌خطی اهداء شده به بنياد مذکور

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: خانم آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 4 سال

طرح هاي انجام شده:

1- بررسي تاثير ذرات معلق در هوا بر مواد كتابخانه‌اي

مجري طرح: ماندانا طيبي

سال اجرا: 1379

2- طرح آسيب‌شناسی، اسيدزدايی، پاکسازی و مرمت صفحات و جلد چرمی قرآن خطی (بررسي تيشو، چسب و آسيبهاي ناشي از آنها در مرمتهاي غير اصولي يك جلد قرآن)

مجری طرح: فروغ کاسب  _ ماندانا طيبي

همکاران طرح: شهاب سيفی- آرين لاچين _ زهرا وطن پرست

سال اجرا: ابتدای سال 1380 تا پايان سال 1381

3-بررسي تاثير آلودگيهاي قارچي ناشي از ذرات معلق در هوا بر مواد كتابخانه اي

مجري: ماندانا طيبي

سال اجرا: 1380

4-اقدامات اضطراري براي جلوگيري از شيوع قارچ در مجموعه هاي آثار كاغذي

مجري: ماندانا طيبي

سال اجرا: 1383

5-بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني و مرمت يك نسخه از آثار موزه دوران اسلامي

ب) آناليز رنگهاي بكار‌رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

مجري: فروغ كاسب و ماندانا طيبي

همكاران: آقاي شهاب سيفي

سال اجرا: 1383-1384

طرحهاي پيشنهادي

6- صحافي يك جلد قرآن خطي مرمت شده در گروه آثار كاغذي پژوهشكده حفاظت و مرمت

7-راه‌اندازي و تجهيز بخش صحافي 

8- مرحله دوم بررسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني ( طرح پژوهشي سال 83-84 )شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخه‌هاي موجود در كتابخانه‌هاي تهران و شهرستانها و همچنين 10 نسخه خطي دوره ايلخاني مربوط به موزه دوران اسلامي و مرمت يك نسخه از آنها

ب) آناليز رنگهاي بكار‌رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

9-طرح پژوهشی _ اجرايي بلند مدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت در کاخ موزه گلستان و نظارت بر مرمت نسخه‌های خطی موجود در کتابخانه سلطنتي

( در خصوص بررسي‌هاي آزمايشگاهي و مرمت نسخ‌خطي موجود )

10-طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت، حفاظت و مرمت 120 عنوان کتاب خطی و چاپ‌سنگی موجود در کتابخانه مرکزی سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری

11-طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه اندازی کارگاه مرمت در بنياد ايران شناسی استان بوشهر و نظارت بر حفاظت و مرمت کتب و نسخ خطی اهداء شده به بنياد مذکور

12-طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر حفاظت و مرمت نقشه‌ها، اسناد و مدارك( پلات، ترانسپارانت، فرمهاي مردم‌شناسي و...) موجود در مركز اسناد سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری

13-  ارائه خدمات در جهت مرمت نسخه‌هاي شخصي ( حدود 200 سند دست‌نويس )

ساير فعاليت ها:

1.همكاري در برگزاري دوره آموزشي مرمت آثار كاغذي، نقاشی و پارچه در موزه هنرهای تزيينی  اصفهان جهت همكاري بر اساس درخواست انجمن دوستداران موزه هنرهاي تزييني:

پيرو هماهنگيهاي به عمل آمده از سوي انجمن دوستداران موزه هنرهاي تزئيني اصفهان با پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي _ فرهنگي سمينار كارگاهي و آموزشي ‌« مرمت‌آثار كاغذي و نقاشی » از تاريخ 1/3/1384 لغايت 12/3/1384 در محل موزه هنرهاي تزئيني با تدريس آقاي احمد مقبل از كارشناسان مرمت در خارج از كشور برگزار گرديد. از طرف  پژوهشكده حفاظت و مرمت، فروغ کاسب مسئول بخش حفاظت و مرمت آثار کاغذی با ارائه پوستر (توضيح و نقد روشهای مرمت مرقع گلشن موجود در کاخ گلستان و يک قطعه پاپيروس مصری موجود در گالری هنر فرير و گالري آرتور م.سكلر مؤسسه اسميت‌سونيان واشنگتن امريکا )، دستور‌العملهای حفاظتي آثار كاغذي و جزوه‌اي در خصوص معرفي گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي در سمينار مذكور شرکت کرد.

2.بررسي نسخ‌خطي ايلخاني و شركت در كنگره فرهنگ و تمدن ايران درعصر ايلخاني و احياي ربع رشيدي :

بخش حفاظت و مرمت آثار كاغذي جهت شركت در کنگره ( واحد تاريخ دانشگاه علوم انساني تبريز از تاريخ 27 لغايت 31 ارديبهشت 84 ) به استان آذربايجان شرقي عزيمت نمود. در اين مأموريت ضمن بازديد از موزه‌ها و مراكز مختلف مرمتي موجود در تبريز، نسخ‌خطی مربوط به دوره ايلخاني نيز بررسي شد.

در سفر انجام شده ضمن مذاكره با مسئولين، امكان دسترسي به نسخه‌هاي خطي منحصر بفرد دوره ايلخاني در كتابخانه ملي تبريز فراهم شد.

3.علاوه بر اين بر اساس بررسي‌هاي تخصصي كه توسط كارشناسان مرمت و شيمي اعزامي انجام گرفته شد و همچنين  با توجه به مشكلات حفاظتي و مرمتي كتب موجود در كتابخانه ملي، مقرر گرديد گروه حفاظت ومرمت آثار كاغذي پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي - فرهنگي جهت انجام  پروژه‌هاي اجرايي _ پژوهشي و آموزش نيروهاي فعال در آن مركز همكاري نمايد.

4.ادامه بررسي، ‌مستند‌نگاري و نمونه‌برداري از نمونه‌هاي مطالعاتي دوره ايلخاني موجود در كتابخانه‌هاي تهران و شهرستانها در جهت ادامه اجراي طرح پژوهشي بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني ( سال 83- 84 )

5.برگزاري جلسات سخنراني و كلاسهاي آموزشي حفاظت و مرمت نسخ‌خطي:

اين جلسات در جهت آموزش نيروهاي شاغل در واحدهاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و سازمانهاي ديگر  انجام مي‌گيرد.

جلسات فوق در جهت آشنايي عمومي كاركنان مركز اسناد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري طبق برنامه ذيل در آن مركز برگزار مي‌گردد:

روز      تاريخ     ساعت

شنبه      1/5/1384          ساعت 30/10 الي 00/12

دوشنبه   3/5/1384          ساعت 30/10 الي 00/12

سه‌شنبه   4/5/1384          ساعت 30/10 الي 00/12

همزمان با برگزاري آخرين جلسه، با توجه به درخواست  رياست محترم مركز اسناد مقرر گرديد 2 جلسه ديگر برگزار گردد.

دوره مقدماتي آشنايي با آسيبهاي آثار کاغذي، نگهداري و مرمت نسخ‌خطي:

دوره آموزشي " نگهداري آثار كاغذي براي جمعداران و امناي اموال"

دوره آموزشي نگهداري آثار كاغذي براي جمعداران و امناي اموال فرهنگي از 18 تا 22 آذر ماه با هدف جلب توجه بيشتر به آسيبهاي آثار كاغذي موجود در مخازن موزه‌ها و روشهاي صحيح نگهداري از آنها، توسط گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي با همكاري بخش آموزش در پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي برگزار مي‌گردد.

شناسايي آسيبهاي آثار كاغذي، مستندنگاري از آثار كاغذي و آسيبهاي موجود، معرفي ابزار و وسايل مورد نياز جهت نگهداري و انبار كردن آثار كاغذي، دسته‌بندي آثار كاغذي،آشنايي با روشهاي سنتي حفاظت و مرمت آثار كاغذي ، روشهاي صحيح و به روز نگهداري و انبار كردن آنها مباحثي است كه براي آشنايي بيشتر امناي اموال و جمعداران در اين دوره به آنها پرداخته خواهد شد.

بازديد از دو مركز نگهداري اسناد ( سازمان اسناد ملي ايران – موزه رضا عباسي ) نيز در برنامه اين دوره گنجانده شده است.

شركت‌كنندگان اين دوره را امناي اموال فرهنگي و جمعداران ( بخشهاي دولتي و خصوصي ) از سراسر كشور و افراد واجد شرايط تشكيل مي‌دهند.

به كارشناساني كه در كلاسها حضور فعال داشته و در پايان دوره گزارشي كامل و مصور ارائه دهند گواهي حضور اهداء مي‌شود.

ضمناً نمايشگاهي نيز توسط سه شركت وارد كننده لوازم و تجهيزات تخصصي نگهداري و انبار كردن آثار در جنب اين دوره به معرفي لوازم مربوطه مي‌پردازند.

دوره آموزشي «آشنايي با آسيب‌هاي آثار كاغذي، روش‌هاي نگهداري و مرمت نسخ خطي »

دومين دوره آموزشي با عنوان « آشنايي با آسيب‌هاي آثار كاغذي، روش‌هاي نگهداري و مرمت نسخ خطي » از تاريخ 11 لغايت 15 شهريور ماه در بخش آموزش و كارگاه مرمت گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده برگزار خواهد شد.

شركت‌كنندگان اين دوره، دانشجويان رشته مرمت آثار از دانشگاه‌هاي مختلف، كارشناسان مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران ونيز علاقمندان اين رشته مي‌باشند. لازم به ذكر است كه شركت‌كنندگان اين دوره بر اساس اولويت در ثبت‌نام انتخاب شده‌اند و در دوره‌هاي بعدي از بين كارشناسان واحدهاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كه در بخش آموزش اين پژوهشكده ثبت‌نام كرده‌اند انتخاب خواهند شد.

در اين دوره، بازديد از بخش مرمت كتابخانه مجلس شوراي اسلامي نيز درنظر گرفته شده است. 

سومين دوره مقدماتي « آشنايي با آسيبهاي آثار کاغذي، نگهداري و مرمت نسخ‌خطي » در سال جاري از تاريخ 4 تا 8 آذرماه سال جاري توسط گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذي با همكاري بخش آموزش برگزار خواهد شد. شرکت‌کنندگان اين دوره را كارشناسان ميراث فرهنگي كشور و ديگر مراکز مرتبط با اين رشته همچون مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه و شركت كنندگان آزاد تشكيل ميدهند.

مباحث اين دوره عبارتند از :

1.آشنايي با کاغذ و روش ساخت آن

2.آشنايي با آسيبهاي آثار کاغذي

3.آشنايي تخصصي با آسيبهاي بيولوژيکي و بخش فرسودگي زيست محيطي

4.آشنايي با روشهاي نگهداري و انبار کردن آثار کاغذي

5.آشنايي با مراحل مرمت کاغذ به طور تئوري و عملي

6.آشنايي با تجهيزات و وسايل تخصصي مرمت کاغذ

7.بازديد ازبخش مرمت کتابخانه مجلس شوراي‌اسلامي

پس از برگزاري اين دوره‌هاي مقدماتي پژوهشكده در نظر دارد، در سال آينده دوره تکميلي که به شناخت روشهاي مرمت آثار کاغذي اختصاص دارد برگزار نمايد.

مدرسين اين دوره خانم‌ها : فروغ كاسب، آزاده نصيريان و آقاي شهاب سيفي و خانمها فضه رحيمي و بيتا خوانساري عتيق به عنوان همكاران جهت اجراي بخشهاي عملي مي‌باشند.

انتشارات:

1- دستورالعمل حفاظتي 1: مراقبتهاي اساسي از كتب

2- دستورالعمل حفاظتي2: انبار كردن آثار كاغذي

3- دستورالعمل حفاظتي3: محافظت از مواد كتابخانه‌اي در برابر آلاينده‌هاي موجود در هوا،

4- ارائه مقاله « روشهاي نگهداري و حفاظت آثار كاغذي در منازل »  براي سايت خبرگزاري ميراث ( ميراث خبر )

5- مرمت يك جلد قرآن خطي و بررسي تيشو، چسب و آسيبهاي ناشي از آنها در مرمتهاي غير اصولي

اعضاي گروه:     

 گروه فوق در حال حاضر فعاليت خود را با همكاري افراد متخصص در رشته‌هاي مرمت و شيمي ادامه مي‌دهد.

شماره داخلي اين گروه:1009  و 1045 مي‌باشد.

 كارشناس مرمت: 1 نفر  

فروغ كاسب ( مسئول بخش حفاظت ومرمت آثاركاغذي )        

پست الکترونیک: f.kaseb@rcccr.org

 ك%A

معرفی پایان نامه های کارشناسی ارشد مرمت:

موضوع/دانشجو/استادراهنما/استادمشاور/دانشگاه/زمان دفاع:

(1بررسی فرآیندهای تولید تزئینات لعابدار وابسته به معماری ایلام میانه- باتأکیدبرگل میخها وآجرهای لعابدار محوطه چغازنبیل وتحلیل آسیبهای وارده به آنها:/رضا وحیدزاده/دکتر رسول وطن دوست،مهندس عباس عابداصفهانی/دکتر حسین پایدار،فریده تطهیری مقدم/دانشگاه هنر اصفهان/1384

چکیده:

براساس شواهد،تزئینات لعابدار نقشی ویژه رادر آراستن بناهای یادمانی وبه ویژه مذهبی ایلام ایفائ کرده اند،به همین دلیل شاهان ایلام بارها درکتیبه های خودبه صنعت تولیدآثارلعابداراشاره کرده اند.

مطالعات تطبیقی نشانگر نقش ویژل ایلامیها درابداع وبسط فنون تزئین بااین عناصردرمنطقۀ خاورمیانۀ باستان میباشد.پرداختن به جزئیات این امر،بدلیل فقدان مستندات کافی که ازیکسوبدلیل محدودیت پژوهشهای انجام شده دراین وازسوی دیگربدلیل عدم توجه به مستندنگاری نظام منددرطی کاوشهای صورت گرفته،همچنان درابتدای راه خودقراردارد.آنچه امروزه ازتزئینات لعابدار چغازنبیل برجای مانده عبارتست ازمجموعه وسیعی ازقطعات پراکنده وشکسته ومنفک ازبناکه درگوشه وکنارمحوطه پراکنده اندوگروهی کوچک ازتزئینات که همچنان ارتباط خودرابابناحفظ نموده اند.این گروه کوچک درحقیقت سکوهای هدایایی راشامل میگردد که درداخل حصاراول بر گرد زیگورات مشاهده میشوند.باتوجه به میزان محدود این آثاروروندسریع فرسایش آنها،اتخاذ تصمیمی که بتواند بسرعت موجبات رفع تهدیدات محیطی ونجات آثار رافراهم کند،ضروری به نظر میرسد.پیشنهاد یک روش برخوردبااینگونه آثارمستلزم دستیابی به شناخت فنی دقیق وسپس آسیب شناسی آنها خواهدبود.دراین بررسی تحلیلهای ارائه شده درموردویژگیهای فنی تولیداین آثارازطریق بررسیهای آزمایشگاهی همچون XRD,XRF, شیمی تر،SEM وSAT جهت شناخت ساخنار شیمیایی لعاب وبدنه،نحوۀ اتصال آنها بهم،سناسایی رفتارحرارتی لعاب وبدنه،تعیین دمای احتمالی پخت آنها،برسی محیط پخت،تعیین عمومل ایجاد کنندۀ رنگ درلعاب ونقش اکسیدهای مختلف موجود درترکیب لعاب درویژگیهای آن نظیرتطاببق حرارتی لعاب وبدنه،تشکیل حباب درلایۀ لعاب،کشش سطحی وماتی لعاب انجام پذیرفته است.جهت تکمیل وتعمیق شناخت فنی این آثاروآزمایش عملی نظریات مطرح شده،نمونه هایی مشابه بالعابهای سفید،سیاه وفیروزهای چغازنبیل براساس نتایج حاصل ازمطالعات آزمایشگاهی تهیه ودرکوره های سنتی وبرقی تهیه شدند.علی رغم پاره ای ویژگیهای منحصربفرد ودقت عملی که درتهیۀ لعابها انجام شده،بخش عمدۀ آسیبهای وارده به تزئینات لغابدارچغازنبیل ازماهیت وساختارخودآنهاریشه میگیرند.لعابهای قلیایی چغازنبیل شدیداً نسبت به رطوبت حساس بوده واین امرسبب شده تااین آثارچه درزمان مدفون بودن وپس ازخفاریها تاکنون متحمل آسیبهای شدیدی ازجمله شیشه زدایی لعاب وکریستاله شدن مجددان، فرسایش بدنه وسست شدن اتصال میان لعاب وبدنه گردیده باشند.شدت این آسیبها به حدی است که حفظ انها در داخل محوطه دربسیاری از موارد امکان پذیر نیست.باتوجه به مجموعۀ تجربیات حفاظتی- مرمتی انجام شده درمورد آثاری ازاین دست،بهترین پیشنهاد؛ انتقال نمونه های شاخص برجای مانده وبخشهایی که مطابق تحلیل آسیب شناسی،درمعرض آسیب بیشتری قراردارند به خارج ازمحوطه وبه شرایط امنترموزه ای میباشد.بخشی ازاین آثارکه مقاومت بیشتری دربرابرفرسایش محیطی داشته وبه تعادل نسبی باآن رسیده اند،رامیتوان بارعایت برخی پیشنهادهای حفاظتی همچنان درمحوطه حفظ کرد.درهرحال طبیعی است که نحول انتقال آثار به ومداخلات انجام گرفته درجهت حفظ گروهی دیگرازآنها درداخل محوطه بایدبصورتی برنامه ریزی شود که کمترین خلل وخدشه ای رابه ارزشهای زیباشناسانۀ محوطه واردآورد.ازاین روبازسازی بخشهای محدودی ازعناصرمنتقل شده به موزه ومشخص ساختن سایربخشهای انتقال یافته به گونه ای متواضانه تر ضروری بنظر میرسد.

2)مطالعۀ آزمایشگاهی- میدانی نقش فرآورده های بوم آورد دربهینه سازی واستحکام بخشی خشت خام واندودکاهگل (مطالعۀ موردی:چغازنبیل): /افشین ابراهیمی/دکتراکبرحاجی ابراهیم زرگر،مهندس محمدحسن طالبیان/مهندس عباس عابدی اصفهانی/دانشگاه هنراصفهان/1380

چکیده:

چغازنبیل رابسیاری ازما میشناسیم.بزرگترین اثر معماری شناخته شده ازتمدن ایلام میانه باشگفتیهای منحصربفردخودکه آنرادرفهرست میراث جهانی جای  داده است.هرچندبقای این اثرتابه امروز وتحت شرایط اقلیمی منطقه بخودی خود حیرت انگیز نشان میدهد اما چغازنبیل نیزمانند بسیاری ازمحوطه های خشتی دیگر،خاصه بواسطۀ حضور رطوبت،شدیداً روبه فرسایش گذاشته است.این بدان خاطراست که عموماً درجنین محوطه هایی،شتاب فرسایش اغلب بسیارسریعترازسرعت اتخاذ تدابیرتعدیل کنندۀ تخریب است.جداازتأثیرزیانباررطوبت واحیاناً دیگر عوامل محیطی،تجربه به خوبی نشان داده است که درموردمحوطه های خشتی- گلی،هیچ تهدیدی بدترازاین نیست که همگان یکباره احساس کنند بطورخدادادی قریحه واستعدادحفاظتگری دارند.تفکراستفاده ازمصالح مقاوم وشیوه های خشک وانعطاف پذیربمنظورکنترل فرسایش، آنهم بدون توجه به فرآیندهای ناشی ازهمجواری مصالح بایکدیگر،امروزه به آفت بسیاربزرگ میراث خشتی تبدیل شده است.این مسئله بمفهوم نفی مقاوم سازی نیست،کمااینکه بحث استحکام بخشی مصالح ساختمانی قرنهاست که با جدیت ازسوی دست اندرکاران وسازندگان مصالح دنبال میشودوازاوایل قرن20میلادی بشکل علمی مورد توجه قرارگرفته است،هرچنددرایران سابقه ای کمتراز4 دهه داردآنهم نه صرفاً درزمینۀ مرمت وحفاظت میراث فرهنگی وتاریخی.بااین نگرش ودرراستای بهینه سازی واستحکام بخشی مصالح مرمتی مورد نیاز جهت اقدامات حفاظتی قابل اجرا درمحوطه ثبت جهانی چغازنبیل،بااستفاذه ازفرآورده های بوم آوردمنطقه که عموماً شامل ضایعات کارخانجات وابسته به صنعت نیشکر(باگاس- ملاس- لجن آهک)میباشد محصول جدیدی تحت شرایط خاص تهیه شد که افزودن مقدار مشخصی ازآن به خاک وبدنبال آن ساخت خمیر گل ومتعاقباً عمل آوری مصالح (خشت وکاهگل)،باعث افزایش چشمگیرمقاومت آنها درمواجهه باعوامل فرسایندۀ محیطی خصوصاً رطوبت گردید تا آنجاکه مقاومت فشاری،خمشی،سایشی وضربه پذیری نمونه های تثبیت شدهل بین2 تا4 برابرنمونه های معمولی نشان داد.این نسبت درآزمایشهای مقایسۀ مقاومت خیس نمونه ها بادامنۀ اختلاف بیشتری همراه بود وبه مراتب، نتایج جالب توجه تری رابه نمایش گذاشت تا آنجاکه نمونه های تثبیت شده خشت حتی باگذشت یک ماه اززمان نگهداری درظرف محتوی آب،هیچ فرسایشی ازخودنشان ندادند.این نتایج مارابرآن داشت تاپس ازتولید انبوه مصالح استحکام بخشی شده،الگوهای حفاظتی متعددی درنواحی مختلف محوطه به اجراگذاشته شود.این الگوها پس ازگذشت2 سال درشرایط طبیعی منطقه ودرمواجهه با  عوامل فرسایش محیطی،ویژگیهای ممتازخودرابه شکل رضایت بخشی نشان دادند.

اکنون میتوان نتیجه گیری کرد وباصراحت اذعان داشت که درزمینۀ حفاظت ومرمت میراث خشتی،ناگزیریم جداازتجربه های ارزندۀ سنتی،نوآوریهای علمی وبرخورداراز ارزشهای کاربردی را نیزدخالت دهیم درغیر این صورت نمیتوان ضمانتی برای ماندگاری ودوام تدابیر حفاظتی قائل شد.        

کارگاههای مرمت فعال در پژوهشکده حفاظت ومرمت آثارتاریخی- فرهنگی :

1.کارگاه مرمت پارس شیراز:

معرفي:

سنگ ‌بناي اين كارگاه در اواخر سال 1377 با اختصاص ساختماني فرسوده به آن نهاده شد. در گام اول تعميرات و تغييرات لازم جهت كارگاه در بنا ايجاد و به صورت همزمان و موازي آن اقدامات لازم جهت تهيه تجهيزات و ابزارآلات و مواد و مصالح مورد نياز انجام شد. همچنين ارتباط با پژوهشكده حفاظت و مرمت برقرار شد و طي مذاكراتي با جناب آقاي دكتر وطن دوست، ايشان ضمن ارائه طريق، قول همه‌گونه مساعدت از قبيل مشاوره و ارتباط دائمي و كمك‌هاي فني و اطلاعاتي را به اين كارگاه دادند كه خوشبختانه تاكنون پژوهشكده محترم با اين كارگاه همكاري صميمانه‌اي داشته است.

فعاليت اين كارگاه تا نيمه سال1380 با توجه به مسائل مختلف از قبيل كمبود تجهيزات و مواد و مصالح، در ارتباط با فعاليت‌هاي حفاظتي و بهبود شرايط نگهداري آثار در سالن نمايش و مخزن موزه بوده است، علاوه بر آن چند طرح مرمت هم انجام شد. در نيمه سال 1380 با فروكشيدن يك حلقه چاه در كارگاه و متعاقب آن نياز به اجراي بعضي ديگر از تعميرات كارگاه به طور موقت تعطيل شد. اما كارگاه دست از كار نكشيده و كار را به صورت آموزش اصول اوليه به بعضي از همكاران ادامه داد. اما همكاري با طرح‌هاي اجرايي خارج از موزه و ساير كارگاه‌ها ادامه پيدا كرد، تا اين كه با وقوع سرقت، موزه به كلي تعطيل شد. با اين حال كارگاه به كار خود ادامه داده و موجوديت خود را حفظ كرد. با شروع تصدي رياست سازمان به وسيله آقاي قائديان و انجام اقداماتي جهت بازگشايي موزه، راه‌اندازي مجدد كارگاه مورد استقبال قرار گرفته و با مساعدت فراوان معاونين محترم استان اعتبار مورد نياز تهيه و تعميرات و تغييرات لازم در كارگاه انجام شد و در كنار آن نسبت به تقويت و رفع كمبود در بخش قدم‌هاي مثبتي برداشته شد و در برنامه‌هاي آتي راه‌اندازي آزمايشگاه هم در نظر گرفته‌شده است. 

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.برقراري اصول صحيح در برخورد با اشياء در سالن نمايش، زمان حمل و نقل و در زمان مناسب رسيدگي دوره‌اي.

2.اجراي عمليات حفاظتي بر روي تعدادي از سكه‌هاي موزه و تهيه وسايل مناسب جهت نگهداري آنها.

3.اجراي طرح حفاظتي بر روي تعدادي از تابلوهاي نقاشي و قباله‌جات.

4.همكاري، مشاوره و نظارت بر روي طرحهاي مرمتي (خانه زينت الملك، نارنجستان قوام، تعميرات چوبي خانه منطقي نژاد و تعميرات و بازسازي ارسي هاي باغ جهان نما)

5.در حال حاضر هم كارگاه در حال انجام مرمت 26 قطعه سفالينه و يك تابلو نقاشي است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

1.اجراي طرح تهيه شناسنامه مرمتي جهت كليه آثار.

2.بررسي وضعيت نگهداري سكه‌هاي موجود در موزه و بهبود شرايط نگهداري آنها.

3.بررسي و مطالعه شرايط مخزن موزه جهت ارتقاء آن.

4.برنامه‌ريزي جهت اجراي طرح بررسي نور و رطوبت در سالن نمايش و مخزن موزه.

5.اجراي مرمت‌هاي اضطراري.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1377

• نشاني: شيراز، فلكه شهرداري موزه پاس.

• تلفن: 2224151-0711

• مسئول كارگاه:

كمال جهانشاهي فرد، كارشناس مرمت آثار تاريخي.

پست الكترونيكي:‌kj360@yahoo.com

2.کارگاه و آزمایشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلک الافلاک:

معرفی:

آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك الافلاك که اميد است به زودي به يكي از مجهزترين آزمايشگاه‌هاي مرمت در سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور تبديل شود با برنامه‌ريزي و تلاش كارشناسان استان و اتكا به اعتبارات استاني طي چهار سال گذشته تجهيز شده‌است. ليکن از آنجائي كه آزمايشگاه مذکور هنوز با وضعيت ايده‌آل خود فاصله زيادي دارد اين تجهيز در سالهاي بعد نيز ادامه خواهد داشت. بي‌شك وجود گنجينه قلعه فلك الافلاك و اشياء اين گنجينه و تنوع آثار آن مهمترين انگيزه براي مجريان اين طرح بوده‌است.

هزاران شيء مفرغي منحصر به فرد لرستان و صدها شي نقره‌اي مجموعه كلماكره و آثار نفيس سنگي، سفالي ،چرمي، شيشه‌اي، كاغذي وچوبي بخشي از اين گنجينه ارزشمند را به خود اختصاص داده‌است. اگر به اين مجموعه هزاران قطعه شيء مربوطه به گنجينه مردم‌شناسي را نيز اضافه كنيم ضرورت تجهيز اين آزمايشگاه بيش از پيش جلوه‌گر خواهد شد . با توجه به شرايط و اهداف فوق طرح تجهيز آزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك الافلاك در سال 1370 مطرح و براي اجرايي بهتر ،پروژه فاز‌بندي شد كه تاكنون سه مرحله از آن به انجام رسيده‌است. با توجه به كثرت آثار فلزي باستاني در منطقه، اين آزمايشگاه با هدف پوشش تخصصي منطقه غرب تحت عنوان آزمايشگاه حفاظت و مرمت فلز غرب كشور اعتبار يافت.      

اهداف و سياست‌ها:

1.انجام مطالعات بنيادين در خصوص حفاظت و مرمت اشياء تاريخي

2.اجراي پروژه‌هاي مرمت فلز، سفال، سنگ، شيشه، چرم،چوب و كاغذ.

3.همكاري با موسسات علمي و پژوهشي داخل و خارج (سازمان زمين‌شناسي كشور، انرژي اتمي تهران، انرژي اتمي اصفهان، دانشگاه لرستان، بيمارستان توحيد و… ) جهت اجراي پروژه‌هاي تحقيقاتي و اجرايي مرتبط.

4.ارائه دستاوردهاي ناشي از اقدامات صورت گرفته در اين آزمايشگاه در قالب سخنراني و ارايه مقاله، نمايشگاه انتشارات، پوستر و ...

5.همراهي هيئت‌هاي كاوش داخلي و خارجي مستقر در استان و ساير استانها و ارائه خدمات مشاوراي جهت اجراي امور حفاظت و مرمت حين كاوش‌هاي باستان‌شناسي

6.برقراري ارتباط با مراكز معتبردنيا.

7.آموزش نيروي انساني (بخصوص همكاران استان‌هاي همجوار).

8.حضور فعال در همايش‌هاو دوره‌هاي آموزشي داخلي و خارجي.

فعاليت‌هاي انجام شده:

•1.مطالعه و مرمت يک ظرف شيشه‌اي منسوب به دوره ساساني.

•2. حفاظت و مرمت سفال تپه ماسور لرستان.

•3.طرح حفاظت و مرمت اشياء مفرغي گنجينه موزه قلعه فلک الافلاک.

•4. حفاظت و تثبيت بدنه آجري فضاي داخلي گنجينه و موزه قلعه فلک الافلاک.

•5.طرح حفاظت و مرمت مفرغ‌هاي گنجينه و موزه قلعه فلک الافلاک.

