معرفی پژوهشکده حفاظت ومرمت آثارتاریخی- فرهنگی:

پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی، در سال 1375 به عنوان یکی از 5 پژوهشکدة سازمان میراث فرهنگی کشور ( پژوهشگاه)  وقت فعالیت خود را آغاز نمود. ماهیت زمینه فعالیت‌ها و نیازهای ساختار تشکیلاتی سازمان متبوع باعث شد تا کلیه اقدامات و برنامه‌ها در این پژوهشکده بر اساس محورهای پژوهشی، ستادی، آموزشی و اجرایی طراحی شده و شکل گیرد. لزوم شناخت دقیق آثار تاریخی – فرهنگی و ویژگی مواد به کار رفته در آنها، تحقیق و درک فن‌آوری‌های کهن، آشنایی با واکنش مواد و عناصر مختلف استفاده شده در یک اثر در برابر تأثیر عوامل گوناگون محیطی، شناخت فرآیندهای فرسودگی و تخریب همپای ضرورت‌های مطرح برای شناخت تأثیر روش‌های متفاوت حفاظت و مرمت آثار و بهینه سازی آنها، تلفیق روش‌های سنتی و بومی حفاظت و مرمت با شیوه‌های جدید و روز جهانی، آشنایی با خواص مواد مورد استفاده در امر حفاظت و مرمت و آگاهی از تأثیرات جانبی آنها بر آثار باعث شد تا همه ساله پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی پروژه‌های مختلفی را حول محورهای یاد شده تعریف و هدایت کرده و یا در اجرای پروژه‌های مشابه و مربوط با دیگر مؤسسات تحقیقاتی همکاری کند. گستردگی شبکه کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های حفاظت و مرمت و تنوع اشیاء و تعدد آثاری که موضوع کار این شبکه و کارشناسان شاغل در آن به شمار می‌روند نیازمند سیاستگذاری و نظام برنامه‌ریزی و اجرایی هماهنگی است که یکی دیگر از محورهای عملکردی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی را شکل می‌دهد. در این جایگاه پژوهشکده عهده‌دار همکاری با واحدهای مختلف درون سازمانی است که یا به طور مستقیم و یا غیرمستقیم با امر حفاظت و مرمت آثار و تزیینات وابسته به معماری در ارتباط هستند، به علاوه پشتیبانی علمی، اجرایی و سازماندهی منابع انسانی و در برخی موارد مالی پروژه‌های کوچک و بزرگ حفاظت و مرمت و نیز جذب و تقویت نیروی انسانی برای کار در این شبکه از دیگر عناوین کاری پژوهشکده به شمار می‌رود. موفقیت‌های به دست آمده و نتایج درخشانی که در این زمینه حاصل شده است باعث شده تا دامنه بهره‌گیری از خدمات پژوهشکده تنها منحصر به واحدهای درون سازمانی نشده و واحدها و مراکز خارج از سازمان نیز به نوعی تعامل و همفکری در زمینه‌های یاد شده با پژوهشکده حفاظت و مرمت دست یابند.روند روبه رشد فارغ التحصیلان مقاطع مختلف تحصیلات دانشگاهی در زمینه حفاظت و مرمت، توجه به خصوصیت چند وجهی و ضرورت استفاده از علوم و تخصص‌های دیگر در اجرای بخش‌های مختلف طرحهای حفاظت و مرمت، پیشرفت روزافزون سطح فن‌آوری و تولید انبوه اطلاعات تخصصی در زمینه حفاظت و مرمت، ماهیت پژوهشی- کاربردی بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پژوهشکده و بسیاری عوامل دیگر موجب شده‌اند تا علاوه بر برنامه‌های مختلف آموزشی که هر ساله توسط پژوهشکده برنامه‌ریزی و اجرا می‌شوند، سهم عمده‌ای از کلیه فعالیت‌های پژوهشکده دارای زمینه‌های آموزشی و باز‌آموزی بالقوه و بالفعل باشند. به طور کلی می‌توان گفت برنامه‌ها و فعالیت‌های آموزشی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی–فرهنگی در زمینه‌های تخصصی به منظور تربیت، بازآموزی و ارتقاء سطح علمی دست اندرکاران امر حفاظت و مرمت در سه سطح کشوری، منطقه‌ای و بین‌المللی، با برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی، سمینارها و گردهمایی‌های تخصصی، تهیه، تولید و انتشار مواد و مطالب آموزشی به صورت پوستر، دستورالعمل مقالات و فیلم‌های آموزشی، انتشار خبرنامه و ایجاد پایگاه‌های اطلاع‌رسانی و مشاوره و نیز تکمیل و تجهیز کتابخانه و مرکز اسناد تخصصی حفاظت و مرمت توسط این پژوهشکده اجرا می‌شود.

پژوهش‌های موفق از جمله پژوهش‌های مرتبط با حفاظت و مرمت آثار و مسائل مربوط به آن را نمی‌توان جدا از بستر‌های اجرایی دانست و در بسیاری از موارد تعریف و انجام پروژه‌هایی با نتایج کارآمد و مؤثر بدون شناخت مشکل‌ها، اولویت‌ها و ضرورت‌های مطرح میسر نیست. از طرف دیگر عرصه‌های اجرایی موقعیت‌های خاص و گرانقدری را برای آزمودن نتایج پژوهش‌ها و نیز آموزش در اختیار می‌گذارد. بر همین اساس گرایش پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار نیز به انجام طرح‌ها و فعالیتهای اجرایی پیرو چنین دیدگاهی بوده و در تمامی موارد برنامه‌های اجرایی پژوهشکده جدای از مسایل تحقیقاتی و آموزشی نبوده است. به طور کلی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی با تکیه بر توان بالای کارشناسی و اجرایی در شبکه حفاظت و مرمت سطح کشور توجه خود را در انتخاب و انجام طرح‌های اجرایی تنها معطوف به آن دسته از برنامه‌ها می‌سازد که اولاً ابزار و امکانات خاص اجرایی آن به طور انحصاری در اختیار پژوهشکده بوده و یا بستر تحقیقاتی و آموزشی مورد نیاز برای پشتیبانی طرح‌های آموزشی و پژوهشی را در اختیار بگذارند.در تمامی فعالیت‌ها و محورهای یاد شده، پژوهشکده با اعتقاد به ماهیت فراگیر و جهانی امر حفاظت از میراث فرهنگی و یادگارهای تمدن بشری و نیز موقعیت خود در سطوح مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی نهایت همراهی و همکاری با نهادها و موسسات بین‌المللی تخصصی را داشته و در بسیاری از موارد حتی فراتر از حوزه‌های تخصصی خود عهده‌دار انجام و هماهنگی فعالیت‌هایی در زمینه سایر مسایل مربوط به میراث فرهنگی بوده است. همین امر باعث شده تا امروزه پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی–فرهنگی نامی شناخته شده در سطح بین‌المللی و بین کارشناسان و متخصصان امور میراث فرهنگی به شمار آید.

تمامی فعالیت‌های یاد شده به صورت متمرکز در ساختار فعلی پژوهشکده انجام می‌شود. این بدنه متشکل از گروه‌های تخصصی حفاظت و مرمت (گروه حفاظت و مرمت آثار فلزی، گروه حفاظت آثار سفالین و شیشه، گروه حفاظت نقاشی، گروه حفاظت تزئینات وابسته به معماری و بقایای باستانشناسی، گروه حفاظت نسخ خطی و کاغذ و گروه حفاظت بافته‌ها)، بخش‌های تحقیقاتی شناخت مواد و فن‌آوری‌های کهن ( واحدهای مختلف تجزیه کمی و کیفی مواد، میکروسکوپی و مطالعات ساختاری، مطالعات زیست محیطی و سالیابی) است.با توجه به سیاست‌های یاد شده پژوهشکده از جمله اعتقاد بر ماهیت فراگیر و جهانی امر حفاظت و مرمت و معرفی پژوهشکده در سطح منطقه‌ای و بین المللی، این پژوهشکده دارای واحد مستقل همکاری‌های بین المللی است که عهده‌دار برقراری و حفظ ارتباطات تخصصی در زمینه‌های مختلف پژوهشی، آموزشی، اطلاع رسانی و اجرایی می‌باشد.

بخش معرفی و آموزش پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی شامل کتابخانه و مرکز اسناد، دفتر گردهمایی‌ها و مجامع، انتشارات و آموزش، از دیگر بخش‌های اجرایی پژوهشکده است که به صورت تخصصی برنامه ریزی، اجرا و هدایت طرح های مربوطه را با همکاری دیگر گروهها، بخش‌ها و واحدهای پژوهشکده و سازمان میراث فرهنگی  بر عهده دارد. دانشجویان و محققان حفاظت و مرمت آثار نیز از خدمات و تولیدات این بخش استفاده می‌کنند.

از دیگر قسمت‌های پژوهشکده می‌توان به امور اداری و مالی و بخش رایانه و اطلاعات مدیریت اشاره کرد.پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی – فرهنگی در ترکیب فعلی خود دارای نزدیک به 50 همکار بوده که از این میان 7 نفر عضو هیئت علمی، 17 نفر کارشناس و کارشناس ارشد شاغل در بخش‌های تحقیقاتی و گروه‌های پژوهشی و 25 نفر در بخش‌های اداری، پشتیبانی و خدمات به انجام وظیفه می‌پردازند. ساختار نهایی پژوهشکده به تبع تغییراتی که پس از ادغام دو سازمان میراث فرهنگی و گردشگری روی داده و با در نظر گرفتن تشکیلات مصوب پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تا پایان سال جاری تهیه و برای تصویب ارائه خواهد شد.

معرفي گروه ها در پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار:

---

1.گروه حفاظت و مرمت نقاشي:

معرفی گروه:

نقاشی و نگارگری همواره يکی از روش‌های انسان برای برقراری ارتباط با ماوراء‌طبيعت و رويارويی با ذهنيات و دنيای شيرين تخيلات و نيز ثبت احساسات و نمايش ادارک او از محيط و اتفاقات پيرامون بوده است. اين مسئله موجب شده تا اين هنر در مسير تکامل و تحول خود با بهره‌گيری از ابزار، بسترها و تکنيک‌های گوناگون جلوه‌های متعدد و متنوعی از خود به نمايش بگذارد. به کارگيری مواد و بسترهای متفاوت به نوبه خود باعث شده تا مطالعه و کار در رابطه با اين شاخه هنری از زمينه گسترده‌ای برخوردار شود. از سوی ديگر کنار هم قرار‌گيری موادی گاه کاملاً متفاوت در اجزاء يک نقاشی، سبب می‌شود که بررسی رفتارهای آثار نقاشی از نقطه نظر حفاظتی خود نيازمند تحقيق و به کارگيری علوم مختلف باشد. در نتيجه موارد ذکر شده، نگاه تخصصی به حفاظت آثار نقاشی و نگارگری يکی از با سابقه‌ترين رشته‌های تخصصی حفاظت و مرمت است.

گروه تخصصی حفاظت و مرمت نقاشي پژوهشکده نيز به منظور انجام پژوهش‌های بنيادين و کاربردی در زمينه فن‌شناسی و آسيب‌شناسی و تحقيق جهت دستيابي به روش‌هاي صحيح حفاظت و مرمت آثار نقاشي و همچنين انجام بهينه وظايف ستادی محوله از سوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگری كشور در اين زمينه تخصصی ايجاد شده است.این گروه موارد مربوط به انواع نقاشی‌ها (ديواری و سه‌پايه‌ای) را پوشش می‌دهد.

گروه حفاظت نقاشی در حال حاضر دارای فضاهای کارگاهی و آزمايشگاهی است که طرح تکميل تجهيزات تخصصی مورد نياز آن در دست اجرا است.

زمینه‌های فعالیت:

طرح هاي در دست اجرا:

فعاليت‌هاي اين گروه در سه حوزه كارگاهي‌ـ‌ اجرايي، پژوهشي و آموزشي به شرح زير انجام مي‌‌شود:

 فعاليت‌هاي پژوهشي:

1.طراحي روش اجرايي آسيب‌شناسي و تجزيه و تحليل فرآيندهاي فرسودگي آثار نقاشي.

2.شناخت و بررسي شيوه‌هاي حفاظت.

3.شناخت و بررسي علمي و آزمايشگاهي موادي كه در امر حفاظت و مرمت آثار نقاشي به كار برده مي‌شوند.

4.بررسي و اجراي شيوه‌هاي مناسب نگهداري، نمايش و معرفي.

5.تعريف استانداردهاي لازم در اين زمينه بر اساس شرايط كشور.

 فعاليت‌هاي كارگاهي و اجرايي:

 1.بررسي و نظارت بر شرايط نگهداري آثار نقاشي در موزه‌ها و مخازن.

2.همكاري در ايجاد و توسعه آزمايشگاه‌ها و كارگاه‌هاي تخصصي حفاظت و مرمت نقاشي.

3.انجام اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي نمونه‌هاي خاص آثار نقاشي و مرمت‌هاي اضطراري.

4.برقراري ارتباط اجرايي با ساير مراكز حفاظتي و مرمتي آثار نقاشي.

 فعاليت‌هاي آموزشي:

1.جمع‌آوري منابع، مطالب و اطلاعات مورد نياز در زمينه حفاظت و مرمت نقاشي.

2.برگزاري گردهمايي‌هاي تخصصي.

3.تهيه و تدوين جزوات آموزشي در زمينه حفاظت و مرمت و علوم كاربردي در شناسايي آثار نقاشي.

4.تهيه دستورالعمل‌هاي حفاظتي كه جنبه آموزشي و اجرايي داشته باشد.

5.همكاري علمي با ساير نهادها و مراكز آموزشي فعال در زمينه مرمت نقاشي.

طرح هاي انجام شده:

1- آسيب‌شناسي تابلوهاي نقاشي مجموعه سعدآباد.

2-ساماندهي، طبقه‌بندي و آسيب‌شناسي مجموعه نقاشي‌هاي موجود در مجموعه تاريخي- فرهنگي نياوران و ارايه راه‌حل‌هاي حفاظتي‌ و تعيين ‌اولويت‌هاي‌ مرمتي.

3-اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي مجسمه‌ها و تابلوي چوبي متعلق به مجموعه سعدآباد.

4-انجام اقدامات حفاظتي بر روي نقاشي‌هاي ديواري خانه امام جمعه.

5-اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي تابلو نقاشي اميركبير متعلق به مدرسه دارالفنون.

6-بررسي وضعيت آثار نمايشگاه گنجينه ناپل در مجموعه تاريخي – فرهنگي نياوران.

7-بررسي و بهينه‌سازي محيط موزه (شرايط اقليمي و ريز‌اقليمي نگهداري و نمايش) مرحله اول.

8-راه‌اندازي و فعالسازي كارگاه حفاظت و مرمت مجموعه تاريخي- فرهنگي سعدآباد.

 طرح هاي دردست اجرا:

1 _بررسي تکنيک گچبري‌هاي منحصر بفرد بقعه ايلخاني سيد رکن‌الدين يزد و ارايه راهکارهاي حفاظت (طرح مشترك با گروه تزئينات وابسته به معماري)

 2_اقدامات حفاظتي و مرمتي بر روي نگاره‌هاي اتاق نقاشي مجموعه تاريخي- فرهنگي کاخ گلستان (طرح مشترك با گروه تزئينات وابسته به معماري).

 3_ساماندهي، طبقه‌بندي و آسيب‌شناسي مجموعه نقاشي‌هاي پشت شيشه و تعيين اولويت‌هاي حفاظتي و مرمتي در موزه نقاشي پشت شيشه. (طرح مشترك با گروه حفاظت سفال و شيشه)

 4_ ساماندهي و مرمت نقاشي ديواري‌هاي جدا شده از ديواره‌هاي تزييني داخل بناي گنبد سلطانيه.

 5_بررسي وبهينه‌سازي محيط موزه (شرايط اقليمي و ريز اقليمي نگهداري و نـمايش آثـار نقــاشي)، مــرحله دوم، مجموعه فرهنگي و تاريخي سعدآباد و گلستان.

 6_ساماندهي و مرمت 55 قطعه نقاشي ديواري صف سلام فتحعليشاهي انتقال داده شده از محل اصلي به كاخ گلستان.

 امکانات کارگاهی و آزمایشگاهی

 با توجه به آنکه اين گروه يکی از گروه‌های تازه تاسيس در پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی- فرهنگی به شمار می‌رود، در حال حاضر طرح تجهيز آن با مساعدت مديريت پژوهشکده با جديت تمام دنبال می‌شود. بر اساس اين طرح اين گروه تا پايان پاييز سال جاری به جديدترين وسايل در امر حفاظت آثار نقاشی مجهز خواهد شد.

ساير فعاليت‌ها     

 1.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت ومرمت آثار هنری – گروه صنايع دستی مرکز آموزش عالی سوره.

2.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت و مرمت نقاشی- گروه نقاشی مرکز آموزش عالی سوره.

3.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت و مرمت آثار هنری- گروه صنايع دستی دانشگاه هنر تهران.

4.تدريس واحد کارگاهی آشنايی با حفاظت ومرمت آثار هنری- دانشگاه هنرهای اسلامی تبريز.

اعضای گروه:     

همكاران ثابت:

غلامرضا رحمانی

کارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخی- فرهنگی و مسئول گروه

آدرس پست الكترونيكي: gh.rahmani@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1006

 همکاران موقت طرح‌ها:

حميد فدايي: کارشناس ارشد حفاظت و مرمت و مسئول گروه تزيينات وابسته به معماري

آدرس پست الکترونيکي:  h.fadaee@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1013

ياسمن وزيری

دانشجوی کارشناسی ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخی- فرهنگی، دانشگاه هنر اصفهان

آدرس پست الكترونيكي: y.vaziri@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1040

بهناز ايزدی

کارشناس حفاظت و مرمت اشياء تاريخی-فرهنگی

آدرس پست الكترونيكي: b.izadi@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1040

سميه بوستانی

کارشناس حفاظت و مرمت اشياء تاريخی – فرهنگی

آدرس پست الكترونيكي: s.boustani@rcccr.org

تماس با ما:

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1040

           

گروه حفاظت و مرمت نقاشی

پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی-فرهنگی

صندوق پستی : 4834-11365 تهران

تلفن:          10-66737001  (021)

نمابر:                66736460 (021)

پست الکترونيک: r.rahmani@rcccr.org

2.گروه بافته ها:

بافته‌ها از جمله اولين دستاوردهاي بشري درتطابق پذيري با محيط پيرامون خود و بهره‌گيري از آن به شمار مي‌روند. جنبه غالب کاربردي اين دسته از آثار، ارزش‌هاي مطالعاتي‌اشان در زمينه‌هاي گوناگوني چون مردم‌شناسي، تاريخ اقتصاد، تاريخ فن‌آوري، بررسي سير تحولات هنري و ....از يک طرف وتنوع و تعدد بي‌نظير آثار متفاوتي که در اين گروه جاي مي‌گيرند و نيز بازه زماني و طبقه‌بندي گسترده‌اي که اين آثار را از بقاياي نا معلوم به دست آمده از حفاري‌هاي باستانشناسي تا البسه و دستبافته‌هاي مردم شناسي و بافته‌هاي تاريخ معاصر شامل مي‌شود از سوي ديگر، باعث شده تا اين بخش از آثار که بنا به ماهيت و منشاء آلي خود از جمله آسيب‌پذيرترين آثار نيز هستند بخشي از مهمترين و جالب توجه‌ترين اشياء تاريخي – فرهنگي به شمار آيند.