•6.حفاظت و مرمت دوشي مفرغي لرستان.

•7.بررسي فني و آسيب‌شناسي اشياء نقره‌اي منسوب به غار کلماکره.

•8.بررسي راه‌هاي علمي حفاظت و مرمت نگاتيو‌ها.

•9. ساماندهي آلبوم خانه سلطنتي کاخ گلستان.

• مقالات ارائه شده:

1.نگاهي به حفاظت ومرمت عکس ونگاتيو، دومين همايش مرمت – سال1376 – 9 صفحه.

2.تعيين اصالت اشياء نقره‌اي منسوب به غار کلماکره لرستان همايش مرمت – 1382-10 صفحه.

3.بررسي فني آسيب‌شناسي اشياء نقره‌اي ( منسوب به غار کلماکره لرستان ) هشتمين کنگره مهندسين متالوژي ايران – سال 1383 – 10صفحه.

• مقالات ترجمه‌شده:

1.مقالات مربوطه به کلماکره (16 مقاله).

2.مقدمه‌اي بر فن‌شناسي آثار فلزي – با تکيه بر شواهد ريز ساختاري.

3.مقدمه‌اي بر تفکيک و تشخيص محصولات خوردگي اشياء فلزي تاريخي با توجه به شواهد ريز ساختاري.

4.عوامل تخريب آثار سنگي در موزه.

5.مکانيزم خوردگي برنز.

6.مکانيزم‌هاي خوردگي فلزات – ترجمه از کتاب Material science.

طرح‌هاي در دست اجرا:

•1.طرح آسيب‌شناسي و مرمت درب چوبي قلعه فلک الافلاک.

•2.طرح ساماندهي گنجينه موزه قلعه فلک الافلاک.

•3.طرح تجهيز آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلک الافلاک.

•4. طرح و اجراي مرمت چرمينه‌هاي گنجينه قلعه فلک الافلاک.

•5.طرح و اجراي ضد‌عفوني آثار گنجينه مردم‌شناسي.

• سال تاسيس: 1370

• كارشناسان ثابت:

1.منصوره نظارتي زاده، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت- معاونت فني اداره كل- سرپرست آزمايشگاه.

2.مسعود دارابي، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخي – مسئول اجراي آزمايش‌ها.

• كارشناسان پاره ‌وقت:

1.اميد عود باشي، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت.

2.بهنود سياهپوش، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت.

3.احمد پرويز، كارشناس ارشد باستان شناسي.

4.خانم موگويي، کارشناس ارشد حفاظت ومرمت.

3.کارگاه مرمت اشیاء باستانی سنندج:

معرفي:

كارگاه مرمت آثار ميراث فرهنگي استان كردستان واقع در عمارت آصف (خانه كرد) در بخش اندروني زيرزمين واقع است و شامل دو اطاق و يك راهرو است. در اين كارگاه حدود 2 سال است كه بازسازي و مرمت اشياء باستاني با كمترين امكانات و تجهيزات انجام مي‌شود. اشياء مرمت شده، بلافاصله به خزانه موزه سنندج تحويل داده مي‌شود. قسمت عمده كارگاه اختصاص به كارگاه مولاژ و موم‌سازي قرار دارد و انتظار مي رود نسبت به توسعه كارگاه فوق در استان كردستان اقدامات لازم توسط مسئولين محترم صورت گيرد.

توجهات اساسي به راه‌اندازي يكپارچه كارگاه مرمت اشياء كه به طور مستقل شامل كارگاه و آزمايشگاه مجهز باشد از نيازهاي اساسي است و در آينده با جذب كارشناسان توانمند مي‌توان به بهره‌برداري بيشتري در زمينه مرمت آثار تاريخي پرداخت.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.اقدامات مرمتي برروي اشياء و تزئينات وابسته به معماري شامل تهيه طرح بازسازي، عكس برداري و گزارش مختصر.

2.مرمت و بازسازي اشياء موزه‌اي و تزئينات وابسته به معماري.   

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

مرمت و بازسازي اشياء مختلف شامل كاشي‌كاري، گچبري و ديگر تزيينات وابسته به معماري، حجم زياد فلزات، سفال و‌ نقاشي‌هاي موجود در خزانه موزه.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1382

• نشاني: سنندج، خيابان امام خميني، كوچه حبيبي ‌ميراث فرهنگي و گردشگري استان كردستان.

• تلفن: 2264440-2255440

• فكس: 2253705

• همكاران:

1.اسعد بهرامي، كارشناس مرمت - دانشگاه هنر تهران - پرديس اصفهان.

2.لاله عربشاهي، كاردان مرمت - مركز آموزش عالي ميراث فرهنگي تهران.

4.کارگاه مرمت باغ شاهزاده ماهان کرمان:

معرفي:

باغ شاهزاده ماهان اواخر قاجار كه داراي دو عمارت مي‌باشد:

1- عمارت سردر

2- كوشك وسط باغ

كه عمارت سردر، در زمان احداث بقعه مقام باقي مانده است. 

• فعاليت‌هاي انجام شده:

كليه عمارت سردر مهاركشي، پي بندي، بدنه‌سازي و رجنام عمارت سردر كه چوبي بوده و به مرور زمان فرسوده و ريخته‌شده است مجددا بازسازي و رنگ‌‌آميزي شده است. 

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

سيستم برق‌رساني و نورپردازي باغ.

تعمير فواره‌ها و حوض‌هاي باغ شاهزاده.

مرمت حصار باغ و مرمت قسمتي از مقرنس‌هاي راهروهاي عمارت باغ شاهزاده. 

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1383

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز.‌

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

علي بني‌اسدي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

استاد طبيعت شمس‌الديني.

5.کارگاه حفاظت و مرمت آثار تاریخی کرمان:

معرفي:

كارگاه حفاظت و مرمت اشياء تاريخي ميراث فرهنگي استان كرمان فعاليت خود را با كار بر روي اشياء سفالي،‌ سنگي، شيشه‌اي و فلزي از سال 69 در اين سازمان شروع كرده است. هم اكنون به طور متوسط در طول هرماه حدود 3 شيئي از انواع مختلف توسط هر مرمت‌گر در اين كارگاه مرمت مي‌شود. به علت كمبود امكانات،‌ نيرو و محل مناسب اين بخش هنوز موفق به راه‌اندازي كارگاه‌هاي ديگر از جمله مرمت كاغذ، پارچه و تابلوهاي نقاشي نشده است. هرچند درصورت نياز فوري با حداقل امكانات اين فعاليت‌ها در اين بخش صورت گرفته است. قابل ذكر است كه اشياء كه نياز به مرمتي ضروري دارند در اين استان زياد هستند.در كنار مرمت فعاليت‌هاي ديگري كه توسط اين بخش انجام شده و يا مي‌شود در زير ذكر مي‌گردد:

 -1. مرمت در محل حفاري‌هاي باستان‌شناسي (شهر جيرفت)

 -2. آموزش و راهنمايي دانشجويان و كارآموزان مرمت،‌ مراجعه كننده به اين بخش براي كار و گذراندن دوره كارورزي.

 -3. به‌نمايش گذاشتن كار مرمت بر روي اشياء توسط عكس و توضيح و انجام مرمت سفال در موزه‌هاي سيار تشكيل شده در سطح شهر.

 -4.برپايي نمايشگاه مرمت همراه با عكس از مراحل مختلف كار و رسم فني اشياء درهفته ميراث فرهنگي.

 - مرمت حدود 15 تابلو از چهره شهدا (رنگ و روغن) مربوط به موزه جنگ.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 -1. پيگيري و خريد مواد ولوازم مورد نياز براي شناسايي فلز و خوردگي‌هاي حاصل از آن به روش شيمي‌تر كه فعاليت در اين بخش به تازگي شروع شده است.

 -2. مرمت نقاشي‌هاي سردر آب‌انبار گنجعليخان مربوط به دوره صفويه كه در سال 75-74 به مدت 9 ماه انجام شد.

 -3. مرمت نقاشي‌هاي سر در حمام گنجعليخان مربوط به دوره صفويه.

 -4.طرح‌برداري و نمونه‌برداري از نقاشي‌ها و تزيينات سردر كاروانسراي گنجعليخان.

 -5.تهيه بروشور براي معرفي كار مرمت و كارگاه.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.مرمت درهاي خاتم -‌ معرق آستانه شاه نعمت الله ولي ماهان (10 در بزرگ دولنگه) كه مراحل اوليه كار و نامه‌نگاري‌ها انجام شده و بزودي كار مرمت آنها شروع مي‌شود.

 - 2.برپايي كارگاه مرمت و تزئينات بنا در كاروانسراي گنجعليخان و يا چهارسوق بازار مسگري.

 - 3.مرمت اشياء.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1369

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز.‌

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

صديقه جعفرزاده، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

1.مژده محمدعلي بيگي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

2.زهرا سلطان‌زاده،‌ كارشناس شيمي كاربردي.

6.کارگاه مرمت مقبره ی شیخ عبدالسلام:

معرفي:

مقبره شيخ عبدالسلام متعلق به قرن هشتم هـ . ق بنا به استناد نوشته روي قبر.

قبر كلا از گچ ساخته‌شده و روي آن داراي آيات قرآن و نقاشي مي‌باشد كه به صورت برجسته كارشده است.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 - مرمت و تعمير ديوارهاي صحن شيخ عبدالسلام به صورت طاقبندي و اندود سيم كاه‌گل و مرمت سقف داخلي گنبد به صورت اوليه در حال انجام است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 1- محوطه‌سازي.

 2- مرمت پوشش خارجي گنبد توسط كاشي و آجر.

 3- اجراي طرح تاسيسات.

 4- مرمت سردرب ورودي.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1384

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز‌.

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

علي بني اسدي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

1.محمود اميرماهاني.

2.محمد اميرماهاني.

3.فتح‌الله شيخ علي بابايي.

7.مرکز مطالعات باستان شناسی جنوب شرق(جییرفت):

معرفي:

كارگاه مرمت اشياء و آثار تاريخي - فرهنگي واقع در مركز مطالعات باستان‌شناسي جيرفت از سال 1381 فعاليت خود را همزمان با كاوشهاي باستان‌شناسي حوزه فرهنگي هليل رود آغاز كرده است. ابتدا اين فعاليت‌ها به صورت فصلي و همزمان با كاوش‌ها بود ليكن از مهرماه سال 83 با راه‌اندازي كارگاه دائمي حفاظت و مرمت اشياء تاريخي - فرهنگي اين بخش به مرمت و حفاظت اشياء و آثار حاصل كاوش‌هاي علمي باستان‌شناسي پرداخته و به فعاليت خود ادامه مي‌دهد.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 -1. تجهيز كارگاه محدود به ابزار اوليه مرمت است كه اميدواريم با تامين اعتبار لازم اين كارگاه مجهز به ابزار كار لازم شود.

 -2. مرمت اشياء بدست آمده از نخستين فصل كاوش كنار صندل.

 -3. مرمت اشياء بدست آمده از دومين فصل كاوش كنار صندل.

 -4.مرمت اشياء بدست آمده از سومين فصل كاوش كنار صندل در دست اقدام.

 -5. مرمت آثار بدست آمده از حفاري‌هاي غيرمجاز در منطقه.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.مرمت اشياء بدست آمده از كاوش‌هاي علمي باستان‌شناسي حوزه جيرفت.

 -2.مرمت اشياء و آثار بدست آمده از حفريات غيرمجاز و اشياء اهدايي توسط مردم به پايگاه.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1381

• مسئول كارگاه:

1.نادر عليدادي سليماني، ليسانس باستان شناسي.

پست الكترونيكي:

• همكاران:

منيژه هاديان، فوق ليسانس مرمت آثار تاريخي.

فتانه مجدكمائي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

مهري زاداللهي، ليسانس شيمي.

پست الكترونيكي:mailto:m.hadian@rcccr.org

8.کارگاه مرمت مسجد جامع کرمان:

معرفي:

قدمت تاريخي اين بنا دوره سلجوقي مي‌باشد وداراي تزئينات كاشي معرق و گچبري و ايوان ضلع غربي كه داراي گره‌هاي آجري و خط كوفي بنايي مي‌باشد.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 - 1.مرمت و بازسازي شبستان غربي به صورت اوليه.

 -2. مرمت و بازسازي پشت بام‌هاي مسجد و نماي بيروني سمت خيابان امام تعمير و بازسازي كلي شده است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.تعمير و بازسازي ورودي شرقي مسجد.

 - 2.پي‌بندي و نماكاري شبستان امام حسن داخل مسجد.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1375

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي نبش سه راه هوانيروز

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

1.روحي بني‌اسدي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

2.پست الكترونيكي:

• همكاران:

1.استاد مهدي ايرانمنش.

2.استاد محمود كارآموزيان.

3.استاد مريد اميري.

9.کارگاه و آزمایشگاه مرمت سفال و بافته ی خراسان:

معرفي:

آزمايشگاه و كارگاه مرمت آثار تاريخي خراسان در سال 1376 در محل اداره كل ميراث فرهنگي خراسان افتتاح شد. سپس در سال 1383 به 3 بخش تخصصي مرمت سفال و بافته، مرمت فلز و نقاشي، مرمت اسناد و نسخ خطي و در زير مجموعه حفظ و احياء تفكيك شد.

در بخش سفال در زمينه‌هاي مرمت آثار سفالي، شيشه‌اي و سنگي كار شده است و در بخش بافته تاكنون به بررسي وضعيت آسيب‌ها و شرايط نگهداري و ارائه راهكارهاي حفاظتي اشياء موجود در موزه و گنجينه نادري و مخزن خراسان پرداخته شده است. مرمت چند قطعه پارچه مكشوفه از حفاري‌هاي باستان‌شناسي از ديگر كارهاي انجام شده در اين كارگاه بوده است.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.خريداري برخي از مواد مصرفي و تجهيزات اوليه بخش بافته و سفال (با توجه به محدود بودن اعتبارات)

2.انجام مرمت برخي از اشياء تاريخي در قالب قرارداد خاص.

3.مرمت اشياء تاريخي مخزن و حفاري‌ها ( با توجه به امكانات موجود).  

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي حفاظتي، آسيب‌شناسي و اولويت‌بندي مرمتي اشياء تاريخي موجود در گنجينه‌ها و مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1384

• نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

• تلفن: 7264640-7263310-0511

• فكس:7258553-0511

• مسئول كارگاه:

روشنك رسولي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

10.کارگاه و آزمایشگاه حفاظت و مرمت موزه ی شاه عباسی:

معرفي:

قسمت عمده‌اي از وظيفه حفظ و نگهداري مجموعه آثار موزه به عهده بخش حفاظت و مرمت است و اين واحد کارهاي فراواني را به شرحي که در پي خواهد آمد در اين زمينه انجام مي‌دهد

اجراي پژوهش‌هاي علمي و بنيادين:

1.»انجام فعاليت‌هاي آزمايشگاهي در زمينه شناخت مواد، ساختار و فن آوري به کار برده شده در جنسيت‌هاي متنوع آثار به شرح زير :

1- روشهاي شيميايي تر و خشک: انجام تست‌هاي نقطه‌اي (Spot test)درجهت شناسايي نمونه‌هاي کم و انجام روشهاي شيميايي‌تر (Wet Chemical Analysis) در جهت شناسايي مواد و ترکيبات موجود در آثار  

  2- روش‌هاي تجزيه دستگاهي: به اين منظور با سازمان‌هاي تحقيقاتي مختلف مانند:پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي، سازمان انرژي اتمي ايران، سازمان مواد و انرژي و پژوهشگاه صنعت نفت، همکاري‌هاي لازم بعمل آورده مي‌شود 

 2.» انجام پژوهش‌هاي علمي در جهت به روز نگه‌داشتن اطلاعات در زمينه شناخت انواع روش‌هاي مرمتي، مواد و اعمال شيوه‌هاي صحيح

3.» ارائه تجارب علمي و نتايج بررسي‌هاي حفاظتي و مرمتي در قالب مقاله و گزارش

4.» شرکت فعال در همايش‌هاي تخصصي با ارائه مقاله

5.» حضور در نمايشگاه‌هاي تخصصي و آشنايي و جمع‌آوري اطلاعات جديد در زمينه‌هاي مختلف و مورد نياز

 6.» همکاري با طرح‌هاي دانشجويي و پژوهش‌هاي بنيادين با ديگر سازمانهاي تحقيقاتي

 7.» راهنمايي و آموزش كارآموزان حفاظت و مرمت آثار در زمينه‌هاي آسيب شناسي، انتخاب روش و مواد مرمتي

• ضدعفوني آثار:

 8.» ضدعفوني آثار کاغذي با توجه به شرايط و وضعيت استحکامي اثر

 9.» همکاري با مراکز ديگر سازمان ميراث فرهنگي در جهت ضدعفوني آثار

• ارائه روش‌هاي مناسب حفاظت از آثار به نمايش گذاشته شده در تالارها:

 1.» پيش‌بيني و اتخاذ تدابير لازم در جهت اجراي طرحهاي حفاظت پيشگيرانه

 2.» بازديد مستمر از اشياء و آثار موجود در تالارها شامل آسيب شناسي، تهيه شناسنامه و مستند نگاري تخصصي در اين زمينه 

 3.» بررسي خطرات آلودگي محيط داخلي موزه ، مطالعه مواد مورد استفاده در ساختمان و داخل ويترين‌ها، مطالعه رنگها و مواد ساختماني مورد استفاده در تالارها

 4.» بررسي ميزان نور مورد نياز در فضاي تالارهاي موزه، نورهاي مصنوعي و طبيعي و کنترل آنها

 5.» پيشنهاد و نظارت بر نصب لايه هاي مقاوم ساز شيشه در مقابل اشعه فرا بنفش و انفجار برروي پنجره هاي تالارهاي نگارگري و خوشنويسي

 6.» مطالعه انواع روشها و شرايط مطلوب به نمايش گذاشتن آثارخط و نقاشي شامل تعويض تمامي قابها و پاسپارتوها و تجديد آنها مطابق با استانداردهاي جهاني

 7.» ايجاد محيط نمايشي مناسب براي اشياء موزه با درنظرگرفتن ميزان رطوبت ودما، نظارت بر عملکرد دستگاه هاي تهويه مطبوع با رسم نمودارهاي مورد نياز

8.» مطالعه خطرات آلودگي در محيط خارج موزه با در نظر داشتن آلودگي هوا به علت موقعيت مکاني موزه 

9.» بررسي انواع دستگاه هاي جاذب آلودگي محيط جهت استفاده در تالارهاي موزه

10.» نظارت برسم‌پاشي موزه، هر 6 ماه يک بار

• همکاري در امور سامان‌دهي مخزن موزه در زمينه حفاظت پيشگيرانه در مورد مجموعه مخزن موزه با در نظر داشتن سه اصل پژوهش، برنامه ريزي و نظارت، انجام اقداماتي به شرح زير را در بر گرفته است:

 1.» بازديد مستمر از اشياء و آثار موجود در مخزن به منظور پيشگيري از بروز هرگونه تخريب و آسيب به آنها

 2.» تعيين اولويت هاي حفاظتي و مرمتي همراه با آسيب شناسي و مستندنگاري تخصصي در اين زمينه.

  1- آسيب شناسي آثار فلزي

  2- آسيب شناسي نسخ خطي شاهنامه و قرآن

 3.» تهيه دستور‌العمل‌ها و ارائه روشهاي مناسب انبارکردن، بسته بندي و حفاظت از آثار

 4.» همکاري در طراحي پايه هاي متحرک و قابهاي مخصوص جهت حمل و نقل و نگهداري آثار

 5.» نگهداري و حفاظت از آثار در برابر آسيب‌هاي محيط داخل مخزن، بررسي مواد مورد استفاده در قفسه‌ها، کمدها ، بسته‌بندي‌هاي آثار

 6.» پيشنهاد و نظارت بر نصب صافيهاي جاذب آلودگي در مسير ورود هواي مخزن موزه

 7.» کنترل مستمر رطوبت و درجه حرارت در مخزن

 8.» ضدعفوني به منظور دفع آفات مخزن

• همکاري با بخش موزه‌داري و حمايت از فعاليتهاي اين بخش:

 1.» تهيه دستورالعمل‌هاي لازم جهت نگهداري، حمل و نقل، بسته بندي و به نمايش گذاشتن آثار

 2.» اعمال دستورالعمل‌هاي مناسب و لازم به مراکزي که درخواست امانت و انتقال آثار از موزه را مي‌نمايند

 3.» بررسي نحوه و ميزان عکسبرداري از آثار موزه، تهيه دستورالعمل در جهت جلوگيري از عکسبرداري‌هاي نامناسب و مکرر از آثار موزه

• همکاري با ديگرمراکز، سازمانها و بخش خصوصي:

 1.» آسيب شناسي و ارائه طرح مرمتي نسخه انوارسهيلي متعلق به کاخ موزه گلستان

 2.» همکاري با بخش خصوصي جهت صحافي نسخه شاهنامه داوري

 3.» تبادل اطلاعات با مراکز معتبر نظير سازمان اسناد ملي ايران و بخش مرمت نسخ خطي کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران در زمينه کاربرد ابزار، تجهيزات، مواد تخصصي و اعمال روشهاي جديد درمان و مرمت آثار

• نظارت بر تهيه توليدات فرهنگي:

 1.» انتخاب آثار بر اساس وضعيت استحکامي آنها

 2.» بررسي نوع ماده و نظارت بر روش قالب‌گيري با در نظر گرفتن وضعيت استحکامي آثار

فعاليت‌هاي انجام شده

کارگاه مرمت موزه، تحقيقات و مطالعات گسترده‌اي در زمينه ترکيبات و ساختار آثار موزه‌اي انجام داده است كه به شرح زير است:

1.شناسايي و مطالعه فني آثار فلزي به دست آمده از منطقه بوکان:

مجري طرح: ليلا سوداگر-کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 75-74

ارزيابي روند توليد اشياء فلزي از لحظه‌اي که فلز از سنگ معدن جدا گرديده، تا زماني که ساخته شده و شکل گرفته است و همچنين هنر مردماني که در طي اين مراحل کارکرده اند، قابل توجه و ارزيابي است. به اين منظور، شناسايي فنون فلزکاري تپه قلايچي واقع در منطقه بوکان مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته است. در اين راستا، تکنيک ساخت 14 قلم از اشياء آهني و مفرغي اين منطقه به همراه مطالعه وضعيت خوردگي، نحوه پيشرفت آن و نيز بررسي صنعت فلزکاري در منطقه شمال غرب ايرانو موقعيت منابع آهن و مس در اطراف منطقه بوکان، با انجام مطالعات ميکروسکوپي و آزمايشگاهي مورد تحقيق و بررسي قرار گرفت.

طبق آناليزهاي انجام شده محتواي قلع در اشياء مفرغي بين 90/0 تا 52/15% متغير است. اين اشياء در اکثر موارد تک فازي بوده و توسط عمليات ريخته گري ، چکش کاري و باز پخت ساخته شده‌اند.

مطالعه و بررسي آثار آهني اين منطقه نيز نشانگر اين نکته است که اين مجموعه از فولاد کم کربن که به طور ناهمگن کربوريزه گرديده، ساخته شده‌اند.

2.بررسي علل تشکيل مس فلزي در محصولات خوردگي آثار موزه رضا عباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

کوپريت از مهمترين محصولات خوردگي و يک اکسيد ناقص است و به عنوان لايه‌اي براي عبور يون‌ها خوردگي را تسهيل مي‌کند. در بعضي شرايط بين لايه‌هاي کوپريت مس فلزي مشاهده مي‌شود که مي‌تواند ناشي از محيط احياء در اطراف شيء باشد و يا زماني ايجاد شود که محصولات خوردگي حل شده و دوباره رسوب کنند از آنجايي که بررسي و مطالعه بر روي محصولات خوردگي به ما در شناخت اثر و نوع خوردگي و نهايتاً انتخاب يک روش حفاظتي مناسب کمک مي‌کند لذا بعد از مطالعات آزمايشگاهي بر روي تعدادي از آلياژهاي مس موجود در موزه و تشخيص مس فلزي در محصولات خوردگي آنها دلايل تشكيل مس با انجام مطالعات ميکروسکوپي مورد بررسي قرار گرفت و نتايجي مبني بر خوردگي انتخابي همراه با وجود شرايط احيا ونيز تأثير مواد شيميايي به دست آمد. با توجه به اينکه برخي مواد شيميايي باعث رسوب مس بر سطح آلياژهاي مس مي‌شوند، بررسي در خصوص انتخاب روش و مواد شيميايي مناسب به عنوان حفاظت پيشگرانه از اثر ضروري است.

3.مطالعه فني(آسيب‌شناسي و فن‌شناسي) کلاه خود مفرغي ايلامي:

مجري طرح:پرستو نعيمي طرئي،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 1382

انجام مطالعات آسيب شناسي بر روي اشياء فلزي و بررسي مکانيزم تخريب آنها، نقش عمده‌اي در حفظ و نگهداري اين گونه آثار دارد. چنين بررسي در مورد يک کلاه خود مفرغي متعلق به منطقه ايلام که با شماره ک.ص. 175 در موزه نگهداري مي‌شود، در بخش مرمت موزه بعمل آمد و در زمينه مکانيزم تخريب و علل پيشروي آن مطالعات کاملي صورت گرفت.

اين كلاه خود متعلق به اواخر هزارة دوم و اوايل هزارة اول ق.م و ناحية پيدايش اين كلاه‌خود منطقة سفيد رود گيلان بوده است. در قسمت جلوي آن تزييناتي به صورت سه پيكره مشاهده مي‌شود كه با توجه به مطالعات تطبيقي انجام شده هنر ايلام مياني را نشان مي‌دهد.تزئيناتي به صورت گل‌ميخ نيز در اطراف اين كلاه‌خود ديده مي‌شود.با توجه به نتايج به دست آمده از مطالعات آزمايشگاهي و ميكروسكوپي، بدنة اين اثر از آلياژ مس و قلع (برنز) ساخته شده و پوشيده از محصولات خوردگي پايدار است.آزمايش‌هاي دستگاهي بر روي تركيب اصلي پيكره‌ها، نوعي هيدروكربن طبيعي (Bitumen) را به همراه مقاديري عناصر فلزي نشان مي‌دهد كه با لايه‌اي از آلياژنقره(با مقاديري مس) و در نهايت پوششي از طلا (با مقادير اندكي نقره) پوشانده شده است. خوردگي انتخابي مس در اثر خوردگي گالوانيكي در لاية نقره و نيز تجزيه و تخريب قسمت هيدروكربني باعث آسيب شديد بخصوص در قسمت مياني پيكرة وسط گشته است. مطالعه بر روي گل‌ميخ‌هاي اين كلاه‌خود تركيب آلياژي نقره با مقادير اندكي مس را نشان مي‌دهد كه محصولات خوردگي سبز رنگ بر روي آنها حاصل خوردگي مس مي‌باشد

4.بررسي متالورژيکي مفرغ‌هاي لرستان موزه رضاعباسي:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 1374

تاکنون در مورد برخي از مجموعه‌هاي پراکنده از اشياء فلزي دوره پيش از تاريخ ايران، از نقطه نظر فني و تاريخي، طبقه‌بندي و شناسايي دقيق انجام گرفته است. آلياژ شناسي و بررسي نحوه ساخت اين گونه اشياء به شناسايي چگونگي سير تحول فني، هنر و صنعت فلزکاري در ايران باستان کمک مي کند. در اين راستا تعدادي از قطعات مجموعه مفرغ‌هاي لرستان موزه رضاعباسي با استفاده از روش‌هاي آزمايشگاهي و ميکروسکوپي تحت تجزيه عنصري و مطالعات ساختاري به منظور شناخت ترکيبات اصلي و روش‌هاي ساخت و نيز بررسي وضعيت و تاثيرات خوردگي قرار گرفتند. ترکيب اصلي اين آثار عمدتاً مس و قلع به همراه فسفر، آنتيموان وارسنيک بوده است واکثراً با استفاده از روش‌هاي ريخته‌گري و چکش‌کاري ساخته شده‌اند. خوردگي در اين اشياء از فازي که در آلياژ داراي خلوص کمتري است شروع شده و نهايتاً در برنزهاي تک‌فازي به طور واضح از مرزدانه‌هاي غني از قلع شروع شده وبه طرف محلول جامد پيشرفت مي‌کند.

5.بررسي وجود آلاينده‌هاي سربي حاصل از ترافيک اطراف موزه رضا عباسي:

بر آلياژ‌هاي مس:

مجري طرح:پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

نوع محصولات تشکيل‌شده بر روي آثار فلزي بستگي به شرايط محيط اطراف شيء دارد. در طول زمان نگهداري از آثار در مخازن موزه ها، محصولات خوردگي مختلفي با توجه به شرايط محيطي بر سطح آنها تشکيل مي‌شوند. حضور موزه‌ها در شهرهاي صنعتي و پرترافيک منجر به تشکيل محصولات خاص مي‌گردد. با وجود آلودگي‌هاي سرب در هواي شهرها امکان ايجاد محيط‌هاي کوچک و تشکيل محصولات خوردگي سرب - مس دور از انتظار نيست.