گروه حفاظت بافته‌هاي پژوهشکده نيز با اين ديدگاه شکل گرفته و به طور خاص بر روي انجام پژوهش‌هاي کاربردي و بنيادين، اجراي طرح‌هاي حفاظت و مرمت، فعاليت‌هاي آموزشي و نيز رسيدگي به امور ستادي در زمينه بافته‌ها در سطح کشور مي‌پردازد.

با توجه به چند جانبه بودن تحقيقات در زمينه بافته‌ها و منسوجات همچنين اعتقاد به لزوم همکاري بين بخشي و بهره‌گيري از دانش حرفه‌اي متخصصان و پژوهشگران ساير رشته‌هاي علوم و صنايع، فعاليت‌هاي اين گروه با تکيه بر توان و امکانات علمي و اجرايي درون پژوهشکده و همکاري با ساير واحدهاي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و ديگر نهادها و موسسات علاقمند به موضوع حفاظت بافته‌ها انجام مي‌شود.

اين گروه در حال حاضر داراي فضاهاي کارگاهي و آزمايشگاهي است که طرح تکميل تجهيزات تخصصي مورد نياز آن در دست اجرا است.

گروه مرمت و حفاظت بافته ها

1. شهرزاد امين‌شيرازي‌نژاد

کارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخي – فرهنگي

عضو هيئت علمي

3.گروه فلز:

mailto:sh-shirazi@rcccr.org

تلفن: 9-66737001 (21 +98) داخلي :1011

2. فاطمه حسن پور

1. آدرس پستي

تهران، خيابان امام خميني، نبش 30 تير، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي

2. صندوق پستي

4834-11365

3. تلفن

9-66737001 (21 +98)

4. تلفن

9-66737001 (21 +98)

 آثار تاریخی فلزی یکی از شناخته شده ترین و جذاب ترين موضوعات درحوزه ميراث فرهنگي و تاريخي در كشور ماو جهان بشمار می آید.همانند شكل گيري دانش حفاظت و مرمت در جهان در كشور مانيز مرمت آثار فلزي يكي از باسابقه ترين هسته هاي فعال دانش حفاظت و مرمت آثار باستاني بشمار ميرود .گروه حفاظت از آثار فلزی پژوهشکده حفاظت ومرمت آثار تاریخی –فرهنگی در راستاي وظايف پژوهشكده،مسئوليت نظارت ،سياستگزاري و اجراي عمليات مورد نياز در حوزه آثار فلزي در سطح كشور را بر عهده دارد اهم فعالیت های این گروه بشرح ذیل می باشد :

1.سياستگزاري و نظارت علمي بر روش هاي مورد استفاده در امر حفاظت و مرمت آثار.

2.ارتقاء دانش و روش هاي موجود در حوزه حفاظت ،مرمت و نگهداري آثار فلزي در كشور.

3.انجام مطالعات و پژوهش هاي لازم به منظور شناخت ويزگيهاي آثار فلزي اعم از فن شناسي، آسيب شناسي و غيره به منظور تدوين طرح هاي حفاظتي ومرمتي آثار مذكور.

4.كمك به راه اندازي و ايجاد بستر مناسب جهت گسترش شبكه كارگاهي – آزمايشگاهي در حوزه حفاظت ومرمت آثار فلزي.

5.حضور درفعاليت هاي ميداني به منظور انجام حفاظت هاي اضطراري.

6.انجام عمليات حفاظتي و مرمتي برروي مجموعه هاو يا آثار فلزي شاخص موجود در سطح كشور كه به هردليل امكان اجراي عمليات مورد نياز در واحد مربوطه موجود نباشد.

زمينه‌هاي فعاليت:الف- فعاليت هاي ستادي:

نظارت و سياستگذاري: به منظور ايجاد هماهنگي درواحدهاي مختلف دست اندر كار امر حفاظت ومرمت آثار فلزي در سازمان متبوع ودر سطح كشور در حوزه اجرا و همچنين ايجاد امكان برنامه ريزي هاي خرد وكلان جهت فراهم نمودن يك بستر رشد مناسب ودستيابي به روش هاي قابل قبول علمي، تدوين  يك برنامه مناسب نظارتي و اعمال چهار چوب هاي لازم به صورت مستمر بسيار ضروري مي باشد . لذا گروه حفاظت ومرمت آثار فلزي با در نظرداشتن دو مقوله به شرح ذيل در اين جهت اقدام مي نمايد :

الف – بازديد از واحد هاي مختلف استاني و تابعه سازمان بر اساس دونوع اولويت (تعداد آثار فلزي و شاخص بودن اين آثار ) در طي دوره هاي شش ماهه (اولويت اول ) و يكساله (اولويت دوم ) در طي بازديد هاي مذكور و با توجه به سوابق قبلي مواردي از جمله نحوه نگهداري آثار ، مستند نمودن  ضايعات وارده و روند آنها در طي زمان ،روش هاي مورد استفاده در امر حفاظت و مرمت وموارد ديگري از جمله تعددو نفاست آثارموجود، جهت تدوين طرح هاي لازم  مورد توجه و بررسي قرار خواهد گرفت . بديهي است  گزارش هاي مذكور ضمن مشخص نمودن كاستي ها ونقاط قوت در نهايت، مي توانند مبنا ي خوبي جهت بررسي روند امور در هر واحد باشند .لازم به ذكر است برخي از بازديد ها ادواري مي تواند در قالب درخواست هاي موردی استانها و واحد هاي مختلف در جهت رفع  نياز هاي كارشناسي انجام پذيرد .

ب – تدوين دستور العمل هاي لازم در مقوله هاي نگهداري ، حفاظت ومرمت آثار فلزي به صورت عام وخاص ودر سطوح مختلف مديريتي ، امين اموال فرهنگي ودست اندر كاران امر مرمت از اهداف ديگر اين گروه به شمار مي رود كه در طي سال های گذشته سه عنوان تهيه و توزيع شده است سال آتي دو دستور العمل  نگهداري از آثار فلزي جهت استفاده مديران و امين اموال هاي فرهنگي در واحد هاي تابعه  درخصوص مفاهيم و عملكرد رطوبت نسبي ونقش نور در تخريب آثار موزه اي تهيه خواهد شد.گسترش و تجهيز شبكه آزمايشگاه‌ها و كارگاه‌هاي حفاظت و مرمت آثار فلزي در سطح كشوربا توجه به حجم عظيم آثارفرهنگي و تاريخي  موجود در اقصي نقاط كشور و آثار مدفون كه محتملا" به روش هاي گوناگون كشف خواهند شد ، وجود آزمايشگاه ها و كارگاه هائي كه به طور تخصصي بتوانند نسبت به حفاظت و مرمت اين آثار اقدام نمايند بسيار ضروري مي باشد  بر همين اساس اين گروه تصميم دارد با توجه به عواملي همچون نيروي كارشناسي ،تعدد ونفاست آثار فلزي موجود ، جغرافياي باستانشناسي استان ها در جهت راه اندازي و تجهيز واحد هاي مختلف حفاظت ومرمت اقدام نمايد .لذا در طي يك برنامه پنج ساله راه اندازي بخش هاي حفاظت ومرمت آثار فلزي در استانهاي ايلام ، كرمانشاه، گيلان و آذربايجان شرقي وتجهيزبيشتر آزمايشگاه و كارگاه حفاظت ومرمت استان خراسان رضوی را در دستور کار دارد

طرح‌هاي اجرائي حفاظت و مرمت آثار فلزي:

با عنايت به كمبود توان اجرائي در برخي از واحد هاي تابعه سازمان ميراث فرهنگي كشور در امر مرمت ، پژوهشكده حفاظت ومرمت در راستاي وظايف خويش خدمات مورد نياز را ارائه مي نمايد .با توجه به تجارب موجود درگروه حفاظت آثار فلزي در طی سال جاری در طي بازديد هاي خويش تابوت فلزی مکشوفه در لرستان ،مجموعه آثار فلزی مرد نمکی زنجان و اقدامات حفاظتی بر روی چند نمونه مکشوفه از محوطه باستانی خورهه را  در برنامه کار خود قرار داده است كه نسبت به حفاظت ومرمت اين آثار با همكاري مديريت استان هاي ذیربط اقدام نمايد . طرح های مزبور علاوه بر دستيابي بر اهداف فوق و چند منظور دیگر را نيز در مد نظر دارد كه از آن جمله مي توان به جنبه  آموزش عملي در حين اقدامات حفاظتي آثار فلزي ومرمت آثار منحصر بفرد اشاره نمود.

پژوهش درحوزه حفاظت ومرمت  آثار فلزي:

با توجه به توان تخصصی، تجهیزاتی و تجارب موجود در این گروه ،پژوهش در امر حفاظت و مرمت و شناخت بنيادين آثار تاريخي و فرهنگي يكي از عمده وظايف موجو د به شمار مي رود بر همين اساس و به طور موازي با ساير وظايف مدون چند طرح چند جانبه به منظور اجرا در طي یک برنامه چند ساله از سوي این گروه پيشنهاد و اجرا مي گردد.لازم به ذكر است اين طرح ها ترجيحا" به صورت مشترك با ساير واحد هاي استاني و مراکز تحقیقاتی اجرا خواهد شد ، بديهي است انجام اين طرح هاي مشترك نتايج چندجانبه اي  ازجمله ارتقا’ دانش متخصصان واحد هاي مختلف ، استفاده بهينه از نيروي انساني موجود بویژه دانشجویان، امكان پرداختن بيشتر به مسائل كيفي ، تجهيز بيشتر واحد هاي تابعه و شايد از همه مهمتر ايجاد هماهنگي و تشكيل يك شبكه آزمايشگاهي و كارگاهي  منسجم در امر حفاظت آثارتاريخي وفرهنگي را در برخواهد داشت . همکاری در امرآموزش و ارتقاء كمي و كيفي دانش حفاظت و مرمت  آثار فلزي در سطح كشوربديهي است در مقوله حفاظت ومرمت اموري همچون  آموزش ، اجرا و پژوهش هاي بنيادين از جمله امور توا’م بشمار مي روند و تمامي ابعاد فوق در جزءجز چالش های اين حوزه حضور تام دارند ، در همين راستا اين گروه به منظور دستيابي به اهداف خوداقدامات به شرح ذيل  رابا همكاري ساير بخش هاي مسئول در دستور کار دارد :

الف – تشكيل سمينار هاي يك روزه در زمينه حفاظت ، مرمت و نگهداري آثار فلزي  با حضور متخصصان امرحفاظت و مرمت به منظور تبادل تجربيات موجود در سطح سازمان متبوع بصورت  دو سالانه

ب –  محول نمودن برخي وظايف در حوزه طرح هاي پژوهشي ،حفاظتي به طورتعريف شده بر اساس آئين نامه ها و مدارج تحصيلي به بخش خصوصي و دانشجويان رشته حفاظت و مرمت

ج – توزيع مقالات و اطلاعات بدست آمده درحوزه حفاظت و مرمت آثار فلزي در بين واحد هاي مختلف برحسب ضرورت هاي اجرائي.

د –  پيشنهاد بهره برداری از دوره هاي آموزشي داخل و خارج از كشور جهت متخصصان واحد هاي تابعه سازمان بر اساس سوابق و  اولويت هاي موجود.

ه – تشكيل دور هاي كوتاه مدت آموزشي در خصوص كليات مرمت آثار فلزي در سطح سازمان ميراث فرهنگي و گردشگری.

و – تشكيل يك دوره كوتاه مدت آموزش عملي (work shop) در خصوص حفاظت ومرمت آثار فلزي در سطح بين المللي

ب-فعاليت هاي اجرايي :طرح هاي در دست اجرا:

اين گروه بصورت سالانه نسبت به تعريف طرح هاي كاربردي ، بنيادين و توسعه اي اقدام مي نمايد . طرحهاي مزبور بنا به ماهيت فعاليت گروه و سياست هاي كلان پژوهشكده ساختاري كوتاه مدت (يكساله) و بلند مدت (چند ساله)مي باشند . در سال جاري اين گروه سه طرح زیر توسط گروه حاضر تعريف و در دست اجرا می‌باشد:

.نقره درايران(فاز اول و دوم(-2.تكميل اقدامات حفاظتي و ارائه تابوت ارجان-3.اقدامات حفاظتي تابوت برنزي چوبتراش لرستان(با همكاري آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك و الافلاك)

طرح هاي اجرا شده:

1)اقدامات حفاظتی تابوت فلزی ارجان

2)اقدامات حفاظتی پرچم  فلزی شهداد

3)اقدامات حفاظتی اشیاء نقره ای قوری قلعه پاوه- کرمانشاه

4)اقدامات حفاظتی مجموعه آثار فلزی ایلام

5)همکاری در بررسیها و اقدامات حفاظتی اشیاء کلماکره لرستان

6)بررسیهای آسیب شناسی و فن شناسی مجسمه مرغ دریایی مصری

7)بررسی کاربرد لیزر در پاکسازی آثار فلزی

8)بررسی بازدارنده ها در تثبیت یون کلرور در آلیاژ های مس

9)اقدامات حفاظتی برروی نمونه های فلزی مکشوفه از معادن باستانی وشنوه

10)بررسی پدیده خوردگی بر روی مجسمه های فلزی شهر تهران

11)بررسی و حفاظت نمونه ترکیبی از فلزو چوب متعلق به شهر سوخته سیستان

تعدادي دستور العمل توسط گروه فلز تهيه و تكثير شده است:

1..شناسايي الياژها و محصولات خوردگي اثار تاريخي- فرهنگي به روش شيمي تر جهت به كار گيري در ازمايشگاه ها و كارگاه هاي حفاظت و مرمت اثار تاريخي- فرهنگي؛ تهيه كننده: خانم فرشته رحيمي

2.تشخيص خوردگي فعال در اثار فلزي جهت استفاده موزه داران و مسئولين موزه ها؛ تهيه كننده: اقاي مجيد قاضيان

3.شرايط نگهداري و تميزكاري اثار فلزي در گنجينه ها جهت استفاده موزه داران و مسئولين موزه ها؛ تهيه كننده: اقاي مجيد قاضيان

اعضاي گروه:همكاران ثابت:

پرستو نعيمي طرئي:كارشناس شيمي و كارشناس ارشد مرمت اثار.مسئول گروه فلز و مسئول بخش الكتروشيمي

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1080

محمود قاسمی: مهندس معدن و مسئول بخش فلزشناسی

آدرس پست الکترونيکي:  m-ghazian@rcccr.org

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1007

ثريا اليكايي: كارشناس ارشد باستان شناسي

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)  داخلي 1080

همكاران موقت:

شيدا خبير: كارشناس شيمي و كارشناس ارشد مرمت اثار

تماس باما:

آدرس پستي: تهران، خيابان امام خميني، نبش سي تير، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي ـ فرهنگي

صندوق پستي: 4834- 11365

تلفن: 9- 6737001 (21 98+)

فکس: 6736460 (21 98+)

4.گروه کاغذ و نسخ خطی:

با توجه به گستردگي نسخ‌خطي و آثار كاغذي، تنوع شرايط اقليمي در ايران و با در نظر داشتن اين امر كه كاغذ بدليل ماهيت ساختاريش قابليت آسيب‌پذيري بالايي داشته و آثار كاغذي بجا مانده از گذشتگان جزو اسناد و مدارك با ارزشي است كه حفظ و صيانت از آنها از وظايف و اهداف سازمان ميراث فرهنگي مي‌باشد. از طرف ديگر عدم وجود كارگاههاي مرمتي در استانهاي كشور و با توجه به وظايف ستادي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي _ فرهنگي، تشكيل گروه تخصصي حفاظت و مرمت آثار كاغذي الزامي به نظر مي‌رسيد.

لذا گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذی همزمان با تشکيل ساير گروههای تخصصي مرمتي در سال 1379  در پژوهشکده، شکل گرفت. اين گروه با امكانات موجود فعاليتهای پژوهشی و اجرايی خود را در زمينه حفاظت و مرمت كتب و نسخ‌خطي  آغاز نمود و در نظر دارد با تكميل دستگاهها و تجهيزات تخصصي، فعاليتهاي حفاظتي مرمتي استاني و كشوري را گسترش بخشد.

گروه مذكور با ارائه طرحهاي پژوهشي، اجرايي، پشتيباني و نظارت در جهت بهبود شرايط حفاظت و مرمت در كشور قدم بر‌مي‌دارد و  با در نظر داشتن اهداف زير به فعاليتهاي خود سمت و سو داده است.

زمینه‌های فعالیت:

1-ارائه و اجراي پروژه‌هاي پژوهشي و اجرايي مرمت مرتبط با واحدهاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري

 2- گسترش تجهيزات تخصصي گروه در جهت پيشبرد فعاليتهاي كشوري

 3- ارائه دستورالعملهاي حفاظتي و مرمتي در جهت بهينه‌سازي شرايط و روشهاي نگهداري و مرمت آثار كاغذي

4- برقراري ارتباط و تبادل اطلاعات با مراکز داخلی و خارجی معتبر فعال در زمينه‌های مرتبط

 5- آموزش روشهای حفاظت و مرمت آثار کاغذی (برگزاري جلسات سخنراني و كلاسهاي آموزشي) به نيروهايي

که در واحدهای مختلف سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری و ساير سازمانها مشغول به کار هستند.

6-نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاههاي مرمتي و مرمت كتب و نسخ‌خطي موجود در واحدهای مختلف سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری و ساير سازمانها

 7- فعال كردن بخشهاي مختلف مرتبط با امر مرمت آثار كاغذي

بطور مثال: راه‌اندازي و تجهيز بخش صحافي در گروه

 8- طراحي و ساخت ابزار و ادوات مرمتي مربوط به بخش حفاظت و مرمت آثار كاغذي 9- ارائه خدمات در جهت حفظ و مرمت و ارائه راهكارهاي لازم در جهت نگهداري هرچه بهتر نسخ‌خطي مجموعه‌های خصوصي

 9- به روز نگاه داشتن معلومات و استفاده از آخرين دستاوردها و روشهاي اجرايي در دنيا

 10- مستندنگاري پروژه‌هاي پژوهشي و اجرايي مرتبط و تهيه جزوات و فيلم‌هاي آموزشي

 11-چاره‌انديشي در جهت رفع نواقص و كمبودهاي موجود در بخش ( اعم از مسائل ستادي و دستگاهي)

 12- همكاري با دانشجويان دانشگاههاي مرتبط

1.بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني و مرمت يك نسخه از آثار موزه دوران اسلامي

ب) آناليز رنگهاي بكار رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

مجري: فروغ كاسب و ماندانا طيبي

همكاران: کتابخانه مرکزي آستان قدس رضوي _ شهاب سيفي‏ - آزاده نصيريان - لي‌لي کردواني

سال اجرا: 1383-1384

2. طرح پژوهشي _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه اندازي کارگاه مرمت، حفاظت و مرمت 120 عنوان کتاب خطي و چاپ سنگي موجود در کتابخانه مرکزي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 5 سال

3. طرح پژوهشي _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازي کارگاه مرمت در بنياد ايران‌شناسي استان بوشهر و نظارت بر حفاظت و مرمت کتب و نسخ‌خطي اهداء شده به بنياد مذکور

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: خانم آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 4 سال

طرح هاي دردست انجام:

1- بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني و مرمت يك نسخه از آثار موزه دوران اسلامي

ب) آناليز رنگهاي بكار رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

مجري: فروغ كاسب و ماندانا طيبي

همكاران: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی _ شهاب سيفي‏ - آزاده نصيريان  - لي‌لی کردوانی سال اجرا: 1383-1384

2- طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه اندازی کارگاه مرمت، حفاظت و مرمت 120 عنوان کتاب خطی و چاپ سنگی موجود در کتابخانه مرکزی سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 5 سال

3- طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت در بنياد ايران‌شناسی استان بوشهر و نظارت بر حفاظت و مرمت کتب و نسخ‌خطی اهداء شده به بنياد مذکور

مجري: فروغ كاسب و شهاب سيفي

همكاران: خانم آزاده نصيريان ـ ماندانا طيبي

سال اجرا: 1384 به مدت 4 سال

طرح هاي انجام شده:

1- بررسي تاثير ذرات معلق در هوا بر مواد كتابخانه‌اي

مجري طرح: ماندانا طيبي

سال اجرا: 1379

2- طرح آسيب‌شناسی، اسيدزدايی، پاکسازی و مرمت صفحات و جلد چرمی قرآن خطی (بررسي تيشو، چسب و آسيبهاي ناشي از آنها در مرمتهاي غير اصولي يك جلد قرآن)

مجری طرح: فروغ کاسب  _ ماندانا طيبي

همکاران طرح: شهاب سيفی- آرين لاچين _ زهرا وطن پرست

سال اجرا: ابتدای سال 1380 تا پايان سال 1381

3-بررسي تاثير آلودگيهاي قارچي ناشي از ذرات معلق در هوا بر مواد كتابخانه اي

مجري: ماندانا طيبي

سال اجرا: 1380

4-اقدامات اضطراري براي جلوگيري از شيوع قارچ در مجموعه هاي آثار كاغذي

مجري: ماندانا طيبي

سال اجرا: 1383

5-بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني و مرمت يك نسخه از آثار موزه دوران اسلامي

ب) آناليز رنگهاي بكار‌رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

مجري: فروغ كاسب و ماندانا طيبي

همكاران: آقاي شهاب سيفي

سال اجرا: 1383-1384

طرحهاي پيشنهادي

6- صحافي يك جلد قرآن خطي مرمت شده در گروه آثار كاغذي پژوهشكده حفاظت و مرمت

7-راه‌اندازي و تجهيز بخش صحافي 

8- مرحله دوم بررسي نسخ‌خطي دوره ايلخاني ( طرح پژوهشي سال 83-84 )شامل:

الف) بررسي و آسيب‌شناسي نسخه‌هاي موجود در كتابخانه‌هاي تهران و شهرستانها و همچنين 10 نسخه خطي دوره ايلخاني مربوط به موزه دوران اسلامي و مرمت يك نسخه از آنها

ب) آناليز رنگهاي بكار‌رفته در تذهيب نسخ‌خطي دوره ايلخاني

9-طرح پژوهشی _ اجرايي بلند مدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت در کاخ موزه گلستان و نظارت بر مرمت نسخه‌های خطی موجود در کتابخانه سلطنتي

( در خصوص بررسي‌هاي آزمايشگاهي و مرمت نسخ‌خطي موجود )

10-طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت، حفاظت و مرمت 120 عنوان کتاب خطی و چاپ‌سنگی موجود در کتابخانه مرکزی سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری

11-طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر امر تجهيز و راه اندازی کارگاه مرمت در بنياد ايران شناسی استان بوشهر و نظارت بر حفاظت و مرمت کتب و نسخ خطی اهداء شده به بنياد مذکور

12-طرح پژوهشی _ اجرايي بلندمدت نظارت بر حفاظت و مرمت نقشه‌ها، اسناد و مدارك( پلات، ترانسپارانت، فرمهاي مردم‌شناسي و...) موجود در مركز اسناد سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری

13-  ارائه خدمات در جهت مرمت نسخه‌هاي شخصي ( حدود 200 سند دست‌نويس )

ساير فعاليت ها:

1.همكاري در برگزاري دوره آموزشي مرمت آثار كاغذي، نقاشی و پارچه در موزه هنرهای تزيينی  اصفهان جهت همكاري بر اساس درخواست انجمن دوستداران موزه هنرهاي تزييني:

پيرو هماهنگيهاي به عمل آمده از سوي انجمن دوستداران موزه هنرهاي تزئيني اصفهان با پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي _ فرهنگي سمينار كارگاهي و آموزشي ‌« مرمت‌آثار كاغذي و نقاشی » از تاريخ 1/3/1384 لغايت 12/3/1384 در محل موزه هنرهاي تزئيني با تدريس آقاي احمد مقبل از كارشناسان مرمت در خارج از كشور برگزار گرديد. از طرف  پژوهشكده حفاظت و مرمت، فروغ کاسب مسئول بخش حفاظت و مرمت آثار کاغذی با ارائه پوستر (توضيح و نقد روشهای مرمت مرقع گلشن موجود در کاخ گلستان و يک قطعه پاپيروس مصری موجود در گالری هنر فرير و گالري آرتور م.سكلر مؤسسه اسميت‌سونيان واشنگتن امريکا )، دستور‌العملهای حفاظتي آثار كاغذي و جزوه‌اي در خصوص معرفي گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي در سمينار مذكور شرکت کرد.

2.بررسي نسخ‌خطي ايلخاني و شركت در كنگره فرهنگ و تمدن ايران درعصر ايلخاني و احياي ربع رشيدي :

بخش حفاظت و مرمت آثار كاغذي جهت شركت در کنگره ( واحد تاريخ دانشگاه علوم انساني تبريز از تاريخ 27 لغايت 31 ارديبهشت 84 ) به استان آذربايجان شرقي عزيمت نمود. در اين مأموريت ضمن بازديد از موزه‌ها و مراكز مختلف مرمتي موجود در تبريز، نسخ‌خطی مربوط به دوره ايلخاني نيز بررسي شد.

در سفر انجام شده ضمن مذاكره با مسئولين، امكان دسترسي به نسخه‌هاي خطي منحصر بفرد دوره ايلخاني در كتابخانه ملي تبريز فراهم شد.

3.علاوه بر اين بر اساس بررسي‌هاي تخصصي كه توسط كارشناسان مرمت و شيمي اعزامي انجام گرفته شد و همچنين  با توجه به مشكلات حفاظتي و مرمتي كتب موجود در كتابخانه ملي، مقرر گرديد گروه حفاظت ومرمت آثار كاغذي پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي - فرهنگي جهت انجام  پروژه‌هاي اجرايي _ پژوهشي و آموزش نيروهاي فعال در آن مركز همكاري نمايد.

4.ادامه بررسي، ‌مستند‌نگاري و نمونه‌برداري از نمونه‌هاي مطالعاتي دوره ايلخاني موجود در كتابخانه‌هاي تهران و شهرستانها در جهت ادامه اجراي طرح پژوهشي بررسي نسخ خطي دوره ايلخاني ( سال 83- 84 )

5.برگزاري جلسات سخنراني و كلاسهاي آموزشي حفاظت و مرمت نسخ‌خطي:

اين جلسات در جهت آموزش نيروهاي شاغل در واحدهاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و سازمانهاي ديگر  انجام مي‌گيرد.

جلسات فوق در جهت آشنايي عمومي كاركنان مركز اسناد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري طبق برنامه ذيل در آن مركز برگزار مي‌گردد:

روز      تاريخ     ساعت

شنبه      1/5/1384          ساعت 30/10 الي 00/12

دوشنبه   3/5/1384          ساعت 30/10 الي 00/12

سه‌شنبه   4/5/1384          ساعت 30/10 الي 00/12

همزمان با برگزاري آخرين جلسه، با توجه به درخواست  رياست محترم مركز اسناد مقرر گرديد 2 جلسه ديگر برگزار گردد.

دوره مقدماتي آشنايي با آسيبهاي آثار کاغذي، نگهداري و مرمت نسخ‌خطي:

دوره آموزشي " نگهداري آثار كاغذي براي جمعداران و امناي اموال"

دوره آموزشي نگهداري آثار كاغذي براي جمعداران و امناي اموال فرهنگي از 18 تا 22 آذر ماه با هدف جلب توجه بيشتر به آسيبهاي آثار كاغذي موجود در مخازن موزه‌ها و روشهاي صحيح نگهداري از آنها، توسط گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي با همكاري بخش آموزش در پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي برگزار مي‌گردد.

شناسايي آسيبهاي آثار كاغذي، مستندنگاري از آثار كاغذي و آسيبهاي موجود، معرفي ابزار و وسايل مورد نياز جهت نگهداري و انبار كردن آثار كاغذي، دسته‌بندي آثار كاغذي،آشنايي با روشهاي سنتي حفاظت و مرمت آثار كاغذي ، روشهاي صحيح و به روز نگهداري و انبار كردن آنها مباحثي است كه براي آشنايي بيشتر امناي اموال و جمعداران در اين دوره به آنها پرداخته خواهد شد.

بازديد از دو مركز نگهداري اسناد ( سازمان اسناد ملي ايران – موزه رضا عباسي ) نيز در برنامه اين دوره گنجانده شده است.

شركت‌كنندگان اين دوره را امناي اموال فرهنگي و جمعداران ( بخشهاي دولتي و خصوصي ) از سراسر كشور و افراد واجد شرايط تشكيل مي‌دهند.

به كارشناساني كه در كلاسها حضور فعال داشته و در پايان دوره گزارشي كامل و مصور ارائه دهند گواهي حضور اهداء مي‌شود.

ضمناً نمايشگاهي نيز توسط سه شركت وارد كننده لوازم و تجهيزات تخصصي نگهداري و انبار كردن آثار در جنب اين دوره به معرفي لوازم مربوطه مي‌پردازند.

دوره آموزشي «آشنايي با آسيب‌هاي آثار كاغذي، روش‌هاي نگهداري و مرمت نسخ خطي »

دومين دوره آموزشي با عنوان « آشنايي با آسيب‌هاي آثار كاغذي، روش‌هاي نگهداري و مرمت نسخ خطي » از تاريخ 11 لغايت 15 شهريور ماه در بخش آموزش و كارگاه مرمت گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده برگزار خواهد شد.

شركت‌كنندگان اين دوره، دانشجويان رشته مرمت آثار از دانشگاه‌هاي مختلف، كارشناسان مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران ونيز علاقمندان اين رشته مي‌باشند. لازم به ذكر است كه شركت‌كنندگان اين دوره بر اساس اولويت در ثبت‌نام انتخاب شده‌اند و در دوره‌هاي بعدي از بين كارشناسان واحدهاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كه در بخش آموزش اين پژوهشكده ثبت‌نام كرده‌اند انتخاب خواهند شد.

در اين دوره، بازديد از بخش مرمت كتابخانه مجلس شوراي اسلامي نيز درنظر گرفته شده است. 

سومين دوره مقدماتي « آشنايي با آسيبهاي آثار کاغذي، نگهداري و مرمت نسخ‌خطي » در سال جاري از تاريخ 4 تا 8 آذرماه سال جاري توسط گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذي با همكاري بخش آموزش برگزار خواهد شد. شرکت‌کنندگان اين دوره را كارشناسان ميراث فرهنگي كشور و ديگر مراکز مرتبط با اين رشته همچون مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه و شركت كنندگان آزاد تشكيل ميدهند.

مباحث اين دوره عبارتند از :

1.آشنايي با کاغذ و روش ساخت آن

2.آشنايي با آسيبهاي آثار کاغذي

3.آشنايي تخصصي با آسيبهاي بيولوژيکي و بخش فرسودگي زيست محيطي

4.آشنايي با روشهاي نگهداري و انبار کردن آثار کاغذي

5.آشنايي با مراحل مرمت کاغذ به طور تئوري و عملي

6.آشنايي با تجهيزات و وسايل تخصصي مرمت کاغذ

7.بازديد ازبخش مرمت کتابخانه مجلس شوراي‌اسلامي

پس از برگزاري اين دوره‌هاي مقدماتي پژوهشكده در نظر دارد، در سال آينده دوره تکميلي که به شناخت روشهاي مرمت آثار کاغذي اختصاص دارد برگزار نمايد.

مدرسين اين دوره خانم‌ها : فروغ كاسب، آزاده نصيريان و آقاي شهاب سيفي و خانمها فضه رحيمي و بيتا خوانساري عتيق به عنوان همكاران جهت اجراي بخشهاي عملي مي‌باشند.

انتشارات:

1- دستورالعمل حفاظتي 1: مراقبتهاي اساسي از كتب

2- دستورالعمل حفاظتي2: انبار كردن آثار كاغذي

3- دستورالعمل حفاظتي3: محافظت از مواد كتابخانه‌اي در برابر آلاينده‌هاي موجود در هوا،

4- ارائه مقاله « روشهاي نگهداري و حفاظت آثار كاغذي در منازل »  براي سايت خبرگزاري ميراث ( ميراث خبر )

5- مرمت يك جلد قرآن خطي و بررسي تيشو، چسب و آسيبهاي ناشي از آنها در مرمتهاي غير اصولي

اعضاي گروه:     

 گروه فوق در حال حاضر فعاليت خود را با همكاري افراد متخصص در رشته‌هاي مرمت و شيمي ادامه مي‌دهد.

شماره داخلي اين گروه:1009  و 1045 مي‌باشد.

 كارشناس مرمت: 1 نفر  

فروغ كاسب ( مسئول بخش حفاظت ومرمت آثاركاغذي )        

پست الکترونیک: f.kaseb@rcccr.org

 ك%A

کارگاههای مرمت فعال در پژوهشکده حفاظت ومرمت آثارتاریخی- فرهنگی :

1.کارگاه مرمت پارس شیراز:

معرفي:

سنگ ‌بناي اين كارگاه در اواخر سال 1377 با اختصاص ساختماني فرسوده به آن نهاده شد. در گام اول تعميرات و تغييرات لازم جهت كارگاه در بنا ايجاد و به صورت همزمان و موازي آن اقدامات لازم جهت تهيه تجهيزات و ابزارآلات و مواد و مصالح مورد نياز انجام شد. همچنين ارتباط با پژوهشكده حفاظت و مرمت برقرار شد و طي مذاكراتي با جناب آقاي دكتر وطن دوست، ايشان ضمن ارائه طريق، قول همه‌گونه مساعدت از قبيل مشاوره و ارتباط دائمي و كمك‌هاي فني و اطلاعاتي را به اين كارگاه دادند كه خوشبختانه تاكنون پژوهشكده محترم با اين كارگاه همكاري صميمانه‌اي داشته است.

فعاليت اين كارگاه تا نيمه سال1380 با توجه به مسائل مختلف از قبيل كمبود تجهيزات و مواد و مصالح، در ارتباط با فعاليت‌هاي حفاظتي و بهبود شرايط نگهداري آثار در سالن نمايش و مخزن موزه بوده است، علاوه بر آن چند طرح مرمت هم انجام شد. در نيمه سال 1380 با فروكشيدن يك حلقه چاه در كارگاه و متعاقب آن نياز به اجراي بعضي ديگر از تعميرات كارگاه به طور موقت تعطيل شد. اما كارگاه دست از كار نكشيده و كار را به صورت آموزش اصول اوليه به بعضي از همكاران ادامه داد. اما همكاري با طرح‌هاي اجرايي خارج از موزه و ساير كارگاه‌ها ادامه پيدا كرد، تا اين كه با وقوع سرقت، موزه به كلي تعطيل شد. با اين حال كارگاه به كار خود ادامه داده و موجوديت خود را حفظ كرد. با شروع تصدي رياست سازمان به وسيله آقاي قائديان و انجام اقداماتي جهت بازگشايي موزه، راه‌اندازي مجدد كارگاه مورد استقبال قرار گرفته و با مساعدت فراوان معاونين محترم استان اعتبار مورد نياز تهيه و تعميرات و تغييرات لازم در كارگاه انجام شد و در كنار آن نسبت به تقويت و رفع كمبود در بخش قدم‌هاي مثبتي برداشته شد و در برنامه‌هاي آتي راه‌اندازي آزمايشگاه هم در نظر گرفته‌شده است. 

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.برقراري اصول صحيح در برخورد با اشياء در سالن نمايش، زمان حمل و نقل و در زمان مناسب رسيدگي دوره‌اي.

2.اجراي عمليات حفاظتي بر روي تعدادي از سكه‌هاي موزه و تهيه وسايل مناسب جهت نگهداري آنها.

3.اجراي طرح حفاظتي بر روي تعدادي از تابلوهاي نقاشي و قباله‌جات.