جهت بررسي در خصوص حضور اين آلاينده‌هاي سربي محصولات خوردگي تعداد زيادي از آثارمورد آزمايش و تجزيه دستگاهي قرارگرفت و با توجه به حضور محصولات خوردگي سرب در محصولات خوردگي تعدادي از آثار، مطالعات ميکروسکوپي و ساختاري نيز انجام شد. با توجه به شواهد به دست آمده، سرب موجود در محصولات خوردگي اين اشياء به دليل وجود اين عنصر در ساختار آلياژي اشياء بوده و هيچ نمونه‌اي مبني بر حضور آلاينده‌هاي سربي در فضاي مخزن موزه مشاهده نگرديد

6.بررسي و مطالعه در مورد حضور آلاينده هاي آلي و معدني در فضاي مخزن موزه رضا عباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

وجود نقاط سياه رنگ وتيره سولفيد مس بر روي اشياء (آلياژهاي مس) در موزه‌ها به دليل ترکيباتي چون سولفيد هيدروژن،کربونيل سولفيد و گازهاي آلي سولفيدي(دي‌متيل‌سولفيد و دي‌متيل‌دي‌سولفيد ) مي‌باشد. وجود اين گازهاي آلاينده حاصل از آلودگي‌هاي شهري و صنعتي، مواد انتخابي نامناسب براي نمايش آثار(مواد پروتئيني سولفوردار) و يا تجزيه ميکروبيولوژيکي مواد آلي مي‌باشد. علاوه بر ترکيبات معدني غلظت بالاي ترکيبات آلي در فضاي مخزن موزه‌ها براي اشياء خطرآفرين است فقط مقادير بسيار اندک(قسمت در بيليون)اين مواد در مجموعه ها ايجاد خطر نمي‌کند

وجود نمک‌هاي آلي مس در لايه‌هاي خوردگي مي‌تواند نتيجه تغيير و تبديل محصولات خوردگي بر اثر شرايط نامناسب و حضور اسيدهاي آلي، الکل‌ها و آلدئيدها در فضاي نگهداري آثار باشد. جهت بررسي در مورد حضور آلاينده‌هاي آلي و معدني در مخزن، محصولات خوردگي تعداد زيادي از آثار برنزي موزه با استفاده از روش‌هاي دستگاهي و آزمايشگاهي مناسب مورد مطالعه قرار گرفت و با وجود شواهد و نتايج به دست آمده احتمال حضور آلاينده‌هاي سولفيدي و عدم حضور آلاينده‌هاي آلي درفضاي مخزن موزه روشن شد.

7.بررسي اجمالي از پديده فاكسينگ و نظري تحقيقي در مورد فاكسينگ در كاغذهاي ايراني:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 1374

فاكسينگ (Foxing) به لكه‌هاي كوچك، گرد و قهوه‌اي رنگي اطلاق مي‌شود كه، به علت نامشخصي روي كاغذهاي جديد و قديمي ظاهر مي‌گردند. علل ظهور اين نقاط در كتب و آثار كاغذي تحت تحقيق و بررسي‌هاي فراواني از سوي محققين قرار گرفته است. به عقيده محققين انواع مختلف فاكسينگ تحت تاثير عوامل بيولوژيكي، شيميايي يا مخلوطي از هر دو با درجات مختلفي ايجاد شده است. مقدار و درجه فاكسينگ به پروسه تخريب و اكسيداسيون ميكرو اورگانيسم‌ها، حضور يا عدم حضور آهن و فلزات ديگر و نيز عواملي مانند جنس كاغذ، رطوبت نسبي، اسيديته و حضور گازها بستگي دارد. همچنين شناخت عوامل بوجود آورنده فاكسينگ و روشهاي كاهش و جلوگيري در آن نيازمند طبقه‌بندي انواع مختلف فاكسينگ است.

در اين تحقيق عواملي كه باعث بروز پديده فاكسينگ مي‌شوند، روشهاي جلوگيري و معالجه آنها مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته است و كوشش بعمل آمده نكات برجسته تحقيقات محقيقين در اين زمينه گردآوري شد. در تكميل اين طرح چند نمونه از كاغذهاي ايراني مربوط به قرون 12 و 13 ه.ق. متعلق به موزه رضاعباسي با استفاده از روشهاي ميكروسكوپي و آزمايشگاهي مورد بررسي و مطالعه قرار گرفتند

8.بررسي تخريب رنگدانه‌هاي سبز - آبي مس در نسخ خطي شاهنامه و قرآن‌هاي موزه رضاعباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 1382

استات‌هاي مس به صورت محصولات خوردگي برروي آثار تاريخي مشاهده مي‌شود. اين مواد در قرون مختلف با روش‌هاي تهيه متفاوت، به عنوان رنگدانه مورد استفاده بوده‌اند. خواص متفاوتي که اين ترکيبات در رنگدانه‌ها از خود بروز مي‌دهند به روش‌هاي تهيه آنها بستگي دارد. معمولاً به همراه استات‌هاي مس ساير ترکيبات مس نيز يافت شده است، که در بسياري از موارد تاثير مخربي برروي کاغذ و پارچه داشته‌اند. محدوده اين تخريب از قهوه‌اي شدن تکيه‌گاه تا تخريب کامل آن است. دليل اين تخريب اتواکسيداسيون سلولز است، که به وسيله يون‌هاي مس کاتاليز مي‌شود. در اين خصوص تعدادي از نسخ شاهنامه و قرآن‌هاي موزه رضاعباسي که داراي تخريب مشابهي هستند، مورد بررسي و مطالعات آزمايشگاهي و ميکروسکوپي قرار گرفته و به مکانيسم تخريب آنها پرداخته شده است

9.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است.

10.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است

11.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است.

طرح‌هاي در دست اجرا

12.حفاظت و مرمت يک قطعه تابلو کاشي هفت رنگ:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

پرستو نعيمي طرئي،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي

سامان‌دهي مخزن موزه، جابه‌جايي تعدادي از قطعات و آثار بزرگ و حجيم، از جمله تعدادي از قطعات تزيينات وابسته به معماري را ايجاب مي‌كرد. تخريب و فرسودگي اين آثار و حفظ سلامت آنها باعث شد، که مرمت اين مجموعه در اولويت کار کارگاه قرار گيرد. مرمت نخستين اثر از اين مجموعه که يک تابلوي کاشي متعلق به دوره قاجار است، در کارگاه مرمت موزه اجرا شد. شيوه مرمتي مورد استفاده در اين اثر با توجه به شناسايي آسيب‌ها و شرايط تابلو کاشي مورد مرمت و نيز با مطالعه و بررسي انواع روش‌هاي تهيه تکيه‌گاه، مرمت و بازسازي تابلوهاي کاشي، اتخاذ شد. در روش انتخابي با استفاده از کامپوزيت‌ها ( رزين هاي اپوکسي و الياف شيشه ) قالبي محکم، سبک، قابل حمل و نقل، بدون خطر مهاجرت نمک‌ها به سطح لعاب و همراه با قابليت ماشين‌کاري براي تابلو کاشي تهيه شد

13.حفاظت و مرمت شمشيرهاي آهني متعلق به تمدن لرستان:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

پرستو نعيمي طرئي،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي

به دنبال آسيب‌شناسي فلزات مخزن و اولويت‌بندي آثار فلزي از نظر نياز به ترميم و مرمت، تعدادي از شمشيرهاي داراي تيغه آهني و دسته‌هاي مفرغي متعلق به تمدن لرستان در راستاي فعاليت‌هاي کارگاه مرمت موزه قرار گرفت. خوردگي فعال به ميزان قابل ملاحظه‌اي در اين اشياء مشاهده مي‌شد. از طرف ديگر، ساخته‌شدن اين اشياء از دو فلز ناهمگون و قرار گرفتن اين دو در تماس با يكديگر و تشكيل پيل الكتريكي، سبب شده فلز نجيب‌تر حفظ شده و در نتيجه تيغه‌هاي آهني شمشيرها دچار خوردگي بسيار شديدي گردند، حال آنکه دسته‌هاي مفرغي آنها نسبتاً سالم و پايدار باقي مانده‌اند.

در اين طرح علاوه بر مطالعات خوردگي و محصولات آنها به بررسي و تحقيق در مورد روش‌هاي استحکام بخشي و نحوه حفاظت و مرمت اين نوع آثار نيز پرداخته خواهد شد.

14.حفاظت پيشگيرانه در موزه جهت مقابله با زلزله:

مجري طرح: ناهيد گلابي ، کارشناس شيمي

در سراسر دنيا هر ساله بلاياي طبيعي چون زلزله، سيل، و ... آسيب‌هاي جبران‌ناپذير مالي و جاني فراواني به دنبال داشته است. ميراث فرهنگي نيز از اين حوادث، صدمات جبران ناپذيري ديده‌است. كه نمونه آن آسيب گسترده ارگ بم در زلزله بم بود. با توجه به زلزله خيز بودن شهر تهران و پيش‌بيني مركز زلزله‌شناسي مبني بر وقوع احتمالي زلزله با بزرگي بيش از 6 ريشتر، در مقام كاركنان موزه، بايستي تدابيري بيانديشيم كه به نحو احسن ارزش‌هاي فرهنگي كشورمان را پاسداري كنيم.

اين طرح شامل دو مرحله است: 

1. » شناخت مشكلات بالقوه در موزه كه در صورت وقوع احتمالي زلزله به فعل خواهد رسيد، چون شكستن لوله‌هاي قديمي آب، نشت آب، نشت گاز، برق گرفتگي و احتمالا آتش‌سوزي و يا انفجار در آزمايشگاه شيمي و بخش مرمت به دليل نگهداري از مواد آتش زا و اسيدهاي قوي و ...

2. » ارائه راهكارهايي جهت كاهش ميزان آسيب‌پذيري احتمالي موزه در صورت وقوع زلزله و حفاظت بهينه از آثار موزه در تالارها و انبار كه براي مثال مي‌توان استفاده از شيشه‌هاي ضد زلزله براي ويترين‌ها، چيدمان مناسب اشياء در انبار و مشورت با مهندسين مشاور جهت مقاوم‌سازي ساختمان موزه را نام برد. همچنين جهت حفظ جان كاركنان موزه و بازديدكنندگان، ايجاد يك گروه آموزش ديده از كاركنان موزه، جهت همكاري در شرايط بحراني, راهكاري ديگر جهت حفاظت پيشگيرانه در موزه در مقابله با زلزله است.

15.حفاظت و مرمت قطب نما‌ها و اسطرلاب‌هاي مفرغي:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

به منظور برگزاري نمايشگاه " آسمان ميراث جهاني است"، حفاظت و مرمت تعدادي قطب‌نما و اسطرلاب‌هاي مفرغي در کارگاه مرمت موزه رضاعباسي در حال انجام و پيگيري است. اين آثار از نظر خوردگي فعال نبوده و داراي وضعيت استحکامي مناسب و پايداري هستند. نهايتاً با توجه به منحصر به فرد بودن تعدادي از نمونه‌هاي اين مجموعه نفيس، امر مرمت و حفاظت اين اشياء با توجه به شرايط خاص هر شيء و ميزان خوردگي آن انجام خواهد شد. چنين توجهي در خصوص انجام ساير اقدامات مرمتي از جمله استحکام بخشي، وصالي و بازسازي قسمت‌هاي آسيب ديده اين آثار نيز انجام مي‌شود.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1365

• نشاني: تهران، خيابان دكتر شريعتي، نرسيده به پل سيدخندان شماره .972

• تلفن: 3-88513001

• مسئول كارگاه:

ليلا سوداگر، ‌كارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي.

پست الكترونيكي: lsodagar@yahoo.com

• همكاران:

ناهيد گلابي، ‌كارشناس شيمي

پست الكترونيكي: n_goaabi@yahoo.com

پريسا كردبيگلي، ‌‌‌‌مرمتگر و امين اموال

پست الكترونيكي: mahi_1351@yahoo.com

شهين پورمحمدعلي،‌ مرمتگر و امين اموال

پست الكترونيكي: sh_pma@yahoo.com

11.کارگاه حفظ و مرمت اشیاء موزه:

معرفي:

حفظ ، نگهداري، مطالعه و تحقيق در ساختار و ترکيبات اشياء موزه اي و بررسي عوامل مخرب آنها از وظايف اصلي مراکز مرمتي موزه هاست. موزه رضاعباسي نيز با دارا بودن مجموعه اي متنوع و غني از دوره هاي پيش از اسلام و اسلامي، از جمله مراکزي است که اهميت ويژه اي براي حفظ و نگهداري آثار خود قايل بوده و اکنون بخش عمده اي از فعاليت خود را در اين زمينه متمرکز کرده است. نخستين اقدامات در سال 1365 انجام گرفت و از آن تاريخ به بعد گسترش کارگاه و آزمايشگاه حفاظت و مرمت با افزايش فضا و خريد تجهيزات، ابزار و وسايل جديد صورت گرفت. هم اكنون مرکزي با هدف بهره برداري از اصول و ديدگاه هاي علمي ايجاد شده و تلاش دارد كه در اين سمت و سو حرکت کند.

خط مشي اساسي فعاليتهاي مرمتي کارگاه به شرح زير است: 

1• پاكسازي و زدودن عوامل مخرب از روي سطوح آثار هنري و موزه اي

2• استحكام بخشي و حفظ ساختار داخلي و بيروني اشياء شكننده و سست

3• بازسازي آثار هنري، با استفاده از مواد شيميايي مناسب

4• برگشت پذيري روشهاي مرمتي تا حد امكان

در نهايت اين بخش سعي مي كند ظاهري مناسب و قابل قبول به دور و فارغ از عوامل تخريبي دروني براي يک اثر هنري ترميم شده فراهم آورد، که از اين طريق هر شيء بتواند به عمر طولاني تري دست يابد و در هر زمان به عنوان يک اثر کامل و آماده بررسي مورد تحقيق و مطالعه قرار گيرد.

در حال حاضر اين مرکز داراي کارگاه هاي مرمت فلز، سفال، بافته، نقاشي، کاغذ و تزئينات وابسته به معماري است. آزمايشگاه شيمي، لابراتور عکاسي و بخش ضدعفوني کاغذ و نسخ خطي از ديگر بخشهاي فعال اين موزه است.

12.کارگاه و آزمایشگاه مرمت فلز،نقاشی و گچبری خراسان:

معرفي:

كارگاه و آزمايشگاه مرمت اشياء تاريخي خراسان در سال 1376 در محل اداره ميراث فرهنگي خراسان تأسيس شد و در سال 1383 به سه بخش تخصصي تقسيم شد. در اين كارگاه فعاليت‌هاي مربوط به مرمت آثار فلزي كه از حفاري‌هاي توس و شادياخ بدست آمده و يا مربوط به بخش‌هاي مختلف است صورت مي‌گيرد. همچنين مرمت آثار گچبري و نقاشي با توجه به امكانات موجود صورت مي‌گيرد.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.با توجه به اعتبارات موجود يك سري تجهيزات خريداري شده است.

2.بستن قرارداد به صورت خاص با كارشناسان مرمت.

3.مرمت و بازسازي اشياء مختلف.  

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي، آسيب‌شناسي و تعيين اولويت مرمتي اشياء موجود در گنجينه‌ها و مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:

•سال تاسيس: 1384

•نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

•تلفن: 7264640-7263310-0511

•فكس: 7258553-0511

•مسئول كارگاه:

مريم شاكري، كاردان مرمت آثار تاريخي.

•همكاران:

زهره هوشمند، كارشناس مرمت آثار تاريخي.

13.کارگاه مرمت کاغذ اسناد خطی خراسان رضوی:

معرفي:

 فعاليت‌هاي انجام شده:

تجهيز كامپيوتري و لوازمي نظير pH متر ديجيتال.

تهيه پوستر، بولتن و بروشور از نمايشگاه‌هاي مختلف در خصوص مرمت كاغذ و جلدسازي.

همكاري با پژوهشكده جهت بررسي رنگدانه‌هاي دوره ايلخاني.

همكاري با بخش مرمت اسناد آستان قدس جهت تحقيق بر روي عوامل بيولوژيك در برخي از نمونه‌هاي خطي در قسمت عطف.

تهيه و آرشيو فيلم‌هاي تخصصي در مورد آموزش كوتاه مدت آستان قدس با حضور جناب آقاي دكتر مقبل. 

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي، اولويت‌بندي و آسيب‌شناسي اسناد و كتب موجود در مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1381

• نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

• تلفن: 7264640-7263310-0511

• فكس: 7258553-0511

• مسئول كارگاه:

ربابه دولي زاده، كاردان مرمت آثار تاريخي.

14.کارگاه مرمت مسجد مظفری:

معرفي:

مسجد جامع مظفري در ضلع غربي ميدان مشتاقيه واقع است. ساخت اين بنا به دستور امير مبارزالدين محمدمظفر و به دست توانمند حاج محمد يزدي در روز چهارشنبه 7شوال سال 750 هـ . ق آغاز و در اواخر سال 755 هـ . ق به پايان رسيده‌است.

سردر بلند و رفيع آن با كاشي‌هاي معرق به طور بسيار زيبايي تزئين شده است. ايوان ضلع غربي با كاشي‌هاي معرق به طرز زيبايي تزئين شده است. در بعضي قسمت‌هاي محراب، ايوان و شبستان كاشي‌هاي چيني بسيار زيبايي كه آيات قرآن برآنها منقوش است، جلب توجه مي‌كند

1. مسجد جامع مظفري در ضلع غربي ميدان مشتاقيه واقع است. ساخت اين بنا به دستور امير مبارزالدين محمدمظفر و به دست توانمند حاج محمد يزدي در روز چهارشنبه 7شوال سال 750 هـ . ق آغاز و در اواخر سال 755 هـ . ق به پايان رسيده‌است.

سردر بلند و رفيع آن با كاشي‌هاي معرق به طور بسيار زيبايي تزئين شده است. ايوان ضلع غربي با كاشي‌هاي معرق به طرز زيبايي تزئين شده است. در بعضي قسمت‌هاي محراب، ايوان و شبستان كاشي‌هاي چيني بسيار زيبايي كه آيات قرآن برآنها منقوش است، جلب توجه مي‌كند.

2.طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

تعمير و مرمت سردرب غربي مسجد از داخل بازار مظفري.

مرمت سنگ‌فرش كف و احداث كانال زهكش در قسمت شمالي مسجد داخل شبستان.

فعاليت‌هاي ميراث جهاني درپژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري:

در پي تصميم رئيس وقت سازمان در ابتداي سال 1384 مبني بر انجام كليه فعاليت‌هاي ميراث جهاني توسط پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري، بخش بين‌الملل پژوهشكده حفاظت و مرمت به دليل داشتن تجربه و پيشينه تخصصي در امر كارشناسي ميراث جهاني، عهده‌دار اين مسئوليت شد. به اين ترتيب دفتر ميراث جهاني سازمان در درون بخش بين‌الملل پژوهشكده تشكيل شد و نام اين بخش به "بخش فعاليت‌هاي بين‌الملل و ميراث جهاني" تغيير يافت. در حال حاضر اين دفتر تازه تاسيس مشغول تجهيز كارشناسي و مالي و انجام امور مقدماتي مي‌باشد.

زمينه‌هاي فعاليت:

1.برقراري ارتباط مستمر با يونسكو و مركز ميراث جهاني (WHC).

2.انجام كليه امور ستادي در رابطه با ميراث جهاني (اعم از ميراث ملموس و غير ملموس) در سطح كشور.

3.تدوين، ترجمه و توزيع اسناد مربوط به ميراث جهاني در سطح درون سازماني و برون سازماني

4.بازبيني فهرست موقت ميراث جهاني ايران با همكاري ديگر واحدها و كارشناسان.

5.همكاري در تشكيل پرونده‌هاي سالانه ثبت جهاني.

6.اطلاع‌رساني به پروژه‌هايي كه آثار آنها براي ثبت در فهرست ميراث جهاني نامزد شده است.

7.آموزش به واحدهاي مرتبط درون سازمان و برون سازماني در خصوص چگونگي تشكيل پرونده‌هاي ميراث جهاني.

8.همكاري و ارايه مشورت به پروژه‌هاي ثبت شده يا نامزد براي تهيه اطلاعات تخصصي و طرح‌هاي مديريتي لازم.

9.حضور فعال در مجامع بين‌المللي، يونسكو و مركز ميراث جهاني به منظور تسهيل ثبت آثار در فهرست ميراث جهاني.

3.فعاليت‌هاي بين‌المللي:

پس از تصويب برنامه پنجساله سوم و لزوم گسترش روابط بين‌الملل كشور، سازمان ميراث فرهنگي كشور (سابق) نيز بر آن شد تا به منظور انجام بهينه اين واحد مستقلي را ايجاد كند.

بخش روابط بين‌الملل پژوهشكده حفاظت و مرمت، به دليل داشتن ارتباطات قوي بين‌المللي و انجام چندين فعاليت بزرگ بين‌المللي، موظف شد تا انجام كليه امور ستادي فراملي سازمان را برعهده گيرد. اين بخش علاوه بر انجام وظايف محوله، با همكاري ديگر واحدهاي درون سازماني كليه وظايف "مديريت روابط فرهنگي و امور بين‌الملل" سازمان را از سال 1378 تا پيش از تشكيل سازمان جديد ميراث فرهنگي و گردشگري بر عهده گرفت.

زمينه‌هاي فعاليت

1.سياست‏گزاري و اولويت‌بندي زمينه‌ فعاليت‌هاي اجرايي و پژوهشي در حوزه‌هاي مختلف تخصصي پژوهشكده در سطح فراملي و تدوين، پيشنهاد و اجراي طرح‌هاي پژوهشي بر همين اساس.

2.برقراري ارتباط با نهادهاي بين‌المللي و انجام هماهنگي براي تعريف و اجراي پروژه‌هاي مشترك پژوهشي، آموزشي و اجرايي فراملي.

3.گسترش حضور علمي و اجرايي پژوهشكده در حوزه‌هاي تخصصي مختلف در منطقه.

4.سياست‌گزاري‏هاي آموزشي در سطح منطقه از جمله برپايي سمينارها، دوره‌ها و كارگاه‌هاي آموزشي تخصصي منطقه‏اي.

5.ايجاد تسهيلات لازم براي استفاده كارشناسان پژوهشكده و پژوهشگاه متبوع از منابع اطلاعاتي خارجي.

6.رصد و انعكاس پيوسته رويدادهاي فراملي در حوزه‌هاي مرتبط با حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي.

7.همكاري با پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري در انجام كليه امور فراملي تخصصي.

8.ايجاد تسهيلات لازم براي همكاري دانشجويان و كارشناسان خارجي در طرح‌ها و برنامه‌هاي پژوهشي و اجرايي پژوهشكده و ديگر واحدهاي تابعه پژوهشگاه و بالعكس براي حضور كارشناسان ايراني در رويدادهاي بين‏المللي.

9.همكاري در اجراي طرح‏هاي بين‏المللي تخصصي سازمان، از جمله "طرح‌ بين‌المللي حفاظت و مرمت بناي چغازنبيل"، "طرح بين‏المللي نجات‌بخشي ميراث فرهنگي بم" و "طرح بزرگ معدن‏كاري و فلزكاري كهن در فلات مركزي ايران".

10.تهيه و انتشار ماهنامه خبري – آموزشي تخصصي مرمت، با همكاري ديگر گروه‌هاي پژوهشكده.

11.راه‌اندازي سايت اينترنتي و به روز نگاه داشتن اطلاعات، با همكاري ديگر گروه‌هاي پژوهشكده.

12.سياست‏گزاري و اولويت‌بندي زمينه‌ فعاليت‌هاي اجرايي و پژوهشي در حوزه‌هاي مختلف تخصصي پژوهشكده در سطح فراملي و تدوين، پيشنهاد و اجراي طرح‌هاي پژوهشي بر همين اساس.

4.خبرهایی ازمعماری مدرن در آخرین اجلاس جهانی ایکوموس:

بيژن روحانی

آیا دست آوردهای معماری و مهندسی مدرن می‌تواند موضوع کار حفاظت میراث فرهنگی قرار بگیرد؟ بیش از هشتاد نفر از متخصصان حفاظتِ میراث فرهنگی در آخرین اجلاس جهانی ایکوموس (ICOMOS) در روزهای پایانی ماه ژوئن در شهر شیکاگو ایالات متحده آمریکا، دشواری‌های حفاظت از ارزش‌های معماری مدرن را مورد بررسی قرار دادند.

محل برگزاری کنفرانس ایکوموس در دانشگاه آی.آی.تی شیکاگو- عکس بيژن روحانی

ایکوموس یا شورای بین المللی بناها و محوطه‌ها، شورایی است جهانی، غیردولتی و مرکب از متخصصان و علاقه‌مندان به مطالعه، حفاظت و معرفی بناها و محوطه‌های فرهنگی و تاریخی. در آخرین نشست این شورا در شیکاگو، معماران، مهندسان و محققانی از حدود بیست‌وپنج کشور جهان همچون قبرس، ترکیه، ایتالیا، فرانسه، کانادا، استرالیا، پرتغال، اسپانیا، ایران، انگلستان، مکزیک، آرژانتین، روسیه،آلمان و آمریکا حضور داشتند.

مدرن یا تاریخی؟

معماری مدرن و به خصوص دست آوردهای خلاقه و تکنیکی آن پس از جنگ جهانی دوم، بخش قابل ملاحظه‌ای از محیط زندگی ما را شکل داده است. با آن که معماری معاصر قدمت چندانی ندارد و به نظر می‌رسد در شرایط به نسبت مطلوبی قرار داشته باشد اما پیچیدگی‌های حفاظت از این آثار کمتر از دشواری‌های مراقبت از آثار تاریخی نیست.

مشکل نخست بر سر راه حفاظت از این‌گونه آثار، معرفی ارزش‌های آن به جامعه و توقع احترام گذاشتن به دست آوردهای این معماری است. عامل زمان، عاملی است که به صورت ناخودآگاه در ذهن انسان با ارزش‌های فرهنگی گره خورده است و گویی تا مدت زمانی طولانی از خلق یک اثر نگذشته باشد، در نظر گرفتن آن به عنوان یک «موضوع» قابل حفاظت برای جامعه دشواری‌هایی به همراه دارد. اما در این زمینه دو بحث اصلی وجود دارد: یکی آن‌که چگونه می‌توان ارزش‌های معماری و فرهنگی قابل حفاظت را از زمان جدا کرد و دوم آن‌که چگونه می‌توان این امر را توضیح داد که زمان به هر حال در گذر است، و اثر امروزی یا معاصر به زودی وارد محدوده آثاری خواهد شد که بنابر درک و برداشت عمومی جامعه، با گذشت «زمان» بار ارزشی به خود خواهد گرفت. پس اگر چنین است باید از هم اکنون حفاظت این بخش از آثار را جدی گرفت.

قوانین ناکارآمد:

در بسیاری از کشورها از جمله آمریکا هنوز قوانین حفاظت از آثار فرهنگی شامل بازه زمانی است. یعنی به عنوان مثال فقط آثاری در ذیل عنوان میراث فرهنگی دسته‌بندی می‌شوند که حداقل پنجاه سال از به وجود آمدن آنها گذشته باشد. این قید زمان، محدودیت‌های فراوانی را برای حفاظت‌گران آثار به وجود می‌آورد. در ایران، بنابر آخرین تغییرات در اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور مصوب سال ١٣۶٧، قید زمان از تعریف میراث فرهنگی حذف شده است.

دشواری حفاظت از ساختار و مصالح:

معماری مدرن در بسیاری از جنبه‌های خود، نشان دهنده و معرفی کننده نحوه نگرش انسان معاصر به جهان اطراف خود است و با معماری پیش از خود تفاوت‌های بنیادین و ریشه‌ای بسیاری دارد. تفاوت‌هایی که خود را در شکل و ساختار نشان می‌دهد. بنابراین حفاظت از ساختار و حتا مصالح بخشی از مقوله حفاظت آثار شاخص معماری مدرن را تشکیل می‌دهد.

این قضیه زمانی اهمیت چندانی پیدا می‌کند که بدانیم در دوره مدرن، بخش مهمی از دست آوردهای مهندسی و فنی، تحولات اساسی در معماری را به وجود آوردند. پس حفاظت از این تکنیک‌ها به نوعی حفاظت از تاریخ مهندسی و تاریخ تحولات تکنیکی نیز هست.

اما پیچیدگی قضیه آنجاست که معماری معاصر از آنجا که هنوز در جریان استفاده روزمره و روزانه است و هنوز مانند بخش عمده‌ای از آثار تاریخی، صرفن با دید حفاظت به آن نگاه نمی‌شود، بنابراین با تناقض‌های جدی و مهمی در این راه رو به روست. چگونه می‌توان از مصالح اصلی و اوريژنال، و از تکنیک به کارگیری آنها در ساختمان مدرنی مثل اپرای سیدنی یا آسمان‌خراش‌های شیکاگو حفاظت کرد در حالی‌که ممکن است آنها نیاز به تعمیر یا حتا تعویض داشته باشند؟ آیا تعویض و جایگزینی مصالح و عناصر که در مورد ساختمان‌های تاریخی فقط پس از در نظر گرفتن بسیاری از ضوابط مجاز است، می‌تواند در مورد آثار مدرن به راحتی به کار رود؟ در این مورد چون معماری معاصر همچنان مورد استفاده قرار دارد، قبولاندن اصول حفاظتی به مالکان خصوصی و دولتی کار چندان آسانی نیست.

به عنوان مثال در یک مجتمع مسکونی بزرگ در برلین، اثر لوکوربوزیه، معمار مشهور قرن بیستم، جایی که بیش از دویست واحد مسکونی قرار دارد، چگونه می‌شود در طول زمان، هم ساختمان مورد استفاده ساکنان آن قرار بگیرد و هم حفاظت و مرمت آن به گونه ای نباشد که در طرح ابتدایی آن تغییری ایجاد کند؟ و از آن مهمتر اگر طرح ابتدایی دارای ایراداتی فنی باشد، مانند همین مورد مجتمع مسکونی برلین، معماران و حفاظت گران امروزی تا چه حد مجاز به برطرف کردن آن ایرادات و تغییر دادن در طرح اصلی لوکوربوزیه هستند؟

پاسخ به این سئوالات فقط در محدوده مسائل فنی جای ندارد بلکه نحوه نگرش و انتظارات هریک از ما را نسبت به معماری و حفاظت از آن توضیح می‌دهد. بحث‌هایی که بدون داشتن دیدگاهی نظری و فلسفی نسبت به ماهیت "اثر" فرهنگی پیش نمی‌رود.

اجلاس ایکوموس در شیکاگو، به محل تبادل نظرهای داغ و بحث انگیزی در مورد چراها و چگونگی‌های حفاظت از میراث معماری مدرن تبدیل شد.

كتابخانه پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي- فرهنگی :

كتابخانه و مركز اسناد پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي همزمان با تاسيس آزمايشگاه تحقيقات مركزي (هسته اوليه تشكيل پژوهشكده) افتتاح گرديدكه با ايجاد ساختمان جديد پژوهشكده وانتقال آن، كتابخانه نيز به ساختمان جديد طبقه اول انتقال يافت و با مساحتي حدود 130 متر مربع افتتاح گرديد.