4.همكاري، مشاوره و نظارت بر روي طرحهاي مرمتي (خانه زينت الملك، نارنجستان قوام، تعميرات چوبي خانه منطقي نژاد و تعميرات و بازسازي ارسي هاي باغ جهان نما)

5.در حال حاضر هم كارگاه در حال انجام مرمت 26 قطعه سفالينه و يك تابلو نقاشي است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

1.اجراي طرح تهيه شناسنامه مرمتي جهت كليه آثار.

2.بررسي وضعيت نگهداري سكه‌هاي موجود در موزه و بهبود شرايط نگهداري آنها.

3.بررسي و مطالعه شرايط مخزن موزه جهت ارتقاء آن.

4.برنامه‌ريزي جهت اجراي طرح بررسي نور و رطوبت در سالن نمايش و مخزن موزه.

5.اجراي مرمت‌هاي اضطراري.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1377

• نشاني: شيراز، فلكه شهرداري موزه پاس.

• تلفن: 2224151-0711

• مسئول كارگاه:

كمال جهانشاهي فرد، كارشناس مرمت آثار تاريخي.

پست الكترونيكي:‌kj360@yahoo.com

2.کارگاه و آزمایشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلک الافلاک:

معرفی:

آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك الافلاك که اميد است به زودي به يكي از مجهزترين آزمايشگاه‌هاي مرمت در سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور تبديل شود با برنامه‌ريزي و تلاش كارشناسان استان و اتكا به اعتبارات استاني طي چهار سال گذشته تجهيز شده‌است. ليکن از آنجائي كه آزمايشگاه مذکور هنوز با وضعيت ايده‌آل خود فاصله زيادي دارد اين تجهيز در سالهاي بعد نيز ادامه خواهد داشت. بي‌شك وجود گنجينه قلعه فلك الافلاك و اشياء اين گنجينه و تنوع آثار آن مهمترين انگيزه براي مجريان اين طرح بوده‌است.

هزاران شيء مفرغي منحصر به فرد لرستان و صدها شي نقره‌اي مجموعه كلماكره و آثار نفيس سنگي، سفالي ،چرمي، شيشه‌اي، كاغذي وچوبي بخشي از اين گنجينه ارزشمند را به خود اختصاص داده‌است. اگر به اين مجموعه هزاران قطعه شيء مربوطه به گنجينه مردم‌شناسي را نيز اضافه كنيم ضرورت تجهيز اين آزمايشگاه بيش از پيش جلوه‌گر خواهد شد . با توجه به شرايط و اهداف فوق طرح تجهيز آزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك الافلاك در سال 1370 مطرح و براي اجرايي بهتر ،پروژه فاز‌بندي شد كه تاكنون سه مرحله از آن به انجام رسيده‌است. با توجه به كثرت آثار فلزي باستاني در منطقه، اين آزمايشگاه با هدف پوشش تخصصي منطقه غرب تحت عنوان آزمايشگاه حفاظت و مرمت فلز غرب كشور اعتبار يافت.      

اهداف و سياست‌ها:

1.انجام مطالعات بنيادين در خصوص حفاظت و مرمت اشياء تاريخي

2.اجراي پروژه‌هاي مرمت فلز، سفال، سنگ، شيشه، چرم،چوب و كاغذ.

3.همكاري با موسسات علمي و پژوهشي داخل و خارج (سازمان زمين‌شناسي كشور، انرژي اتمي تهران، انرژي اتمي اصفهان، دانشگاه لرستان، بيمارستان توحيد و… ) جهت اجراي پروژه‌هاي تحقيقاتي و اجرايي مرتبط.

4.ارائه دستاوردهاي ناشي از اقدامات صورت گرفته در اين آزمايشگاه در قالب سخنراني و ارايه مقاله، نمايشگاه انتشارات، پوستر و ...

5.همراهي هيئت‌هاي كاوش داخلي و خارجي مستقر در استان و ساير استانها و ارائه خدمات مشاوراي جهت اجراي امور حفاظت و مرمت حين كاوش‌هاي باستان‌شناسي

6.برقراري ارتباط با مراكز معتبردنيا.

7.آموزش نيروي انساني (بخصوص همكاران استان‌هاي همجوار).

8.حضور فعال در همايش‌هاو دوره‌هاي آموزشي داخلي و خارجي.

فعاليت‌هاي انجام شده:

•1.مطالعه و مرمت يک ظرف شيشه‌اي منسوب به دوره ساساني.

•2. حفاظت و مرمت سفال تپه ماسور لرستان.

•3.طرح حفاظت و مرمت اشياء مفرغي گنجينه موزه قلعه فلک الافلاک.

•4. حفاظت و تثبيت بدنه آجري فضاي داخلي گنجينه و موزه قلعه فلک الافلاک.

•5.طرح حفاظت و مرمت مفرغ‌هاي گنجينه و موزه قلعه فلک الافلاک.

•6.حفاظت و مرمت دوشي مفرغي لرستان.

•7.بررسي فني و آسيب‌شناسي اشياء نقره‌اي منسوب به غار کلماکره.

•8.بررسي راه‌هاي علمي حفاظت و مرمت نگاتيو‌ها.

•9. ساماندهي آلبوم خانه سلطنتي کاخ گلستان.

• مقالات ارائه شده:

1.نگاهي به حفاظت ومرمت عکس ونگاتيو، دومين همايش مرمت – سال1376 – 9 صفحه.

2.تعيين اصالت اشياء نقره‌اي منسوب به غار کلماکره لرستان همايش مرمت – 1382-10 صفحه.

3.بررسي فني آسيب‌شناسي اشياء نقره‌اي ( منسوب به غار کلماکره لرستان ) هشتمين کنگره مهندسين متالوژي ايران – سال 1383 – 10صفحه.

• مقالات ترجمه‌شده:

1.مقالات مربوطه به کلماکره (16 مقاله).

2.مقدمه‌اي بر فن‌شناسي آثار فلزي – با تکيه بر شواهد ريز ساختاري.

3.مقدمه‌اي بر تفکيک و تشخيص محصولات خوردگي اشياء فلزي تاريخي با توجه به شواهد ريز ساختاري.

4.عوامل تخريب آثار سنگي در موزه.

5.مکانيزم خوردگي برنز.

6.مکانيزم‌هاي خوردگي فلزات – ترجمه از کتاب Material science.

طرح‌هاي در دست اجرا:

•1.طرح آسيب‌شناسي و مرمت درب چوبي قلعه فلک الافلاک.

•2.طرح ساماندهي گنجينه موزه قلعه فلک الافلاک.

•3.طرح تجهيز آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلک الافلاک.

•4. طرح و اجراي مرمت چرمينه‌هاي گنجينه قلعه فلک الافلاک.

•5.طرح و اجراي ضد‌عفوني آثار گنجينه مردم‌شناسي.

• سال تاسيس: 1370

• كارشناسان ثابت:

1.منصوره نظارتي زاده، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت- معاونت فني اداره كل- سرپرست آزمايشگاه.

2.مسعود دارابي، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخي – مسئول اجراي آزمايش‌ها.

• كارشناسان پاره ‌وقت:

1.اميد عود باشي، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت.

2.بهنود سياهپوش، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت.

3.احمد پرويز، كارشناس ارشد باستان شناسي.

4.خانم موگويي، کارشناس ارشد حفاظت ومرمت.

3.کارگاه مرمت اشیاء باستانی سنندج:

معرفي:

كارگاه مرمت آثار ميراث فرهنگي استان كردستان واقع در عمارت آصف (خانه كرد) در بخش اندروني زيرزمين واقع است و شامل دو اطاق و يك راهرو است. در اين كارگاه حدود 2 سال است كه بازسازي و مرمت اشياء باستاني با كمترين امكانات و تجهيزات انجام مي‌شود. اشياء مرمت شده، بلافاصله به خزانه موزه سنندج تحويل داده مي‌شود. قسمت عمده كارگاه اختصاص به كارگاه مولاژ و موم‌سازي قرار دارد و انتظار مي رود نسبت به توسعه كارگاه فوق در استان كردستان اقدامات لازم توسط مسئولين محترم صورت گيرد.

توجهات اساسي به راه‌اندازي يكپارچه كارگاه مرمت اشياء كه به طور مستقل شامل كارگاه و آزمايشگاه مجهز باشد از نيازهاي اساسي است و در آينده با جذب كارشناسان توانمند مي‌توان به بهره‌برداري بيشتري در زمينه مرمت آثار تاريخي پرداخت.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.اقدامات مرمتي برروي اشياء و تزئينات وابسته به معماري شامل تهيه طرح بازسازي، عكس برداري و گزارش مختصر.

2.مرمت و بازسازي اشياء موزه‌اي و تزئينات وابسته به معماري.   

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

مرمت و بازسازي اشياء مختلف شامل كاشي‌كاري، گچبري و ديگر تزيينات وابسته به معماري، حجم زياد فلزات، سفال و‌ نقاشي‌هاي موجود در خزانه موزه.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1382

• نشاني: سنندج، خيابان امام خميني، كوچه حبيبي ‌ميراث فرهنگي و گردشگري استان كردستان.

• تلفن: 2264440-2255440

• فكس: 2253705

• همكاران:

1.اسعد بهرامي، كارشناس مرمت - دانشگاه هنر تهران - پرديس اصفهان.

2.لاله عربشاهي، كاردان مرمت - مركز آموزش عالي ميراث فرهنگي تهران.

4.کارگاه مرمت باغ شاهزاده ماهان کرمان:

معرفي:

باغ شاهزاده ماهان اواخر قاجار كه داراي دو عمارت مي‌باشد:

1- عمارت سردر

2- كوشك وسط باغ

كه عمارت سردر، در زمان احداث بقعه مقام باقي مانده است. 

• فعاليت‌هاي انجام شده:

كليه عمارت سردر مهاركشي، پي بندي، بدنه‌سازي و رجنام عمارت سردر كه چوبي بوده و به مرور زمان فرسوده و ريخته‌شده است مجددا بازسازي و رنگ‌‌آميزي شده است. 

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

سيستم برق‌رساني و نورپردازي باغ.

تعمير فواره‌ها و حوض‌هاي باغ شاهزاده.

مرمت حصار باغ و مرمت قسمتي از مقرنس‌هاي راهروهاي عمارت باغ شاهزاده. 

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1383

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز.‌

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

علي بني‌اسدي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

استاد طبيعت شمس‌الديني.

5.کارگاه حفاظت و مرمت آثار تاریخی کرمان:

معرفي:

كارگاه حفاظت و مرمت اشياء تاريخي ميراث فرهنگي استان كرمان فعاليت خود را با كار بر روي اشياء سفالي،‌ سنگي، شيشه‌اي و فلزي از سال 69 در اين سازمان شروع كرده است. هم اكنون به طور متوسط در طول هرماه حدود 3 شيئي از انواع مختلف توسط هر مرمت‌گر در اين كارگاه مرمت مي‌شود. به علت كمبود امكانات،‌ نيرو و محل مناسب اين بخش هنوز موفق به راه‌اندازي كارگاه‌هاي ديگر از جمله مرمت كاغذ، پارچه و تابلوهاي نقاشي نشده است. هرچند درصورت نياز فوري با حداقل امكانات اين فعاليت‌ها در اين بخش صورت گرفته است. قابل ذكر است كه اشياء كه نياز به مرمتي ضروري دارند در اين استان زياد هستند.در كنار مرمت فعاليت‌هاي ديگري كه توسط اين بخش انجام شده و يا مي‌شود در زير ذكر مي‌گردد:

 -1. مرمت در محل حفاري‌هاي باستان‌شناسي (شهر جيرفت)

 -2. آموزش و راهنمايي دانشجويان و كارآموزان مرمت،‌ مراجعه كننده به اين بخش براي كار و گذراندن دوره كارورزي.

 -3. به‌نمايش گذاشتن كار مرمت بر روي اشياء توسط عكس و توضيح و انجام مرمت سفال در موزه‌هاي سيار تشكيل شده در سطح شهر.

 -4.برپايي نمايشگاه مرمت همراه با عكس از مراحل مختلف كار و رسم فني اشياء درهفته ميراث فرهنگي.

 - مرمت حدود 15 تابلو از چهره شهدا (رنگ و روغن) مربوط به موزه جنگ.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 -1. پيگيري و خريد مواد ولوازم مورد نياز براي شناسايي فلز و خوردگي‌هاي حاصل از آن به روش شيمي‌تر كه فعاليت در اين بخش به تازگي شروع شده است.

 -2. مرمت نقاشي‌هاي سردر آب‌انبار گنجعليخان مربوط به دوره صفويه كه در سال 75-74 به مدت 9 ماه انجام شد.

 -3. مرمت نقاشي‌هاي سر در حمام گنجعليخان مربوط به دوره صفويه.

 -4.طرح‌برداري و نمونه‌برداري از نقاشي‌ها و تزيينات سردر كاروانسراي گنجعليخان.

 -5.تهيه بروشور براي معرفي كار مرمت و كارگاه.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.مرمت درهاي خاتم -‌ معرق آستانه شاه نعمت الله ولي ماهان (10 در بزرگ دولنگه) كه مراحل اوليه كار و نامه‌نگاري‌ها انجام شده و بزودي كار مرمت آنها شروع مي‌شود.

 - 2.برپايي كارگاه مرمت و تزئينات بنا در كاروانسراي گنجعليخان و يا چهارسوق بازار مسگري.

 - 3.مرمت اشياء.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1369

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز.‌

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

صديقه جعفرزاده، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

1.مژده محمدعلي بيگي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

2.زهرا سلطان‌زاده،‌ كارشناس شيمي كاربردي.

6.کارگاه مرمت مقبره ی شیخ عبدالسلام:

معرفي:

مقبره شيخ عبدالسلام متعلق به قرن هشتم هـ . ق بنا به استناد نوشته روي قبر.

قبر كلا از گچ ساخته‌شده و روي آن داراي آيات قرآن و نقاشي مي‌باشد كه به صورت برجسته كارشده است.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 - مرمت و تعمير ديوارهاي صحن شيخ عبدالسلام به صورت طاقبندي و اندود سيم كاه‌گل و مرمت سقف داخلي گنبد به صورت اوليه در حال انجام است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 1- محوطه‌سازي.

 2- مرمت پوشش خارجي گنبد توسط كاشي و آجر.

 3- اجراي طرح تاسيسات.

 4- مرمت سردرب ورودي.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1384

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز‌.

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

علي بني اسدي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

1.محمود اميرماهاني.

2.محمد اميرماهاني.

3.فتح‌الله شيخ علي بابايي.

7.مرکز مطالعات باستان شناسی جنوب شرق(جییرفت):

معرفي:

كارگاه مرمت اشياء و آثار تاريخي - فرهنگي واقع در مركز مطالعات باستان‌شناسي جيرفت از سال 1381 فعاليت خود را همزمان با كاوشهاي باستان‌شناسي حوزه فرهنگي هليل رود آغاز كرده است. ابتدا اين فعاليت‌ها به صورت فصلي و همزمان با كاوش‌ها بود ليكن از مهرماه سال 83 با راه‌اندازي كارگاه دائمي حفاظت و مرمت اشياء تاريخي - فرهنگي اين بخش به مرمت و حفاظت اشياء و آثار حاصل كاوش‌هاي علمي باستان‌شناسي پرداخته و به فعاليت خود ادامه مي‌دهد.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 -1. تجهيز كارگاه محدود به ابزار اوليه مرمت است كه اميدواريم با تامين اعتبار لازم اين كارگاه مجهز به ابزار كار لازم شود.

 -2. مرمت اشياء بدست آمده از نخستين فصل كاوش كنار صندل.

 -3. مرمت اشياء بدست آمده از دومين فصل كاوش كنار صندل.

 -4.مرمت اشياء بدست آمده از سومين فصل كاوش كنار صندل در دست اقدام.

 -5. مرمت آثار بدست آمده از حفاري‌هاي غيرمجاز در منطقه.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.مرمت اشياء بدست آمده از كاوش‌هاي علمي باستان‌شناسي حوزه جيرفت.

 -2.مرمت اشياء و آثار بدست آمده از حفريات غيرمجاز و اشياء اهدايي توسط مردم به پايگاه.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1381

• مسئول كارگاه:

1.نادر عليدادي سليماني، ليسانس باستان شناسي.

پست الكترونيكي:

• همكاران:

منيژه هاديان، فوق ليسانس مرمت آثار تاريخي.

فتانه مجدكمائي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

مهري زاداللهي، ليسانس شيمي.

پست الكترونيكي:mailto:m.hadian@rcccr.org

8.کارگاه مرمت مسجد جامع کرمان:

معرفي:

قدمت تاريخي اين بنا دوره سلجوقي مي‌باشد وداراي تزئينات كاشي معرق و گچبري و ايوان ضلع غربي كه داراي گره‌هاي آجري و خط كوفي بنايي مي‌باشد.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 - 1.مرمت و بازسازي شبستان غربي به صورت اوليه.

 -2. مرمت و بازسازي پشت بام‌هاي مسجد و نماي بيروني سمت خيابان امام تعمير و بازسازي كلي شده است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.تعمير و بازسازي ورودي شرقي مسجد.

 - 2.پي‌بندي و نماكاري شبستان امام حسن داخل مسجد.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1375

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي نبش سه راه هوانيروز

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

1.روحي بني‌اسدي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

2.پست الكترونيكي:

• همكاران:

1.استاد مهدي ايرانمنش.

2.استاد محمود كارآموزيان.

3.استاد مريد اميري.

9.کارگاه و آزمایشگاه مرمت سفال و بافته ی خراسان:

معرفي:

آزمايشگاه و كارگاه مرمت آثار تاريخي خراسان در سال 1376 در محل اداره كل ميراث فرهنگي خراسان افتتاح شد. سپس در سال 1383 به 3 بخش تخصصي مرمت سفال و بافته، مرمت فلز و نقاشي، مرمت اسناد و نسخ خطي و در زير مجموعه حفظ و احياء تفكيك شد.

در بخش سفال در زمينه‌هاي مرمت آثار سفالي، شيشه‌اي و سنگي كار شده است و در بخش بافته تاكنون به بررسي وضعيت آسيب‌ها و شرايط نگهداري و ارائه راهكارهاي حفاظتي اشياء موجود در موزه و گنجينه نادري و مخزن خراسان پرداخته شده است. مرمت چند قطعه پارچه مكشوفه از حفاري‌هاي باستان‌شناسي از ديگر كارهاي انجام شده در اين كارگاه بوده است.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.خريداري برخي از مواد مصرفي و تجهيزات اوليه بخش بافته و سفال (با توجه به محدود بودن اعتبارات)

2.انجام مرمت برخي از اشياء تاريخي در قالب قرارداد خاص.

3.مرمت اشياء تاريخي مخزن و حفاري‌ها ( با توجه به امكانات موجود).  

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي حفاظتي، آسيب‌شناسي و اولويت‌بندي مرمتي اشياء تاريخي موجود در گنجينه‌ها و مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1384

• نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

• تلفن: 7264640-7263310-0511

• فكس:7258553-0511

• مسئول كارگاه:

روشنك رسولي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

10.کارگاه و آزمایشگاه حفاظت و مرمت موزه ی شاه عباسی:

معرفي:

قسمت عمده‌اي از وظيفه حفظ و نگهداري مجموعه آثار موزه به عهده بخش حفاظت و مرمت است و اين واحد کارهاي فراواني را به شرحي که در پي خواهد آمد در اين زمينه انجام مي‌دهد

اجراي پژوهش‌هاي علمي و بنيادين:

1.»انجام فعاليت‌هاي آزمايشگاهي در زمينه شناخت مواد، ساختار و فن آوري به کار برده شده در جنسيت‌هاي متنوع آثار به شرح زير :

1- روشهاي شيميايي تر و خشک: انجام تست‌هاي نقطه‌اي (Spot test)درجهت شناسايي نمونه‌هاي کم و انجام روشهاي شيميايي‌تر (Wet Chemical Analysis) در جهت شناسايي مواد و ترکيبات موجود در آثار  

  2- روش‌هاي تجزيه دستگاهي: به اين منظور با سازمان‌هاي تحقيقاتي مختلف مانند:پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي، سازمان انرژي اتمي ايران، سازمان مواد و انرژي و پژوهشگاه صنعت نفت، همکاري‌هاي لازم بعمل آورده مي‌شود 

 2.» انجام پژوهش‌هاي علمي در جهت به روز نگه‌داشتن اطلاعات در زمينه شناخت انواع روش‌هاي مرمتي، مواد و اعمال شيوه‌هاي صحيح

3.» ارائه تجارب علمي و نتايج بررسي‌هاي حفاظتي و مرمتي در قالب مقاله و گزارش

4.» شرکت فعال در همايش‌هاي تخصصي با ارائه مقاله

5.» حضور در نمايشگاه‌هاي تخصصي و آشنايي و جمع‌آوري اطلاعات جديد در زمينه‌هاي مختلف و مورد نياز

 6.» همکاري با طرح‌هاي دانشجويي و پژوهش‌هاي بنيادين با ديگر سازمانهاي تحقيقاتي

 7.» راهنمايي و آموزش كارآموزان حفاظت و مرمت آثار در زمينه‌هاي آسيب شناسي، انتخاب روش و مواد مرمتي

• ضدعفوني آثار:

 8.» ضدعفوني آثار کاغذي با توجه به شرايط و وضعيت استحکامي اثر

 9.» همکاري با مراکز ديگر سازمان ميراث فرهنگي در جهت ضدعفوني آثار

• ارائه روش‌هاي مناسب حفاظت از آثار به نمايش گذاشته شده در تالارها:

 1.» پيش‌بيني و اتخاذ تدابير لازم در جهت اجراي طرحهاي حفاظت پيشگيرانه

 2.» بازديد مستمر از اشياء و آثار موجود در تالارها شامل آسيب شناسي، تهيه شناسنامه و مستند نگاري تخصصي در اين زمينه 

 3.» بررسي خطرات آلودگي محيط داخلي موزه ، مطالعه مواد مورد استفاده در ساختمان و داخل ويترين‌ها، مطالعه رنگها و مواد ساختماني مورد استفاده در تالارها

 4.» بررسي ميزان نور مورد نياز در فضاي تالارهاي موزه، نورهاي مصنوعي و طبيعي و کنترل آنها

 5.» پيشنهاد و نظارت بر نصب لايه هاي مقاوم ساز شيشه در مقابل اشعه فرا بنفش و انفجار برروي پنجره هاي تالارهاي نگارگري و خوشنويسي

 6.» مطالعه انواع روشها و شرايط مطلوب به نمايش گذاشتن آثارخط و نقاشي شامل تعويض تمامي قابها و پاسپارتوها و تجديد آنها مطابق با استانداردهاي جهاني

 7.» ايجاد محيط نمايشي مناسب براي اشياء موزه با درنظرگرفتن ميزان رطوبت ودما، نظارت بر عملکرد دستگاه هاي تهويه مطبوع با رسم نمودارهاي مورد نياز

8.» مطالعه خطرات آلودگي در محيط خارج موزه با در نظر داشتن آلودگي هوا به علت موقعيت مکاني موزه 

9.» بررسي انواع دستگاه هاي جاذب آلودگي محيط جهت استفاده در تالارهاي موزه

10.» نظارت برسم‌پاشي موزه، هر 6 ماه يک بار

• همکاري در امور سامان‌دهي مخزن موزه در زمينه حفاظت پيشگيرانه در مورد مجموعه مخزن موزه با در نظر داشتن سه اصل پژوهش، برنامه ريزي و نظارت، انجام اقداماتي به شرح زير را در بر گرفته است:

 1.» بازديد مستمر از اشياء و آثار موجود در مخزن به منظور پيشگيري از بروز هرگونه تخريب و آسيب به آنها

 2.» تعيين اولويت هاي حفاظتي و مرمتي همراه با آسيب شناسي و مستندنگاري تخصصي در اين زمينه.

  1- آسيب شناسي آثار فلزي

  2- آسيب شناسي نسخ خطي شاهنامه و قرآن

 3.» تهيه دستور‌العمل‌ها و ارائه روشهاي مناسب انبارکردن، بسته بندي و حفاظت از آثار

 4.» همکاري در طراحي پايه هاي متحرک و قابهاي مخصوص جهت حمل و نقل و نگهداري آثار

 5.» نگهداري و حفاظت از آثار در برابر آسيب‌هاي محيط داخل مخزن، بررسي مواد مورد استفاده در قفسه‌ها، کمدها ، بسته‌بندي‌هاي آثار

 6.» پيشنهاد و نظارت بر نصب صافيهاي جاذب آلودگي در مسير ورود هواي مخزن موزه

 7.» کنترل مستمر رطوبت و درجه حرارت در مخزن

 8.» ضدعفوني به منظور دفع آفات مخزن

• همکاري با بخش موزه‌داري و حمايت از فعاليتهاي اين بخش:

 1.» تهيه دستورالعمل‌هاي لازم جهت نگهداري، حمل و نقل، بسته بندي و به نمايش گذاشتن آثار

 2.» اعمال دستورالعمل‌هاي مناسب و لازم به مراکزي که درخواست امانت و انتقال آثار از موزه را مي‌نمايند

 3.» بررسي نحوه و ميزان عکسبرداري از آثار موزه، تهيه دستورالعمل در جهت جلوگيري از عکسبرداري‌هاي نامناسب و مکرر از آثار موزه

• همکاري با ديگرمراکز، سازمانها و بخش خصوصي:

 1.» آسيب شناسي و ارائه طرح مرمتي نسخه انوارسهيلي متعلق به کاخ موزه گلستان

 2.» همکاري با بخش خصوصي جهت صحافي نسخه شاهنامه داوري

 3.» تبادل اطلاعات با مراکز معتبر نظير سازمان اسناد ملي ايران و بخش مرمت نسخ خطي کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران در زمينه کاربرد ابزار، تجهيزات، مواد تخصصي و اعمال روشهاي جديد درمان و مرمت آثار

• نظارت بر تهيه توليدات فرهنگي:

 1.» انتخاب آثار بر اساس وضعيت استحکامي آنها

 2.» بررسي نوع ماده و نظارت بر روش قالب‌گيري با در نظر گرفتن وضعيت استحکامي آثار

فعاليت‌هاي انجام شده

کارگاه مرمت موزه، تحقيقات و مطالعات گسترده‌اي در زمينه ترکيبات و ساختار آثار موزه‌اي انجام داده است كه به شرح زير است:

1.شناسايي و مطالعه فني آثار فلزي به دست آمده از منطقه بوکان:

مجري طرح: ليلا سوداگر-کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 75-74

ارزيابي روند توليد اشياء فلزي از لحظه‌اي که فلز از سنگ معدن جدا گرديده، تا زماني که ساخته شده و شکل گرفته است و همچنين هنر مردماني که در طي اين مراحل کارکرده اند، قابل توجه و ارزيابي است. به اين منظور، شناسايي فنون فلزکاري تپه قلايچي واقع در منطقه بوکان مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته است. در اين راستا، تکنيک ساخت 14 قلم از اشياء آهني و مفرغي اين منطقه به همراه مطالعه وضعيت خوردگي، نحوه پيشرفت آن و نيز بررسي صنعت فلزکاري در منطقه شمال غرب ايرانو موقعيت منابع آهن و مس در اطراف منطقه بوکان، با انجام مطالعات ميکروسکوپي و آزمايشگاهي مورد تحقيق و بررسي قرار گرفت.

طبق آناليزهاي انجام شده محتواي قلع در اشياء مفرغي بين 90/0 تا 52/15% متغير است. اين اشياء در اکثر موارد تک فازي بوده و توسط عمليات ريخته گري ، چکش کاري و باز پخت ساخته شده‌اند.

مطالعه و بررسي آثار آهني اين منطقه نيز نشانگر اين نکته است که اين مجموعه از فولاد کم کربن که به طور ناهمگن کربوريزه گرديده، ساخته شده‌اند.

2.بررسي علل تشکيل مس فلزي در محصولات خوردگي آثار موزه رضا عباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

کوپريت از مهمترين محصولات خوردگي و يک اکسيد ناقص است و به عنوان لايه‌اي براي عبور يون‌ها خوردگي را تسهيل مي‌کند. در بعضي شرايط بين لايه‌هاي کوپريت مس فلزي مشاهده مي‌شود که مي‌تواند ناشي از محيط احياء در اطراف شيء باشد و يا زماني ايجاد شود که محصولات خوردگي حل شده و دوباره رسوب کنند از آنجايي که بررسي و مطالعه بر روي محصولات خوردگي به ما در شناخت اثر و نوع خوردگي و نهايتاً انتخاب يک روش حفاظتي مناسب کمک مي‌کند لذا بعد از مطالعات آزمايشگاهي بر روي تعدادي از آلياژهاي مس موجود در موزه و تشخيص مس فلزي در محصولات خوردگي آنها دلايل تشكيل مس با انجام مطالعات ميکروسکوپي مورد بررسي قرار گرفت و نتايجي مبني بر خوردگي انتخابي همراه با وجود شرايط احيا ونيز تأثير مواد شيميايي به دست آمد. با توجه به اينکه برخي مواد شيميايي باعث رسوب مس بر سطح آلياژهاي مس مي‌شوند، بررسي در خصوص انتخاب روش و مواد شيميايي مناسب به عنوان حفاظت پيشگرانه از اثر ضروري است.

3.مطالعه فني(آسيب‌شناسي و فن‌شناسي) کلاه خود مفرغي ايلامي:

مجري طرح:پرستو نعيمي طرئي،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 1382

انجام مطالعات آسيب شناسي بر روي اشياء فلزي و بررسي مکانيزم تخريب آنها، نقش عمده‌اي در حفظ و نگهداري اين گونه آثار دارد. چنين بررسي در مورد يک کلاه خود مفرغي متعلق به منطقه ايلام که با شماره ک.ص. 175 در موزه نگهداري مي‌شود، در بخش مرمت موزه بعمل آمد و در زمينه مکانيزم تخريب و علل پيشروي آن مطالعات کاملي صورت گرفت.

اين كلاه خود متعلق به اواخر هزارة دوم و اوايل هزارة اول ق.م و ناحية پيدايش اين كلاه‌خود منطقة سفيد رود گيلان بوده است. در قسمت جلوي آن تزييناتي به صورت سه پيكره مشاهده مي‌شود كه با توجه به مطالعات تطبيقي انجام شده هنر ايلام مياني را نشان مي‌دهد.تزئيناتي به صورت گل‌ميخ نيز در اطراف اين كلاه‌خود ديده مي‌شود.با توجه به نتايج به دست آمده از مطالعات آزمايشگاهي و ميكروسكوپي، بدنة اين اثر از آلياژ مس و قلع (برنز) ساخته شده و پوشيده از محصولات خوردگي پايدار است.آزمايش‌هاي دستگاهي بر روي تركيب اصلي پيكره‌ها، نوعي هيدروكربن طبيعي (Bitumen) را به همراه مقاديري عناصر فلزي نشان مي‌دهد كه با لايه‌اي از آلياژنقره(با مقاديري مس) و در نهايت پوششي از طلا (با مقادير اندكي نقره) پوشانده شده است. خوردگي انتخابي مس در اثر خوردگي گالوانيكي در لاية نقره و نيز تجزيه و تخريب قسمت هيدروكربني باعث آسيب شديد بخصوص در قسمت مياني پيكرة وسط گشته است. مطالعه بر روي گل‌ميخ‌هاي اين كلاه‌خود تركيب آلياژي نقره با مقادير اندكي مس را نشان مي‌دهد كه محصولات خوردگي سبز رنگ بر روي آنها حاصل خوردگي مس مي‌باشد

4.بررسي متالورژيکي مفرغ‌هاي لرستان موزه رضاعباسي:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 1374

تاکنون در مورد برخي از مجموعه‌هاي پراکنده از اشياء فلزي دوره پيش از تاريخ ايران، از نقطه نظر فني و تاريخي، طبقه‌بندي و شناسايي دقيق انجام گرفته است. آلياژ شناسي و بررسي نحوه ساخت اين گونه اشياء به شناسايي چگونگي سير تحول فني، هنر و صنعت فلزکاري در ايران باستان کمک مي کند. در اين راستا تعدادي از قطعات مجموعه مفرغ‌هاي لرستان موزه رضاعباسي با استفاده از روش‌هاي آزمايشگاهي و ميکروسکوپي تحت تجزيه عنصري و مطالعات ساختاري به منظور شناخت ترکيبات اصلي و روش‌هاي ساخت و نيز بررسي وضعيت و تاثيرات خوردگي قرار گرفتند. ترکيب اصلي اين آثار عمدتاً مس و قلع به همراه فسفر، آنتيموان وارسنيک بوده است واکثراً با استفاده از روش‌هاي ريخته‌گري و چکش‌کاري ساخته شده‌اند. خوردگي در اين اشياء از فازي که در آلياژ داراي خلوص کمتري است شروع شده و نهايتاً در برنزهاي تک‌فازي به طور واضح از مرزدانه‌هاي غني از قلع شروع شده وبه طرف محلول جامد پيشرفت مي‌کند.

5.بررسي وجود آلاينده‌هاي سربي حاصل از ترافيک اطراف موزه رضا عباسي:

بر آلياژ‌هاي مس:

مجري طرح:پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

نوع محصولات تشکيل‌شده بر روي آثار فلزي بستگي به شرايط محيط اطراف شيء دارد. در طول زمان نگهداري از آثار در مخازن موزه ها، محصولات خوردگي مختلفي با توجه به شرايط محيطي بر سطح آنها تشکيل مي‌شوند. حضور موزه‌ها در شهرهاي صنعتي و پرترافيک منجر به تشکيل محصولات خاص مي‌گردد. با وجود آلودگي‌هاي سرب در هواي شهرها امکان ايجاد محيط‌هاي کوچک و تشکيل محصولات خوردگي سرب - مس دور از انتظار نيست.

جهت بررسي در خصوص حضور اين آلاينده‌هاي سربي محصولات خوردگي تعداد زيادي از آثارمورد آزمايش و تجزيه دستگاهي قرارگرفت و با توجه به حضور محصولات خوردگي سرب در محصولات خوردگي تعدادي از آثار، مطالعات ميکروسکوپي و ساختاري نيز انجام شد. با توجه به شواهد به دست آمده، سرب موجود در محصولات خوردگي اين اشياء به دليل وجود اين عنصر در ساختار آلياژي اشياء بوده و هيچ نمونه‌اي مبني بر حضور آلاينده‌هاي سربي در فضاي مخزن موزه مشاهده نگرديد

6.بررسي و مطالعه در مورد حضور آلاينده هاي آلي و معدني در فضاي مخزن موزه رضا عباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

وجود نقاط سياه رنگ وتيره سولفيد مس بر روي اشياء (آلياژهاي مس) در موزه‌ها به دليل ترکيباتي چون سولفيد هيدروژن،کربونيل سولفيد و گازهاي آلي سولفيدي(دي‌متيل‌سولفيد و دي‌متيل‌دي‌سولفيد ) مي‌باشد. وجود اين گازهاي آلاينده حاصل از آلودگي‌هاي شهري و صنعتي، مواد انتخابي نامناسب براي نمايش آثار(مواد پروتئيني سولفوردار) و يا تجزيه ميکروبيولوژيکي مواد آلي مي‌باشد. علاوه بر ترکيبات معدني غلظت بالاي ترکيبات آلي در فضاي مخزن موزه‌ها براي اشياء خطرآفرين است فقط مقادير بسيار اندک(قسمت در بيليون)اين مواد در مجموعه ها ايجاد خطر نمي‌کند

وجود نمک‌هاي آلي مس در لايه‌هاي خوردگي مي‌تواند نتيجه تغيير و تبديل محصولات خوردگي بر اثر شرايط نامناسب و حضور اسيدهاي آلي، الکل‌ها و آلدئيدها در فضاي نگهداري آثار باشد. جهت بررسي در مورد حضور آلاينده‌هاي آلي و معدني در مخزن، محصولات خوردگي تعداد زيادي از آثار برنزي موزه با استفاده از روش‌هاي دستگاهي و آزمايشگاهي مناسب مورد مطالعه قرار گرفت و با وجود شواهد و نتايج به دست آمده احتمال حضور آلاينده‌هاي سولفيدي و عدم حضور آلاينده‌هاي آلي درفضاي مخزن موزه روشن شد.