از جمله اهداف اين واحد گردآوري كليه منابع علمي و معتبر در زمينه هاي حفاظت مرمت و نگهداري از آثار و منابع فرهنگي مربوطه است. موضوعات ديگر همچون مواد و مصالح ساختماني علوم آزمايشگاهي تاريخ هنر باستان شنا سي و غيره نيز از جمله منابع مورد استفاده پژوهشگران در اين واحد مي‌باشد.

همچنين بخشي از كتابخانه اختصاص به گزارشات اسناد و مدارك متنوع پژوهشي دارد كه ضمن طرح تحقيقاتي پژوهشكده تهيه شده و در دسترس قرار مي گيرد هم اكنون اين كتابخانه در حال تبديل شدن به يكي از جامع ترين كتابخانه هاي تخصصي در زمينه علوم حفاظتي مي‌باشد به اين منظور اين مركز ارتباطي نزديك با ديگر كتابخانه ها و بانك هاي اطلاعاتي معتبر دنيا برقرار نموده تا بتواند پاسخگوي نيازهاي جامعه مرمت‌گر در سطح كشور باشد فراهم آوردن خدمات متناسب با نيازهاي جامعه مرمت‌گر و حافظان ميراث فرهنگي و ارايه خدمات اطلاع رساني سريع به هنگام از طريق ارتباط با بانك هاي اطلاعاتي از جمله اهداف واحد كتابخانه مي باشد

مجموعه ها :

هسته اصلي مجموعه كتابخانه در يك اتاق كوچك در سال1368 با مجموع280 جلد كتاب افتتاح گرديد از تاريخ تاسيس كتابخانه تا كنون اين مجموعه به2530 جلد كتاب رسيده كه در زمينه هاي مختلف حفاظت و نگهداري و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي، شيمي، فيزيك، منابع مرجع از جمله راهنما، استانداردها، كتا بشناسي ها، دستنامه ها و .... مي‌باشد.

همچنين اين مجموعه شامل پايان نامه ها، گزارشات، نشريات ادواري، اسلايد، عكس و ديگر مواد كتابخانه اي مي‌باشد .

عمده مجموعه اين كتابخانه به زبان فارسي و انگليسي مي‌با شد ..

رديف     مدرك     موجودي:

1          كتب فارسي         1530

2          كتب لاتين            1000

3          نشريات ادواري فارسي       200

4          نشريات ادواري لاتين         130

5          پايان نامه‌ها         50

6          گزارش‌ها            900

7          نقشه‌ها    67

8          فيلم        103

9          اسلايد    584

10        عكس     400

پايگاه‌هاي اطلاعاتي موجود:

كتابخانه و مركز اسناد داراي بانك‌هاي اطلاعاتي بصورت CD مي‌باشد كه عبارتند از:

 1• بانك اطلاعاتي كتابشناسي ملي

2 • بانك اطلاعاتي كتابشناسي كيميا

3 • بانك اطلاعاتي مستند مشاهير

4 • بانك اطلاعاتي كتابشنا سي بريتانيا (BNB)

5 • بانك اطلاعاتي كتابشنا سي گنگره(CD MARC)

 6• بانك اطلاعاتي گنجينه

كارهاي در دست اقدام كتابخانه:

1 • جمع‌آوري وگردآوري پايان نامه‌ها در زمينه حفاظت و مرمت آثار تاريخي و فرهنگي

2 • جمع آوري و گردآوري گزارش‌ها در زمينه حفاظت و مرمت آثار تاريخي و فرهنگي

3 • جمع آوري و گردآوري و نمايه سازي و چكيده نويسي مقالات آثار تاريخي و فرهنگي

4 • جمع آوري و گردآوري استانداردهاي مواد از جمله پارچه شيشه سفال و...

5 • ورود اطلاعات كتاب‌شناختي مواد كتابخانه در سايت پژوهشكده و جستجو از طريق اينترنت:

1 • ايجاد بانك اطلاعا تي مرمت گران آثار تاريخي و فرهنگي

شرايط استفاده از كتا بخانه:

همه محققان و مؤلفان و دانشجويان و‌اعضاء هيئت علمي دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي با ارائه مدارك ذيل مي‌توانند به عضويت كتابخانه درآيند:

1 • معرفي ازمركز آموزش يا فعاليت

2 • فتوكپي كارت شناسائي

3 • تكميل برگ عضويت

تبصره:عضويت دركتابخانه پژوهشكده به معني استفاده در كتابخانه است

ساعات كار كتابخانه

روزهاي اداري (شنبه تا چهارشنبه): ساعت 8 الي 16

نشاني

خيابان امام خميني، نبش خيابان سي تير، پلاك 17 و 19

صندوق پستي: 4834-11365

تلفن: 9-66737001 (21 +98) داخلي 1038

فکس: 66736460 (21 +98).

پياده سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي:

ادامة طرح پياده‌‌سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي، يكي ديگر از پروژه‌هاي مربوط به برنامة جامع مديريت اطلاعات حفاظت و مرمت آثار اين پژوهشكده در سال جاري است. همزمان با نصب و راه‌اندازي فني شبكة داخلي پژوهشكده، اجراي طرحي با عنوان مديريت ثبت و ذخيرة اطلاعات براي بكار‌گيري مفيد و مؤثر از اين شبكه الزامي بود. در اين ارتباط و در راستاي فعاليت‌هاي سال گذشته براي تهية برنامة راهبردي فناوري اطلاعات (ICT)، توليدات و ارتباطات بخش‌ها و گروه‌هاي مختلف پژوهشكده (اعم از اداري و كارشناسي) و ضرورت دسترسي هر كدام به اطلاعات مربوطه مورد بررسي قرار گرفت.

بديهي است بهره برداري و به اشتراك گذاشتن اين اطلاعات همچنين تهية نسخه‌هاي پشتيبان از آنها مستلزم ايجاد يك نظام يكپارچه با وحدت رويه در ثبت و ذخيره بر روي رايانة مركزي (سرور) خواهد بود. اجراي اين طرح نقش بسيار مهمي در نگهداري مناسب منابع اطلاعاتي، فعاليت‌هاي ستادي و آموزشي پژوهشكده و گسترش ارتباطات كارشناسي در سطح كشور از طريق اينترنت خواهد داشت. 

منيژه هاديان دهكردي.

برنامه‌هاي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي در هفته ميراث فرهنگي:

 پژوهشكده حفاظت و آثار تاريخي – فرهنگي با ارايه برنامه‌هاي ذيل هفته ميراث فرهنگي را گرامي مي‌دارد:

1-برگزاري نمايشگاهي از آثار مرمت شده فلزي و سفالين در محل نمايشگاه اين پژوهشكده

2-رونمايي از تابوت ارجان در ويترين تعبيه شده براي نمايش آن

3-كارگاه آموزشي كودك و حفاظت كه براي آموزش و آشنايي بيشتر كودكان با مفهوم ميراث فرهنگي و چگونگي نگهداري از آن

در اين كارگاه آموزشي دانش آموزان مقطع چهارم و پنجم دبستان‌هاي بيست‌و دو گانه تهران كه با هماهنگي اداره كل آموزش و پروش استان تهران دعوت خواهند شد، از نزديك و به طور ملموس با چگونگي و نحوه مرمت و نگهداري از اشياء تاريخي آشنا خواهند شد.

در ادامه نيز هدايايي به رسم يادبود به آنها تقديم خواهد شد.

در همين ارتباط جهت اطلاع رساني عمومي پوسترهاي تبليغاتي و بروشورهاي مربوطه نيز تهيه و چاپ خواهد شد.

امكانات كارگاهي و آزمايشگاهي گروه پارچه:

اين گروه بر اساس محورهاي تحقيقاتي و اجرايي خود طرح تکميل و تجهيز کارگاه و آزمايشگاه پژوهشي و تخصصي حفاظت بافته‌ها را در دست اجرا دارد.

در حال حاضر نيز فعاليت‌هاي زير با بهره‌گيري از امکانات موجود در اين گروه انجام مي‌شود:

1.مستند نگاري کامل بافته‌ها.

2.بررسي‌ ساختاري بافته‌ها.

3.عمليات مختلف درماني و حفاظتي ( پاکسازي، تثبيت و ترميم با استفاده از روش دوخت و يا به کارگيري چسبها، ارائه طرح و اجراي شيوه‌هاي مناسب بسته‌بندي، نگهداري و نمايش بافته‌ها).

4.اجراي طرح‌هاي مبارزه غيرشيميايي با حشرات (استفاده از دماهاي بسيارپايين و يا بالا، استفاده از روش‌هاي تلفيقي).

امكانات كارگاهي و آزمايشگاهي گروه فلز:

1•مستند نگاري تصويري(با استفاده از ميكروسكوپ و معمولي)و فني نمونه‌برداري از آثار فلزي جهت بررسي‌هاي آزمايشگاهي

2•بررسی میکروسکوپی ریز ساختارها و فازهای فلزی

3•انجام تست های کیفی و کمی شناسائی فلزات تاریخی و محصولات خوردگی به روش شیمی تر

4•بررسی های میکروسکوپی آثار فلزی

5•انجام اقدامات پاکسازی ،درمان و تثبیت به روش‌های مکانیکی ،شیمیایی ،الکتروشیمیایی و الکترولتیک.

6•اجرای پوشش‌های حفاظت نهایی و بازسازی آثار در صورت لزوم.

7•در صورت نیاز به بررسی های آزمایشگاهی بیشتر از امکانات سایر بخش ها و یا مراکز تحقیقاتی بهره برداری می گردد.

گسترش آزمايشگاه گروه فلز با ورود برخي تجهيزات خريداري شده همانند سند بلاست و دستگاه پاكسازي ليزر از توانائي هاي بيشتري در ارائه خدمات برخوردار خواهد شد .

امکانات کارگاهی و آزمایشگاهیگروه سفال و شیشه:

اين گروه با توجه وظايف و اهداف خود طرح تجهيز  كارگاه و آزمايشگاه تخصصي سفال و شيشه را در دست اجرا دارد و در حال حاضر با امكانات موجود فعاليت‌هاي زير را انجام مي‌دهد:

1. مستند نگاري آثار سفالي و شيشه‌اي

2. انجام مطالعات آسيب‌شناسي و فن‌شناسي

3. انجام عمليات حفاظتي و مرمتي

4. آموزش دانشجويان در مقاطع مختلف

5. حمايت و هدايت پروژه‌هاي دانشجويي

6. - انجام پروژه‌های پژوهشی در زمينه حفاظت و مرمت آثار سفالين و شيشه‌ای

پياده سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي:

ادامۀ طرح پياده‌‌سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي، يكي ديگر از پروژه‌هاي مربوط به برنامة جامع مديريت اطلاعات حفاظت و مرمت آثار اين پژوهشكده در سال جاري است. همزمان با نصب و راه‌اندازي فني شبكة داخلي پژوهشكده، اجراي طرحي با عنوان مديريت ثبت و ذخيرة اطلاعات براي بكار‌گيري مفيد و مؤثر از اين شبكه الزامي بود. در اين ارتباط و در راستاي فعاليت‌هاي سال گذشته براي تهية برنامة راهبردي فناوري اطلاعات (ICT)، توليدات و ارتباطات بخش‌ها و گروه‌هاي مختلف پژوهشكده (اعم از اداري و كارشناسي) و ضرورت دسترسي هر كدام به اطلاعات مربوطه مورد بررسي قرار گرفت.

بديهي است بهره برداري و به اشتراك گذاشتن اين اطلاعات همچنين تهية نسخه‌هاي پشتيبان از آنها مستلزم ايجاد يك نظام يكپارچه با وحدت رويه در ثبت و ذخيره بر روي رايانة مركزي (سرور) خواهد بود. اجراي اين طرح نقش بسيار مهمي در نگهداري مناسب منابع اطلاعاتي، فعاليت‌هاي ستادي و آموزشي پژوهشكده و گسترش ارتباطات كارشناسي در سطح كشور از طريق اينترنت خواهد داشت. 

منيژه هاديان دهكردي.

فعاليتهاي آرشيو سازمان اسناد ملي ايران:

آرشيوملي ايران، در اجراي وظايف قانوني كه در اساسنامه تأسيس سازمان اسناد ملي ايران و نيز مصوبة شمارة 103382/1901 مورخ9/6/1381 شوراي عالي اداري، مبني بر ادغام سازمان مذكور با كتابخانة ملي و تشكيل سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران، پيش بيني گرديده‌است، فرايند شناسائي، فراهم آوري، نگهداري، سازماندهي و اطلاع رساني اسناد ملي ايران را بر عهده دارد. اجراي اين فرايند، در تشكيلات جديد سازمان بر عهدة معاونت اسناد ملي با چهار ادارة كل گذاشته‌شده‌است. و انجام آن در روندي به هم پيوسته و با وظايفي مشخص براي هريك از ادارات كل كه اهم آن به شرح زير است محقق مي‌شود.

جمع‌آوري و حفظ اسناد باارزش(نوشتاري – غيرنوشتاري) در گنجينة اسناد و فراهم‌نمودن شرايط و امكانات براي دسترسي عموم به اين اسناد.

پيگيري براي تشكيل شوراي اسناد و نظارت بر حسن اجراي قوانين و مقررات، دستورالعملها و مصوبات شورا در دستگاههاي دولتي و وابسته به دولت.

نظارت بر تدوين مقررات، آئين‌نامه‌ها و دستورالعملها اجرايي در زمينة شناسايي، ارزشيابي، راكدسازي، تنظيم و پردازش، حفظ و نگهداري و اطلاع‌رساني اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري.

نظارت بر خريد و يا اهدا اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري.

نظارت بر اجراي نرم افزارهاي مناسب، امور اسناد در دستگاههاي دولتي و وابسته به دولت با همكاري معاونت پژوهش، برنامه‌ريزي فناوري.

نظارت و هماهنگيهاي لازم در زمينة شناسايي، ارزشيابي، راكدسازي، تنظيم و توصيف، حفظ و نگهداري و اطلاع‌رساني اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري در مديريتهاي اسناد منطقه‌اي.

نظارت بر برگزاري نمايشگاهها و همايشهاي اسنادي و آرشيوي، با همكاري روابط عمومي و معاونت پشتيباني، امور حقوقي و استانها.

نظارت بر ارائه خدمات به كاربران حقيقي و حقوقي در زمينة امور آرشيوي.

نظارت بر انتشار فهرست اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري به منظور ارائه به كاربران در فضاي مجازي (شبكة داخلي – شبكة جهاني).

نظارت بر ارائة خدمات و رهنمودهاي مشاوره‌اي به ساير مراكز اسنادي در زمينه‌هاي امور اسنادي، تنظيم و پردازش، حفظ و نگهداري (آسيب‌شناسي و آسيب‌زدايي، مرمت و حفظ اسناد نوشتاري – غيرنوشتاري).

ارتباط با مراكز اسنادي و آرشيوهاي بين‌المللي و شركت در مجامع آرشيوي براي ارتقاء سطح برنامه‌هاي آرشيوي سازمان.

نظارت بر امحاي اوراق زائد دستگاهها

اداره كل تنظيم و پردازش اسناد:

اداره كل تنظيم و پردازش اسناد با هدف تنظيم و توصيف اسناد آرشيوي ايجاد گرديده است. از آنجا كه تبديل داده‌هاي خام به اطلاعات پردازش شده، مقدمه اصلي بهره برداري از اطلاعات است و اين فرايند به سرعت و سهولت انجام مي گيرد، چنانچه روند ذخيره سازي با دقت و صحت، ومراعات جامعيت ومانعيت درهنگام توصيف اسناد انجام شده باشد، بازيابي اطلاعات ذخيره شده به سهولت انجام خواهد شد .

روند انجام كار:

اسنادي كه در مرحله ارزشيابي، واجد شرايط ارزش نگهداري دائمي تشخيص داده مي‌شوند، بنا به اولويتهاي از پيش تعيين شده -كه عمدتا بر پايه دو عنصر «اهميت» و«قدمت» مي‌باشند- به بخش تنظيف و ضدعفوني ارسال، سپس به واحد تنظيم و توصيف منتقل مي‌شوند. و با در نظر گرفتن نوع رسانه (متني و غير متني)، بين گروههاي ذيربط توزيع مي‌گردند. كارشناسان برنامه ريزي و بررسي اسناد، ضمن بررسي و مطالعه محتواي آنها، فهرست موضوعي و توصيفي (محتوايي و فيزيكي) اسناد را در چارچوب عناصر اطلاعاتي مندرج در كاربرگه‌هاي تنظيم و توصيف،ثبت مي‌نمايند.

تنظيم و توصيف اسناد ، بر اساس اصول آرشيوي از آن جمله اصل حفظ اصالت (منشاء) اسناد و اصل حفظ نظم و ترتيب اوليه آنها، و نيز با رعايت استانداردهاي بين‌المللي توصيف آرشيوي و بومي سازي آنها ،انجام مي‌گيرد.

اهم وظايف:

مطالعه، بررسي، تنظيم و توصيف انواع اسناد آرشيوي، بر اساس منشاء ايجاد اسناد و رعايت اصول حفظ نظم و ترتيب اوليه آنها.

استفاده از قواعد چكيده نويسي و زبان نمايه‌اي، در ذخيره سازي اطلاعات.

تحقيق، تدوين و به كارگيري معيارها و موازين صحيح و مناسب براي تنظيم و توصيف اسناد بر اساس استانداردهاي بين ‌المللي آرشيوي ، با مراعات مقتضيات ملي و زباني.

هماهنگي و نظارت بر تنظيم و توصيف اسناد آرشيوي در مديريتهاي منطقه اي و استاني .

 اداره کل حفاظت و نگهداری اسناد:

کشور ما به دلیل سابقه دیرین فرهنگی و تمدن باستانی دارای اشیاء ، اسناد و پیشینه های ارزشمند ی است که حفاظت از آن نه تنها در معرفی گذشته پر افتخار ملی مان ، نقش بسزائی دارد بلکه محققان سراسر دنیا را در شناخت تاریخ کهن بشرو تحقیق پیرامون علوم مختلف یاری می رساند. متاسفانه در اثر عدم استفاده صحیح از مواد موجود در طبیعت ، عوامل مخرب متعددی چون رطوبت ، نور ، آلودگی های جوی ، موجودات زنده (باکتری ها ، قارچ ها ، حشرات و جوندگان ) ، سوانح و بلایای گوناگون ( زلزله ، سیل و آتش سوزی ) ، غفلت ها و بکارگیری شیوه های نا مناسب حفاظت ، نگهداری و مرمت ، پیوسته این آثار را تهدید و در معرض تخریب و نابودی قرار داده اند ، به همین سبب می بایست اقداماتی برای رفع آسیب های وارده به شکلی که با گذشت زمان این اقدامات خود عاملی جهت تخریب بیشتر اسناد نگردد، اعمال شود.

اداره کل حفاظت و نگهداری اسناد با در اختیار داشتن کارشناسان با تجربه و متخصص ، امکانات فنی و آزمایشگاهی در زمینه آسیب شناسی و تعیین نوع آسیب های مذكور در آثار مکتوب و رفع این آسیب ها از روی آثار با ارزش و اعمال روش هایی به منظور پیشگیری از آسیب های احتمالی، در چهار بخش تخصصی به شرح زیرسازماندهي شده است .

گروه آسیب شناسی و آزمایشگاه

گروه آسیب زدائی و مرمت اسناد

اداره میکروفرم ها و اسناد دیجیتالی

اداره حفاظت از منابع دیداری و شنیداری

اهم وظايف:

دیجیتال سازی اسناد و كتب.

تبدیل اسناد دیجیتال به میکروفیلم و میکروفیلم به دیجیتال.

تهیه و بکارگیری نسخ پشتیبانی دیجیتال و میکروفیلم به دیجیتال.

تبدیل اسناد دیداری و شنیداری به فرمتهای مختلف و تهيه نسخه ديجيتال از آنها.

ایجاد و تعریف استانداردهای مربوط به منابع دیجیتالی و غیر دیجیتالی.

تهيه ميكروفيلم ، اسكن ، چاپ عكس ، ميكروفيلم و ميكروفیش از اسناد

تكثير اسناد اسكن شده بصورت دوبليكيت فيلم ، CDيا DVD.

آسيب زدايي ومرمت كليه اسناد نوشتاري – غير نوشتاري آسيب ديده قبل ازورودبه مخازن . ارائه خدمات مشاوره اي در زمينه هاي آسيب شناسي ، آسيب زدائي و مرمت اسناد نوشتاري – غير نوشتاري به ساير مراكز .

ضد عفوني و آفت زدائي كليه اسناد نوشتاري – غير نوشتاري مورد در خواست ساير مراكز اسناد مطابق با مقررات و تعرفه هاي سازمان.

انجام نمونه برداري ازاسناد آلوده، كشت بيولوژيك نمونه ها وتشخيص نوع آلودگيهاي قارچي .

بازديد ادواري از مخازن آرشيو جهت كنترل شرايط حفظ و نگهداري اسناد ،كنترل آلودگي مخازن و نمونه برداري از هوا.

انجام فعاليت هاي تخصصي بر روي اسناد آسيب ديده به منظور لكه برداري ، بر طرف كردن الحاقات اضافي سند و يا مرمت هاي غير اصولي ، تعيينPH و اسيد زدائي.

تدوین و نشر نتایج تحقیقات انجام شده در زمینه های عوامل آسیب رسان شیمیایی و بیولوژیکی به ساختار اسناد و کتب.

 اداره كل اطلاع رساني و ارتباطات:

اهم وظايف:

دريافت اسناد آرشيوي و ثبت مشخصات انتقال در كاربرگه ها و دفاتر مخصوص بر اساس ضوابط آرشيو ملي

بررسي سوابق انتقال، كدگذاري، ساماندهي و حفظ و نگهداري اسناد در مخازني با مساحت كل3800 متر مربع

بررسي، برنامه‌ريزي و فراهم آوردن شرايط، امكانات و تجهيزات مناسب براي دسترسي عموم به اسناد

برنامه‌ريزي، تهيه و تدوين فهرست‌هاي اسناد به منظور تسهيل در امر اطلاع‌رساني

همكاري و تبادل تجارب و دانش آرشيوي ميان سازمان و آرشيوهاي ملّي كشورهاي مختلف و نيز مراكز اسنادي داخل كشور

تدوين و اصلاح پيش نويس آئين نامه‌ها، تعرفه‌ها، مقررات و ضوابط استفاده از اسناد

برنامه ريزي و برگزاري نمايشگاه‌هاي اسنادي داخل و خارج از كشور

برنامه ريزي و برگزاری همايش‌هاي آرشیوی و سمینارهای ملي و بین‌المللی

گردآوري اطلاعات مستند تاريخي، از طريق انجام مصاحبه با شخصيت هاي مؤثر در تاريخ معاصر ايران و نظارت بر اجراي پروژه هاي تاريخ شفاهي

آماده سازي، ساماندهي، حفظ و نگهداري، اطلاع رساني و انتشار مصاحبه‌هاي تاريخ شفاهي.

برنامه ريزي، دريافت، نگهداري و مديريت اسناد اماني.

 اداره كل شناسايي و فراهم آوري اسناد ملي:

ادارة كل شناسائي و فراهم آوري اسناد ملي در مجموعة تشكيلات سازمان، به عنوان ورودي اصلي اسناد به آرشيو ملي و نيز بايگاني راكد كل كشور(نگهداري اسناد قبل از ورود به آرشيو)، ايفاي نقش مي‌كند و از ادغام دو مديريت، اسناد پيش آرشيوي و هماهنگي و ارزشيابي اسناد در سال 1385 تشكيل گرديده و در قالب سه اداره و يك گروه فعاليت دارد كه عبارتند از:

اداره شناسائي و گردآوري

اداره ارزشيابي اسناد

اداره مخازن و اطلاع رساني اسناد

گروه اسناد پيش آرشيوي

اين ادارة كل وظايف متنوعي را بر عهده دارد كه از ميان آنها مي‌توان به موارد زير اشاره كرد.

ارتباط با سازمانها و مؤسسات دولتي و ارائة مشاوره در زمينة اسناد

اجراي مقررات اسنادي و تعين عمر مفيد آنها

شناسائي اسناد راكد و ارزشيابي و تعين تكليف آنها در دو بخش اوراق امحائي و انتقال اسناد با ارزش نگهداري دائمي به آرشيو ملي

تدوين و اصلاح آئين نامه‌ها و مقررات اسنادي و ابلاغ آنها به مؤسسات دولتي

بررسي و اعلام نظر كارشناسي در مورد صدور مجوز براي رديفهاي مختلف اسناد توسط شوراي اسناد ملي

پيگيري و اجراي مصوبات شوراي اسناد ملي

انتقال و نگهداري اسناد راكد دستگاهها در بخش پيش آرشيوي سازمان

بررسي و شناسائي اسناد راكد و ذخيره سازي اطلاعات آنها

پاسخگوئي به صاحبان اسناد ( حقيقي و حقوقي)

ارائة الگوهاي استاندارد توليد، ثبت و نگهداري اسناد

شناسائي اسناد با ارزش نگهداري دائم در خارج از تشكيلات دولتي و برنامه ريزي براي انتقال آنها به آرشيو ملي به صورت اهدائي، خريد و امانت

 مدیریتهای منطقه‌ای و استانی:

سوابق و اوراق فراوانی در استانها وجود دارد که دائماً می‌باید ارزشیابی و ساماندهی شود تا دراختیار دانش پژوهان هر استان قرار گیرد و زمینة اجرای عدالت اجتماعی و ایجاد فرصتهای برابر برای همة مردم کشور در دستیابی به اطلاعات اسنادي فراهم آید.

به منظور جلوگيري از تمركز اسناد منطقه‌اي در مركز و ايجاد تسهيلات براي پژوهشگران و محققين، جمع‌‌آوري و سامان بخشي به اسناد بومي، در مناطق مختلف كشور واحدهاي آرشيوي استاني با وظايف كلي سازمان ايجاد شده است.

اين واحدها تاكنون در مناطق مشروحه ذيل تأسيس و شروع بكار نموده‌اند و در نظر است در استانهاي مستعد ديگر كشور نيز بنا به ضرورت توسعه يابد :

1- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان كرمان، به مرکزیت کرمان

2- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان آذربايجان شرقي، به مرکزیت تبریز

3- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان همدان، به مرکزیت همدان

4- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان سيستان و بلوچستان ، به مرکزیت زاهدان

5- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان اصفهان ، به مرکزیت اصفهان

6- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان يزد ،به مركزيت يزد

7 – مديزيت اسناد و كتابخانه ملي استان فارس ، به مركزيت شيراز.

اخباری گوناگون از حفاظت و مرمت در سراسر کشور:

---

۱.يك خبر از خراسان جنوبي:

مديركل اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان جنوبي گفت:

مرمت بناي تاريخي "ميرزا جعفر" در شهر خوسف بيرجند آغاز شد.

حسين عباس زاده روز يكشنبه به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: اين بنا در ‪ ۳۵كيلومتري غرب بيرجند در كنار مسجدجامع خوسف قرار دارد و با توجه به ويژگيهاي معماري قدمت آن به دوره قاجار مي‌رسد.

وي افزود: بناي تاريخي ميرزا جعفر خوسف به سبك درونگرا بوده و از عناصر معماري سنتي ايراني از قبيل ورودي، هشتي، دهليز، ايوان، شاه‌نشين ، حياط و مطبخ تشكيل شده است.

او گفت: ورود به داخل بنا از طريق يك سردر با طاق كليل امكانپذير است، در دو طرف جنوب غرب و شمال غرب حياط ، دو ايوان و در دو ضلع شرق يك طاق نماي بزرگ تعبيه شده است.

وي اضافه كرد: ايوان ضلع شمال غرب و ملحقات آن از مهمترين بخش‌هاي آن محسوب مي‌شود كه اين ايوان داراي طاقي با قوس جناغي است.

او گفت: تزئينات بنا يكي از ويژگي‌هاي آن است كه بيشتر در اطاق پنج دري قرار دارد كه شامل رسمي بندي ، پوشش طاق و تويزه، نقاشي‌هاي ديواري ، تزئينات مربوط به بخاري‌هاي ديواري و پنجره‌هاي مشبك گچي مي‌باشد.

وي افزود: به علت ريزش سقف بنا ، برخي از ديوارها بصورت مخروبه در آمده است.

وي ميزان اعتبار اختصاص يافته براي مرمت مرحله اول بنا شامل آواربرداري و مرمت ديوارها را ‪ ۱۰۰ميليون ريال از محل اعتبارات استاني ذكر كرد.

وي گفت: در صورت تخصيص اعتبار لازم در سال آينده اين بنا براي تبديل به كاربري‌هاي فرهنگي و موزه‌اي مرمت مي‌شود.

او افزود: بناي تاريخي ميرزاجعفر با شماره ‪ ۱۰هزار و ‪ ۴۶۱در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.

مديركل اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان جنوبي گفت:

نخستين فصل مرمت بناي امامزاده "زيدبن موسي‌بن جعفر" آفريز در اين استان اجرا شد.

اين بناب تاريخي در ‪ ۶۵كيلومتري جنوب غرب قاين قرار دارد.

حسين عباس زاده روز دوشنبه به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: با توجه به فرم معماري و مصالح بكار رفته درساخت بنا قدمت آن به دوره صفوي برمي‌گردد و كتيبه‌ها نيز تاريخ ساخت آن را به قرون اوليه اسلامي منتسب مي‌كند.

وي افزود: ساختمان اين امامزاده يكي از بناهاي تاريخي و ارزشمند استان به شمار مي‌آيد.

وي رسمي بنديها، مقرنسيهاي زيبا و كاشيكاريهاي گنبد را از ويژگيهاي بارز اين بنا ذكر كرد.

او گفت: مرمت در ورودي و رواق مجاور بناي امامزاده زيدبن موسي بن جعفر از اواخر تير ماه آغاز شده كه اينك به پايان رسيده است.

وي افزود: مرمت بام ايوان ورودي و رواقهاي مجاور آن پس از خاكبرداري و سبك‌سازي با اجراي مرحله به مرحله خاك دو نم، كاهگل، آجر شكسته با ملات گل و اجراي آجر فرش به پايان رسيده است.

وي گفت: بازسازي پلكان دسترسي به پشت بام با توجه به شواهد موجود در پي بنا و مرمت و بازسازي تاق رواقها و نماسازي آن به شيوه سنتي كامل انجام شده است.

وي افزود: ‪ ۷۰ميليون ريال از اعتبارات استاني به مرمت بناي رواق اين بنا اختصاص داده شده است.

2.یک میلیون دلار به مرمت آثار تاریخی ایران در خارج از مرزها اختصاص یافت:

در صورت توافق نهایی ایران و یونسکو ، صندوق ایران در یونسکو تشکیل می شود و رئیس جمهور نیز مبلغ یک میلیون دلار به حمایت از این طرح اختصاص داده است.

به گزارش خبرگزاری مهر ، مدیر پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری از طرح تشکیل صندوق ایران در یونسکو خبر داد.

هاشمی ، سطح همکاری های متقابل میان ایران و یونسکو را در عالی ترین حد ممکن از بدو شکل گیری سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری توصیف کرد وگفت در حال حاضر از تمام ظرفیت ها و امکانات حمایتی و مشورتی سازمان یونسکو استفاده می کنیم و در همین چارچوب ها طرح تشکیل صندوق ایران در یونسکو را به مسئولان مربوطه پیشنهاد کرده ایم که یکی از مفاد آن حمایت و حفاظت از آثار تاریخی ایران در حوزه تمدن ایران است.

وی در توضیح بیشتر موضوع افزود این طرح یک اقدام فراملی به منظور حمایت از میراث فرهنگی ایران و مرمت آثار ایرانی در خارج از مرزهای ایران است که برخی از آنها در معرض تخریب قرار گرفته اند و مرمت آنها الزامی است.

مدیر پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری در مورد مرمت آثار ایرانی در حوزه تمدن ایران به عنوان نمونه به برخی از آثار همانند مقابر قطب شاهی و نمونه عمارت عاشوراخانه که نوعی حسینیه است اشاره کرد که توسط معماران ایرانی بنا شده و یادگاری از دوه مهاجرت و ارتباط فرهنگی - تاریخی ایران با کشور هند در قرون گذشته است.

وی یادآور شد: این طرح هنوز در دست بررسی است و در صورت توافق نهایی و انعقاد قرار داد با مسئولان مربوطه در هندوستان که با حمایت ونظارت یونسکو صورت می گیرد این طرح به مورد اجرا در می آید.

به گفته طه هاشمی ، هم اکنون تفاهم نامه ای میان طرف ایرانی و مسئولان یونسکو تنظیم و آماده شده و در اولین فرصت مورد بحث و مذاکره قرار خواهد گرفت.

وی در ادامه تاکید کرد: در صورت توافق نهایی در کشورهایی که دارای آثار ایرانی هستند بخشی از هزینه و اعتبارات لازم برای حفاظت و مرمت توسط این کشورها و بخشی دیگر توسط ایران تامین خواهند شد.

این مقام مسئول از تخصیص یک میلیون دلار اعتبار خبر داد که از سوی رئیس جمهور و به منظور اولین گام در حمایت از این اقدام اختصاص یافته است.

3.هزینه مرمت آثار تاریخی از نگهداری آنها سنگین تر است:

حفاظت آثار تاریخی مهم تر از مرمت آنها است ، زیرا هزینه ای که صرف مرمت می شود بسیار بیشتر از هزینه های نگهداری آثار است.

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر در مشهد ، رئیس سازمان کتابخانه ها ، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی طی کنفرانس مطبوعاتی در سالن کنفرانس کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی ، گفت: در تلاش هستیم با همکاری سازمان آموزش و پرورش و سایر مراکز علمی و همچنین اداره میراث فرهنگی ، به تولید علم که مهمترین اولویت موزه ها است ، برسیم.

دکتر محمد علی برادران رفیعی  افزود: نداشتن فضای مناسب و کافی برای تخصیص به موزه ها باعث شده ، به یک وضعیت مطلوب و دلخواه نرسیم اما درصدد هستیم  با طرح توسعه ای که در پیش روی داریم بتوانیم فضای بهتری در اختیار مجموعه موزه ها و گنجینه های آستان قدس قرار دهیم و به این ترتیب به ارائه هر چه بهتر میراث فرهنگی کمک کنیم.

وی خاطر نشان ساخت: در سالهای اخیر خیلی نتوانستیم در خرید اشیای موزه ای کاری انجام دهیم چرا که برخی از کارها تکراری و قیمت گذاری آنها توسط افراد با نظر کارشناسان متفاوت است. همچنین کمبود جا نیز از عوامل دیگر این مسئله بوده است.

برادران رفیعی در ادامه گفت: در مورد مسئله تعامل با موزه های سایر نقاط جهان نیز باید برنامه ریزی هایی انجام دهیم که در حال حاضر در این نقطه ضعف داریم.

معاون اداره موزه های سازمان کتابخانه ها نیز در این نشست تصریح کرد: موزه آستان قدس به جهت مجاورت با حرم امام رضا (ع) دارای ویژگی منحصر به فردی است که توانسته علاوه بر تنوع و بی نظیر بودن در ارائه اثر یکی از پربیننده ترین موزه های دنیا باشد.

سید محمد بهروز ادامه داد: باید در تلاش باشیم که موزه ها تنها محل تفنن برای افراد نباشد و علاوه بر ثبت ، مرمت و نگهداری به بحث آموزش نیز تاکید داشته باشیم تا بتوانیم یک ارتباط فکری بین بشر امروز و دیروز به وجود آوریم تا در آینده شاهد آن باشیم که موزه ها هم پای دانشگاهها به عنوان مرکز آموزشی محسوب می شوند .

حشمت کفیلی ، رئیس اداره پژوهش و معرفی اثر نیز ضمن تاکید بر تعریف موزه در سطح دنیا اظهار داشت : به دنبال ایجاد تحولاتی همسو و همگام با معیارهای جهانی هستیم و از سال 82 به بعد که بخش های اداریمان را توسعه دادیم ، عملکردمان سریعتر و عمیق تر انجام شد و با پژوهش هایی که در خصوص آثار موجود در موزه ها به صورت گروهی و جدی پیگیری شد توانستیم بروشورها و دفترچه های راهنمایمان را نیز به چاپ برسانیم .

وی یادآور شد : با سازمان آموزش و پرورش نیز ارتباط هایی را برقرار کردیم  و با تعاملاتی که با آنها داشتیم قرار شد بازدید دانش آموزان از موزه ها به صورت گذرا نباشد و آنها در این بازدیدها نتیجه مثبتی را بگیرند و بتوانند سوالات متعددی را مطرح سازند که به ما نیز در امر آموزش یاری کنند .

علی اصغر ثابت جازاری ، رئیس کل اداره حفاظت و مرمت اثر فرهنگی نیز گفت: به دنبال آن هستیم که بیشتر بر روی مسئله حفاظت از آثار اقدام کنیم ، چرا که بر این باوریم حفاظت مهم تر از مرمت است و حتی هزینه ای که صرف مرمت می کنیم بسیار بیشتر از هزینه های نگهداری است.

ثابت جازاری اذعان داشت: طی یک سال گذشته هدف را بر حفاظت و پیشگیری از فرسودگی آثار موزه ها گذاشتیم و به دنبال شرایطی برای استریل کردن وسایل و اشیاء داخل موزه هستیم و باید دما و رطوبت را نیز کنترل کنیم تا مانع از فرسودگی آثار شویم .

محمد باقر کفش دار توسی رئیس اداره گنجینه ها که از مسئولین حاضر در این جمع بود خاطر نشان کرد : موزه آستان قدس در 11 بخش مختلف تلاش می کند که از آن جمله به گنجینه فرش ، تمبر ، اسکناس ، نجوم ، سلاح ، ظروف ، هنرهای تجسمی ، صدف اشاره کرد  و نیز موزه قرآن ، کتب خطی ارسالی از جانب مقام معظم رهبری ، موزه تاریخ مشهد و سکه و مدال را می توان برشمرد .

وی در پایان گفت: قرار است از هر کشوری کوچکترین و بزرگترین اسکناس آن کشور را در مکان آن موزه ها ارائه دهیم و همچنین درصدد هستیم که برخی از موزه ها را به صورت طبقه بندی شده درآوریم .

4.نگاهي به وضعيت آثار تاريخي بيستون / يك سال پس از جهاني شدن:

كرمانشاه ، خبرگزاري جمهوري اسلامي

 داخلي. فرهنگي. بيستون. گردشگري. ميراث.

مجموعه تاريخي و طبيعي بيستون كرمانشاه روز پنجشنبه ‪ ۲۲تير ماه سال گذشته برابر با ‪ ۱۳جولاي ‪ ۲۰۰۶ميلادي در كميته ثبت آثار جهاني كه در كشور ليتواني برگزار شد در فهرست آثار جهاني به ثبت رسيد.

ثبت بيستون در فهرست آثار جهاني شادي، غرور و افتخار زيادي براي ايرانيان بخصوص كرمانشاهيان به همراه داشت.

عليرغم گذشت يك سال از ثبت جهاني آثار باستاني بيستون متاسفانه تاكنون اقدامات قابل توجهي براي اين مجموعه با ارزش صورت نگرفته است.

گردشگران داخلي و خارجي اين مجموعه هم‌اكنون از كمترين امكانات رفاهي و خدماتي برخوردارند و اقدام چشمگيري نيز براي حفاظت و مرمت آثار تاريخي آن نشده است.

مجموعه آثار تاريخي بيستون در سطح جهان بي‌نظير است چرا كه هر گردشگري با صرف يك ساعت وقت مي‌تواند از هر دوره تاريخي و پيش از تاريخ در بيستون آثاري بيابد كه اين امر در ديگر جاها غيرممكن است.

سال گذشته در چنين روزي پلاكاردهاي تبريك به مناسبت جهاني شدن بيستون در گوشه و كنار كرمانشاه به چشم مي‌خورد، فرهيختگان از اين افتخار به عنوان نقطه عطف ديگري در تاريخ كرمانشاه نام مي‌بردند و وعده‌هاي بسياري از سوي مسوولان در خصوص چشم‌انداز روشن و آينده متفاوت اين مجموعه كم‌نظير جهاني به گوش مي‌رسيد.

به گفته كارشناسان ميراث فرهنگي پرونده مجموعه تاريخي بيستون آن قدر كامل بود كه بدون هيچ بحثي با اكثريت قاطع آراء و بدون هيچ مخالفي به ثبت رسيد.

به گفته اين كارشناسان، كميته كارشناسي ثبت آثار جهاني متشكل از ‪۳۱ كشور جهان بود كه آثار خود را براي ثبت ارايه كردند و همگي به ثبت بيستون راي مثبت دادند.

رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان كرمانشاه روزي كه بيستون جهاني شد از اهميت و جايگاه اين اثر سخن گفت و اينكه جهاني شدن يك اثر به اين معني است كه آن اثر به همه بشريت، كشورها و ملتها متعلق است و بخشي از تمدن بشري است.

" اسدالله بيرانوند" به خبرنگار ايرنا افزود: هر چقدر شهرت و معروفيت يك اثر در دنيا بيشتر باشد امتيازات بيشتري نيز از نظر گردشگري به آن تعلق مي‌گيرد.

وي اضافه كرد: بيش از ‪ ۱۳هزار و ‪ ۴۰۰اثر تاريخي و طبيعي در كشور به ثبت ملي رسيده كه از ميان اين آثار تنها هشت اثر آن در فهرست آثار جهاني ثبت شده كه بيستون هشتمين اثر است.

وي گفت: سامان دهي اين محوطه تاريخي براساس شاخصها و معيارهاي يونسكو حفاظت از آن و مرمت اين اثر از مهمترين اولويتهاي سازماي گردشگري است كه با ثبت جهاني، اين اثر از جنبه محلي و ملي فراتر رفته و جنبه بين‌المللي پيدا كرده است.

وي افزود: اعتبار ملي براي حفظ اين اثر امسال حدود پنج ميليارد ريال و اعتبارات استاني نيز سه ميليارد ريال است كه علاوه بر اين اعتباراتي نيز از سوي يونسكو براي اين اثر تخصيص خواهد يافت.

وي گفت: اين مجموعه تاريخي هرسال بيشترين بازديدكننده را در ميان آثار تاريخي استان كرمانشاه داشته است.

اكنون درست يكسال از جهاني شدن بيستون گذشته است اما به گفته مدير پايگاه تاريخي بيستون تغييري در اين مجموعه تاريخي ايجاد نشده است.

"داوود دانشيان " روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: بنا نيست به مناسبت سالروز جهاني شدن بيستون جشني بر پا كنيم چون چيزي براي ارايه كردن نداريم.

دانشيان گفت: اكنون كار مطالعاتي در خصوص طرح جامع سامان دهي مجموعه تاريخي بيستون در دست اقدام است.

وي گفت: در بخش اول كه شامل مطالعات است بيش از يك ميليارد ريال هزينه شده است و اقدامات اجرايي ميلياردها تومان هزينه نياز دارد.

وي گفت: اكنون با دانشگاه علم و صنعت توافقاتي شده و كار مطالعه شروع شده است كه براساس راهبردهايي كه ارايه خواهد شد كارهاي اجرايي ظرف دو ماه آينده آغاز مي‌شود و بتدريج مردم آثار آن را در مجموعه جهاني بيستون مشاهده خواهند كرد.

وي گفت: اكنون كار نرده‌كشي محدوده عرصه بيستون براي شروع فعاليتهاي سامان دهي انجام شده، مرمت پل صفوي آغاز شده و كار كاوش باستان شناسي كاخ ساساني نيز در هفته جاري آغاز خواهد شد.

وي افزود: با سازمان آب و فاضلاب شهرستان هرسين نيز در خصوص زيرساختهاي اثر توافقاتي انجام شده است.

طرج جامع سامان دهي بيستون اقدامات بسيار زيادي از ورودي اين اثر تا خدمات زيربنايي را در بر مي‌گيرد و اميد است با انجام اين طرح رضايتمندي بازديدكنندگان از اين مجموعه فراهم شود.

مدير پايگاه تاريخي بيستون در خصوص آمار بازديدكنندگان از مجموعه جهاني بيستون گفت: به دليل اينكه بازديد از مجموعه بيستون آزاد است و بليط فروخته نمي‌شود آماري از بازديدكنندگان بيستون نداريم و تنها آمار بازديدكنندگان خارجي در دست است.

وي گفت: آمار بازديدكنندگان خارجي از اين اثر از ابتداي سال ‪ ۸۶تا پايان خرداد ماه ‪ ۹۶نفر است.

مدير كل ميراث فرهنگي استان كرمانشاه نيز در گفت و گو با خبرنگار ايرنا گفت: روند سامان دهي بيستون كند است اما بدون حركت نيست.

" اسدالله بيرانوند " افزود: جهاني شدن يك اثر به معني تبديل شدن آن به بوستان شهري نيست بلكه به اين معني است كه متعلق به جهانيان است.

وي گفت: تا پايان سال ‪ ۸۷فرصت داريم كه برنامه جامع فرهنگي، اقتصادي اجتماعي و اجرايي بيستون را به سازمان مديريت تحويل دهيم تا به عنوان يك پروژه ملي براي آن رديف بودجه مستقل اختصاص يابد و بتوانيم براي آن از محل اعتبارات ملي هزينه كنيم.

وي گفت: اكنون مطالعات در حال انجام است و توافقاتي انجام شده است.

وي افزود: نبايد انتظار غيرمعقول از تغييرات در بيستون داشت و بايد متناسب با اصول پيش برويم تا بتوانيم نيازهاي گردشگران را با حفظ طبيعت و آثار منطقه برآورده كنيم.

وي در خصوص حفاظت از بيستون با وجود كارخانه‌هاي پتروشيمي در منطقه گفت: مطمئنا هر سرمايه بزرگي كه در منطقه استقرار يابد اثرات مخرب زيست محيطي به دنبال دارد ما در اين خصوص ابهام داريم اما نمي‌توانيم اظهارنظر كنيم و اين كار وظيفه محيط زيست است.

وي گفت: تاكنون نامه‌هاي زيادي به محيط زيست نوشته‌ايم اما پاسخي مبني بر تاييد دريافت نكرده‌ايم.

وي افزود: كميته ثبت آثار جهاني يكسري كميته‌هاي نظارتي دارد كه سالي يكبار نماينده آن از اثر بازديد مي‌كند و بايد هر شش ماه يكبار گزارش عملكرد اثر را براي آنها ارسال كنيم تا در بازديد سالانه گزارشهاي عملكرد با وضعيت موجود مطابقت داده شود.

منطقه تاريخي و اكوتوريستي بيستون در ‪ ۲۵كيلومتري شرق كرمانشاه قرار دارد و آثار موجود در اين منطقه از دوره جمع‌آوري غذا آغاز و به دوره صفويه ختم مي‌شود.

آثار ارزشمند اين مجموعه شامل نقش و كتيبه داريوش هخامنشي، مجسمه هركول كتيبه و نقش گودرز، فرهادتراش، بناي اشكاني و ساساني، سرستونهاي دوره ساساني، نقش اشكاني، نقش مرداد دوم، غارشكارچيان، كتيبه‌هاي اسلامي، كاروانسراي ايلخاني، تپه نادري، پل خسرو، پل صفوي، كاروانسري عباسي و...

بيستون را به گنجينه تاريخ بشري مبدل كرده است.

كتيبه داريوش هخامنشي كه با خط ميخي به سه زبان پارسي باستان، بابلي و عيلامي در ‪ ۴۱۴سطر در دل كوه بيستون حك شده بزرگترين، معتبرترين و پر اهميت‌ترين كتيبه‌اي است كه در جهان شناسايي و از سوي سازمان جهاني يونسكو به رسميت شناخته شده است.

در اين سنگ نبشته داريوش ابتدا به معرفي خود مي‌پردازد و سپس واقعه قتل گئومات مغ را كه پس از مرگ " كمبوجيه " سلطنت را غصب كرده بود شرح مي‌دهد.

پس از آن به شرح جنگهايي كه بر ضد بزرگان و امراي ياغي كرده‌بود پرداخته و در خاتمه به هر كس كه اين كتيبه بزرگ را محو كند نفرين مي‌كند.

صداي نگران داريوش بعد از گذشت ‪ ۱۵قرن هنوز هم از دل كوه بيستون به گوش مي‌رسد و ما را به تلاش و كوشش بيشتر براي نگهداري و حفاظت از اين اين ميراث بزرگ جهاني فرا مي‌خواند.ك/‪۴--  ۵۶۶/۵۶۷/۷۴۵۲

5.نسخ دوره ايلخاني از نسخه‌هاي ارزشمند موجود در كتابخانه‌ها و موزه‌ها علي‌الخصوص موزه دوران اسلامي مي‌باشد:

 كه تاكنون براي شناسايي‌ نوع كاغذ‏، مركب، روش ساخت كاغذ آنها و آناليز رنگهاي بكار رفته در تذهيبهاي آنها هيچگونه اقدامات پژوهشي صورت نگرفته است. و در بسياري از مراكز تخصصي هنوز اتفاق نظري در مورد شناسايي نسخ دوره ايلخاني موجود نمي‌باشد. لذا اين طرح با اهداف زير آغاز گرديده است:

1- تعريف شناسه‌هايي مهم و شاخص كه نقش اساسي و مطمئن  در شناسايي  نسخ دوره ايلخاني داشته باشد.

2- شناخت ساختار كاغذ، شناخت تكنيكهاي ساخت كاغذ در اين دوران.

3- شناخت رنگدانه‌هاي بكار رفته در نوشتار و تذهيبهاي نسخ مورد نظر.

4- مستندنگاري از وضعيت نسخ‌خطي  موجود.

5- چاره‌انديشي و رفع معضلات موجود.

6. گروهی معتقد بودند که مناره های امیرچقماق جنبه تاریخی ندارد و آنرا مناره های بی خاصیت می نامند:

مطلبي خواندني از سالنامه فرهنگ يزد به سال 1342 هجري شمسي به قلم عباس رئيس زاده

کد خبر : 1669

 گروهی معتقد بودند که مناره های امیرچقماق جنبه تاریخی ندارد و آنرا مناره های بی خاصیت می نامند

مطلبي خواندني از سالنامه فرهنگ يزد  به سال 1342 هجري شمسي

به قلم عباس رئيس زاده

ریئس آموزش و باستانشناسی در سال 1342 

برای تعمیرات کلی بناهای تاریخی به موجب قانون اوقاف که به تصویب رسید مقرر گردید نیم عشر عایدات حق النظاره اوقافی به مصرف ساختمان و تعمیرات ابنیه تاریخی و مرمت اماکن و آثار مقدسه ملی برسد ، تصویب این قانون اساسی ترین قدمی است که در دوران شاه در راه تعمیر ابنیه تاریخی و آثار ملی برداشته شد و نیز بعداً در بودجه وزارت فرهنگ مبلغی برای تعمیر و صیانت و حراست آثار و ابنیه تاریخی کشور منظور گردید و به تدریج افزایش یافت با آنکه شهرستان یزد با دارا بودن آثار تاریخی بیشمار آن کاملاً روشن است .

و تعداد زیادی آثار تاریخی داشته ولی با کمال تأسف همانطور که قبلاً اشاره شد در اثر عدم توجه بافتخارات ملی و تاخت و تاز اقوام بیگانه بیشتر آثار تاریخی یزد از بین رفته و هم اکنون بصورت مخروبه ای درآمده است . همین مسجد جامع کبیر یزد که یکی از بناهای مجلل و با شکوه تاریخی می باشد اگر در اثر توجه خاص و علاقه مندی کامل حجت الاسلام آقای حاج سید علیمحمد وزیری که از سادات جلیل القدر می باشند نبود اکنون ویرانه ای بیش از آن بجا نمانده بود و امروز هم مورد اعجاب و تحسین ملل غرب قرار نمی گرفت .

در اثر تشکیل هیأتی بنام هیأت حامیان مسجدجامع کبیر و معرفی به اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی سالیانه مبلغی در حدود سی هزار ریال به منظور تعمیر و مرمت بنای تاریخی مسجدجامع حواله می شد مسجد مزبور که مربوط به قرن هفتم و هشتم هجری است و ضمن شماره 206 به ثبت تاریخی اموال غیرمنقول کشور رسیده و در اثر همت عالیه هیأت حامیان و اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی بصورت بنای بسیار مجلل و باشکوهی که در خور یک بنای قدیمی و باستانی است درآمده و با کوشش و مساعی و فعالیتهای خستگی ناپذیر جناب آقای وزیری دارای مؤسساتی از قبیل کارخانه برق ـ قالی بافی ، کتابخانه و ساعت بزرگ و غیره است که باعث افتخار و سربلندی ایرانیان به ویژه اهالی یزد می باشد .

به واسطه همین کوششها و علاقمندی که مردم یزد برای احیاء مسجدجامع کبیر یزد از خود بظهور رسانیده اند مشوقی برای اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی گردیدند ، اداره کل باستان شناسی بر اعتباریکه حواله می نمود افزود تا جائیکه اعتبار آثار تاریخی یزد از سی هزار ریال به سیصد هزار ریال یعنی ده برابر گذشته رسید ولی با توجهی که می شود و مکاتباتی که بعمل می آید اداره کل باستان شناسی اعتبار بنای تاریخی یزد را به مبلغ پانصد هزار ریال افزایش داد و حتی برای بناهای تاریخی خارج از شهر هم اعتبار منظور و حواله نموده است که اداره فرهنگ باید طبق برنامه ایکه برای هر بنا تعیین و اعلام شده با توجه به میزان اعتبار تعمیرات لازم و اساسی را انجام دهد .

با این مقدمه چون در سالنامه و ماهنامه های فرهنگ یزد و همچنین در جرایدی که در یزد منتشر می شود ذکری از آثار و بناهای تاریخی یزد شده و مطالبی مندرج گردیده است .

لذا لازم می داند به منظور آگهی و اطلاع اهالی یزد مختصری درباره تکیه امیرچقماق که عده ای علاقمند به حفاظت آن و در مقابل عده دیگر خواهان تخریب آن هستند مطالبی عنوان نماید .

قبلاًً باید به اطلاع برساند که اینجانب هدفی جز حفاظت و صیانت آثار و مفاخر ملی ندارد و لزوماً باید چه برای آنهائی که انهدام این آثار را مصراً خواستار و آنرا منتهای آرزو و آمال خود برای تصادم هرگونه منافع شخصی خود می بینند و یا برای کسانی که باقی ماندن آنرا توصیه یا سفارش می کنند یادآور شود که اصولاً اظهار نظرهای ضد و نقیض اشخاص را ذیحق نمی داند چرا ! به علت اینکه تشخیص یک بنائی که جنبه قدمت و هنری و تاریخی دارد بعهده باستان شناسان و اداره کل باستان شناسی است نه اشخاص غیرمطلع پس بنا بر این هرگونه اظهار نظر و قضاوتی که از طرف اشخاص غیر بصیر گردد به نظر اهل فن و باستان شناسان مردود و مطرود شناخته می شود و نباید در این امر اصرار و تعصبی بخرج داد .

گروهی معتقدند که مناره های امیرچقماق جنبه تاریخی ندارد و آنرا مناره های بی خاصیت می نامند و میگویند چون بیش از هشتاد سال از عمرش نمی گذرد جنبه قدمت ندارد اما این اشخاص متوجه نمی باشند که باستان شناسی هم وجود این مناره ها را باستانی نمی داند . باستان شناسی قسمت مرکزی صفه ها را بشهادت بقایای کاشیهای موجود در بدنه های غرفه های بالای سر در بازار که همزمان با مسجد امیرچقماق و مربوط به قرن نهم هجری است و در حدود یک قرن از مسجدجامع کبیر جدید تر است می داند و وضع طاق بندیها و سردر مناره ها طوری است که معرف نوعی مخصوص از معماری شهر تاریخی یزد به شمار می رود و به همین جهت در تاریخ 11/10/1330 از طرف وزارت فرهنگ ذیل شماره 383 در فهرست آثار تاریخی و ملی به ثبت رسیده است و تصویر آن در کتابهای مختلفی که از طرف دانشمندان و باستان شناسان خارجی درباره ایران نوشته شده است درج و بعنوان معرف و مظهر یزد تشخیص داده اند .

چون عده ای از اهالی یزد اصرار به انهدام بنای تکیه امیرچقماق و مناره ها و سردر بازار نموده و می نمایند لذا در تاریخ 15 خرداد 37 بنای مزبور مورد بازدید دقیق آقای آندره گدار مدیر فنی وقت اداره کل باستان شناسی قرار گرفت و نظریه خود را چنین نوشته است .

تکیه امیرچقماق هیچ خرابی را تهدید نمی کند و ابداً دارای خطر عمومی نیست اینجانب معتقدم که این بنای تاریخی برای تخیل و فکریکه در تمام جهان از شهر یزد میکند لازم و واجب است کما اینکه یزد را به وسیله تصاویر متعددی که در نشریات هنری از آن چاپ شده می شناند و نیز در سفر اخیریکه جناب آقای مهندس سیحون رئیس دانشکده هنرهای زیبا به اتفاق رئیس وقت ابنیه تاریخی کشور از بنای مزبور بازدید بعمل آوردند بار دیگر لزوم نگهداری و تعمیر آنرا تأیید و یادآور شدند که سردر از لحاظ استقامت قابل دوام و هیچگونه بیم خرابی آن نمی رود ، ملاحظه فرمائید کسانی که در این مورد اطلاعات وسیع داشته و تجربیاتی در مورد باستانی اندوخته اند نگهداری و حفاظت بنای مذکور را مورد توجه و تذکر قرار داده و اصرار به حراست و صیانت و تعمیرات ضروری آنرا می نمایند ولی برخی از اهالی شرافتمند یزد این نظرات باستان شناسان را که بحق بدون هیچگونه اغراض و یا تعصبی اظهار و ابراز داشته اند قبول ندارند و فقط نظرات مهندسین مشاور فنی کوکس که مسئولیت تسطیح و آسفالت خیابانهای یزد را بعهده داشتند و مطلقاً در امور باستان شناسی اطلاع و بهره ای ندارند و صلاحیت آنان درباره اظهار نظریکه نموده اساساً در قبال مسئولیت اداره کل باستان شناسی مورد استثناء و تصدیق قرار نمی گیرد نظراتی داده اند که در همان وقت مردود تشخیص داده شده و اهالی یزد با آنکه کاملاً از مضمون نظرات مهندسین مشاور فنی کوکس اطلاع صحیحی ندارند آنرا مستند قرار داده و اصرار به انهدام آن دارند کما اینکه اخیراً عده ای از اشخاص غیر مطلع و بصیر شرحی بمرکز و حتی در جراید کشور نوشته و در مورد مناره های ذکری به میان آورده و یادآور شده اند که این مناره های بی خاصیت شهر را به دو قسمت تقسیم کرده و از زیبائی شهر بطرز فاحشی کاسته است و مصراً تقاضای انهدام این آثار را نموده اند در جواب ایندسته از اشخاص انجمن آثار ملی کشور شرح مستدل و روشنی نوشته و یادآور شده است بجای اینکه اهالی اصرار به انهدام تکیه های امیرچقماق و مستقیم ساختن ارتباط خیابانهائی که در محور روبرو و عقب آن قرار دارد و رزند به این موضوع پافشاری نمایند که شهرداری یزد طبق وظیفه قانونی خود نسبت به احداث خیابان در منتها الیه طرفین صفه ها بقسمی که کوچکترین خرابی و لطمه ای به بنای مزبور وارد نیاید اقدام مؤثر مبذول داشته و دو خیابان باریک مورب و کمی منحنی از دو گوشه جبهه بنای تکیه بگذارند و در مسافت مناسبی دو خیابان را به خیابان پشت بنای مذکور مرتبط و متصل ساخته و به این ترتیب عبور یک طرفی موجبات رفت و آمد و وسائل نقلیه را تأمین نماید تا علاوه بر تأمین ارتباط بین دو قسمت خیابان احداثی بازار و تکیه و سردر مورد ذکر محفوظ مانده محل تهیه و فروش مصنوعات محلی شهر قرار گرفته و ضمناً مکان مناسب و آبرومندی در قبال بازدید کنندگان و خارجیان که به شهر یزد می آیند فراهم شود .