7.بررسي اجمالي از پديده فاكسينگ و نظري تحقيقي در مورد فاكسينگ در كاغذهاي ايراني:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 1374

فاكسينگ (Foxing) به لكه‌هاي كوچك، گرد و قهوه‌اي رنگي اطلاق مي‌شود كه، به علت نامشخصي روي كاغذهاي جديد و قديمي ظاهر مي‌گردند. علل ظهور اين نقاط در كتب و آثار كاغذي تحت تحقيق و بررسي‌هاي فراواني از سوي محققين قرار گرفته است. به عقيده محققين انواع مختلف فاكسينگ تحت تاثير عوامل بيولوژيكي، شيميايي يا مخلوطي از هر دو با درجات مختلفي ايجاد شده است. مقدار و درجه فاكسينگ به پروسه تخريب و اكسيداسيون ميكرو اورگانيسم‌ها، حضور يا عدم حضور آهن و فلزات ديگر و نيز عواملي مانند جنس كاغذ، رطوبت نسبي، اسيديته و حضور گازها بستگي دارد. همچنين شناخت عوامل بوجود آورنده فاكسينگ و روشهاي كاهش و جلوگيري در آن نيازمند طبقه‌بندي انواع مختلف فاكسينگ است.

در اين تحقيق عواملي كه باعث بروز پديده فاكسينگ مي‌شوند، روشهاي جلوگيري و معالجه آنها مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته است و كوشش بعمل آمده نكات برجسته تحقيقات محقيقين در اين زمينه گردآوري شد. در تكميل اين طرح چند نمونه از كاغذهاي ايراني مربوط به قرون 12 و 13 ه.ق. متعلق به موزه رضاعباسي با استفاده از روشهاي ميكروسكوپي و آزمايشگاهي مورد بررسي و مطالعه قرار گرفتند

8.بررسي تخريب رنگدانه‌هاي سبز - آبي مس در نسخ خطي شاهنامه و قرآن‌هاي موزه رضاعباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 1382

استات‌هاي مس به صورت محصولات خوردگي برروي آثار تاريخي مشاهده مي‌شود. اين مواد در قرون مختلف با روش‌هاي تهيه متفاوت، به عنوان رنگدانه مورد استفاده بوده‌اند. خواص متفاوتي که اين ترکيبات در رنگدانه‌ها از خود بروز مي‌دهند به روش‌هاي تهيه آنها بستگي دارد. معمولاً به همراه استات‌هاي مس ساير ترکيبات مس نيز يافت شده است، که در بسياري از موارد تاثير مخربي برروي کاغذ و پارچه داشته‌اند. محدوده اين تخريب از قهوه‌اي شدن تکيه‌گاه تا تخريب کامل آن است. دليل اين تخريب اتواکسيداسيون سلولز است، که به وسيله يون‌هاي مس کاتاليز مي‌شود. در اين خصوص تعدادي از نسخ شاهنامه و قرآن‌هاي موزه رضاعباسي که داراي تخريب مشابهي هستند، مورد بررسي و مطالعات آزمايشگاهي و ميکروسکوپي قرار گرفته و به مکانيسم تخريب آنها پرداخته شده است

9.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است.

10.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است

11.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است.

طرح‌هاي در دست اجرا

12.حفاظت و مرمت يک قطعه تابلو کاشي هفت رنگ:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

پرستو نعيمي طرئي،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي

سامان‌دهي مخزن موزه، جابه‌جايي تعدادي از قطعات و آثار بزرگ و حجيم، از جمله تعدادي از قطعات تزيينات وابسته به معماري را ايجاب مي‌كرد. تخريب و فرسودگي اين آثار و حفظ سلامت آنها باعث شد، که مرمت اين مجموعه در اولويت کار کارگاه قرار گيرد. مرمت نخستين اثر از اين مجموعه که يک تابلوي کاشي متعلق به دوره قاجار است، در کارگاه مرمت موزه اجرا شد. شيوه مرمتي مورد استفاده در اين اثر با توجه به شناسايي آسيب‌ها و شرايط تابلو کاشي مورد مرمت و نيز با مطالعه و بررسي انواع روش‌هاي تهيه تکيه‌گاه، مرمت و بازسازي تابلوهاي کاشي، اتخاذ شد. در روش انتخابي با استفاده از کامپوزيت‌ها ( رزين هاي اپوکسي و الياف شيشه ) قالبي محکم، سبک، قابل حمل و نقل، بدون خطر مهاجرت نمک‌ها به سطح لعاب و همراه با قابليت ماشين‌کاري براي تابلو کاشي تهيه شد

13.حفاظت و مرمت شمشيرهاي آهني متعلق به تمدن لرستان:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

پرستو نعيمي طرئي،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي

به دنبال آسيب‌شناسي فلزات مخزن و اولويت‌بندي آثار فلزي از نظر نياز به ترميم و مرمت، تعدادي از شمشيرهاي داراي تيغه آهني و دسته‌هاي مفرغي متعلق به تمدن لرستان در راستاي فعاليت‌هاي کارگاه مرمت موزه قرار گرفت. خوردگي فعال به ميزان قابل ملاحظه‌اي در اين اشياء مشاهده مي‌شد. از طرف ديگر، ساخته‌شدن اين اشياء از دو فلز ناهمگون و قرار گرفتن اين دو در تماس با يكديگر و تشكيل پيل الكتريكي، سبب شده فلز نجيب‌تر حفظ شده و در نتيجه تيغه‌هاي آهني شمشيرها دچار خوردگي بسيار شديدي گردند، حال آنکه دسته‌هاي مفرغي آنها نسبتاً سالم و پايدار باقي مانده‌اند.

در اين طرح علاوه بر مطالعات خوردگي و محصولات آنها به بررسي و تحقيق در مورد روش‌هاي استحکام بخشي و نحوه حفاظت و مرمت اين نوع آثار نيز پرداخته خواهد شد.

14.حفاظت پيشگيرانه در موزه جهت مقابله با زلزله:

مجري طرح: ناهيد گلابي ، کارشناس شيمي

در سراسر دنيا هر ساله بلاياي طبيعي چون زلزله، سيل، و ... آسيب‌هاي جبران‌ناپذير مالي و جاني فراواني به دنبال داشته است. ميراث فرهنگي نيز از اين حوادث، صدمات جبران ناپذيري ديده‌است. كه نمونه آن آسيب گسترده ارگ بم در زلزله بم بود. با توجه به زلزله خيز بودن شهر تهران و پيش‌بيني مركز زلزله‌شناسي مبني بر وقوع احتمالي زلزله با بزرگي بيش از 6 ريشتر، در مقام كاركنان موزه، بايستي تدابيري بيانديشيم كه به نحو احسن ارزش‌هاي فرهنگي كشورمان را پاسداري كنيم.

اين طرح شامل دو مرحله است: 

1. » شناخت مشكلات بالقوه در موزه كه در صورت وقوع احتمالي زلزله به فعل خواهد رسيد، چون شكستن لوله‌هاي قديمي آب، نشت آب، نشت گاز، برق گرفتگي و احتمالا آتش‌سوزي و يا انفجار در آزمايشگاه شيمي و بخش مرمت به دليل نگهداري از مواد آتش زا و اسيدهاي قوي و ...

2. » ارائه راهكارهايي جهت كاهش ميزان آسيب‌پذيري احتمالي موزه در صورت وقوع زلزله و حفاظت بهينه از آثار موزه در تالارها و انبار كه براي مثال مي‌توان استفاده از شيشه‌هاي ضد زلزله براي ويترين‌ها، چيدمان مناسب اشياء در انبار و مشورت با مهندسين مشاور جهت مقاوم‌سازي ساختمان موزه را نام برد. همچنين جهت حفظ جان كاركنان موزه و بازديدكنندگان، ايجاد يك گروه آموزش ديده از كاركنان موزه، جهت همكاري در شرايط بحراني, راهكاري ديگر جهت حفاظت پيشگيرانه در موزه در مقابله با زلزله است.

15.حفاظت و مرمت قطب نما‌ها و اسطرلاب‌هاي مفرغي:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

به منظور برگزاري نمايشگاه " آسمان ميراث جهاني است"، حفاظت و مرمت تعدادي قطب‌نما و اسطرلاب‌هاي مفرغي در کارگاه مرمت موزه رضاعباسي در حال انجام و پيگيري است. اين آثار از نظر خوردگي فعال نبوده و داراي وضعيت استحکامي مناسب و پايداري هستند. نهايتاً با توجه به منحصر به فرد بودن تعدادي از نمونه‌هاي اين مجموعه نفيس، امر مرمت و حفاظت اين اشياء با توجه به شرايط خاص هر شيء و ميزان خوردگي آن انجام خواهد شد. چنين توجهي در خصوص انجام ساير اقدامات مرمتي از جمله استحکام بخشي، وصالي و بازسازي قسمت‌هاي آسيب ديده اين آثار نيز انجام مي‌شود.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1365

• نشاني: تهران، خيابان دكتر شريعتي، نرسيده به پل سيدخندان شماره .972

• تلفن: 3-88513001

• مسئول كارگاه:

ليلا سوداگر، ‌كارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي.

پست الكترونيكي: lsodagar@yahoo.com

• همكاران:

ناهيد گلابي، ‌كارشناس شيمي

پست الكترونيكي: n_goaabi@yahoo.com

پريسا كردبيگلي، ‌‌‌‌مرمتگر و امين اموال

پست الكترونيكي: mahi_1351@yahoo.com

شهين پورمحمدعلي،‌ مرمتگر و امين اموال

پست الكترونيكي: sh_pma@yahoo.com

11.کارگاه حفظ و مرمت اشیاء موزه:

معرفي:

حفظ ، نگهداري، مطالعه و تحقيق در ساختار و ترکيبات اشياء موزه اي و بررسي عوامل مخرب آنها از وظايف اصلي مراکز مرمتي موزه هاست. موزه رضاعباسي نيز با دارا بودن مجموعه اي متنوع و غني از دوره هاي پيش از اسلام و اسلامي، از جمله مراکزي است که اهميت ويژه اي براي حفظ و نگهداري آثار خود قايل بوده و اکنون بخش عمده اي از فعاليت خود را در اين زمينه متمرکز کرده است. نخستين اقدامات در سال 1365 انجام گرفت و از آن تاريخ به بعد گسترش کارگاه و آزمايشگاه حفاظت و مرمت با افزايش فضا و خريد تجهيزات، ابزار و وسايل جديد صورت گرفت. هم اكنون مرکزي با هدف بهره برداري از اصول و ديدگاه هاي علمي ايجاد شده و تلاش دارد كه در اين سمت و سو حرکت کند.

خط مشي اساسي فعاليتهاي مرمتي کارگاه به شرح زير است: 

1• پاكسازي و زدودن عوامل مخرب از روي سطوح آثار هنري و موزه اي

2• استحكام بخشي و حفظ ساختار داخلي و بيروني اشياء شكننده و سست

3• بازسازي آثار هنري، با استفاده از مواد شيميايي مناسب

4• برگشت پذيري روشهاي مرمتي تا حد امكان

در نهايت اين بخش سعي مي كند ظاهري مناسب و قابل قبول به دور و فارغ از عوامل تخريبي دروني براي يک اثر هنري ترميم شده فراهم آورد، که از اين طريق هر شيء بتواند به عمر طولاني تري دست يابد و در هر زمان به عنوان يک اثر کامل و آماده بررسي مورد تحقيق و مطالعه قرار گيرد.

در حال حاضر اين مرکز داراي کارگاه هاي مرمت فلز، سفال، بافته، نقاشي، کاغذ و تزئينات وابسته به معماري است. آزمايشگاه شيمي، لابراتور عکاسي و بخش ضدعفوني کاغذ و نسخ خطي از ديگر بخشهاي فعال اين موزه است.

12.کارگاه و آزمایشگاه مرمت فلز،نقاشی و گچبری خراسان:

معرفي:

كارگاه و آزمايشگاه مرمت اشياء تاريخي خراسان در سال 1376 در محل اداره ميراث فرهنگي خراسان تأسيس شد و در سال 1383 به سه بخش تخصصي تقسيم شد. در اين كارگاه فعاليت‌هاي مربوط به مرمت آثار فلزي كه از حفاري‌هاي توس و شادياخ بدست آمده و يا مربوط به بخش‌هاي مختلف است صورت مي‌گيرد. همچنين مرمت آثار گچبري و نقاشي با توجه به امكانات موجود صورت مي‌گيرد.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.با توجه به اعتبارات موجود يك سري تجهيزات خريداري شده است.

2.بستن قرارداد به صورت خاص با كارشناسان مرمت.

3.مرمت و بازسازي اشياء مختلف.  

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي، آسيب‌شناسي و تعيين اولويت مرمتي اشياء موجود در گنجينه‌ها و مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:

•سال تاسيس: 1384

•نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

•تلفن: 7264640-7263310-0511

•فكس: 7258553-0511

•مسئول كارگاه:

مريم شاكري، كاردان مرمت آثار تاريخي.

•همكاران:

زهره هوشمند، كارشناس مرمت آثار تاريخي.

13.کارگاه مرمت کاغذ اسناد خطی خراسان رضوی:

معرفي:

 فعاليت‌هاي انجام شده:

تجهيز كامپيوتري و لوازمي نظير pH متر ديجيتال.

تهيه پوستر، بولتن و بروشور از نمايشگاه‌هاي مختلف در خصوص مرمت كاغذ و جلدسازي.

همكاري با پژوهشكده جهت بررسي رنگدانه‌هاي دوره ايلخاني.

همكاري با بخش مرمت اسناد آستان قدس جهت تحقيق بر روي عوامل بيولوژيك در برخي از نمونه‌هاي خطي در قسمت عطف.

تهيه و آرشيو فيلم‌هاي تخصصي در مورد آموزش كوتاه مدت آستان قدس با حضور جناب آقاي دكتر مقبل. 

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي، اولويت‌بندي و آسيب‌شناسي اسناد و كتب موجود در مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1381

• نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

• تلفن: 7264640-7263310-0511

• فكس: 7258553-0511

• مسئول كارگاه:

ربابه دولي زاده، كاردان مرمت آثار تاريخي.

14.کارگاه مرمت مسجد مظفری:

معرفي:

مسجد جامع مظفري در ضلع غربي ميدان مشتاقيه واقع است. ساخت اين بنا به دستور امير مبارزالدين محمدمظفر و به دست توانمند حاج محمد يزدي در روز چهارشنبه 7شوال سال 750 هـ . ق آغاز و در اواخر سال 755 هـ . ق به پايان رسيده‌است.

سردر بلند و رفيع آن با كاشي‌هاي معرق به طور بسيار زيبايي تزئين شده است. ايوان ضلع غربي با كاشي‌هاي معرق به طرز زيبايي تزئين شده است. در بعضي قسمت‌هاي محراب، ايوان و شبستان كاشي‌هاي چيني بسيار زيبايي كه آيات قرآن برآنها منقوش است، جلب توجه مي‌كند

1. مسجد جامع مظفري در ضلع غربي ميدان مشتاقيه واقع است. ساخت اين بنا به دستور امير مبارزالدين محمدمظفر و به دست توانمند حاج محمد يزدي در روز چهارشنبه 7شوال سال 750 هـ . ق آغاز و در اواخر سال 755 هـ . ق به پايان رسيده‌است.

سردر بلند و رفيع آن با كاشي‌هاي معرق به طور بسيار زيبايي تزئين شده است. ايوان ضلع غربي با كاشي‌هاي معرق به طرز زيبايي تزئين شده است. در بعضي قسمت‌هاي محراب، ايوان و شبستان كاشي‌هاي چيني بسيار زيبايي كه آيات قرآن برآنها منقوش است، جلب توجه مي‌كند.

2.طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

تعمير و مرمت سردرب غربي مسجد از داخل بازار مظفري.

مرمت سنگ‌فرش كف و احداث كانال زهكش در قسمت شمالي مسجد داخل شبستان.

فعاليت‌هاي ميراث جهاني درپژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري:

در پي تصميم رئيس وقت سازمان در ابتداي سال 1384 مبني بر انجام كليه فعاليت‌هاي ميراث جهاني توسط پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري، بخش بين‌الملل پژوهشكده حفاظت و مرمت به دليل داشتن تجربه و پيشينه تخصصي در امر كارشناسي ميراث جهاني، عهده‌دار اين مسئوليت شد. به اين ترتيب دفتر ميراث جهاني سازمان در درون بخش بين‌الملل پژوهشكده تشكيل شد و نام اين بخش به "بخش فعاليت‌هاي بين‌الملل و ميراث جهاني" تغيير يافت. در حال حاضر اين دفتر تازه تاسيس مشغول تجهيز كارشناسي و مالي و انجام امور مقدماتي مي‌باشد.

زمينه‌هاي فعاليت:

1.برقراري ارتباط مستمر با يونسكو و مركز ميراث جهاني (WHC).

2.انجام كليه امور ستادي در رابطه با ميراث جهاني (اعم از ميراث ملموس و غير ملموس) در سطح كشور.

3.تدوين، ترجمه و توزيع اسناد مربوط به ميراث جهاني در سطح درون سازماني و برون سازماني

4.بازبيني فهرست موقت ميراث جهاني ايران با همكاري ديگر واحدها و كارشناسان.

5.همكاري در تشكيل پرونده‌هاي سالانه ثبت جهاني.

6.اطلاع‌رساني به پروژه‌هايي كه آثار آنها براي ثبت در فهرست ميراث جهاني نامزد شده است.

7.آموزش به واحدهاي مرتبط درون سازمان و برون سازماني در خصوص چگونگي تشكيل پرونده‌هاي ميراث جهاني.

8.همكاري و ارايه مشورت به پروژه‌هاي ثبت شده يا نامزد براي تهيه اطلاعات تخصصي و طرح‌هاي مديريتي لازم.

9.حضور فعال در مجامع بين‌المللي، يونسكو و مركز ميراث جهاني به منظور تسهيل ثبت آثار در فهرست ميراث جهاني.

3.فعاليت‌هاي بين‌المللي:

پس از تصويب برنامه پنجساله سوم و لزوم گسترش روابط بين‌الملل كشور، سازمان ميراث فرهنگي كشور (سابق) نيز بر آن شد تا به منظور انجام بهينه اين واحد مستقلي را ايجاد كند.

بخش روابط بين‌الملل پژوهشكده حفاظت و مرمت، به دليل داشتن ارتباطات قوي بين‌المللي و انجام چندين فعاليت بزرگ بين‌المللي، موظف شد تا انجام كليه امور ستادي فراملي سازمان را برعهده گيرد. اين بخش علاوه بر انجام وظايف محوله، با همكاري ديگر واحدهاي درون سازماني كليه وظايف "مديريت روابط فرهنگي و امور بين‌الملل" سازمان را از سال 1378 تا پيش از تشكيل سازمان جديد ميراث فرهنگي و گردشگري بر عهده گرفت.

زمينه‌هاي فعاليت

1.سياست‏گزاري و اولويت‌بندي زمينه‌ فعاليت‌هاي اجرايي و پژوهشي در حوزه‌هاي مختلف تخصصي پژوهشكده در سطح فراملي و تدوين، پيشنهاد و اجراي طرح‌هاي پژوهشي بر همين اساس.

2.برقراري ارتباط با نهادهاي بين‌المللي و انجام هماهنگي براي تعريف و اجراي پروژه‌هاي مشترك پژوهشي، آموزشي و اجرايي فراملي.

3.گسترش حضور علمي و اجرايي پژوهشكده در حوزه‌هاي تخصصي مختلف در منطقه.

4.سياست‌گزاري‏هاي آموزشي در سطح منطقه از جمله برپايي سمينارها، دوره‌ها و كارگاه‌هاي آموزشي تخصصي منطقه‏اي.

5.ايجاد تسهيلات لازم براي استفاده كارشناسان پژوهشكده و پژوهشگاه متبوع از منابع اطلاعاتي خارجي.

6.رصد و انعكاس پيوسته رويدادهاي فراملي در حوزه‌هاي مرتبط با حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي.

7.همكاري با پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري در انجام كليه امور فراملي تخصصي.

8.ايجاد تسهيلات لازم براي همكاري دانشجويان و كارشناسان خارجي در طرح‌ها و برنامه‌هاي پژوهشي و اجرايي پژوهشكده و ديگر واحدهاي تابعه پژوهشگاه و بالعكس براي حضور كارشناسان ايراني در رويدادهاي بين‏المللي.

9.همكاري در اجراي طرح‏هاي بين‏المللي تخصصي سازمان، از جمله "طرح‌ بين‌المللي حفاظت و مرمت بناي چغازنبيل"، "طرح بين‏المللي نجات‌بخشي ميراث فرهنگي بم" و "طرح بزرگ معدن‏كاري و فلزكاري كهن در فلات مركزي ايران".

10.تهيه و انتشار ماهنامه خبري – آموزشي تخصصي مرمت، با همكاري ديگر گروه‌هاي پژوهشكده.

11.راه‌اندازي سايت اينترنتي و به روز نگاه داشتن اطلاعات، با همكاري ديگر گروه‌هاي پژوهشكده.

12.سياست‏گزاري و اولويت‌بندي زمينه‌ فعاليت‌هاي اجرايي و پژوهشي در حوزه‌هاي مختلف تخصصي پژوهشكده در سطح فراملي و تدوين، پيشنهاد و اجراي طرح‌هاي پژوهشي بر همين اساس.

4.خبرهایی ازمعماری مدرن در آخرین اجلاس جهانی ایکوموس:

بيژن روحانی

آیا دست آوردهای معماری و مهندسی مدرن می‌تواند موضوع کار حفاظت میراث فرهنگی قرار بگیرد؟ بیش از هشتاد نفر از متخصصان حفاظتِ میراث فرهنگی در آخرین اجلاس جهانی ایکوموس (ICOMOS) در روزهای پایانی ماه ژوئن در شهر شیکاگو ایالات متحده آمریکا، دشواری‌های حفاظت از ارزش‌های معماری مدرن را مورد بررسی قرار دادند.

محل برگزاری کنفرانس ایکوموس در دانشگاه آی.آی.تی شیکاگو- عکس بيژن روحانی

ایکوموس یا شورای بین المللی بناها و محوطه‌ها، شورایی است جهانی، غیردولتی و مرکب از متخصصان و علاقه‌مندان به مطالعه، حفاظت و معرفی بناها و محوطه‌های فرهنگی و تاریخی. در آخرین نشست این شورا در شیکاگو، معماران، مهندسان و محققانی از حدود بیست‌وپنج کشور جهان همچون قبرس، ترکیه، ایتالیا، فرانسه، کانادا، استرالیا، پرتغال، اسپانیا، ایران، انگلستان، مکزیک، آرژانتین، روسیه،آلمان و آمریکا حضور داشتند.

مدرن یا تاریخی؟

معماری مدرن و به خصوص دست آوردهای خلاقه و تکنیکی آن پس از جنگ جهانی دوم، بخش قابل ملاحظه‌ای از محیط زندگی ما را شکل داده است. با آن که معماری معاصر قدمت چندانی ندارد و به نظر می‌رسد در شرایط به نسبت مطلوبی قرار داشته باشد اما پیچیدگی‌های حفاظت از این آثار کمتر از دشواری‌های مراقبت از آثار تاریخی نیست.

مشکل نخست بر سر راه حفاظت از این‌گونه آثار، معرفی ارزش‌های آن به جامعه و توقع احترام گذاشتن به دست آوردهای این معماری است. عامل زمان، عاملی است که به صورت ناخودآگاه در ذهن انسان با ارزش‌های فرهنگی گره خورده است و گویی تا مدت زمانی طولانی از خلق یک اثر نگذشته باشد، در نظر گرفتن آن به عنوان یک «موضوع» قابل حفاظت برای جامعه دشواری‌هایی به همراه دارد. اما در این زمینه دو بحث اصلی وجود دارد: یکی آن‌که چگونه می‌توان ارزش‌های معماری و فرهنگی قابل حفاظت را از زمان جدا کرد و دوم آن‌که چگونه می‌توان این امر را توضیح داد که زمان به هر حال در گذر است، و اثر امروزی یا معاصر به زودی وارد محدوده آثاری خواهد شد که بنابر درک و برداشت عمومی جامعه، با گذشت «زمان» بار ارزشی به خود خواهد گرفت. پس اگر چنین است باید از هم اکنون حفاظت این بخش از آثار را جدی گرفت.

قوانین ناکارآمد:

در بسیاری از کشورها از جمله آمریکا هنوز قوانین حفاظت از آثار فرهنگی شامل بازه زمانی است. یعنی به عنوان مثال فقط آثاری در ذیل عنوان میراث فرهنگی دسته‌بندی می‌شوند که حداقل پنجاه سال از به وجود آمدن آنها گذشته باشد. این قید زمان، محدودیت‌های فراوانی را برای حفاظت‌گران آثار به وجود می‌آورد. در ایران، بنابر آخرین تغییرات در اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور مصوب سال ١٣۶٧، قید زمان از تعریف میراث فرهنگی حذف شده است.

دشواری حفاظت از ساختار و مصالح:

معماری مدرن در بسیاری از جنبه‌های خود، نشان دهنده و معرفی کننده نحوه نگرش انسان معاصر به جهان اطراف خود است و با معماری پیش از خود تفاوت‌های بنیادین و ریشه‌ای بسیاری دارد. تفاوت‌هایی که خود را در شکل و ساختار نشان می‌دهد. بنابراین حفاظت از ساختار و حتا مصالح بخشی از مقوله حفاظت آثار شاخص معماری مدرن را تشکیل می‌دهد.

این قضیه زمانی اهمیت چندانی پیدا می‌کند که بدانیم در دوره مدرن، بخش مهمی از دست آوردهای مهندسی و فنی، تحولات اساسی در معماری را به وجود آوردند. پس حفاظت از این تکنیک‌ها به نوعی حفاظت از تاریخ مهندسی و تاریخ تحولات تکنیکی نیز هست.

اما پیچیدگی قضیه آنجاست که معماری معاصر از آنجا که هنوز در جریان استفاده روزمره و روزانه است و هنوز مانند بخش عمده‌ای از آثار تاریخی، صرفن با دید حفاظت به آن نگاه نمی‌شود، بنابراین با تناقض‌های جدی و مهمی در این راه رو به روست. چگونه می‌توان از مصالح اصلی و اوريژنال، و از تکنیک به کارگیری آنها در ساختمان مدرنی مثل اپرای سیدنی یا آسمان‌خراش‌های شیکاگو حفاظت کرد در حالی‌که ممکن است آنها نیاز به تعمیر یا حتا تعویض داشته باشند؟ آیا تعویض و جایگزینی مصالح و عناصر که در مورد ساختمان‌های تاریخی فقط پس از در نظر گرفتن بسیاری از ضوابط مجاز است، می‌تواند در مورد آثار مدرن به راحتی به کار رود؟ در این مورد چون معماری معاصر همچنان مورد استفاده قرار دارد، قبولاندن اصول حفاظتی به مالکان خصوصی و دولتی کار چندان آسانی نیست.

به عنوان مثال در یک مجتمع مسکونی بزرگ در برلین، اثر لوکوربوزیه، معمار مشهور قرن بیستم، جایی که بیش از دویست واحد مسکونی قرار دارد، چگونه می‌شود در طول زمان، هم ساختمان مورد استفاده ساکنان آن قرار بگیرد و هم حفاظت و مرمت آن به گونه ای نباشد که در طرح ابتدایی آن تغییری ایجاد کند؟ و از آن مهمتر اگر طرح ابتدایی دارای ایراداتی فنی باشد، مانند همین مورد مجتمع مسکونی برلین، معماران و حفاظت گران امروزی تا چه حد مجاز به برطرف کردن آن ایرادات و تغییر دادن در طرح اصلی لوکوربوزیه هستند؟

پاسخ به این سئوالات فقط در محدوده مسائل فنی جای ندارد بلکه نحوه نگرش و انتظارات هریک از ما را نسبت به معماری و حفاظت از آن توضیح می‌دهد. بحث‌هایی که بدون داشتن دیدگاهی نظری و فلسفی نسبت به ماهیت "اثر" فرهنگی پیش نمی‌رود.

اجلاس ایکوموس در شیکاگو، به محل تبادل نظرهای داغ و بحث انگیزی در مورد چراها و چگونگی‌های حفاظت از میراث معماری مدرن تبدیل شد.

كتابخانه پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي- فرهنگی :

كتابخانه و مركز اسناد پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي همزمان با تاسيس آزمايشگاه تحقيقات مركزي (هسته اوليه تشكيل پژوهشكده) افتتاح گرديدكه با ايجاد ساختمان جديد پژوهشكده وانتقال آن، كتابخانه نيز به ساختمان جديد طبقه اول انتقال يافت و با مساحتي حدود 130 متر مربع افتتاح گرديد.

از جمله اهداف اين واحد گردآوري كليه منابع علمي و معتبر در زمينه هاي حفاظت مرمت و نگهداري از آثار و منابع فرهنگي مربوطه است. موضوعات ديگر همچون مواد و مصالح ساختماني علوم آزمايشگاهي تاريخ هنر باستان شنا سي و غيره نيز از جمله منابع مورد استفاده پژوهشگران در اين واحد مي‌باشد.

همچنين بخشي از كتابخانه اختصاص به گزارشات اسناد و مدارك متنوع پژوهشي دارد كه ضمن طرح تحقيقاتي پژوهشكده تهيه شده و در دسترس قرار مي گيرد هم اكنون اين كتابخانه در حال تبديل شدن به يكي از جامع ترين كتابخانه هاي تخصصي در زمينه علوم حفاظتي مي‌باشد به اين منظور اين مركز ارتباطي نزديك با ديگر كتابخانه ها و بانك هاي اطلاعاتي معتبر دنيا برقرار نموده تا بتواند پاسخگوي نيازهاي جامعه مرمت‌گر در سطح كشور باشد فراهم آوردن خدمات متناسب با نيازهاي جامعه مرمت‌گر و حافظان ميراث فرهنگي و ارايه خدمات اطلاع رساني سريع به هنگام از طريق ارتباط با بانك هاي اطلاعاتي از جمله اهداف واحد كتابخانه مي باشد

مجموعه ها :

هسته اصلي مجموعه كتابخانه در يك اتاق كوچك در سال1368 با مجموع280 جلد كتاب افتتاح گرديد از تاريخ تاسيس كتابخانه تا كنون اين مجموعه به2530 جلد كتاب رسيده كه در زمينه هاي مختلف حفاظت و نگهداري و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي، شيمي، فيزيك، منابع مرجع از جمله راهنما، استانداردها، كتا بشناسي ها، دستنامه ها و .... مي‌باشد.

همچنين اين مجموعه شامل پايان نامه ها، گزارشات، نشريات ادواري، اسلايد، عكس و ديگر مواد كتابخانه اي مي‌باشد .

عمده مجموعه اين كتابخانه به زبان فارسي و انگليسي مي‌با شد ..

رديف     مدرك     موجودي:

1          كتب فارسي         1530

2          كتب لاتين            1000

3          نشريات ادواري فارسي       200

4          نشريات ادواري لاتين         130

5          پايان نامه‌ها         50

6          گزارش‌ها            900

7          نقشه‌ها    67

8          فيلم        103

9          اسلايد    584

10        عكس     400

پايگاه‌هاي اطلاعاتي موجود:

كتابخانه و مركز اسناد داراي بانك‌هاي اطلاعاتي بصورت CD مي‌باشد كه عبارتند از:

 1• بانك اطلاعاتي كتابشناسي ملي

2 • بانك اطلاعاتي كتابشناسي كيميا

3 • بانك اطلاعاتي مستند مشاهير

4 • بانك اطلاعاتي كتابشنا سي بريتانيا (BNB)

5 • بانك اطلاعاتي كتابشنا سي گنگره(CD MARC)

 6• بانك اطلاعاتي گنجينه

كارهاي در دست اقدام كتابخانه:

1 • جمع‌آوري وگردآوري پايان نامه‌ها در زمينه حفاظت و مرمت آثار تاريخي و فرهنگي

2 • جمع آوري و گردآوري گزارش‌ها در زمينه حفاظت و مرمت آثار تاريخي و فرهنگي

3 • جمع آوري و گردآوري و نمايه سازي و چكيده نويسي مقالات آثار تاريخي و فرهنگي

4 • جمع آوري و گردآوري استانداردهاي مواد از جمله پارچه شيشه سفال و...

5 • ورود اطلاعات كتاب‌شناختي مواد كتابخانه در سايت پژوهشكده و جستجو از طريق اينترنت:

1 • ايجاد بانك اطلاعا تي مرمت گران آثار تاريخي و فرهنگي

شرايط استفاده از كتا بخانه:

همه محققان و مؤلفان و دانشجويان و‌اعضاء هيئت علمي دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي با ارائه مدارك ذيل مي‌توانند به عضويت كتابخانه درآيند:

1 • معرفي ازمركز آموزش يا فعاليت

2 • فتوكپي كارت شناسائي

3 • تكميل برگ عضويت

تبصره:عضويت دركتابخانه پژوهشكده به معني استفاده در كتابخانه است

ساعات كار كتابخانه

روزهاي اداري (شنبه تا چهارشنبه): ساعت 8 الي 16

نشاني

خيابان امام خميني، نبش خيابان سي تير، پلاك 17 و 19

صندوق پستي: 4834-11365

تلفن: 9-66737001 (21 +98) داخلي 1038

فکس: 66736460 (21 +98).

پياده سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي:

ادامة طرح پياده‌‌سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي، يكي ديگر از پروژه‌هاي مربوط به برنامة جامع مديريت اطلاعات حفاظت و مرمت آثار اين پژوهشكده در سال جاري است. همزمان با نصب و راه‌اندازي فني شبكة داخلي پژوهشكده، اجراي طرحي با عنوان مديريت ثبت و ذخيرة اطلاعات براي بكار‌گيري مفيد و مؤثر از اين شبكه الزامي بود. در اين ارتباط و در راستاي فعاليت‌هاي سال گذشته براي تهية برنامة راهبردي فناوري اطلاعات (ICT)، توليدات و ارتباطات بخش‌ها و گروه‌هاي مختلف پژوهشكده (اعم از اداري و كارشناسي) و ضرورت دسترسي هر كدام به اطلاعات مربوطه مورد بررسي قرار گرفت.

بديهي است بهره برداري و به اشتراك گذاشتن اين اطلاعات همچنين تهية نسخه‌هاي پشتيبان از آنها مستلزم ايجاد يك نظام يكپارچه با وحدت رويه در ثبت و ذخيره بر روي رايانة مركزي (سرور) خواهد بود. اجراي اين طرح نقش بسيار مهمي در نگهداري مناسب منابع اطلاعاتي، فعاليت‌هاي ستادي و آموزشي پژوهشكده و گسترش ارتباطات كارشناسي در سطح كشور از طريق اينترنت خواهد داشت. 

منيژه هاديان دهكردي.

برنامه‌هاي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي در هفته ميراث فرهنگي:

 پژوهشكده حفاظت و آثار تاريخي – فرهنگي با ارايه برنامه‌هاي ذيل هفته ميراث فرهنگي را گرامي مي‌دارد:

1-برگزاري نمايشگاهي از آثار مرمت شده فلزي و سفالين در محل نمايشگاه اين پژوهشكده

2-رونمايي از تابوت ارجان در ويترين تعبيه شده براي نمايش آن

3-كارگاه آموزشي كودك و حفاظت كه براي آموزش و آشنايي بيشتر كودكان با مفهوم ميراث فرهنگي و چگونگي نگهداري از آن

در اين كارگاه آموزشي دانش آموزان مقطع چهارم و پنجم دبستان‌هاي بيست‌و دو گانه تهران كه با هماهنگي اداره كل آموزش و پروش استان تهران دعوت خواهند شد، از نزديك و به طور ملموس با چگونگي و نحوه مرمت و نگهداري از اشياء تاريخي آشنا خواهند شد.

در ادامه نيز هدايايي به رسم يادبود به آنها تقديم خواهد شد.

در همين ارتباط جهت اطلاع رساني عمومي پوسترهاي تبليغاتي و بروشورهاي مربوطه نيز تهيه و چاپ خواهد شد.

امكانات كارگاهي و آزمايشگاهي گروه پارچه:

اين گروه بر اساس محورهاي تحقيقاتي و اجرايي خود طرح تکميل و تجهيز کارگاه و آزمايشگاه پژوهشي و تخصصي حفاظت بافته‌ها را در دست اجرا دارد.

در حال حاضر نيز فعاليت‌هاي زير با بهره‌گيري از امکانات موجود در اين گروه انجام مي‌شود:

1.مستند نگاري کامل بافته‌ها.

2.بررسي‌ ساختاري بافته‌ها.

3.عمليات مختلف درماني و حفاظتي ( پاکسازي، تثبيت و ترميم با استفاده از روش دوخت و يا به کارگيري چسبها، ارائه طرح و اجراي شيوه‌هاي مناسب بسته‌بندي، نگهداري و نمايش بافته‌ها).

4.اجراي طرح‌هاي مبارزه غيرشيميايي با حشرات (استفاده از دماهاي بسيارپايين و يا بالا، استفاده از روش‌هاي تلفيقي).

امكانات كارگاهي و آزمايشگاهي گروه فلز:

1•مستند نگاري تصويري(با استفاده از ميكروسكوپ و معمولي)و فني نمونه‌برداري از آثار فلزي جهت بررسي‌هاي آزمايشگاهي

2•بررسی میکروسکوپی ریز ساختارها و فازهای فلزی

3•انجام تست های کیفی و کمی شناسائی فلزات تاریخی و محصولات خوردگی به روش شیمی تر

4•بررسی های میکروسکوپی آثار فلزی

5•انجام اقدامات پاکسازی ،درمان و تثبیت به روش‌های مکانیکی ،شیمیایی ،الکتروشیمیایی و الکترولتیک.

6•اجرای پوشش‌های حفاظت نهایی و بازسازی آثار در صورت لزوم.

7•در صورت نیاز به بررسی های آزمایشگاهی بیشتر از امکانات سایر بخش ها و یا مراکز تحقیقاتی بهره برداری می گردد.

گسترش آزمايشگاه گروه فلز با ورود برخي تجهيزات خريداري شده همانند سند بلاست و دستگاه پاكسازي ليزر از توانائي هاي بيشتري در ارائه خدمات برخوردار خواهد شد .

امکانات کارگاهی و آزمایشگاهیگروه سفال و شیشه:

اين گروه با توجه وظايف و اهداف خود طرح تجهيز  كارگاه و آزمايشگاه تخصصي سفال و شيشه را در دست اجرا دارد و در حال حاضر با امكانات موجود فعاليت‌هاي زير را انجام مي‌دهد:

1. مستند نگاري آثار سفالي و شيشه‌اي

2. انجام مطالعات آسيب‌شناسي و فن‌شناسي

3. انجام عمليات حفاظتي و مرمتي

4. آموزش دانشجويان در مقاطع مختلف

5. حمايت و هدايت پروژه‌هاي دانشجويي

6. - انجام پروژه‌های پژوهشی در زمينه حفاظت و مرمت آثار سفالين و شيشه‌ای

پياده سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي:

ادامۀ طرح پياده‌‌سازي فناوري اطلاعات در پژوهشكدة حفاظت و مرمت آثار تاريخي-فرهنگي، يكي ديگر از پروژه‌هاي مربوط به برنامة جامع مديريت اطلاعات حفاظت و مرمت آثار اين پژوهشكده در سال جاري است. همزمان با نصب و راه‌اندازي فني شبكة داخلي پژوهشكده، اجراي طرحي با عنوان مديريت ثبت و ذخيرة اطلاعات براي بكار‌گيري مفيد و مؤثر از اين شبكه الزامي بود. در اين ارتباط و در راستاي فعاليت‌هاي سال گذشته براي تهية برنامة راهبردي فناوري اطلاعات (ICT)، توليدات و ارتباطات بخش‌ها و گروه‌هاي مختلف پژوهشكده (اعم از اداري و كارشناسي) و ضرورت دسترسي هر كدام به اطلاعات مربوطه مورد بررسي قرار گرفت.

بديهي است بهره برداري و به اشتراك گذاشتن اين اطلاعات همچنين تهية نسخه‌هاي پشتيبان از آنها مستلزم ايجاد يك نظام يكپارچه با وحدت رويه در ثبت و ذخيره بر روي رايانة مركزي (سرور) خواهد بود. اجراي اين طرح نقش بسيار مهمي در نگهداري مناسب منابع اطلاعاتي، فعاليت‌هاي ستادي و آموزشي پژوهشكده و گسترش ارتباطات كارشناسي در سطح كشور از طريق اينترنت خواهد داشت. 

منيژه هاديان دهكردي.

فعاليتهاي آرشيو سازمان اسناد ملي ايران:

آرشيوملي ايران، در اجراي وظايف قانوني كه در اساسنامه تأسيس سازمان اسناد ملي ايران و نيز مصوبة شمارة 103382/1901 مورخ9/6/1381 شوراي عالي اداري، مبني بر ادغام سازمان مذكور با كتابخانة ملي و تشكيل سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران، پيش بيني گرديده‌است، فرايند شناسائي، فراهم آوري، نگهداري، سازماندهي و اطلاع رساني اسناد ملي ايران را بر عهده دارد. اجراي اين فرايند، در تشكيلات جديد سازمان بر عهدة معاونت اسناد ملي با چهار ادارة كل گذاشته‌شده‌است. و انجام آن در روندي به هم پيوسته و با وظايفي مشخص براي هريك از ادارات كل كه اهم آن به شرح زير است محقق مي‌شود.

جمع‌آوري و حفظ اسناد باارزش(نوشتاري – غيرنوشتاري) در گنجينة اسناد و فراهم‌نمودن شرايط و امكانات براي دسترسي عموم به اين اسناد.

پيگيري براي تشكيل شوراي اسناد و نظارت بر حسن اجراي قوانين و مقررات، دستورالعملها و مصوبات شورا در دستگاههاي دولتي و وابسته به دولت.

نظارت بر تدوين مقررات، آئين‌نامه‌ها و دستورالعملها اجرايي در زمينة شناسايي، ارزشيابي، راكدسازي، تنظيم و پردازش، حفظ و نگهداري و اطلاع‌رساني اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري.

نظارت بر خريد و يا اهدا اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري.

نظارت بر اجراي نرم افزارهاي مناسب، امور اسناد در دستگاههاي دولتي و وابسته به دولت با همكاري معاونت پژوهش، برنامه‌ريزي فناوري.

نظارت و هماهنگيهاي لازم در زمينة شناسايي، ارزشيابي، راكدسازي، تنظيم و توصيف، حفظ و نگهداري و اطلاع‌رساني اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري در مديريتهاي اسناد منطقه‌اي.

نظارت بر برگزاري نمايشگاهها و همايشهاي اسنادي و آرشيوي، با همكاري روابط عمومي و معاونت پشتيباني، امور حقوقي و استانها.

نظارت بر ارائه خدمات به كاربران حقيقي و حقوقي در زمينة امور آرشيوي.

نظارت بر انتشار فهرست اسناد نوشتاري و غيرنوشتاري به منظور ارائه به كاربران در فضاي مجازي (شبكة داخلي – شبكة جهاني).

نظارت بر ارائة خدمات و رهنمودهاي مشاوره‌اي به ساير مراكز اسنادي در زمينه‌هاي امور اسنادي، تنظيم و پردازش، حفظ و نگهداري (آسيب‌شناسي و آسيب‌زدايي، مرمت و حفظ اسناد نوشتاري – غيرنوشتاري).

ارتباط با مراكز اسنادي و آرشيوهاي بين‌المللي و شركت در مجامع آرشيوي براي ارتقاء سطح برنامه‌هاي آرشيوي سازمان.

نظارت بر امحاي اوراق زائد دستگاهها

اداره كل تنظيم و پردازش اسناد:

اداره كل تنظيم و پردازش اسناد با هدف تنظيم و توصيف اسناد آرشيوي ايجاد گرديده است. از آنجا كه تبديل داده‌هاي خام به اطلاعات پردازش شده، مقدمه اصلي بهره برداري از اطلاعات است و اين فرايند به سرعت و سهولت انجام مي گيرد، چنانچه روند ذخيره سازي با دقت و صحت، ومراعات جامعيت ومانعيت درهنگام توصيف اسناد انجام شده باشد، بازيابي اطلاعات ذخيره شده به سهولت انجام خواهد شد .

روند انجام كار:

اسنادي كه در مرحله ارزشيابي، واجد شرايط ارزش نگهداري دائمي تشخيص داده مي‌شوند، بنا به اولويتهاي از پيش تعيين شده -كه عمدتا بر پايه دو عنصر «اهميت» و«قدمت» مي‌باشند- به بخش تنظيف و ضدعفوني ارسال، سپس به واحد تنظيم و توصيف منتقل مي‌شوند. و با در نظر گرفتن نوع رسانه (متني و غير متني)، بين گروههاي ذيربط توزيع مي‌گردند. كارشناسان برنامه ريزي و بررسي اسناد، ضمن بررسي و مطالعه محتواي آنها، فهرست موضوعي و توصيفي (محتوايي و فيزيكي) اسناد را در چارچوب عناصر اطلاعاتي مندرج در كاربرگه‌هاي تنظيم و توصيف،ثبت مي‌نمايند.

تنظيم و توصيف اسناد ، بر اساس اصول آرشيوي از آن جمله اصل حفظ اصالت (منشاء) اسناد و اصل حفظ نظم و ترتيب اوليه آنها، و نيز با رعايت استانداردهاي بين‌المللي توصيف آرشيوي و بومي سازي آنها ،انجام مي‌گيرد.

اهم وظايف:

مطالعه، بررسي، تنظيم و توصيف انواع اسناد آرشيوي، بر اساس منشاء ايجاد اسناد و رعايت اصول حفظ نظم و ترتيب اوليه آنها.

استفاده از قواعد چكيده نويسي و زبان نمايه‌اي، در ذخيره سازي اطلاعات.

تحقيق، تدوين و به كارگيري معيارها و موازين صحيح و مناسب براي تنظيم و توصيف اسناد بر اساس استانداردهاي بين ‌المللي آرشيوي ، با مراعات مقتضيات ملي و زباني.

هماهنگي و نظارت بر تنظيم و توصيف اسناد آرشيوي در مديريتهاي منطقه اي و استاني .

 اداره کل حفاظت و نگهداری اسناد:

کشور ما به دلیل سابقه دیرین فرهنگی و تمدن باستانی دارای اشیاء ، اسناد و پیشینه های ارزشمند ی است که حفاظت از آن نه تنها در معرفی گذشته پر افتخار ملی مان ، نقش بسزائی دارد بلکه محققان سراسر دنیا را در شناخت تاریخ کهن بشرو تحقیق پیرامون علوم مختلف یاری می رساند. متاسفانه در اثر عدم استفاده صحیح از مواد موجود در طبیعت ، عوامل مخرب متعددی چون رطوبت ، نور ، آلودگی های جوی ، موجودات زنده (باکتری ها ، قارچ ها ، حشرات و جوندگان ) ، سوانح و بلایای گوناگون ( زلزله ، سیل و آتش سوزی ) ، غفلت ها و بکارگیری شیوه های نا مناسب حفاظت ، نگهداری و مرمت ، پیوسته این آثار را تهدید و در معرض تخریب و نابودی قرار داده اند ، به همین سبب می بایست اقداماتی برای رفع آسیب های وارده به شکلی که با گذشت زمان این اقدامات خود عاملی جهت تخریب بیشتر اسناد نگردد، اعمال شود.

اداره کل حفاظت و نگهداری اسناد با در اختیار داشتن کارشناسان با تجربه و متخصص ، امکانات فنی و آزمایشگاهی در زمینه آسیب شناسی و تعیین نوع آسیب های مذكور در آثار مکتوب و رفع این آسیب ها از روی آثار با ارزش و اعمال روش هایی به منظور پیشگیری از آسیب های احتمالی، در چهار بخش تخصصی به شرح زیرسازماندهي شده است .

گروه آسیب شناسی و آزمایشگاه

گروه آسیب زدائی و مرمت اسناد

اداره میکروفرم ها و اسناد دیجیتالی

اداره حفاظت از منابع دیداری و شنیداری

اهم وظايف:

دیجیتال سازی اسناد و كتب.

تبدیل اسناد دیجیتال به میکروفیلم و میکروفیلم به دیجیتال.

تهیه و بکارگیری نسخ پشتیبانی دیجیتال و میکروفیلم به دیجیتال.

تبدیل اسناد دیداری و شنیداری به فرمتهای مختلف و تهيه نسخه ديجيتال از آنها.

ایجاد و تعریف استانداردهای مربوط به منابع دیجیتالی و غیر دیجیتالی.

تهيه ميكروفيلم ، اسكن ، چاپ عكس ، ميكروفيلم و ميكروفیش از اسناد

تكثير اسناد اسكن شده بصورت دوبليكيت فيلم ، CDيا DVD.

آسيب زدايي ومرمت كليه اسناد نوشتاري – غير نوشتاري آسيب ديده قبل ازورودبه مخازن . ارائه خدمات مشاوره اي در زمينه هاي آسيب شناسي ، آسيب زدائي و مرمت اسناد نوشتاري – غير نوشتاري به ساير مراكز .

ضد عفوني و آفت زدائي كليه اسناد نوشتاري – غير نوشتاري مورد در خواست ساير مراكز اسناد مطابق با مقررات و تعرفه هاي سازمان.

انجام نمونه برداري ازاسناد آلوده، كشت بيولوژيك نمونه ها وتشخيص نوع آلودگيهاي قارچي .

بازديد ادواري از مخازن آرشيو جهت كنترل شرايط حفظ و نگهداري اسناد ،كنترل آلودگي مخازن و نمونه برداري از هوا.

انجام فعاليت هاي تخصصي بر روي اسناد آسيب ديده به منظور لكه برداري ، بر طرف كردن الحاقات اضافي سند و يا مرمت هاي غير اصولي ، تعيينPH و اسيد زدائي.

تدوین و نشر نتایج تحقیقات انجام شده در زمینه های عوامل آسیب رسان شیمیایی و بیولوژیکی به ساختار اسناد و کتب.

 اداره كل اطلاع رساني و ارتباطات:

اهم وظايف:

دريافت اسناد آرشيوي و ثبت مشخصات انتقال در كاربرگه ها و دفاتر مخصوص بر اساس ضوابط آرشيو ملي

بررسي سوابق انتقال، كدگذاري، ساماندهي و حفظ و نگهداري اسناد در مخازني با مساحت كل3800 متر مربع

بررسي، برنامه‌ريزي و فراهم آوردن شرايط، امكانات و تجهيزات مناسب براي دسترسي عموم به اسناد

برنامه‌ريزي، تهيه و تدوين فهرست‌هاي اسناد به منظور تسهيل در امر اطلاع‌رساني

همكاري و تبادل تجارب و دانش آرشيوي ميان سازمان و آرشيوهاي ملّي كشورهاي مختلف و نيز مراكز اسنادي داخل كشور

تدوين و اصلاح پيش نويس آئين نامه‌ها، تعرفه‌ها، مقررات و ضوابط استفاده از اسناد

برنامه ريزي و برگزاري نمايشگاه‌هاي اسنادي داخل و خارج از كشور

برنامه ريزي و برگزاری همايش‌هاي آرشیوی و سمینارهای ملي و بین‌المللی

گردآوري اطلاعات مستند تاريخي، از طريق انجام مصاحبه با شخصيت هاي مؤثر در تاريخ معاصر ايران و نظارت بر اجراي پروژه هاي تاريخ شفاهي

آماده سازي، ساماندهي، حفظ و نگهداري، اطلاع رساني و انتشار مصاحبه‌هاي تاريخ شفاهي.

برنامه ريزي، دريافت، نگهداري و مديريت اسناد اماني.

 اداره كل شناسايي و فراهم آوري اسناد ملي:

ادارة كل شناسائي و فراهم آوري اسناد ملي در مجموعة تشكيلات سازمان، به عنوان ورودي اصلي اسناد به آرشيو ملي و نيز بايگاني راكد كل كشور(نگهداري اسناد قبل از ورود به آرشيو)، ايفاي نقش مي‌كند و از ادغام دو مديريت، اسناد پيش آرشيوي و هماهنگي و ارزشيابي اسناد در سال 1385 تشكيل گرديده و در قالب سه اداره و يك گروه فعاليت دارد كه عبارتند از:

اداره شناسائي و گردآوري

اداره ارزشيابي اسناد

اداره مخازن و اطلاع رساني اسناد

گروه اسناد پيش آرشيوي

اين ادارة كل وظايف متنوعي را بر عهده دارد كه از ميان آنها مي‌توان به موارد زير اشاره كرد.

ارتباط با سازمانها و مؤسسات دولتي و ارائة مشاوره در زمينة اسناد

اجراي مقررات اسنادي و تعين عمر مفيد آنها

شناسائي اسناد راكد و ارزشيابي و تعين تكليف آنها در دو بخش اوراق امحائي و انتقال اسناد با ارزش نگهداري دائمي به آرشيو ملي

تدوين و اصلاح آئين نامه‌ها و مقررات اسنادي و ابلاغ آنها به مؤسسات دولتي

بررسي و اعلام نظر كارشناسي در مورد صدور مجوز براي رديفهاي مختلف اسناد توسط شوراي اسناد ملي

پيگيري و اجراي مصوبات شوراي اسناد ملي

انتقال و نگهداري اسناد راكد دستگاهها در بخش پيش آرشيوي سازمان

بررسي و شناسائي اسناد راكد و ذخيره سازي اطلاعات آنها

پاسخگوئي به صاحبان اسناد ( حقيقي و حقوقي)

ارائة الگوهاي استاندارد توليد، ثبت و نگهداري اسناد

شناسائي اسناد با ارزش نگهداري دائم در خارج از تشكيلات دولتي و برنامه ريزي براي انتقال آنها به آرشيو ملي به صورت اهدائي، خريد و امانت

 مدیریتهای منطقه‌ای و استانی:

سوابق و اوراق فراوانی در استانها وجود دارد که دائماً می‌باید ارزشیابی و ساماندهی شود تا دراختیار دانش پژوهان هر استان قرار گیرد و زمینة اجرای عدالت اجتماعی و ایجاد فرصتهای برابر برای همة مردم کشور در دستیابی به اطلاعات اسنادي فراهم آید.

به منظور جلوگيري از تمركز اسناد منطقه‌اي در مركز و ايجاد تسهيلات براي پژوهشگران و محققين، جمع‌‌آوري و سامان بخشي به اسناد بومي، در مناطق مختلف كشور واحدهاي آرشيوي استاني با وظايف كلي سازمان ايجاد شده است.

اين واحدها تاكنون در مناطق مشروحه ذيل تأسيس و شروع بكار نموده‌اند و در نظر است در استانهاي مستعد ديگر كشور نيز بنا به ضرورت توسعه يابد :

1- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان كرمان، به مرکزیت کرمان

2- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان آذربايجان شرقي، به مرکزیت تبریز

3- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان همدان، به مرکزیت همدان

4- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان سيستان و بلوچستان ، به مرکزیت زاهدان

5- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان اصفهان ، به مرکزیت اصفهان

6- مديريت اسناد و كتابخانه ملي استان يزد ،به مركزيت يزد

7 – مديزيت اسناد و كتابخانه ملي استان فارس ، به مركزيت شيراز.