تصور میرود شهرداری یزد از نظر همکاری با تهیه طرح نقشه نظر وزارت فرهنگ و اداره کل باستانشناسی را تأمین نموده فقط اجرای آن طرح مدتی است که بعهده تعویق افتاده در صورتیکه اهالی مصراً از شهرداری اجرای طرح را خواستار شوند و شهرداری در اینمورد عاجلاً اقدام نماید باید اطمینان کامل داشته باشند که منظره شهر تاریخی یزد در میدان امیرچقماق بهتر و زیباتر از وضع فعلی خواهد شد و بعلاوه اداره کل باستان شناسی همه ساله مبلغی اعتبار به منظور استحکام و تزئین غرفه ها و صفه ها از لحاظ کاشیکاری توأم با کلاف بندی حواله خواهد نمود و این بنا را بصورت آبرومندی که موجب افتخار و سربلندی یزدیها است جلوه گر خواهد ساخت .

در خاتمه یادآور می شود طبق نامه مشروح و مستدل انجمن آثار ملی کشور منهدم ساختن بنای تکیه امیرچقماق و اتصال مستقیم خیابانهای دوطرف کاملاً برخلاف قانون عتیقات است و جرم محسوب می شود هیچگونه امتیازی بشهر یزدنمیبخشد وبعلاوه در روز 27 اردیبهشت ماه 42 که جناب اقای مصطفوی وجناب اقای مشحون مدیرکن باستانشناسی باتفاق مهندسین ومعماران ابنیه تاریخی کشور دقیقا از وضع سر در تکیه وبازارامیرچقماق دیدن کردند نظراتی در مورد حفاظت و صیانت بنای مذکور ابراز داشته و یادآور شده اند شهرداری باید طبق نقشه ترسیمی خود که مورد تأیید اداره کل باستان شناسی قرار گرفته به زودی از طرفین صفه ها خیابان احداث نماید تا راه برای عبور و مرور مردم و همچنین وسائط نقلیه باز گردد و اگر در طرفین خیابانهای احداثی مغازه های دو طبقه ساختمان گردد و این بنا در وسط قرار گرفته شود بی نهایت بر زیبائی و شهرت یزد افزوده میگردد زیرا چنین بنائی با این ترتیبی که گفته شد در کشور ایران نظیر و تالی ندارد و به علاوه دستوراتی در مورد کاشیکاری معقلی جرزها و ستونهای صفه ها دادند که اداره فرهنگ از نظرات دقیق و صائب جناب ایشان و همچنین در اثر اشتراک مساعی صمیمانه انجمن محترم آثار ملی ایران اظهار تشکر و سپاسگزاری نموده است و امیدوار است در اثر توجهات آقای رهائی ریاست محترم فرهنگ اداره فرهنگ بتواند نسبت به تعمیرات لازم و اساسی بنا و نمای آن اقدام لازم را معمول دارد .

با همکاری صمیمانه شهرداری تکیه امیرچقماق به وضع آبرومندی که شایسته یک بنای تاریخی باشد درآید . اینکه به منظور اطلاع بیشتر مردم شرافتمند یزد عین مرقومه شماره 166-18/3/42 انجمن محترم آثار ملی ایران بعنوان جناب آقای دکتر پیراسته وزیر محترم کشور که به امضاء جناب آقای حسین علاء وزیر دربارو رئیس هیأت مؤسسین و جناب سپهبد آق اولی رئیس هیأت مدیره انجمن آثار ملی رسیده است ذیلاً درج میگردد .

جناب آقای دکتر پیراسته وزیر محترم کشور

از مداول تلگرام شماره 4913 متضمن دستور منع خرابی بنای تاریخی تکیه و مناره های تاریخی امیرچقماق یزد رونوست آن همراه نامه شماره 562/40 مورخ 6/3/41 سازمان جلب سیاحان به انجمن آثار ملی رسیده است اطلاع حاصل و موجب نهایت امتنان و سپاسگزاری گردید و یقین دارد اینگونه توجهات به مورد نسبت به حفظ و احترام یادگارهای فرهنگی و ملی ایران عزیز باعث آبرومندی روز افزون و صیانت دائمی آنها و جلب نظر بینندگان اهل فهم و دانش و صاحیان ذوق و معرفت از خودی و بیگانه خواهد بود ضمناً با استفاده از حسن توجه آنجناب درباره این خدمت ملی به استحضار خاطر شریف میرساند هنگام مسافرت اخیر هیأت مؤسسین انجمن آثار ملی به اصفهان که طبق دعوت جناب آقای مهندس پارسا استاندار محترم اصفهان به منظور بررسی و توجه بیشتر برای نگهداری و بهبهود وضع آثار تاریخی مهم آنجا صورت گرفت جناب آقای مشحون سرپرست اداره کل باستان شناسی به اتفاق آقای مصطفوی از اعضاء مؤسس انجمن آثار ملی و آقای مهندس ریاضی مهندس ابنیه تاریخی به یزد عزیمت نمودند و روز شنبه 28/3/42 در دفتر فرمانداری یزد حاضر شدند و با حضور جناب آقای تربتی فرماندار و آقای رهائی رئیس کل فرهنگ آقای حق شناس شهردار آنجا و آقای رئیس زاده متصدی ابنیه تاریخی یزد و آقای مهندس شهرداری یزد و آقایان معارفی معما را ابنیه تاریخی اصفهان و محمودی معمار ابنیه تاریخی در اداره کل باستان شناسی برای ترتیب نگهداری و تعمیر بنای تاریخی مزبور مذاکره و تبادل نظر گردید و جناب آقای فرماندار هم کمال علاقه مندی خود را به حفظ و تعمیر صحیح و آبرومند شدن وضع بنای نامبرده و اجرای نقشه ای که متضمن احداث دو خیابان قوسی شکل در دو جانب بنای تکیه میرچقماق است اظهار نمودند و نقشه مزبور نیز در همان موقع ملاحظه و عمل بودن آن مورد تأیید واقع شد و یکبار دیگر چنین اظهار گردید که با حفظ بنای تکیه و مناره های مورد ذکر و اصلاح بازارچه و دکانهای واقع در قسمت پشت بنای مزبور و ترتیب مناسب مستقلات در دو طرف خیابانهای قوسی دو جانب بنا به کنار میدان میرچقماق که بهترین موقع و مرکزیت را در کنار خیابان اصلی شهر تاریخی یزد دارد یک محل دیدنی جالب و منحصر شهر تاریخی مزبور به بهترین صورت ممکن محفوظ و مورد استفاده برای تمرکز و عرضه داشتن صنایع محلی و دستی یزد نیز خواهد بود وجود مسجد تاریخی میرچقماق در ضلع جنوبی محوطه تکیه و همچنین آب انبارهای زیبایی که با بادگیرهای متعدد در ضلع شمالی همان محوطه قرار دارد بر زیبایی این مجموعه تاریخی یزد بسی خواهد افزود و برای تعمیر و کاشیکاری و اصلاحات اساسی و تضمینی بنای تاریخی نامبرده از طرف عناصر ذیصلاحیت و مهندسین و معماران فوق الذکر از نزدیک بررسی کامل بعمل آمده ، برنامه دقیق آن تنظیم و قرار شده اداره کل فرهنگ یزد با استفاده از اعتبارات موجود که از طرف اداره کل باستان شناسی حواله گردیده و موجود است ـ تعمیرات تکیه امیرچقماق را آغاز نماید و از اعتباری که از طرف اداره کل باستان شناسی در سالجاری تخصیص خواهند داد تعمیرات مزبور ادامه و تکمیل همکاری مقامات مربوط و استفاده از عناصر مفید و مؤثر محلی این خدمت اساسی عملی میگردد و یادگاری نیکویی در مهمترین محل شهر یزد باقی و جلوه گر خواهد ماند . بدین وسیله یکبار دیگر از توجه شخص آن جناب و اولیاء محترم وزارت کشور و جناب آقای فرماندار محترم یزد اظهار سپاسگزاری کامل می نماید .

رئيس هيئت مديره -سپهبد آق اولي - رئيس هيئت مؤسسين حسين علاء

عباس ریئس زاده ریئس آموزش و باستانشناسی در سال 1342 هجري شمسي

ضمن تشكر از مهندس م- ش  كه با در اختيار گذاشتن اين سالنامه ما را در ارائه اين مطلب ياري نمودند.

7.شناخت و شناسایی گردوغباروتأثیرآن برآثار:

گرد وغبار داراي تركيبات مختلف و نامتجانسي است و معمولا" حاوي ذرات مواد شيميايي با ماهيت مختلف, تخم حشرات, هاگ ميكروارگانيسمها و گرده گل است. اين تركيب نسبت به موقعيت كتابخانه يا آرشيو, وضع و نحوه حفاظت و فعاليتهايي كه در حول و حوش محيط اين مخازن انجام مي‌گيرد متفاوت مي‌باشد.

اين بررسي با هدف تعيين ميزان آلودگي قارچي ممكن در كتابخانه‌ها در اثر آلودگي‌هاي ناشي از ذرات معلق در هوا مي‌باشد كه آزمايشات مربوطه روي نمونه‌هاي تهيه شده از كتابخانه‌هاي مجلس شوراي اسلامي, كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه تهران و كتابخانه موزه ملي ايران , انجام شده است. نمونه‌هاي مورد آزمايش ذرات گرد و غباري هستند كه از سطح كتب و قفسه‌هاي موجود در اين كتابخانه‌ها توسط يك جارو برقي كوچك جمع‌آوري شده كه مخزن آن قابل شستشو و ضد عفوني كردن مي‌باشد.

آزمايشات قارچ‌شناسي در مركز انيستيتو پاستور انجام گرفته كه وجود چند نوع از قارچهاي آسيب‌رسان به مواد كتابخانه‌اي را در ذرات گرد و غبار نمونه برداري شده اثبات مي‌كند. نتايج حاصل همراه با عكسهاي مربوطه در اصل متن بطور كامل ارائه گرديده است.

در سراسر جهان همواره كتابها و مواد آرشيوي زيادي وجود دارند كه به ميزان هشدار دهنده‌اي در حال تخريب, فساد و پوسيدگي مي‌باشند و در واقع اينها همه حافظه انسانند كه در طول زمان بخش عمده‌اي از ساختار دانش, تئوريها و عقايد بوده است. مدارك بسياري وجود دارند كه نشان مي‌دهند اين حافظه وسيع انساني در حال نابودي است و اين درست به مانند مردن سلولهاي مغز انسان است.

با توجه به مطالعات انجام شده بطور خلاصه مي‌توان نتيجه گرفت ذرات معلق در كنار اثراتي مثل فرسايش كتب و اسناد و جذب رطوبت در شرايط دما و رطوبت نامناسب و عدم وجود دستگاههاي تهويه و تصفيه هوا و در صورت وجود گازهاي آلاينده در محيط علاوه براينكه باعث تخريب مكانيكي مي‌گردد, فعل و انفعالات شيميايي را سرعت بخشيده, باعث اسيدي شدن هرچه بيشتر و وسيعتر اين آثار مي‌گردد.

آزمايشات انجام شده و عكسهاي موجود نشان مي‌دهند در هر قسمت از كتاب كه تراكم بيشتر ذرات وجود دارد تخريب مكانيكي, تاثير قارچها و اسيدي‌تر بودن آن قسمت كاملاَ مشهود است.

8. شناخت و شناسایی قارچها وهاگ وتأثیرآن برآثار:

قارچها و هاگ آنها بصورت فعال يا نهفته در همه‌جا هستند. اگرچه رها شدن از وجود همه آنها غير‌ممكن است، ولي رشد و تكثير آنها را مي‌توان تحت كنترل در‌آورد.

ممكن است بسياري از كتابدارها اثرات قارچ را روي آثاركاغذي نديده باشند، ولي گاهي شيوع فعال قارچها را تجربه كرده‌اند. برخورد با شيوع قارچها در سطوح كوچك يا بزرگ مي‌تواند شروع يك نابودي باشد.در اين نسخه سعي بر اين است كه بعضي از روشهاي بنيادين براي پيشگيري‌هاي اوليه از شيوع رشد قارچها پيشنهاد شود.

روشهاي پيشنهادي در اينجا تكنيكهاي حفاظتي اوليه است براي مواردي كه شيوع همه جانبه نباشد و براي درمان كامل فرصتي پيدا شود. حفظ و كنترل شرايط محيطي بصورت صحيح و مناسب از رشد قارچها جلوگيري مي‌كند و اگر قارچي هم پيدا شد، جهت پيشگيري از شيوع بيشتر، بايد ابتدا علت‌يابي كرد، پس از آن اورژانسي‌ترين كار جداسازي نمونه‌هاي آلوده از كل مجموعه مي‌باشد. سپس محيط مجموعه بايد اصلاح شده محوطه بطور كامل پاكسازي شود. درمان آثار آلوده به قارچ قبل از قرار گرفتن آنها در بين مجموعه الزامي است. در نهايت مراقبت و نظارت از سطح مبتلا بمدت چندين ماه براي جلوگيري از بروز مجدد قارچها و پاكسازي محيط, از ضروريات مي‌باشد.

9. قرآن نگل:

قرآن نگل آسيب‌شناسي و مستندنگاري مي‌گردد:

در 65 كيلومتري غرب سنندج در مسير جاده سنندج- مريوان، در داخل مسجد روستاي نگل قرآني خطي وجود دارد كه گفته مي‌شود يكي از 4 قرآن خطي است كه در زمان عثمان‌بن عفان تحرير و به 4 اقليم دنيا فرستاده شده است. قطع قرآن رحلي بزرگ، جنس آن چرم و قهوه‌اي رنگ است. براساس شواهد و اعراب گذاري آن احتمالاً اين قرآن در سده هاي 4 يا 5 هجري قمري نگاشته شده است.

اين قرآن هم‌اكنون تحت نظارت سازمان اوقاف بوده و هيئت امناي مسجد از آن نگهداري مي كنند.

اين قرآن طي ساليان گذشته مورد استفاده عموم بوده است. به همين دليل داراي آسيبهاي فيزيكي و شيميايي زيادي مانند پارگي و لكه‌هاي ناشي از اثر انگشت مي‌باشد. با توجه به سرقت‌هاي پياپي، قرآن مذكور هم‌اكنون در محفظه شيشه‌اي ضد گلوله بدون شرايط محيطي از نظر دما و رطوبت نگهداري مي‌شود و از آنجاكه تاكنون هيچگونه برنامه مطالعاتي و مرمتي درباره آن صورت نگرفته، نياز مبرمي به انجام اين امور احساس مي‌شود. پيرو بازديد كارشناسان گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده در بهار سال جاري از اين قرآن و مذاكره با اعضأ هيئت امناي مسجد در خصوص حفاظت و مرمت اثر مذكور و با توجه به تقبل هزينه و مكان لازم از سوي ايشان، پژوهشكده براي همكاري در اجراي اين امر مهم اعلام آمادگي نمود. در پي اعلام اين آمادگي كارشناسان پژوهشكده در تاريخ 15 آذر ماه سال جاري جهت بررسي، مستندنگاري، آسيب‌شناسي و نمونه‌برداري از قرآن به استان كردستان اعزام شدند.

ارايه راهكارهاي حفاظتي جهت نگهداري، حفاظت و مرمت قرآن نگل:

 براساس اين مطالعات قرآن مذكور به دليل استفاده اهالي، نگهداري نامناسب و سرقتهاي مكرر داراي آسيب‌هاي فيزيكي و شيميايي زيادي مانند پارگي، لكه‌هاي ناشي از اثر انگشت، رطوبت و .... مي‌باشد. با توجه به آسيبهاي موجود و نتايج آزمايشات صورت گرفته، انجام اقدامات ذيل پيشنهاد شده است: - پاكسازي – حفاظت ، استحكام‌بخشي حاشيه‌ها و قسمتهاي فرسوده و مرمت صفحات قرآن – تثبيت رنگهاي به كار رفته در تذهيبها – آزمايشات تخصصي شناسايي رنگهاي تريينات، شناسايي آهار،شناسايي چسب– آزمايشات دقيق‌ شناسايي الياف – مرمت و بازسازي جلد – صحافي و مستندنگاري از تمامي مراحل كار از آنجا كه شناخت نوع آسيب‌هاي وارده و انتخاب روش مرمت و ... به مطالعات دقيق آزمايشگاهي نياز دارد و انجام بسياري از اين مطالعات با دسترسي به تجهيزات، زمان كافي و مكان مناسب ميسر است،‌ لذا كارشناسان گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده در جهت اجراي اقدامات پيشنهادي با همكاري و مساعدت اهالي و ميراث فرهنگي و گردشگري استان آمادگي خود را اعلام نموده‌اند.     

تهیه توسط:فروغ كاسب_ ماندانا طيبي.

10. طی بررسی‌های انجام شده در کتابخانه مرکزی سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری:

وجود 120 عنوان کتاب خطی و چاپ‌سنگی با الزامات حفاظتی و مرمتی  در 3 اولو‌يت مشخص گرديد.

برخی از کتب مذکور قابليت کشت و اشاعه عوامل مخرب بيولوژيکی را دارا هستند و تعدادی از آنها نيز به سبب عوامل مخرب محيطی و همچنين اسيديته بالا در معرض تخريب فيزيکی قرار دارند که با توجه به نامناسب بودن محل و شرايط نگهداری، تدابير حفاظتی و مرمتی خاصی را مي‌طلبند.

هدف اصلی طرح فوق در راستای اهداف کلان پژوهشکده و سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری که همانا حفظ و صيانت از اموال تاريخی است با عطف به اين مطلب که موضوع طرح نسخ‌خطی موجود در مرکز اسناد سازمان متبوع می‌باشد.

نتايجی که با ارائه اين طرح و عملی شدن مراحل آن، بدست خواهد آمد زمينه‌ساز ارائه طرحهای پژوهشی و تحقيقاتی ارزنده‌ای در سالهای آتی خواهد شد.  طرح فوق با تكيه بر اهداف ذيل آغاز مي‌گردد:

1- مستند‌نگاری از کتب و نسخ‌خطی نفيس و مطالعاتی.

2- آسيب‌شناسي نسخه‌های آسيب ديده.

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات نسخ موجود.

4- نظارت بر تجهيز کارگاه حفاظت و مرمت در جوار کتابخانه يا مرکز اسناد، نظارت و پشتيبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرکز. 

5- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلات.

طی بررسی‌های اوليه و آسيب‌شناسي نقشه‌ها و مدارك موجود در مركز اسناد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ، وجود تعداد معتنابهي نقشه، فرمهاي مردم‌شناسي، پلات، ترانسپارانت و اسناد كاغذي ديگر، ضرورت اقدامات فوري حفاظتي و مرمتي آنها مشخص گرديد.

اكثر اين مدارك بدليل عوامل محيطي، اسيديته بالا و در دسترس قرار گرفتن مراجعين در معرض تخريب فيزيكي قرار گرفته‌اند كه در جهت حفظ و نگهداري آنها تدابيري انديشيده شده است. با توجه به اين نكته كه اين اسناد پيشينه تاريخي بناهاي ايران را در بردارد و بايد حفاظت از آنها در اولويت قرار بگيرد.

تعيين اولويتهاي مرمتي پس از مستند‌نگاري و آسيب‌شناسي و متعاقب آن شروع عمليات اجرايي مرمتي كه در صورت تحقق يافتن امر تجهيز كارگاه حفاظت و مرمت در مركز اسناد سازمان متبوع انجام خواهد شد از فعاليتهاي مهمي است كه توسط نيروهاي متخصص صورت مي‌پذيرد. اهداف ذيل جهت انجام اين طرح درنظر گرفته‌شده‌است:

1- مستند‌نگاری از نقشه‌ها، اسناد و مدارك گوناگون و مطالعاتي موجود

2- آسيب‌شناسي نقشه‌ها و اسناد آسيب ديده

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات مدارك موجود

4- نظارت و پشتيبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرکز 

5- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلات

11.طرح ساماندهی و مرمت برج طغرل:

 موقعیت جغرافیایی و پیشینه تاریخی:

برج آرامگاهی طغرل واقع در شرق آرامگاه ابن بابویه در میان باغی که در دوره سلجوقیان به نام باغ طغرلیه معروف بوده است ، قرار دارد . این بنا به روایتی آرامگاه طغرل اول سلجوقی می باشد که در سال 436 ه.ق ری را تصرف و به عنوان پایتخت در ابادانی آن کوشید . روایتی دیگر بنا را آرامگاه طغرل آخرین پادشاه سلجوقی (590 ه.ق) منسوب می دارد.

این بنا درزمان قاجار مورد توجه ناصرالدین شاه قرار گرفت وبر مبنای کتیبه سنگی نصبب شده در ورودی جنوبی برج نصب میباشد جهت تعمیر آن که در حال تخریب بود

به حاج ابوالحسن معمار باشی در سال 1301 ه. ق فرمان بازسازی آنرا می دهد .

متن کتیبه سنگی به قرار زیر است :

(بسال فرخنده فالی که نوبتی دولت واقبال سی وشش نوبت در استان خسرو صاحبقران السلطان بن السلطان والخاقان بن الخاقان شاهنشاه خدای پرست رعیت نواز ناصرالدین شاه قاجار خلدالله ملکه و سلطانه نواخت عزم ملوکانه را تبلشیم عتبه عرش مرتبه رضویه علیه و علی آبائه آلاف التحیه و تفقد حال اهالی مملکت خراسان تصمیم داد و در آن سفر میمنت اثر رایس مملکت آرایش چنین اقتضاء فرمود که قبور بالیه سلاطین سلف را مشیدتر از قصور عالیه خوافین خلف فرماید افتتاح این قصد سعدش را در مقبره طغرل بیگ ابن سلجوق که نخستین ملوک آل سلجوق و در ویرانی های شهر ری مدفون است لایق شمردند . بجناب  جلالتماب امین السلطان ابن امین السلطان که وزارت دربار اعظم و ابنیه دولت و گمرک خانه و خزانه نقدی و جنس و کلیه سهام دولت برای صوابنمای او موکول است مقرر شد تا مقرب  الخاقان حاجی ابوالحسن معمارباشی دیوان اعلی را به انجام این امر ملوکانه گماشت مشارالیه جهد مسطیع در ایامی معدود مبذول داشت این بنای رفیع را عمارت کرد جناب معزی الیه بستانی وسیع بر این بنا حافظ نموده مسماء بطغرلیه فرمود ابتدا این توجه شهر صفر ابق باقوی ئیل ترکی و اختتام مقرونا بالسعاده شهر رجب المرجب این عام سعــادت فرجـــام شد . سنه 1301 (شرح کامل آن در ماهنامه شرف((شرافت ))سال 1302 آمده است ).

این بنا با شماره 147 در تاریخ 1310 ه.ش در فهرست آثار و ابنیه تاریخی – فرهنگی به ثبت ملی رسیده است . مساحت فعلی باغ حدود 3000 متر مربع و بنای برج در میان آن قرار دارد . ارتفاع بنا حدود 20 متر و قطر داخلی آن در کف 2/11 متر و قطر خارجی 70/17 متر و ضخامت دیوار بین 75/1 متر تا 75/2 متر متغیر است . لازم به ذکر است که با توجه به شیوه ساخت برج در قسمت فوقانی از قطر داخلی و خارجی آن به ترتیب 7/0 متر و 4/0 متر کاسته شده است .

نوع ساختمان برج ترک دار بوده (24 ترک) و طاق مخروطی آن از بین رفته است. نمای آن آجری ساده و در راس برج به دور ردیف مقرنس آجری ختم می شود . نمای داخلی برج از آجر رگ چین ساده عمل شده است . بدنه کلا از اسکلت آجری بر روی پایه های سنتی از سنگ و آجر بنا شده است . عموما این گونه ابنیه آرامگاهی شامل بدنه و یک سردابه می باشند که در خصوص این بنا به تحقیقات بیشتری نیاز است.

 عملیات انجام شده جهت حفاظت و مرمت بنا:

بخش اول :

مرمت و احیاء بدنه داخلی و مرمت خارجی برج:

نفودذ آبهای سطحی و نیز نفوذ آب نمای جبهه شمالی به بدنه بنا باعث ایجاد دو ترک در دو قسمت داخلی (شمال و شرقی9 شده بود که به شرح ذیل مورد مرمت قرار گرفته است :

1-     برپایی داربست فلزی در فضای داخل.

2-     خارج نمودن آجرهای شکسته تا عمق لازم.

3-     اندود نمودن ترکها با دوغاب گچ.

4-     آجر چینی با ملاط گچ (با الگو گیری از ملات بکار رفته در ساخت برج) براساس فرم اولیه.

5-     بند کشی سطح خارجی با ملاط گچ.

6-     حدود 2 متر از قسمت تحتانی برج بعلت نفوذ آب از زیر بدنه نمای آجری خسارت دیده که آجرهای پوسیده آن قسمت خارج و آجرهای سالم جایگزین آنه شده اند . (بندکشی ها با ملاط گچ واز کف تا ارتفاع 60 سانتیمتر با سیمان سفید و خاک سنگ).

7-     دو درب چوبی پوسیده و فرسوده ورودیهای شمالی و جنوبی که جزو بدنه تاریخی بنا محسوب نمی شدند و تنها جهت جلوگیری از ورود به داخل برج تعبیه شده بودند ، برداشته و بدنه کاملا به طرح اولیه بازپیرایی گردید.

8-     نمای خارجی به شرح ذیل مورد مرمت قرار گرفت.

8-1- خارج نمودن آجرهای شکسته و پوسیده.

8-2- شستشوی کامل نمای خارجی بدنه.

8-3- مرمت شکستگی و ترک خوردگی مقرنسهای آجری.

 8-4- مرمت نقش برجسته آجری.

 8-5- بندکشی کامل بدنه.

 9- بازبینی قسمت فوقانی پایه برج (قسمتی که قبلا محل ایستایی گنبد اصلی بوده است) که در تعمیرات قبلی ایزوله و آجر فرش گشته و تنها برخی از نقاط مورد لزوم آن مرمت گردید.

بخش دوم :

ورودی جنوبی :

ورودی جنوبی بنا با یک درب فلزی محوطه باغ را از خیابان جدا نموده و بازدید کنندگان را به درون باغ هدایت می کند ، بازدید کنندگان در این مسیر می بایست از کنار محل زندگی نگهبانان این مجموعه بگذرند که البته این راه نامناسب و نازیبا می نمود لذا به منظور رفع این مشکل و ایجاد شرایطی مساعد برای بازدید کننده طرحهای ذیل به مرحله اجرا در آمد:

1-     استحکام بخشی و مرمت دیوار حریم (جایگزینی آجرهای پوسیده با آجرهای سالم ، شستشی بدنه و تعویض بندکش ها) .

2-     طراحی و ساخت محوطه پیش فضا .

3-     ساخت و نصب درب چوبی متناسب با معماری بنا و نصب تابلویی که در آن مشخصات بنا شامل نام و شماره ثبت در آن ذکر شده است.

4-     ایجاد یک مسیر آجر فرش که بازدید کننده را از محل پیش فضا به برج هدایت می کند.

5-     جداسازی سرویس های بهداشتی بازدیدکنندگان از نگهبای و تغییر تیغه بندی و برنامه ریزی جهت نصب آب سردکن .

6-     اجرای مسیر آجر فرش در اطراف حریم اصلی برج طبق طرح و پر نمودن فاصله آن با فضای سبز و با ماسه شسته .

7-     مرمت آبنمای جبهه شمالی به منظور حذف عوامل تخریب کننده برج و روکش نمودن بدنه آن با سنگ .

8-     عمیق نمودن چاه آب موجود و تعبیه سیستم لوله کشی در محوطه فضای سبز به منظور آبیاری باغچه ها.

9-     شستشوی بدنه شرقی و غربی .

 مرمت ورودی شمالی:

1-     عقب نشینی به میزان 7 متر بر اساس توافق بین اداره کل میراث فرهنگی استان تهران و شهرداری .

2-     آماده سازی زمین .

3-     استحکام بخشی و ساخت دیوار آجری طبق فرم اولیه .

4-     مرمت دروازه ورودی .

5-     ساماندهی فضای سبز (خارج نمودن خاک اضافی ، تهیه خاک مناسب ، احیائ مسیر باغچه ، گل ماری و غرس درختان )

6-     تهیه و نصب کنتور برق متناسب با شرایط بنا ، نورپردازی ، نصب چراغهای پایه دار و پروژکتور

مرمت منزل نگهبان :

 1-     جدا سازی منزل از ورودی جنوبی با توجه به طرح ساماندهی.

2-     ساخت سرویس بهداشتی و انبار برای نگهبان.

3-     ساخت آشپزخانه و تعمیر فضای داخل خانه.

4-     مرمت حیاط و جدا سازی آن از ورودی جنوبی.

5-     اصلاح سیستم گاز ، برق و آب و خرید انشعابات لازم.

 بطور کلی عملیات احیاء بر مبنای تهیه طرح ساماندهی و اجرای آن با همکاری و همگامی برادران ارجمند جناب آقای ناصر پازوکی مدیر کل محترم میراث فرهنگی استان تهران و جناب آقای مهندس مختاری معاون حفظ و احیاء و همگامی امور اداری و مالی اداره کل به انجام رسید.

12.توسط يگان حفاظت ، بناهاي تاريخي كاشان شناسي مي‌شود:

آثار تاريخي – فرهنگي شهرستان كاشان به‌منظور حفاظت كامل ازسوي يگان حفاظت ميراث فرهنگي كاشان پلاك به پلاك شناسايي خواهد شد.

به گزارش ميراث آريا(CHTN)، "احمدرضا قاسمي" فرمانده يگان حفاظت اداره ميراث فرهنگي كاشان با بيان اين مطلب گفت: نيروهاي يگان حفاظت ضمن حفاظت از آثار شناسايي شده به‌منظور گسترش چتر حفاظتي بر كليه آثار تاريخي و فرهنگي در طرح شناسايي آثار نيز مشاركت فعال دارند.

وي افزود: با اجراي اين طرح 128 اثر در شهرستان كاشان توسط پايگاه‌هاي حفاظتي اين شهرستان و 50 اثر در شهرستان آران بيدگل توسط پايگاه‌هاي حفاظتي اين شهرستان شناسايي شده است.

قاسمي خاطرنشان كرد: اين آثار پس از شناسايي با وارد كردن آدرس و مشخصات آن در فرم‌هاي مخصوص تحويل واحد حفظ و احيا قرار مي‌گيرد و تا از طريق واحد مربوطه اقدامات لازم جهت بررسي كارشناسانه براي ثبت اثر يا برنامه‌هاي مرمتي انجام شود.

وي درباره اثرات اين طرح گفت: با اجراي اين طرح از تخريب‌هاي غيرمجاز و ساخت و سازهاي بي‌رويه در آثار تاريخي و باستاني جلوگيري مي‌شود.

13.ثبت جهاني مالكيت معنوي فرش‌هاي ايراني:

در پي انتشار اخباري پيرامون كپي فرش‌هاي ايراني توسط كشورهاي چين، هند و پاكستان در روزنامه همشهري و انعكاس اين اخبار در محافل مختلف، طرح ثبت مالكيت معنوي نقوش فرش‌هاي اصفهان، قم، بيجار، كاشان و تبريز آماده و براي اداره ثبت شركت‌ها و ثبت مالكيت معنوي ارسال شده تا پس از بررسي به ثبت ملي و سپس به ثبت جهاني برسد.

به گزارش ميراث خبر، مدير عامل مركز ملي فرش ايران در مورد ثبت مالكيت معنوي نقوش فرش‌هاي ايران گفت:«پروژه‌هاي تحقيقاتي در اين زمينه انجام شده اما هنوز عملياتي نشده است. ما به‌طور جد دنبال عملياتي‌كردن اين كار هستيم.»

مرتضي فرجي توضيح داد:  با توجه به معاهده ليسبون و مادريد توانستيم ثبت نقوش پنج فرش ويژه منطقه‌اي را آماده كنيم تا فرش ايران را به ثبت ملي و در نهايت ثبت بين‌المللي برسانيم. به اين وسيله از كپي آنها توسط كشورهاي رقيب جلوگيري مي‌كنيم.

فرجي همچنين به 5 فرشي كه قرار است نقوش آنها به ثبت برسد، اشاره كرد: طرح ثبت نقوش فرش‌هاي اصفهان، قم، بيجار، كاشان و تبريز آماده و براي اداره ثبت مالكيت‌هاي معنوي ارسال شده است. پس از كارشناسي دقيق اين شركت در صورت بروز مشكل يا نقصي، طرح دوباره به ما بازگردانده شود تا معايب آن برطرف شود ولي اگر مشكلي پيش نيايد، طرح به ثبت مي‌رسد.

او اما در مورد زمان ثبت اين نقوش اظهار داشت: اين كار در نهايت تا اواخر اين ماه يا اوايل ماه آينده عملياتي مي‌شود.

رئيس مركز ملي فرش اما درباره تاثير اجراي چنين طرحي براي جلوگيري از كپي فرش‌هاي ايراني افزود: اگر اين كار صورت بگيرد و اين مسير باز شود، ساير نقوش و طرح‌ها با سرعت بيشتري ثبت مي‌شوند تا از كپي آنها جلوگيري بوجود آيد. مهم‌ترين كار براي حفظ طرح فرش‌هاي ايراني همين مرحله است تا بتوانيم از معاهداتي كه عضو آن هستيم درجهت جلوگيري از كپي فرش‌هايمان استفاده كنيم.

14.چهارطاقي نياسر 370 روز ديگر هم تاب آورد:

مالك فعلي معدن سنگ نياسر بر اساس مجوز صنايع و معادن استان اصفهان، مي‌تواند 370 روز ديگر به برداشت سنگ از كوه كنار چهارطاقي نياسر ادامه دهد. اين درحالي است كه برداشت سنگ همچنان به منظر تاريخي و فرهنگي اين اثر جهاني لطمه مي‌زند.

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ مالك معدن سنگ نياسر با گرفتن مجوز فعاليت در اين معدن، 370 روز ديگر همچنان به فعاليت خود در كنار چهارطاقي نياسر كه يكي از آثار مربوط به دوره ساساني است ادامه مي‌دهد و منظر اين اثر تاريخي همچنان خدشه‌دار مي‌شود.

"علي پيراينده"،‌ سرپرست فعلي پايگاه ميراث فرهنگي نياسر دراين‌باره به ميراث خبر گفت: «مالك معدن سنگ نياسر موفق به تمديد برداشت سنگ از معدن تا يك سال ديگر شده است و مي‌تواند تا 30 تر 87 به برداشت خود ادامه دهد.»

وي گفت: «ما موفق شديم برداشت سنگ از حريم چهارطاقي نياسر را متوقف كنيم و به همين علت از اين پس معدن سنگ بدون انجام عمليات انفجار بيرون از حريم چهارطاقي به عمليات خود ادامه دهد.»

اين در حالي است كه برداشت سنگ از كوهي كه در نزديكي چهارطاقي واقع شده، منظر تاريخي اين اثر ساساني را از بين مي‌برد.

پيراينده به ميراث خبر گفت: «تلاش مي‌شود سازمان صنايع و معادن استان اصفهان از تمديد دوباره مجوز برداشت سنگ در محدوده چهارطاقي نياسر خودداري كنند و پس از پايان مدت فعلي تمديد شده، اين برداشت متوقف شود.»

پبش از اين بر اساس بررسي ميزان برداشت سنگي كه در مجوز سازمان صنايع معادن به بخش خصوصي از آن ياد شده، مشخص شد كه اين ميزان به حدي است كه شركت برداشت كننده تا 20 سال آينده مي‌تواند به فعاليت خود ادامه دهد.

 اين درحالي است كه هر روز لرزه‌هاي شديدي هنگام برداشت سنگ و تردد ماشين‌هاي سنگين در محدوده چهارتاقي نياسر به اين اثر ساساني وارد مي‌شود.

همچنين "ناصر مشهدي‌زاده" مدير پيشين پايگاه نياسر كه از سمت خود استعفا كرده است به ميراث خبر گفته بود: «برداشت سنگ و تبديل آن به پودر سنگ "هايدنس" براي مصارف نفتي، در كنار بروز لرزه‌هاي شديد، ورود گازهاي سمي خطرناك را نيز به محوطه ساساني چهارتاقي به همراه دارد.»

به گفته وي از آنجا كه جهت وزش باد در منطقه نياسر از سمت كوه‌ به سوي شهر است، باد ،گرد و غبار ناشي از معدن پودر سنگ هايدنس را به داخل شهر مي‌برد كه اين موضوع باعث بروز مشكلات ديگري براي اهالي اين شهر تاريخي شده است.

مجوز وزارت صنايع و معادن معدن براي برداشت سنگ از معدن سنگ و كارخانه پودر سنگ هايدنس در محوطه تاريخي نياسر باعث ايجاد مشكل براي اين اثر تاريخي شده است.

 اين درحالي است كه پايگاه ميراث فرهنگي و گردشگري نياسر، بارها نسبت به اين اقدام اخطار داده و خطرات ناشي از برداشت و توليد پودر سنگ براي چهارطاقي نياسر را ياد آور شده است.

برداشت سنگ از معدن سنگ نياسر به علت تخريب كوه كناري چهارطاقي و از بين بردن منظر فرهنگي،‌ ثبت جهاني اين اثر را با مشكل مواجه مي‌كند.

15.با هدف توسعه و اشاعه صنعت قديمي مسگري ، مسگري كاشان احيا مي‌شود:

معاون صنايع‌دستي اداره ميراث فرهنگي كاشان از احيا و توسعه هنر مسگري در كاشان خبر داد.

به‌گزارش ميراث آريا(CHTN)، "محمدحسين دهقاني" گفت: احياي هنر مسگري در كاشان با هدف توسعه و اشاعه صنعت قديمي و ديرينه مشگري اين شهرستان صورت مي‌گيرد.

وي افزود: در چند سال اخير بنا به دلايل مختلف از جمله تغيير ديدگاه‌ها نسبت به ظروف مسي و همچنين مواد اوليه (ورق مس) و محدود شدن و كسادي بازار، اين هنر دچار ركود و افت شديد شده است.

دهقاني خاطرنشان كرد:در حال حاضر تنها دو كارگاه مسگري در كاشان فعال است كه در اين دو كارگاه نيز دو استاد سالخورده فعاليت دارند.

وي افزود: مسگري از صنايعي بوده كه در دوران اسلامي از رونق بسيار زيادي در كاشان برخوردار بوده است.

به گفته وي، شكوفايي اين هنر در آن زمان به ميزاني بود كه بازار بزرگي با عنوان بازار بزرگ مسگران در كاشان وجود داشته است.

معاون صنايع‌دستي اداره میراث فرهنگی كاشان ابراز اميدواري كرد با حمايت‌هاي معاون صنايع‌دستي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري، نسبت به راه‌اندازي كارگاه‌هايي جهت احيا و توسعه و ترويج اين هنر- صنعت در سال جاري اقدام مؤثري صورت گيرد.

16. ميليارد تومان اعتبار به سازمان ميراث استان اصفهان اختصاص يافت:

رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان گفت:250 ميليارد تومان اعتبار تا پايان برنامه چهارم توسعه به سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان اختصاص يافت.

سعيد بكتاش در گفت و گو با خبرنگار موج اظهار داشت:تصويب 60 منطقه نمونه گردشگري، چهار منطقه بين المللي گردشگري، احداث 35 هتل، مرمت 30 كاروانسرا و اضافه كردن آن به اقامتگاههاي استان اصفهان، تاسيس دانشگاه ميراث فرهنگي به جهت توسعه و ارتقاء دانش و تمدن باستاني در شهر اصفهان، احداث موزه هاي مختلف از جمله موزه دفاع مقدس، برگزيده شدن دو شهر اصفهان و كاشان به عنوان شهرهاي گردشگري استان اصفهان و بطور كلي اختصاص تسهيلات لازم جهت سرمايه گذاران در حوزه گردشگري، ميراث فرهنگي و صنايع دستي از مصوبات سفر استاني رئيس محترم جمهور به استان اصفهان بوده است.

به گفته وي؛آنچه كه مسلم است بيشترين مصوبات را از لحاظ كمي و كيفي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان داشته است.

17.باغ‌هاي تاريخي ايران مستندسازي شدند:

مستندسازي باغ‌هاي تاريخي ايران به عنوان نخستين گام در راستاي تدوين دستورالعمل‌هاي حفاظت اين باغ‌ها انجام شد.

به‌گزارش ميراث آريا(CHTN)، "الهام كمانكش" مسئول شناسايي و بررسي باغ‌هاي تاريخي ايراني با بيان اين مطلب گفت: به منظور تدوين دستورالعمل‌هاي حفاظت باغ‌هاي تاريخي ايران، علاوه بر كارشناسان معماري از كارشناسان رشته‌هاي كشاورزي، طراحي منظر و باغ آرايي در زمينه‌هاي آسيب‌شناسي، طراحي، نگهداري و مرمت استفاده خواهد شد.

وي تصريح كرد: از آنجا كه سياست معاونت ميراث فرهنگي در سال 86، مستندسازي و تهيه طرح و مرمت و تعيين حريم كليه آثار تاريخي است، مستندسازي باغ‌هاي تاريخي ايران به عنوان نخستين گام در راستاي تدوين دستورالعمل‌هاي حفاظت اين باغ‌ها انجام شد.

به گفته مسئول شناسايي و بررسي‌هاي ايراني تاكنون 170 باغ ايراني شناسايي شده‌اند كه از اين ميان 150 باغ به ثبت ملي رسيده است و 20 باغ ديگر بايد به طور كامل بررسي شوند تا در صورت شاخص بودن در فهرست آثار ملي كشور به ثبت برسد.

بنابر اين گزارش، استان‌هاي كرمان، فارس و خراسان جنوبي در كشور بيشترين باغ‌هاي ايراني را دارا هستند.

18.موزه ملي کاشان ۲ سال تعطیل شد:

دیدار از موزه ملي كاشان واقع در باغ تاریخی فین به مدت ۲ سال برای مرمت و بازسازی ممنوع می‌شود.

به گزارش خبرنگار گروه علمی و فرهنگی ایسکانیوز ؛ رئیس اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری کاشان اعلام کرد: به‌منظور مرمت و بازسازی قسمت‌های عمده‌ای از موزه باغ تاریخی فین کاشان، به مدت دو سال بازدید از این گنجینه امکان‌پذیر نیست.

غلامرضا حسنی‌مقدم، ساماندهی موزه ملی کاشان، اجرای طرح سیستم‌های الکتریکال و مکانیکال، تجهیز مخزن موزه و ساختمان اصلی موزه به سیستم‌های اطفای حریق، نصب دوربین‌های مداربسته و قفسه‌بندی اشیای فرهنگی مخزن موزه را از مهم‌ترین برنامه‌های عمرانی میراث فرهنگی دانست.

حسنی‌مقدم، همچنین از احداث یکی از مجهزترین و بزرگترین موزه مردم‌شناسی کشور در کاشان خبر داد و گفت: موزه باکوچی یکی از بناهای دوره قاجاریه است که به‌عنوان بزرگترین و مجهزترین موزه مردم‌شناسی در کشور معرفی و شامل بخش‌های هنرهای نمایشی، آیین‌های سنتی، تعزیه‌سرا و مردم‌شناسی است و فاز اول آن تاکنون ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است که امیدواریم تا دهه فجر سال ۸۶ به بهره‌برداری رسد.

19.ايران تاكنون سهم واقعي خود از بازارهاي گردشگري جهان را كسب نكرده است:

معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گفت: ايران داراي رتبه بسيار خوبي در زمينه جاذبه‌هاي طبيعي، تاريخي و معنوي است، اما به دلايلي تاكنون نتوانسته سهم واقعي خود را از بازارهاي گردشگري جهان به‌دست آورد.

به گزارش روز چهارشنبه ايرنا، "محمدشريف ملك زاده" در ديدار با تيم خبري روزنامه "اپل ديلي" پرتيراژترين روزنامه چيني زبان جهان افزود: چين و هنگ كنگ به عنوان كشورهاي بازار هدف گردشگري ايران داراي جايگاه مناسبي هستند.

وي اظهار داشت: به همين دليل لازم است واقعيت‌هاي جمهوري اسلامي ايران و جاذبه‌هاي ويژه گردشگري طبيعي، تاريخي و معنوي اين كشور از زبان خبرنگاران براي مردم جهان منعكس شود.

"پوي فن گووئن لو" خبرنگار اين روزنامه نيز دراين ديدار گفت: ايران كشوري با جاذبه‌ها و چشم‌اندازهاي افسون‌كننده است و ويژگي‌هاي گردشگري اين كشور منحصربفرد است.

برپايه اين گزارش، تيم خبري روزنامه "پل ديلي" به منظور آشنايي بيشتر با ايران و جاذبه‌هاي فراوان گردشگري آن و در راستاي سياست‌هاي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري مبني بر جذب گردشگر از كشورهاي هدف به ايران سفر كرده‌اند.

اين گروه در جريان سفر خود از جاذبه‌هاي ديدني تهران، شيراز، يزد، اصفهان و كاشان بازديد كردند.

+ نوشته شده توسط سيد امیر حسین.

20.خانه معماران كاشان راه اندازی شد:

به منظور ارتقای سطح كمی وكیفی ساخت و ساز مدرن در شهر، بالا بردن میزان علمی و تجربه استادكاران برای رسیدن به ساخت و ساز شهری در چارچوب ملی و اجرایی ساختمان، نخستین خانه معماران با قدمت دوره قاجاریه دركاشان راه اندازی شد.

رئیس انجمن صنف معماران و بنایان كاشان در مراسم گشایش خانه معماران گفت: این خانه با زیربنایی به وسعت ۳۵۰ مترمربع، دارای ۶ اتاق است كه با هزینه ای بالغ بر ۳۰ میلیون تومان خریداری و مرمت شده كه پیش بینی می شود برای تكمیل و بازسازی این خانه تاریخی ۲۰ میلیون تومان اعتبار دیگر نیز هزینه شود. مهدی آسخی، برگزاری كلاس های آموزشی برای استادكاران رشته های سنتی، برگزاری جلسات مرتبط با معماران، استادكاران، بنایان و دانشجویان رشته معماری و انسجام و برقراری ارتباط میان آنان را از مهم ترین عوامل مؤثر در راه اندازی این خانه عنوان كرد. این خانه هم اكنون دارای یك هزار و ۳۰۰عضو است.

21.سفالينه‌هاي لما آسيب‌شناسي، مرمت و ساماندهي مي‌شوند:

بررسي‌هاي آسيب‌شناسي و عمليات حفاظت، مرمت و سامان‌دهي سفالينه‌هاي به دست آمده از كاوش‌هاي باستان‌شناسي گورستان تاريخي روستاي لما، واقع در استان كهگيلويه و بوير‌احمد، در گروه حفاظت و مرمت سفال و شيشه اين پژوهشكده در حال انجام است. اين سفالينه‌ها از نوع اشياء تدفيني بوده كه از گورستان تاريخي منطقه چال‌شاهين روستاي لما، در طي كاوش‌هاي علمي انجام شده در سال 1379 به دست آمده‌اند. تعداد 6 عدد از اين ظروف سفالين، در مهر ماه 1385 به منظور انجام مطالعات آزمايشگاهي و اقدامات حفاظتي و مرمتي در اختيار گروه حفاظت و مرمت آثار سفالين و شيشه‌اي قرار گرفت. اقدامات انجام شده بر روي اين اشياء شامل مستندنگاري (عكاسي، طراحي، .....)، مطالعات تاريخي، مطالعات آزمايشگاهي (فن‌شناسي، آسيب‌شناسي، ......) و عمليات حفاظتي و مرمتي (پاكسازي، رسوب‌زدايي، .....) مي‌باشد كه همچنان در حال انجام است.

22.سابقه تاريخی استان بوشهر که متأثر از دادوستد، تردد، جنگ و اسکان اتباع بيگانه است:

سبب به جای ماندن اسناد خطی و چاپی بسيار با ارزشی در اين استان شده است.

تعداد قابل توجهی از اين اسناد در حال حاضر در اختيار بنياد ايران‌شناسی استان بوشهر به مديريت آقای دکتر مشايخی است. با توجه به علاقه و تلاش در گرد‌آوری آنها و با عطف به درخواست ايشان در مورد حفاظت و مرمت اسناد فوق‌الذکر با نظارت پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی و با توجه به مشاهدات عينی گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذی پژوهشکده، لازم است در خصوص مستندنگاری، حفاظت و مرمت اسناد مذکور اقدام فوری به عمل آيد.

لازم به ذکر است که اکثريت قريب به اتفاق اين اسناد در حال تلاشی و نابودی هستند به صورتيکه از ديدگاه فيزيکی ( جداشدن لايه مرکب از سطح کاغذ، پارگی ) و از نظر تخريب ناشی از عوامل بيولوژيکی نيز فعاليت زيادی مشاهده می‌شود‌.

اهميت اين اسناد در جايگاه تاريخی، ملی و بين‌المللی با توجه به نامناسب بودن محل و شرايط نگهداری و روند رو به رشد تخريب آنها و عدم وجود امکانات تخصصی حفاظتی ، مرمتی آثارکاغذی در اين استان تجهيز يك مرکز مرمتی را الزامی کرده است. طرح فوق با در نظر داشتن اهداف ذيل آغاز مي‌گردد:

1- مستند‌نگاری از کتب و نسخ‌خطی نفيس و مطالعاتی موجود.

2- آسيب‌شناسي نسخه‌های آسيب ديده.

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات نسخ موجود.

4-نظارت بر امر تجهيز کارگاه حفاظت و مرمت در بنياد ايران‌شناسی استان بوشهر که به علت عدم وجود مرکز حفاظتی و مرمتی تخصصی آثار کاغذی بتواند جوابگوی نياز حفاظتی و مرمتی در سطح استان باشد.

5- نظارت و پشتييبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرک.ز 

6- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلات.

7- چاره‌انديشی در خصوص معضل جداشدگی لايه مرکب از سطح کاغذ در اسناد اين منطقه.

23.راه اندازي و تجهيز آزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت پايگاه پژوهشي توس (استان خراسان رضوي):

پيرو درخواست پايگاه پژوهشي توس مبني برانجام بررسي هاي لازم جهت راه اندازي و تجهيزآزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت پايگاه مزبور كارشناسان پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي به استان خراسان رضوي شهرستان مشهد عزيمت نمودند. در طي اين مأموريت بازديدي از محوطه توس صورت گرفت. جداي از هدف كلي مورد نظر مسئولين اين پايگاه در زمينه شناخت مواد و مصالح وتاريخ فن آوريهاي مورد استفاده در توليد خشت ، آجر ،سنگ،غيره كه پايگاه مزبور در حوزه عملياتي مورد نظر خود با آن مواجه مي باشد، درخواست عمده موجود در زمينه ايجاد آزمايشگاهي است كه با توجه به موقعيت هاي اقليمي و بارش هاي منطقه بتواند چگونگي حفاظت و دستيابي به ساختار مقاومتري از خشت جهت استفاده در پايگاه را فراهم سازد .علاوه بر آن در طي كاوش هاي بعمل آمده در اين محوطه تعدادي آثار منقول نيز بدست آمده است كه انجام اقدامات حفاظتي و مرمتي مجموعه مذكور توسط آزمايشگاه مزبورمورد نظر مي باشد . لازم به توضيح است اين اقدامات در گذشته توسط واحد حفاظت و مرمت استان انجام مي شده است كه در جوار آرامگاه توس استقرار داشته است . اين پايگاه در حال حاضر آمادگي دارد محلي را براي راه اندازي آزمايشگاه اختصاص و نسبت به آماده سازي محل مزبور از لحاظ نصب تاسيسات مناسب اقدام نمايد.

با توجه به سوابق قبلي و همچنين مشاهدات بعمل آمده قرار است اقدامات ذيل توسط پايگاه پژوهشي توس و با همكاري پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي انجام شود:

ايجاد يك آزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت در پايگاه پژوهشي توس و انجام اقدامات اوليه باتوجه به اعتبارات موجود شامل بازسازي و ايجاد تاسيسات مورد نياز ازجمله سيستم الكتريكي مناسب ،تاسيسات آب گرم و سرد وفاضلاب ،فراهم آوردن سيستم گرمايشي و سرمايشي مناسب ،نصب كفپوش وكاشيكاري ديوارهاو همچنين عايق سازي درب و پنجره ها.

تهيه تجهيزات موردنياز شامل ترازو هاي اندازه گيري ،دستگاه آب ديونيزه، دستگاه سختي گيرآب بصورت رزيني،آون،هيتر ، يخچال و فريزر آزمايشگاهي،همزن ، استريو ميكروسكوپ ،ذره بين و... بعنوان مرحله ابتدايي تجربيات خودرا بصورت كمك هاي مشاوره‌ در اين مورد ارايه خواهد نمود.

با عنايت به وجود و راه اندازي آزمايشگاه هاي مجهز در ساير مراكز تحقيقاتي استان وساير پايگاه هاي پژوهشي سازمان متبوع مانند چغازنبيل و بم در زمينه شناخت مواد مصالح بويژه خشت و همچنين تجربيات كارشناسي بدست آمده در سطح ملي و بين المللي موجود در خصوص حفاظت آثار خشتي در پژوهشكده از اين تجربيات نيز استفاده خواهد شد.

با توجه به وجود متخصصان فارغ التحصيل در حوزه حفاظت ومرمت آثار تاريخي(مرمت اشياء) و همچنين لزوم بكار‌گيري كارشناسان كار آمد در اين حوزه، اين پژوهشكده نسبت به معرفي و آموزش حداقل دو متخصص جهت فعاليت در آزمايشگاه حفاظت پايگاه مزبور با اهداف مورد نظر اقدام خواهند نمود.

با توجه به فعاليت‌هاي انجام يافته براي ساماندهي و تهيه شناسنامه حفاظتي اموال موزه اي در سطح كشورتوسط پژوهشكده قرار است واحد حفاظت مرمت استان خراسان رضوي ضمن ارسال نسخه اي از گزارش كامل و همچنين گزارش تحليلي اطلاعات مذكور در قالب آمار و نمودار اقدام و در حوزه ذيربط با پژوهشكده همكاري نمايد. بديهي است اقدام مذكور ضمن كمك به ايجاد يك بانك اطلاعات ملي در اين حوزه در ايجاد هماهنگي در رويه و همچنين انتقال تجربيات ، نقش مهمي در پيشگيري از موازي كاري ايفا خواهد نمود .اين امر ضمن بهره گيري از توان موجود در كشور به منظور انجام طرح هاي كلان ملي و ارتقاء نيرو هاي متخصص فعال در سازمان را نيز موجب خواهد شد.

در راستاي بهره برداري از توان بالقوه موجود واحد حفاظت ومرمت استان پيشنهاد شده است استان نسبت به تملك يك بناي تاريخي به عنوان مركزحفاظت و مرمت استان اقدام نمايد و سپس اولويت هاي حفاظتي موجود در استان مشخص و نسبت به تامين اعتبارات لازم از طريق پژوهشگاه به منظور اجراي پروژه هاي پژوهشي - حفاظتي و مرمتي اقدام گردد. بديهي است اعلام اولويت هاي مزبور از سوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان خراسان رضوي نقشي تعيين كننده در جهت دهي فعاليت هاي پژوهشكده حفاظت و مرمت در استان و منطقه شرق كشور در بر خواهد داشت.

24.حفاظت ونجات بخشي يكي از منحصر به فرد ترين نقاشي هاي ديواري به دست آمده از شهر گور فيروز آباد فارس:

گروه كارشناسي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي، پس از بررسي كامل و در نظر گرفتن شرايط محيطي برپايه نتايج حاصل از مطالعات مقدماتي، حفاظت‌هاي اضطراري اين آثار را آغاز نمود. در اين اقدام نقوش در محل خود استحكام‌بخشي و تثبيت شدند. همچنين محوطه كاوش شده براي امنيت هر چه بيشتر و حفظ ديواره هاي يافته شده محصور شده و جهت اقدامات حفاظتي و باستان شناختي بعدي طراحي و اجراي اوليه نورپردازي محوطه انجام گرديد. پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي به همكاري خود با هيئت حفاري شهر گور جهت انجام حفاظت هاي اساسي بر روي اين آثار در فصل دوم حفاري‌هاي اين محوطه ادامه خواهد داد.

25.بررسي مرمت سنتي كاغذ در ايران:

با توجه به گستردگي، پراكندگي، تعدد و تنوع نسخ خطي در ايران، فعاليتهاي پژوهشي قابل قبولي توسط استادان با تجربه و ارزشمندي همچون دكتر ايرج افشار، دكتر حسين مرعشي و اساتيد مجرب ديگر در زمينه صحافي سنتي انجام شده است.

بدليل قدمت مرمت سنتي كاغذ در ايران و عدم دسترسي به نوع و نحوه به كارگيري روشهاي مرمت سنتي و همچنين مواد و مصالح بكار رفته در اينگونه شيوه‌ها، گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي _ فرهنگي طرح پژوهشي «بررسي مرمت سنتي كاغذ در ايران» را با هدف دستيابي به اطلاعات استادكاران اين فن و بررسي كمي و كيفي مرمت‌ سنتي و در ادامه مقايسه روشهاي سنتي و مدرن را در دست اجرا دارد.

لازم به يادآوري است كه هريك از استادكاران شيوه ويژه‌اي در مرمت دارند كه بررسي و مقايسه اين روش‌ها نتايج قابل توجهي دربر خواهد داشت.

26.بازديد كارشناسان گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي از موزه ميرعماد سعد‌آباد:

بنا به درخواست و هماهنگي با مجموعه فرهنگي تاريخي سعد‌آباد، كارشناسان بخش حفاظت و مرمت آثار كاغذي و شناخت مواد پژوهشكده، از شاهنامه موجود در موزه ميرعماد بازديد و وضعيت حفاظتي آن را مورد بررسي قرار دادند.

اين شاهنامه دست‌نويس به خط نستعليق و حاوي جلد چرمي است و با توجه به تزئينات خط و شيوه صفحه‌آرايي بنظر مي‌رسد متعلق به دوره تيموري ‌باشد. بنا بر اطلاعات دريافتي اين نسخه خطي از سالهاي 1340 شمسي در موزه هنرهاي تزئيني سابق نگهداري مي‌شده است كه بعد از انحلال موزه‌‌ مذكور در سال 1376 به همراه مابقي آثار خطي موزه، به موزه ميرعماد مجموعه فرهنگي تاريخي سعدآباد منتقل شده است. نسخه فوق‌ از سال 1383 تاكنون كفن‌پوش شده و در حال حاضر به طور موقت در مخزن موزه نگهداري مي‌شود. بررسي‌هاي ظاهري و مشاهدات عيني فرسودگي‌هاي متعدد فيزيكي و احتمالاً بيولوژيكي را به طور پراكنده در آن نشان مي‌دهد.

شناخت نوع آسيب‌هاي وارده و تصميم‌گيري درخصوص روش حفاظت و مرمت اين اثر نياز به مطالعات دقيق آزمايشگاهي اعم از كشت قارچ، شناخت جنس الياف، مركب،‌ آهار،‌چسب و ... دارد كه مقدمات آن با نمونه‌برداري از بخش‌هاي مربوطه آغاز شد. در ادامه و براساس طرح و برنامه پيش‌بيني شده اقدامات لازم با همكاري و پشتيباني علمي – اجرايي اين پژوهشكده صورت خواهد گرفت.

در نظر است دوره‌هاي كارورزي و كارآموزي تخصصي لازم براي ارتقاء توان كارشناسي كارگاه حفاظت و مرمت مجموعه سعدآباد توسط و با همكاري پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي انجام شود.

27.امام  قلی خان  این  سردار همیشه  سرافراز ایرانی:

بازسازی قلعه پرتغالی ها در جزایر قشم  وهرمز امسال  آغاز می شود:

بازسازی قلعه پرتغالی ها در جزایر قشم  و هرمز امسال  آغاز می شود

به گفته معاون  حفاظت  فنی  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  ایران ، بازسازی  و مرمت  قلعه های  پرتغالیها در جزایر قشم  و هرمز امسال آغاز می شود.

مهندس  سیف اله  امینیان  در حاشیه  همایش  چهارمین  سده  آزادسازی  جزایر ایرانی  توسط  امام  قلی  خان  سردار ایرانی  عصر صفوی گفت: قلعه های  پرتغالی  در جزایر قشم، هرمز و لارک  در فهرست  آثار ملی  کشور ثبت  شده  اند.

وی افزود: مالکیت  دژهای  پرتغالی ها در جزایر ایرانی  قشم، هرمزو لارک  متعلق  به  ایران  است  و بناها زیر حفاظت  سازمان  میراث  فرهنگی  وگردشگری  کشور قرار دارد.

امینیان  افزود:درصورتی  که کار بازسازی  و مرمت  قلعه های  پرتغالی ها در قشم  با همکاری  هر کشور غیر ایرانی  انجام  شود، مالکیت، بهره برداری  و حفاظت  از آنها بر عهده  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  ایران  است.

معاون  حفاظت  فنی  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  ایران  گفت: دلیل  به  تاخیر افتادن  مرمت  دژهای  پرتغالیها در این  منطقه، تاریخی  بودن  پهنای کشور  است  که  بر این  اساس  تمامی  شهرهای  آن  مملو از آثار تاریخی  است  و باید بر اساس  اولویت  آثار، کار مرمت  و بازسازی  آنها آغاز شود.

امینیان  اظهارداشت: در کار بازسازی  این  قلعه  ها، سازمان  میراث  فرهنگی، منطقه  آزاد قشم  و یک  موسسه  فرهنگی  پرتغالی  همکاری  خواهد داشت.

وی  بدون  اشاره  به  میزان  بودجه  اختصاص  یافته  برای  بازسازی  این  قلعه ها گفت: بخشی  از این  بودجه  را یک  موسسه  فرهنگی  پرتغالی  متقبل  شده  و سازمان  منطقه  آزاد قشم  نیز در این  روند همکاری  دارد و نظارتهای  فنی  آن  نیز

به  موجب  قانون  بر عهده  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  کشوراست. دژهای  پرتغالیها از جمله  آثار به  جای  مانده  از استعمارگران  پرتغالی  در 400 سال  پیش  در مجمع  الجزایر ایرانی  است  که  امروزه  توجه  گردشگران  داخلی  و خارجی  را برانگیخته است.

گفتنی است همایش  یک روزه چهارمین  سده آزادسازی  جزایر قشم  و هرمز، حماسه تاریخی  مقاومت  ایرانیان  در برابر تجاوز بیگانگان  در جزیره  قشم  روز یکشنبه برپا شد. در نخستین روز از این  همایش  جمعی  از استادان  و کارشناسان  در بزرگداشت  امام  قلی  خان  سردار ایرانی  که  جزایر قشم،هرمز و لارک  را پس از 117 سال  از اشغال  بیگانگان  خارج  کرد، سخنانی  ایراد کردند.

در حاشیه  این  همایش  همچنین  نمایشگاهی  از مجموعه  آثار نظامی  تاریخی  شامل ادوات  و ابزار جنگی دوران  مختلف  به  ویژه  عصر صفوی، زندیه  و قاجار در معرض  دید همگان  گذاشته  شدند.این  مجموعه  اشیای  منحصر به  فردی  از جمله  شمشیر شاه  صفی الدین، شمشیر کریم خان  زند، کلاه خودهای  فولادی و زره  پوشهای  زنجیر باف عصر صفوی  و ابزارهای  جنگی  نظیر سرگرز سنگی، خنجرهای  مفرغی و سرپیکانهای  مفرغی دوران  هزاره  اول  پیش  از میلاد را

در بر می گرفت که از موزه های  ملی  ایران، موزه  کریم خان  شیراز و مدیریت  میراث  فرهنگی  و گردشگری  استان  یزد به  امانت  گرفته  شده  بودند.

اما در رابطه با امام قلی خان، سردار ایرانی فاتح جزایر قشم و هرمز، جمشید رضایی گزارشگر ایرنا مطلبی را تدارک دیده که خواندن آن خالی از لطف نیست:

پرداختن  به  زندگی  مردان  بزرگ  تاریخ  کشورمان  ضرورتی  اجتناب  ناپذیر است  تا بدین  وسیله  زمینه  برای  زدودن  گرد و غبار از تاریخ  فراهم  و چهره  قهرمانان  کشور  برای  نسلهای  حاضر و آینده  روشن تر شود.

ضرورت  پرداختن  به این  مهم  در این  است  که  زمینه  برای  پروراندن  مردان  بزرگ  که  در تاریخ  ایران  بی شمارند، در آینده  کشورمان  نیز فراهم  می شود.

امام  قلی  خان  سردار بزرگ  ایرانی از جمله  این  بزرگ  مردان  است  که  با شهامت  و رشادت  در برابر بیگانگان  قد علم  کرد و در تاریخ  ایران جاودان  شد.

او در زمانی  که  جزایر ایرانی  قشم  و هرمز در اشغال بیگانگان  بود وارد میدان  شد و به  همراه  سربازان  رشید خود توانست  بخشهایی  از سرزمین  ایران  را که  در اشغال  بیگانگان  بود، از چنگال  تجاوزکارانه  آنان  آزاد کند.

تاریخ  حضور پرتغالیهادر خلیج  فارس، مملو از رفتار و عملیات  تجاوزکارانه  به  سرزمین، حقوق  شهروندان، سکنه، منابع  جزایر و بنادر ایرانی  دراین  منطقه  است.

در قرن  پانزدهم  میلادی  دریاسالار پرتغالی  آلفونس  آلبوکرک

Alphonso de Albuquerque در تداوم  گسترش  اهداف  استعماری  دولت  وقت  متبوعش  با ورود به  دریای  عمان  و خلیج  فارس  و حمله  به  جزایر و بنادر ایرانی  و تسلط  بر آنها، سیطره  امپراتوری  وقت  پرتغال  را بر این  منطقه  اعمال  کرد.

حضور نیروهای  پرتغالی  در جزایر ایرانی  قشم  و هرمز تا عصر صفوی  و ربع  اول  قرن  هفدهم  میلادی  به  درازا کشید و طی  117 سال  استیلای  بیگانگان  بر آبراه  استراتژیک  خلیج  فارس، ثروتهای  مردم  این  منطقه  توسط  اشغالگران  به غارت  رفت.

اشغال  جزایر ایرانی  قشم  و هرمز تا روز بیست  و هشتم  ربیع الاول  1031 برابر با نهم  ژانویه  1622 ادامه  داشت  تا آن  که  امام  قلی خان سردار عصر صفوی  به  همراه  لشگریان  خود با یورش  بر نیروهای  بیگانه  به  سلطه  بیگانگان  در این  منطقه  پایان  داد.

امام  قلی خان  این  سردار همیشه  سرافراز ایرانی  امروز در دلهای  هر ایرانی  آزاده ای  زنده  و جاوید است.

ایران  امروز به  داشتن  چنین  فرزندانی  که  درطول  تاریخ  همواره  بی شمار بوده  و بویژه  در دهه های  اخیر نمونه های  آنها را جهانیان  نیز مشاهده  کرده  ، به  خود می بالد و افتخار می کند.امروز که  چهار دهه از زمان  آزادسازی  جزایر همیشه ایرانی از سلطه  بیگانگان  در خلیج  همیشه  فارس  می گذرد، در همایشی  یاد و خاطره  سردار بزرگ  ایرانی، امام قلی  خان  گرامی  داشته  می شود.

هم  اینک  آثاری  از رد پای  تجاوزکارانه  اشغالگران  پرتغالی  در عهد صفوی  در جزایر قشم  و هرمز بر جای  مانده  که  از آن  جمله  قلعه  پرتغالی ها در این  جزایر است.

به  گفته  بسیاری  از کارشناسان  ، گردشگران  و حتی  مردم  ساکن  در این  جزایر حفاظت  از بناهای یاد شده از جمله  وظایفی  است  که  مسؤولان  و دست اندرکاران  میراث  فرهنگی  کشور می توانند با حفظ  آنها گامی  در انتقال  تاریخ  سلطه  در ایران  به  نسلهای  بعدی  بردارند.

قلعه های پرتغالی ها هم  اینک  در جزایر قشم، هرمز و لارک  به حال  خود رها شده اند و متاسفانه  هر روز بخشهایی  از این  آثار فرو می ریزد. علی اکبر عین الهی مدیر روابط  عمومی منطقه  آزاد قشم، گفت: سفیر پرتغال  در ایران  در مذاکراتی  که  با مسؤولان  ایرانی  داشته، خواستار همکاری  برای  بازسازی  قلعه ها در جزایر قشم، هرمز و لارک  شده است.

عین الهی  افزود: در صورت  توافق  مسؤولان  و دست  اندرکاران  میراث  فرهنگی  با طرف  پرتغالی، کار مرمت  و بازسازی  این  قلعه ها  به زودی  آغاز خواهد شد.

وی  اظهارداشت: برای  انجام  مذاکرات  با طرفهای  پرتغالی  یک  تیم  از سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  کشورمان  به پرتغال  سفر کرد که  امیدوار هستیم در این  سفر به  نتایج  مثبتی  دست  پیدا کنیم.

عین الهی اضافه  کرد: در صورت  موفقیت  آمیز بودن  مذاکرات  این  قلعه ها  می توانند، بستری  برای  گسترش  گردشگری  در منطقه  به شمار آیند.لینک مربوط به این مطلب http://www.hamshahri.org/VIJENAM/4Gooshe/1383/830709/page4.htm

28.اختتاميه اولين دوره تخصصي انبارداري، حمل و نقل و شيوه‌هاي صحيح بسته‌بندي آثار نقاشي:

مراسم اختتاميه دوره تخصصي انبارداري، حمل و نقل و شيوه‌هاي صحيح بسته‌بندي آثار نقاشي از ساعت 30/13 روز چهارشنبه 28 تيرماه با ارايه گزارش كوتاهي از برگزاري دوره توسط مسئول گروه حفاظت و مرمت آثار نقاشي،‌آغاز گرديد. سپس آقاي دكتر‌رسول‌وطن‌دوست،‌رييس پژوهشكده با ايراد سخناني در خصوص نگرش به موضوع حفاظت و نگهداري آثار تاريخي – فرهنگي و چگونگي رويارويي با مشكلات مربوط به رشته حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي در كشور اظهار اميدواري نمود كه پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي بتواند به عنوان يك مركز اصلي نسبت به، به روز نگه داشتن اطلاعات مربوطه نهايت تلاش خود را انجام داده و اين اطلاعات را براي استفاده كليه دانشجويان، متخصصان و علاقمندان ساماندهي نموده و با اجراي طرحها و پروژه‌هاي مربوط، نسبت به تعيين اولويت‌هاي مرمتي و حفاظتي آثار در كشور اقدام نمايد.

وي همچنين ضرورت تعامل پژوهشكده باستانشناسي و پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي را يكي از راهكارهاي اساسي در نگهداري، حفاظت و مرمت آثار در مراحل مختلف كاوشهاي باستانشناسي قبل يا در حين حفاري و يا بعد از آن، عنوان نمودند.

برنامه‌ريزي جهت معرفي ارزشهاي ميراث فرهنگي براي تمام اقشار مردم ايران را نيز از راههاي كمك به حفظ ميراث فرهنگي مطرح گرديد.

در ادامه از سوي رياست پژوهشكده گواهي حضور و شركت در دوره به كليه شركت كنندگان اهداء گرديد و در پايان مراسم نيز، در جلسه بحث و بررسي شركت كنندگان انتقادات و پيشنهادات خود را مطرح نمودند.

29.اجراي طرح حفاظت تزئينات آجركاري در فضاي باز:

در بسياري از محوطه‌هاي تاريخي شاخص كشور، آجر نقش وي‍ژه‌اي را در تزئين نماي خارجي بناها ايفا مي‌نمايد. با اين وجود عوامل فرساينده محيطي همچون تغييرات دما و رطوبت، تبلور نمكها و آلودگي هوا اين تزئينات را در معرض تهديد جدي قرار داده است. كنترل شرايط محيطي در محوطه باز بدليل وسعت و ماهيت آنها به سادگي امكانپذير نيست. از اين روي انتخاب روشهايي در جهت افزايش مقاومت (جذب آب، مكانيكي و غيره) اثر در برابر عوامل فرساينده مي‌تواند در كنار روشهاي حفاظت پيشگيرانه موجبات نگهداري اين آثار را فراهم كند.

در بين روشهاي مختلف استحكام‌بخشي مصالح متخلخل كاربرد رزينها بدليل تقويت مقاومت رطوبتي و مكانيكي در عين قابليت برگشت‌پذيري نسبتا مناسب و شفاف بودن پوشش حفاظتي (مداخله بصري محدود در ظاهر اثر) همچنان گزينه‌اي مطلوب محسوب ميشود. در اين بين محدوديتهاي ويژه‌اي نيز در استفاده از اين مواد وجود دارد، از جمله مداخله در تنفس اثر و تغييرات رنگي در طي زمان و غيره، از اين روي انتخاب گزينه مناسب تنها پس از بررسي دقيق مجموعه وسيعي ازگزينه‌هاي موجود امكان‌پذير خواهد بود.

از ابتداي سال جاري و با توجه به نياز ويژه‌ محوطه‌هاي تاريخي از جمله محوطه ميراث جهاني چغازنبيل، گروه حفاظت تزئينات وابسته به معماري طرح پژوهشي در زمينه حفاظت تزئينات آجركاري با استفاده از رزينها را آغاز نموده است. در اين زمينه گروه ضمن گردآوري تجربيات بين المللي انجام شده در اين زمينه به مطالعه نيازها و ويژگيهاي ماده استحكام‌بخش با توجه به شرايط اقليمي كشور (در مرحله اول محوطه چغازنبيل) پرداخته و ضمن گردآوري گزينه‌هاي مختلف از ميان رزينهاي تجاري قابل استفاده در حوزه حفاظت و مرمت به مقايسه قابليتهاي انها در معرض شرايط فرسودگي تسريعي پرداخته است.

در حال حاضر آزمونهاي فرسودگي تسريعي همچنان ادامه دارد. در عين حال با همكاري پروژه چغازنبيل امكان انجام بررسي اين روشهاي درمان در سطح محدود در محوطه چغازنبيل نيز فراهم آمده است. علاوه بر اين گروه ضمن مذاكره با مراكز تحقيقاتي كشور زمينه همكاري با پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي را نيز جهت تعميق مطالعات ايجاد نموده است.

30.اجراي طرح پژوهشي مطالعه و بررسي گچ و گچبري در معماري سنتي ايران در پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي – فرهنگي:

هنر گچبري در ايران تاريخي طولاني، گسترده و غني دارد و بخش مهمي از تزئينات وابسته به معماري بناهاي تاريخي را شامل مي شود که در طي اعصار و قرون متمادي سير تحولي و تکاملي خويش را در بستر تاريخ معماري سنتي ايران پيموده است.

گچ يکي از مصالح معماري ايراني است که به واسطه قابليت هاي ويژه آن از جمله ارزاني، شكل‌گيري و گيرش سريع همواره مورد توجه معماران و هنرمندان بوده و كاربردهاي متعددي؛ مانند آراستن و تزئين سطوح داخلي بناها، ساخت كتيبه ها، محراب ها، زيرگنبدها، ايوان ها و ساير قسمت هاي بنا داشته است. هنرمندان اين رشته در دوره هاي مختلف تاريخي از شيوه هاي متعددي در به كارگيري گچ استفاده كرده‌اند. متأسفانه هنر گچبري در جامعه امروزي، هنر از ياد رفته اي است که با تعداد اندکي هنرمند باقي مانده در اين عرصه، به فعاليت ادامه مي‌دهد.

طرح پژوهشي مطالعه و بررسي گچ و گچبري در معماري سنتي ايران، توسط گروه تزئينات وابسته به معماري پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي و فرهنگي در قالب يک طرح بلند مدت، به منظور ثبت و ضبط اطلاعات، در زمينه هاي مختلف هنر گچبري از تابستان 1385 آغاز گرديد.

از اولويت هاي اين طرح؛ شناسايي پيشکسوتان، اساتيد و هنرمندان گچبر در ايران و مصاحبه با آنها و تکميل پرسش نامه هاي تخصصي به منظور گردآوري و تدوين مشخصات فردي، تجربيات و سوابق کاري ايشان و تجارب مرمتي، اطلاعات فني، تکنيک ها و سبک هاي هنر گچبري، ابزار، نقوش و طرح و محتواي هنري آثار گچبري، اصطلاحات تخصصي و سنتي اين رشته و در نهايت تهيه بانک اطلاعاتي هنرگچبري و استادکاران گچبر است.

31.آثار تاريخي بندر انزلي نياز به توجه و رسيدگي جدي دارد:

بندرانزلي، ايرنا

 داخلي. فرهنگي. ميراث .

معدود آثار تاريخي باقي مانده در شهر گردشگر پذير بندرانزلي اكنون براي جلوگيري از نابودي نياز به توجه و رسيدگي جدي دارند.

ساختمان قديمي دادگستري انزلي، مناره مسجد قائميه، ساختمان موزيك ، ساختمان سفارت سابق روسيه ، ساختمان گلستان ( بانك ملي سابق ) از جمله بناهاي تاريخي زيبا و باارزشي هستند كه نيازمند تعمير و مرمت و حفاظت جدي سازمان ميراث فرهنگي اند.

نايب رييس شوراي شهر انزلي در اين‌باره به خبرنگار ايرنا گفت: ميراث فرهنگي شناسنامه و آيينه فرهنگ ، تمدن و سنتهاي ما هستند و حفظ و حراست از آن بر همه ما واجب است .

" مه سيما نصيري " از مسوولان سازمان ميراث فرهنگي خواست تا به تعمير ، ترميم و حفاظت از آثار تاريخي و فرهنگي موجود در انزلي بيشتر توجه كنند.

وي از متوليان امر خواست با تخصيص اعتبار و نظارت جلوي تخريب بيشتر معدود آثار فرهنگي در بندرانزلي كه پيشاني استان گيلان محسوب مي‌شود را بگيرند.

معاونت ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري گيلان با تائيد لزوم رسيدگي به آثار تاريخي انزلي گفت : كار تعمير و مرمت دو بناي تاريخي ساختمان قديمي دادگستري و مناره مسجد قائميه اكنون در حال انجام است .

" رضا كاسي" به خبرنگار ايرنا اظهار داشت : ساختمان قديمي دادگستري متعلق به دادگستري و اداره ثبت انزلي بود و پس از چهار ماه پي‌گيري ساختمان به سازمان ميراث فرهنگي تحويل داده شد.

وي افزود: مرمت و تجهيز اين بناي ارزشمند و زيبا كه قرار است به موزه آبزيان خزر تبديل شود به حدود ‪ ۱۰ميليارد ريال اعتبار نياز دارد.

كاسي خاطرنشان كرد: اين در حالي است كه مجموع اعتبارات مرمتي امسال اين سازمان براي تعمير ‪ ۳۰بناي تاريخي گيلان هشت ميليارد ريال است.

به گفته وي براي كار تعمير سربندي ساختمان قديمي دادگستري كه از حدود يك ماه پيش آغاز شده و ‪ ۸۵درصد پيشرفت فيزيكي دارد تاكنون حدود ‪۱۰۰ ميليون ريال از محل اعتبارات سال گذشته هزينه شده است.

معاون ميراث فرهنگي گيلان ميزان اعتبار پيشنهادي براي تعمير اين بنا در سال ‪ ۸۶را ‪ ۵۰۰ميليون ريال عنوان و خاطرنشان كرد: سازمان مديريت و برنامه‌ريزي گيلان هنوز اين مبلغ را تصويب نكرده است.

وي افزود: همچنين كار مرمت سطوح داخلي مناره مسجد قائميه انزلي از حدود يك ماه پيش آغاز شده و مرمت جداره بيروني با طرح قديم و اصول و روشهاي مرمتي نيز به زودي آغاز مي‌شود.

به گفته وي اعتبار مصوب براي تعمير مناره مسجد قائميه ‪۱۵۰ميليون ريال است كه تاكنون ‪ ۸۰ميليون ريال تخصيص داده شده و از اين مبلغ ‪ ۱۲ميليون ريال هزينه شده است.

معاون ميراث فرهنگي گيلان اظهار داشت : سعي ما بر اين است تا پايان تابستان امسال كار تعمير مناره به پايان برسد.

ساختمان دادگستري بندرانزلي نيز، سال ‪ ۱۳۰۶هجري شمسي ساخته شد.

اين بنا در شمال شرقي ميدان امام انزلي قرار دارد و به ساختمان حاجي عباسي معروف بود.

مناره مسجد قائميه سال ‪ ۱۳۲۱ساخته شده و در فهرست آثار تاريخي انزلي قرار دارد.

برج ساعت ( فانوس دريايي) ، موزه نظامي ( كاخ ميان پشته) ، ساختمان موزيك ، پلهاي غازيان و انزلي ، شهرداري انزلي و ساختمان قديمي بانك ملي ( ساختمان گلستان ) از ديگر بناهاي تاريخي بندرانزلي هستند.

مردم و علاقمندان به تاريخ و ميراث فرهنگي انزلي از مسوولان و متوليان مي خواهند نسبت به حفظ اين آثار تاريخي كه شناسنامه فرهنگي منطقه و مردم آن و نمادي از هنر ، سنت و توانمندي‌هاي آنان است ، توجه بيشتري نشان دهند.

البته خود مردم و سازمانهاي غيردولتي نيز مي‌توانند در اين زمينه با دولت همكاري داشته و خود در حفظ اين آثار بكوشند.

در صورت كمبود اعتبارات لازم براي حفظ و مرمت و رسيدگي به آثار و بناهاي تاريخي متوليان امر مي‌توانند با واگذاري برخي از اين بناها به سازمانهاي غيردولتي علاقمند به حفظ آثار تحت نظارت سازمان ميراث فرهنگي از تخريب و نابودي آنها جلوگيري كنند.

انزلي از قطبهاي گردشگري گيلان است كه سالانه صدها هزار مسافر از نقاط مختلف كشور و حتي كشورهاي ديگر از آن ديدن مي‌كنند، بي‌مهري نسبت به آثار تاريخي اين شهر همانند ديگر ميراث فرهنگي كشورمان شايسته نام بلند ايران نيست.ك/‪۴.

32.آثار تاریخی مراغه در معرض نابودی قرار دارد: 

مراغه با داشتن بیش از 300 اثر تاریخی ، طبیعی و فرهنگی ، جزء 10 شهر صاحب بافت تاریخی کشور است که برای گردشگران بسیار حائز اهمیت است که البته امروز ... 

مراغه با داشتن بیش از 300 اثر تاریخی ، طبیعی و فرهنگی ، جزء 10 شهر صاحب بافت تاریخی کشور است که برای گردشگران بسیار حائز اهمیت است که البته امروز به دلیل بی توجهی در حفظ ، نگهداری و مرمت آنها و همچنین عدم هماهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شهرداری مراغه ، برخی از این آثار در معرض نابودی قرار دارد.

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر ، شهرستان مراغه با جمعیتی بالغ بر 230 هزار نفر یکی از شهرهای دارای بافت تاریخی و قدیمی آذربایجان شرقی است که در جنوب کوه سهند و جنوب شرقی دریاچه ارومیه و در 130 کیلو متری شهر تبریز واقع شده است .

این شهر میلیونها سال قبل در دوره دوم و سوم زمین شناسی ، قبل از فوران آتشفشان سهند محل استقرار و زندگی حیوانات عظیم الجثه بوده ، فسیل های کشف شده از 32 گونه پستانداران و 2 جنس از پرندگان منطقه فسیلی مراغه را به بهشت فسیلی جهان معروف کرده است به همین دلیل بسیاری از گردشگران از کشورهای دیگر برای دیدن نمونه هایی از فسیل های مکشوفه این شهر سفر می کنند.

شهر مراغه به لحاظ موقعیت جغرافیایی و آب و هوای مناسب و طبیعت سر سبز و زیبا ، صنایه دستی و سنتی ، آثار و بناهای تاریخی و فرهنگی بی شمار ، باغات گسترده و جاذبه های وسیع گردشگری دارای شهرت جهانی وبده و سالانه مورد بازدید هزاران نفر از گردشگران داخلی و خارجی قرار می گیرد .

گنبد سرخ ، گنبد مدور ، گنبد کبود ، گنبد غفاریه ، مسجد جامع مراغه ، مسجد طاق ، مسجد ملارستم ، کلیسای مراغه ، سرای میرزاملکم ، مقبره و موزه اوحدی ، سد علویان ، پارک مارال ، موزه مراغه ، مقبره آقالار ، معبد مهر و... از جمله آثار تاریخی شهرستان مراغه به شمار می رود.

این شهر علاوه بر طبیعت روح بخش و دلپذیر و تاریخ و تمدن پیوسته خود کانون پژوهش ، مطالعه و تدریس علم ، ادب و هنر نیز بوده و نخبگان فرهنگ ساز و شخصیتهای بزرگی را مانند امام فخر رازی ، سهروردی ، خواجه نصیرالدین طوسی، علامه حلی ، علامه شیرازی ، اوحدی مراغه ای و.. در دامان خود پرورش و به جهان اسلام عرضه کرده است .

 

خواجه نصیرالدین طوسی پس از انتخاب مراغه به عنوان اولین پایتخت ایلخانیان ، رصد خانه بزرگی را و با گردآوری دانشمندان علوم مختلف از اقصی نقاط جهان و گردآوری کتابخانه 400 هزار جلدی ، رصد خانه مراغه را به بزرگترین مرکز دانشگاهی جهان اسلام تبدیل ساخت.

نام مراغه همیشه با نام رصد خانه خواجه نصیرالدین طوسی همراه است این رصد خانه که در سال 657 هجری قمری به همت خواجه نصیرالدین طوسی در مدت 15 سال بنا شد ، یکی از بزرگترین رصد خانه های جهان به شمار می رفته که امروزه از این مرکز پژوهشی و نجومی چیز زیادی باقی نمانده و قرار است در آینده نمایشگاهی از آثار و ابزار آلات نجومی در آن برپا شود .

اثر تاریخی " معبد مهر " نیز در جنوب گورستان تاریخی روستای ورجوی قرار دارد که قبل از اسلام پرستش گاه خورشید و محل برگزاری مراسم خاص مهر پرستان بوده و بنای آن احتمالا در زمان ساسانیان و اشکانیان انجام شده است ، در دوره اسلامی این محل به مسجد ومقبره ملامعصوم از علما معروف مراغه در قرن 13 ه ق تبدیل شده است .

این معبد که می توانست به خودی خود سهم زیادی در جذب گردشگران مراغه داشته باشد اما هم اکنون بدلیل عدم رسیدگی ، مرمت و حفاظت سازمان میراث فرهنگی به خرابه ای تبدیل شده است که در گوشه گوشه آن چیزی جز زباله و خاک مشاهده نمی شود .

به گزارش مهر ، به رغم اینکه مراغه به لحاظ دارا بودن آثارتاریخی فراوان ، منحصر به فرد و بی نظیر یکی از قطبهای گردشگری کشور به حساب می آید اما عدم هماهنگی میان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مراغه ودستگاههای اجرایی این شهر به خصوص شهرداری باعث شده آثار تاریخی این شهر در معرض نابودی قرار گیرد و ساماندهی این آثار نیز با مشکل مواجه شود.

امکانات اقامتی و پذیرایی شهرستان مراغه نیز بسیار محدود است به طوری که در این شهر تنها یک هتل 3 ستاره برای استفاده مسافران و گردشگران وجود دارد که آن نیز نیاز به تعمیر دارد.

در هر حال وقت آن رسیده که مسئولان برای دست یافتن به اهداف برنامه چهارم توسعه و جذب تعداد زیاد گردشگر و توریست ، فکری به حال توسعه زیرساختها و افزایش مراکز اقامتی و رفاهی ، مرمت و ساماندهی بناهای تاریخی دراین شهر نمایند که مطمئنا چنانچه بتوانیم این مشکلات را برطرف کنیم ، جاذبه های تاریخی و فرهنگی موجود در مراغه به علاوه فراهم کردن حداقل امکانات ، خود به خود باعث جذب گردشگران بی شمار می شود.

منبع: خبرگزاری مهر.

33.مجموعه آثار موجود در کتابخانه کاخ موزه گلستان شامل:

 کتب و نسخ‌خطی منحصربفردی می‌باشد که بسياری از آنها نياز به حفاظت و مرمت دارند. طرح نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت در واحد مربوطه و نظارت بر مرمت نسخه‌های فوق از طرف گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذی پيشنهاد گرديد.

طرح مذکور که با پشتيبانی علمی و فنی مداوم پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر انجام عمليات مرمتی نيروهای همکار طرح انجام خواهد شد، جهت تعيين بهترين نوع مرمت سنتی جلد، نياز به مطالعات تطبيقي دارد بدين منظور مأموريت به استانهای خراسان و قم در دستور کار اين طرح قرار می گيرد.

هدف اصلی طرح فوق در راستای اهداف کلان پژوهشکده و سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری که همانا حفظ و نگهداري اموال تاريخی است با عطف به اين مطلب که موضوع طرح، نسخ‌خطی ارزشمند موجود در کاخ موزه گلستان مي‌باشد. اين طرح با عنايت به اهداف ذيل آغاز مي گردد:

1- مستندنگاری از کتب و نسخ‌خطی نفيس و مطالعاتی

2- آسيب‌شناسي و فن‌شناسی کتب آسيب ديده

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات نسخ موجود

4- نظارت بر امر تجهيز کارگاه حفاظت و مرمت در کاخ موزه گلستان، نظارت و پشتيبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرکز 

5- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلا.