اخباری گوناگون از حفاظت و مرمت در سراسر کشور:

---

۱.يك خبر از خراسان جنوبي:

مديركل اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان جنوبي گفت:

مرمت بناي تاريخي "ميرزا جعفر" در شهر خوسف بيرجند آغاز شد.

حسين عباس زاده روز يكشنبه به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: اين بنا در ‪ ۳۵كيلومتري غرب بيرجند در كنار مسجدجامع خوسف قرار دارد و با توجه به ويژگيهاي معماري قدمت آن به دوره قاجار مي‌رسد.

وي افزود: بناي تاريخي ميرزا جعفر خوسف به سبك درونگرا بوده و از عناصر معماري سنتي ايراني از قبيل ورودي، هشتي، دهليز، ايوان، شاه‌نشين ، حياط و مطبخ تشكيل شده است.

او گفت: ورود به داخل بنا از طريق يك سردر با طاق كليل امكانپذير است، در دو طرف جنوب غرب و شمال غرب حياط ، دو ايوان و در دو ضلع شرق يك طاق نماي بزرگ تعبيه شده است.

وي اضافه كرد: ايوان ضلع شمال غرب و ملحقات آن از مهمترين بخش‌هاي آن محسوب مي‌شود كه اين ايوان داراي طاقي با قوس جناغي است.

او گفت: تزئينات بنا يكي از ويژگي‌هاي آن است كه بيشتر در اطاق پنج دري قرار دارد كه شامل رسمي بندي ، پوشش طاق و تويزه، نقاشي‌هاي ديواري ، تزئينات مربوط به بخاري‌هاي ديواري و پنجره‌هاي مشبك گچي مي‌باشد.

وي افزود: به علت ريزش سقف بنا ، برخي از ديوارها بصورت مخروبه در آمده است.

وي ميزان اعتبار اختصاص يافته براي مرمت مرحله اول بنا شامل آواربرداري و مرمت ديوارها را ‪ ۱۰۰ميليون ريال از محل اعتبارات استاني ذكر كرد.

وي گفت: در صورت تخصيص اعتبار لازم در سال آينده اين بنا براي تبديل به كاربري‌هاي فرهنگي و موزه‌اي مرمت مي‌شود.

او افزود: بناي تاريخي ميرزاجعفر با شماره ‪ ۱۰هزار و ‪ ۴۶۱در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.

مديركل اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان جنوبي گفت:

نخستين فصل مرمت بناي امامزاده "زيدبن موسي‌بن جعفر" آفريز در اين استان اجرا شد.

اين بناب تاريخي در ‪ ۶۵كيلومتري جنوب غرب قاين قرار دارد.

حسين عباس زاده روز دوشنبه به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: با توجه به فرم معماري و مصالح بكار رفته درساخت بنا قدمت آن به دوره صفوي برمي‌گردد و كتيبه‌ها نيز تاريخ ساخت آن را به قرون اوليه اسلامي منتسب مي‌كند.

وي افزود: ساختمان اين امامزاده يكي از بناهاي تاريخي و ارزشمند استان به شمار مي‌آيد.

وي رسمي بنديها، مقرنسيهاي زيبا و كاشيكاريهاي گنبد را از ويژگيهاي بارز اين بنا ذكر كرد.

او گفت: مرمت در ورودي و رواق مجاور بناي امامزاده زيدبن موسي بن جعفر از اواخر تير ماه آغاز شده كه اينك به پايان رسيده است.

وي افزود: مرمت بام ايوان ورودي و رواقهاي مجاور آن پس از خاكبرداري و سبك‌سازي با اجراي مرحله به مرحله خاك دو نم، كاهگل، آجر شكسته با ملات گل و اجراي آجر فرش به پايان رسيده است.

وي گفت: بازسازي پلكان دسترسي به پشت بام با توجه به شواهد موجود در پي بنا و مرمت و بازسازي تاق رواقها و نماسازي آن به شيوه سنتي كامل انجام شده است.

وي افزود: ‪ ۷۰ميليون ريال از اعتبارات استاني به مرمت بناي رواق اين بنا اختصاص داده شده است.

2.یک میلیون دلار به مرمت آثار تاریخی ایران در خارج از مرزها اختصاص یافت:

در صورت توافق نهایی ایران و یونسکو ، صندوق ایران در یونسکو تشکیل می شود و رئیس جمهور نیز مبلغ یک میلیون دلار به حمایت از این طرح اختصاص داده است.

به گزارش خبرگزاری مهر ، مدیر پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری از طرح تشکیل صندوق ایران در یونسکو خبر داد.

هاشمی ، سطح همکاری های متقابل میان ایران و یونسکو را در عالی ترین حد ممکن از بدو شکل گیری سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری توصیف کرد وگفت در حال حاضر از تمام ظرفیت ها و امکانات حمایتی و مشورتی سازمان یونسکو استفاده می کنیم و در همین چارچوب ها طرح تشکیل صندوق ایران در یونسکو را به مسئولان مربوطه پیشنهاد کرده ایم که یکی از مفاد آن حمایت و حفاظت از آثار تاریخی ایران در حوزه تمدن ایران است.

وی در توضیح بیشتر موضوع افزود این طرح یک اقدام فراملی به منظور حمایت از میراث فرهنگی ایران و مرمت آثار ایرانی در خارج از مرزهای ایران است که برخی از آنها در معرض تخریب قرار گرفته اند و مرمت آنها الزامی است.

مدیر پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری در مورد مرمت آثار ایرانی در حوزه تمدن ایران به عنوان نمونه به برخی از آثار همانند مقابر قطب شاهی و نمونه عمارت عاشوراخانه که نوعی حسینیه است اشاره کرد که توسط معماران ایرانی بنا شده و یادگاری از دوه مهاجرت و ارتباط فرهنگی - تاریخی ایران با کشور هند در قرون گذشته است.

وی یادآور شد: این طرح هنوز در دست بررسی است و در صورت توافق نهایی و انعقاد قرار داد با مسئولان مربوطه در هندوستان که با حمایت ونظارت یونسکو صورت می گیرد این طرح به مورد اجرا در می آید.

به گفته طه هاشمی ، هم اکنون تفاهم نامه ای میان طرف ایرانی و مسئولان یونسکو تنظیم و آماده شده و در اولین فرصت مورد بحث و مذاکره قرار خواهد گرفت.

وی در ادامه تاکید کرد: در صورت توافق نهایی در کشورهایی که دارای آثار ایرانی هستند بخشی از هزینه و اعتبارات لازم برای حفاظت و مرمت توسط این کشورها و بخشی دیگر توسط ایران تامین خواهند شد.

این مقام مسئول از تخصیص یک میلیون دلار اعتبار خبر داد که از سوی رئیس جمهور و به منظور اولین گام در حمایت از این اقدام اختصاص یافته است.

3.هزینه مرمت آثار تاریخی از نگهداری آنها سنگین تر است:

حفاظت آثار تاریخی مهم تر از مرمت آنها است ، زیرا هزینه ای که صرف مرمت می شود بسیار بیشتر از هزینه های نگهداری آثار است.

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر در مشهد ، رئیس سازمان کتابخانه ها ، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی طی کنفرانس مطبوعاتی در سالن کنفرانس کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی ، گفت: در تلاش هستیم با همکاری سازمان آموزش و پرورش و سایر مراکز علمی و همچنین اداره میراث فرهنگی ، به تولید علم که مهمترین اولویت موزه ها است ، برسیم.

دکتر محمد علی برادران رفیعی  افزود: نداشتن فضای مناسب و کافی برای تخصیص به موزه ها باعث شده ، به یک وضعیت مطلوب و دلخواه نرسیم اما درصدد هستیم  با طرح توسعه ای که در پیش روی داریم بتوانیم فضای بهتری در اختیار مجموعه موزه ها و گنجینه های آستان قدس قرار دهیم و به این ترتیب به ارائه هر چه بهتر میراث فرهنگی کمک کنیم.

وی خاطر نشان ساخت: در سالهای اخیر خیلی نتوانستیم در خرید اشیای موزه ای کاری انجام دهیم چرا که برخی از کارها تکراری و قیمت گذاری آنها توسط افراد با نظر کارشناسان متفاوت است. همچنین کمبود جا نیز از عوامل دیگر این مسئله بوده است.

برادران رفیعی در ادامه گفت: در مورد مسئله تعامل با موزه های سایر نقاط جهان نیز باید برنامه ریزی هایی انجام دهیم که در حال حاضر در این نقطه ضعف داریم.

معاون اداره موزه های سازمان کتابخانه ها نیز در این نشست تصریح کرد: موزه آستان قدس به جهت مجاورت با حرم امام رضا (ع) دارای ویژگی منحصر به فردی است که توانسته علاوه بر تنوع و بی نظیر بودن در ارائه اثر یکی از پربیننده ترین موزه های دنیا باشد.

سید محمد بهروز ادامه داد: باید در تلاش باشیم که موزه ها تنها محل تفنن برای افراد نباشد و علاوه بر ثبت ، مرمت و نگهداری به بحث آموزش نیز تاکید داشته باشیم تا بتوانیم یک ارتباط فکری بین بشر امروز و دیروز به وجود آوریم تا در آینده شاهد آن باشیم که موزه ها هم پای دانشگاهها به عنوان مرکز آموزشی محسوب می شوند .

حشمت کفیلی ، رئیس اداره پژوهش و معرفی اثر نیز ضمن تاکید بر تعریف موزه در سطح دنیا اظهار داشت : به دنبال ایجاد تحولاتی همسو و همگام با معیارهای جهانی هستیم و از سال 82 به بعد که بخش های اداریمان را توسعه دادیم ، عملکردمان سریعتر و عمیق تر انجام شد و با پژوهش هایی که در خصوص آثار موجود در موزه ها به صورت گروهی و جدی پیگیری شد توانستیم بروشورها و دفترچه های راهنمایمان را نیز به چاپ برسانیم .

وی یادآور شد : با سازمان آموزش و پرورش نیز ارتباط هایی را برقرار کردیم  و با تعاملاتی که با آنها داشتیم قرار شد بازدید دانش آموزان از موزه ها به صورت گذرا نباشد و آنها در این بازدیدها نتیجه مثبتی را بگیرند و بتوانند سوالات متعددی را مطرح سازند که به ما نیز در امر آموزش یاری کنند .

علی اصغر ثابت جازاری ، رئیس کل اداره حفاظت و مرمت اثر فرهنگی نیز گفت: به دنبال آن هستیم که بیشتر بر روی مسئله حفاظت از آثار اقدام کنیم ، چرا که بر این باوریم حفاظت مهم تر از مرمت است و حتی هزینه ای که صرف مرمت می کنیم بسیار بیشتر از هزینه های نگهداری است.

ثابت جازاری اذعان داشت: طی یک سال گذشته هدف را بر حفاظت و پیشگیری از فرسودگی آثار موزه ها گذاشتیم و به دنبال شرایطی برای استریل کردن وسایل و اشیاء داخل موزه هستیم و باید دما و رطوبت را نیز کنترل کنیم تا مانع از فرسودگی آثار شویم .

محمد باقر کفش دار توسی رئیس اداره گنجینه ها که از مسئولین حاضر در این جمع بود خاطر نشان کرد : موزه آستان قدس در 11 بخش مختلف تلاش می کند که از آن جمله به گنجینه فرش ، تمبر ، اسکناس ، نجوم ، سلاح ، ظروف ، هنرهای تجسمی ، صدف اشاره کرد  و نیز موزه قرآن ، کتب خطی ارسالی از جانب مقام معظم رهبری ، موزه تاریخ مشهد و سکه و مدال را می توان برشمرد .

وی در پایان گفت: قرار است از هر کشوری کوچکترین و بزرگترین اسکناس آن کشور را در مکان آن موزه ها ارائه دهیم و همچنین درصدد هستیم که برخی از موزه ها را به صورت طبقه بندی شده درآوریم .

4.نگاهي به وضعيت آثار تاريخي بيستون / يك سال پس از جهاني شدن:

كرمانشاه ، خبرگزاري جمهوري اسلامي

 داخلي. فرهنگي. بيستون. گردشگري. ميراث.

مجموعه تاريخي و طبيعي بيستون كرمانشاه روز پنجشنبه ‪ ۲۲تير ماه سال گذشته برابر با ‪ ۱۳جولاي ‪ ۲۰۰۶ميلادي در كميته ثبت آثار جهاني كه در كشور ليتواني برگزار شد در فهرست آثار جهاني به ثبت رسيد.

ثبت بيستون در فهرست آثار جهاني شادي، غرور و افتخار زيادي براي ايرانيان بخصوص كرمانشاهيان به همراه داشت.

عليرغم گذشت يك سال از ثبت جهاني آثار باستاني بيستون متاسفانه تاكنون اقدامات قابل توجهي براي اين مجموعه با ارزش صورت نگرفته است.

گردشگران داخلي و خارجي اين مجموعه هم‌اكنون از كمترين امكانات رفاهي و خدماتي برخوردارند و اقدام چشمگيري نيز براي حفاظت و مرمت آثار تاريخي آن نشده است.

مجموعه آثار تاريخي بيستون در سطح جهان بي‌نظير است چرا كه هر گردشگري با صرف يك ساعت وقت مي‌تواند از هر دوره تاريخي و پيش از تاريخ در بيستون آثاري بيابد كه اين امر در ديگر جاها غيرممكن است.

سال گذشته در چنين روزي پلاكاردهاي تبريك به مناسبت جهاني شدن بيستون در گوشه و كنار كرمانشاه به چشم مي‌خورد، فرهيختگان از اين افتخار به عنوان نقطه عطف ديگري در تاريخ كرمانشاه نام مي‌بردند و وعده‌هاي بسياري از سوي مسوولان در خصوص چشم‌انداز روشن و آينده متفاوت اين مجموعه كم‌نظير جهاني به گوش مي‌رسيد.

به گفته كارشناسان ميراث فرهنگي پرونده مجموعه تاريخي بيستون آن قدر كامل بود كه بدون هيچ بحثي با اكثريت قاطع آراء و بدون هيچ مخالفي به ثبت رسيد.

به گفته اين كارشناسان، كميته كارشناسي ثبت آثار جهاني متشكل از ‪۳۱ كشور جهان بود كه آثار خود را براي ثبت ارايه كردند و همگي به ثبت بيستون راي مثبت دادند.

رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان كرمانشاه روزي كه بيستون جهاني شد از اهميت و جايگاه اين اثر سخن گفت و اينكه جهاني شدن يك اثر به اين معني است كه آن اثر به همه بشريت، كشورها و ملتها متعلق است و بخشي از تمدن بشري است.

" اسدالله بيرانوند" به خبرنگار ايرنا افزود: هر چقدر شهرت و معروفيت يك اثر در دنيا بيشتر باشد امتيازات بيشتري نيز از نظر گردشگري به آن تعلق مي‌گيرد.

وي اضافه كرد: بيش از ‪ ۱۳هزار و ‪ ۴۰۰اثر تاريخي و طبيعي در كشور به ثبت ملي رسيده كه از ميان اين آثار تنها هشت اثر آن در فهرست آثار جهاني ثبت شده كه بيستون هشتمين اثر است.

وي گفت: سامان دهي اين محوطه تاريخي براساس شاخصها و معيارهاي يونسكو حفاظت از آن و مرمت اين اثر از مهمترين اولويتهاي سازماي گردشگري است كه با ثبت جهاني، اين اثر از جنبه محلي و ملي فراتر رفته و جنبه بين‌المللي پيدا كرده است.

وي افزود: اعتبار ملي براي حفظ اين اثر امسال حدود پنج ميليارد ريال و اعتبارات استاني نيز سه ميليارد ريال است كه علاوه بر اين اعتباراتي نيز از سوي يونسكو براي اين اثر تخصيص خواهد يافت.

وي گفت: اين مجموعه تاريخي هرسال بيشترين بازديدكننده را در ميان آثار تاريخي استان كرمانشاه داشته است.

اكنون درست يكسال از جهاني شدن بيستون گذشته است اما به گفته مدير پايگاه تاريخي بيستون تغييري در اين مجموعه تاريخي ايجاد نشده است.

"داوود دانشيان " روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: بنا نيست به مناسبت سالروز جهاني شدن بيستون جشني بر پا كنيم چون چيزي براي ارايه كردن نداريم.

دانشيان گفت: اكنون كار مطالعاتي در خصوص طرح جامع سامان دهي مجموعه تاريخي بيستون در دست اقدام است.

وي گفت: در بخش اول كه شامل مطالعات است بيش از يك ميليارد ريال هزينه شده است و اقدامات اجرايي ميلياردها تومان هزينه نياز دارد.

وي گفت: اكنون با دانشگاه علم و صنعت توافقاتي شده و كار مطالعه شروع شده است كه براساس راهبردهايي كه ارايه خواهد شد كارهاي اجرايي ظرف دو ماه آينده آغاز مي‌شود و بتدريج مردم آثار آن را در مجموعه جهاني بيستون مشاهده خواهند كرد.

وي گفت: اكنون كار نرده‌كشي محدوده عرصه بيستون براي شروع فعاليتهاي سامان دهي انجام شده، مرمت پل صفوي آغاز شده و كار كاوش باستان شناسي كاخ ساساني نيز در هفته جاري آغاز خواهد شد.

وي افزود: با سازمان آب و فاضلاب شهرستان هرسين نيز در خصوص زيرساختهاي اثر توافقاتي انجام شده است.

طرج جامع سامان دهي بيستون اقدامات بسيار زيادي از ورودي اين اثر تا خدمات زيربنايي را در بر مي‌گيرد و اميد است با انجام اين طرح رضايتمندي بازديدكنندگان از اين مجموعه فراهم شود.

مدير پايگاه تاريخي بيستون در خصوص آمار بازديدكنندگان از مجموعه جهاني بيستون گفت: به دليل اينكه بازديد از مجموعه بيستون آزاد است و بليط فروخته نمي‌شود آماري از بازديدكنندگان بيستون نداريم و تنها آمار بازديدكنندگان خارجي در دست است.

وي گفت: آمار بازديدكنندگان خارجي از اين اثر از ابتداي سال ‪ ۸۶تا پايان خرداد ماه ‪ ۹۶نفر است.

مدير كل ميراث فرهنگي استان كرمانشاه نيز در گفت و گو با خبرنگار ايرنا گفت: روند سامان دهي بيستون كند است اما بدون حركت نيست.

" اسدالله بيرانوند " افزود: جهاني شدن يك اثر به معني تبديل شدن آن به بوستان شهري نيست بلكه به اين معني است كه متعلق به جهانيان است.

وي گفت: تا پايان سال ‪ ۸۷فرصت داريم كه برنامه جامع فرهنگي، اقتصادي اجتماعي و اجرايي بيستون را به سازمان مديريت تحويل دهيم تا به عنوان يك پروژه ملي براي آن رديف بودجه مستقل اختصاص يابد و بتوانيم براي آن از محل اعتبارات ملي هزينه كنيم.

وي گفت: اكنون مطالعات در حال انجام است و توافقاتي انجام شده است.

وي افزود: نبايد انتظار غيرمعقول از تغييرات در بيستون داشت و بايد متناسب با اصول پيش برويم تا بتوانيم نيازهاي گردشگران را با حفظ طبيعت و آثار منطقه برآورده كنيم.

وي در خصوص حفاظت از بيستون با وجود كارخانه‌هاي پتروشيمي در منطقه گفت: مطمئنا هر سرمايه بزرگي كه در منطقه استقرار يابد اثرات مخرب زيست محيطي به دنبال دارد ما در اين خصوص ابهام داريم اما نمي‌توانيم اظهارنظر كنيم و اين كار وظيفه محيط زيست است.

وي گفت: تاكنون نامه‌هاي زيادي به محيط زيست نوشته‌ايم اما پاسخي مبني بر تاييد دريافت نكرده‌ايم.

وي افزود: كميته ثبت آثار جهاني يكسري كميته‌هاي نظارتي دارد كه سالي يكبار نماينده آن از اثر بازديد مي‌كند و بايد هر شش ماه يكبار گزارش عملكرد اثر را براي آنها ارسال كنيم تا در بازديد سالانه گزارشهاي عملكرد با وضعيت موجود مطابقت داده شود.

منطقه تاريخي و اكوتوريستي بيستون در ‪ ۲۵كيلومتري شرق كرمانشاه قرار دارد و آثار موجود در اين منطقه از دوره جمع‌آوري غذا آغاز و به دوره صفويه ختم مي‌شود.

آثار ارزشمند اين مجموعه شامل نقش و كتيبه داريوش هخامنشي، مجسمه هركول كتيبه و نقش گودرز، فرهادتراش، بناي اشكاني و ساساني، سرستونهاي دوره ساساني، نقش اشكاني، نقش مرداد دوم، غارشكارچيان، كتيبه‌هاي اسلامي، كاروانسراي ايلخاني، تپه نادري، پل خسرو، پل صفوي، كاروانسري عباسي و...

بيستون را به گنجينه تاريخ بشري مبدل كرده است.

كتيبه داريوش هخامنشي كه با خط ميخي به سه زبان پارسي باستان، بابلي و عيلامي در ‪ ۴۱۴سطر در دل كوه بيستون حك شده بزرگترين، معتبرترين و پر اهميت‌ترين كتيبه‌اي است كه در جهان شناسايي و از سوي سازمان جهاني يونسكو به رسميت شناخته شده است.

در اين سنگ نبشته داريوش ابتدا به معرفي خود مي‌پردازد و سپس واقعه قتل گئومات مغ را كه پس از مرگ " كمبوجيه " سلطنت را غصب كرده بود شرح مي‌دهد.

پس از آن به شرح جنگهايي كه بر ضد بزرگان و امراي ياغي كرده‌بود پرداخته و در خاتمه به هر كس كه اين كتيبه بزرگ را محو كند نفرين مي‌كند.

صداي نگران داريوش بعد از گذشت ‪ ۱۵قرن هنوز هم از دل كوه بيستون به گوش مي‌رسد و ما را به تلاش و كوشش بيشتر براي نگهداري و حفاظت از اين اين ميراث بزرگ جهاني فرا مي‌خواند.ك/‪۴--  ۵۶۶/۵۶۷/۷۴۵۲

5.نسخ دوره ايلخاني از نسخه‌هاي ارزشمند موجود در كتابخانه‌ها و موزه‌ها علي‌الخصوص موزه دوران اسلامي مي‌باشد:

 كه تاكنون براي شناسايي‌ نوع كاغذ‏، مركب، روش ساخت كاغذ آنها و آناليز رنگهاي بكار رفته در تذهيبهاي آنها هيچگونه اقدامات پژوهشي صورت نگرفته است. و در بسياري از مراكز تخصصي هنوز اتفاق نظري در مورد شناسايي نسخ دوره ايلخاني موجود نمي‌باشد. لذا اين طرح با اهداف زير آغاز گرديده است:

1- تعريف شناسه‌هايي مهم و شاخص كه نقش اساسي و مطمئن  در شناسايي  نسخ دوره ايلخاني داشته باشد.

2- شناخت ساختار كاغذ، شناخت تكنيكهاي ساخت كاغذ در اين دوران.

3- شناخت رنگدانه‌هاي بكار رفته در نوشتار و تذهيبهاي نسخ مورد نظر.

4- مستندنگاري از وضعيت نسخ‌خطي  موجود.

5- چاره‌انديشي و رفع معضلات موجود.

6. گروهی معتقد بودند که مناره های امیرچقماق جنبه تاریخی ندارد و آنرا مناره های بی خاصیت می نامند:

مطلبي خواندني از سالنامه فرهنگ يزد به سال 1342 هجري شمسي به قلم عباس رئيس زاده

کد خبر : 1669

 گروهی معتقد بودند که مناره های امیرچقماق جنبه تاریخی ندارد و آنرا مناره های بی خاصیت می نامند

مطلبي خواندني از سالنامه فرهنگ يزد  به سال 1342 هجري شمسي

به قلم عباس رئيس زاده

ریئس آموزش و باستانشناسی در سال 1342 

برای تعمیرات کلی بناهای تاریخی به موجب قانون اوقاف که به تصویب رسید مقرر گردید نیم عشر عایدات حق النظاره اوقافی به مصرف ساختمان و تعمیرات ابنیه تاریخی و مرمت اماکن و آثار مقدسه ملی برسد ، تصویب این قانون اساسی ترین قدمی است که در دوران شاه در راه تعمیر ابنیه تاریخی و آثار ملی برداشته شد و نیز بعداً در بودجه وزارت فرهنگ مبلغی برای تعمیر و صیانت و حراست آثار و ابنیه تاریخی کشور منظور گردید و به تدریج افزایش یافت با آنکه شهرستان یزد با دارا بودن آثار تاریخی بیشمار آن کاملاً روشن است .

و تعداد زیادی آثار تاریخی داشته ولی با کمال تأسف همانطور که قبلاً اشاره شد در اثر عدم توجه بافتخارات ملی و تاخت و تاز اقوام بیگانه بیشتر آثار تاریخی یزد از بین رفته و هم اکنون بصورت مخروبه ای درآمده است . همین مسجد جامع کبیر یزد که یکی از بناهای مجلل و با شکوه تاریخی می باشد اگر در اثر توجه خاص و علاقه مندی کامل حجت الاسلام آقای حاج سید علیمحمد وزیری که از سادات جلیل القدر می باشند نبود اکنون ویرانه ای بیش از آن بجا نمانده بود و امروز هم مورد اعجاب و تحسین ملل غرب قرار نمی گرفت .

در اثر تشکیل هیأتی بنام هیأت حامیان مسجدجامع کبیر و معرفی به اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی سالیانه مبلغی در حدود سی هزار ریال به منظور تعمیر و مرمت بنای تاریخی مسجدجامع حواله می شد مسجد مزبور که مربوط به قرن هفتم و هشتم هجری است و ضمن شماره 206 به ثبت تاریخی اموال غیرمنقول کشور رسیده و در اثر همت عالیه هیأت حامیان و اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی بصورت بنای بسیار مجلل و باشکوهی که در خور یک بنای قدیمی و باستانی است درآمده و با کوشش و مساعی و فعالیتهای خستگی ناپذیر جناب آقای وزیری دارای مؤسساتی از قبیل کارخانه برق ـ قالی بافی ، کتابخانه و ساعت بزرگ و غیره است که باعث افتخار و سربلندی ایرانیان به ویژه اهالی یزد می باشد .

به واسطه همین کوششها و علاقمندی که مردم یزد برای احیاء مسجدجامع کبیر یزد از خود بظهور رسانیده اند مشوقی برای اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی گردیدند ، اداره کل باستان شناسی بر اعتباریکه حواله می نمود افزود تا جائیکه اعتبار آثار تاریخی یزد از سی هزار ریال به سیصد هزار ریال یعنی ده برابر گذشته رسید ولی با توجهی که می شود و مکاتباتی که بعمل می آید اداره کل باستان شناسی اعتبار بنای تاریخی یزد را به مبلغ پانصد هزار ریال افزایش داد و حتی برای بناهای تاریخی خارج از شهر هم اعتبار منظور و حواله نموده است که اداره فرهنگ باید طبق برنامه ایکه برای هر بنا تعیین و اعلام شده با توجه به میزان اعتبار تعمیرات لازم و اساسی را انجام دهد .

با این مقدمه چون در سالنامه و ماهنامه های فرهنگ یزد و همچنین در جرایدی که در یزد منتشر می شود ذکری از آثار و بناهای تاریخی یزد شده و مطالبی مندرج گردیده است .

لذا لازم می داند به منظور آگهی و اطلاع اهالی یزد مختصری درباره تکیه امیرچقماق که عده ای علاقمند به حفاظت آن و در مقابل عده دیگر خواهان تخریب آن هستند مطالبی عنوان نماید .

قبلاًً باید به اطلاع برساند که اینجانب هدفی جز حفاظت و صیانت آثار و مفاخر ملی ندارد و لزوماً باید چه برای آنهائی که انهدام این آثار را مصراً خواستار و آنرا منتهای آرزو و آمال خود برای تصادم هرگونه منافع شخصی خود می بینند و یا برای کسانی که باقی ماندن آنرا توصیه یا سفارش می کنند یادآور شود که اصولاً اظهار نظرهای ضد و نقیض اشخاص را ذیحق نمی داند چرا ! به علت اینکه تشخیص یک بنائی که جنبه قدمت و هنری و تاریخی دارد بعهده باستان شناسان و اداره کل باستان شناسی است نه اشخاص غیرمطلع پس بنا بر این هرگونه اظهار نظر و قضاوتی که از طرف اشخاص غیر بصیر گردد به نظر اهل فن و باستان شناسان مردود و مطرود شناخته می شود و نباید در این امر اصرار و تعصبی بخرج داد .

گروهی معتقدند که مناره های امیرچقماق جنبه تاریخی ندارد و آنرا مناره های بی خاصیت می نامند و میگویند چون بیش از هشتاد سال از عمرش نمی گذرد جنبه قدمت ندارد اما این اشخاص متوجه نمی باشند که باستان شناسی هم وجود این مناره ها را باستانی نمی داند . باستان شناسی قسمت مرکزی صفه ها را بشهادت بقایای کاشیهای موجود در بدنه های غرفه های بالای سر در بازار که همزمان با مسجد امیرچقماق و مربوط به قرن نهم هجری است و در حدود یک قرن از مسجدجامع کبیر جدید تر است می داند و وضع طاق بندیها و سردر مناره ها طوری است که معرف نوعی مخصوص از معماری شهر تاریخی یزد به شمار می رود و به همین جهت در تاریخ 11/10/1330 از طرف وزارت فرهنگ ذیل شماره 383 در فهرست آثار تاریخی و ملی به ثبت رسیده است و تصویر آن در کتابهای مختلفی که از طرف دانشمندان و باستان شناسان خارجی درباره ایران نوشته شده است درج و بعنوان معرف و مظهر یزد تشخیص داده اند .

چون عده ای از اهالی یزد اصرار به انهدام بنای تکیه امیرچقماق و مناره ها و سردر بازار نموده و می نمایند لذا در تاریخ 15 خرداد 37 بنای مزبور مورد بازدید دقیق آقای آندره گدار مدیر فنی وقت اداره کل باستان شناسی قرار گرفت و نظریه خود را چنین نوشته است .

تکیه امیرچقماق هیچ خرابی را تهدید نمی کند و ابداً دارای خطر عمومی نیست اینجانب معتقدم که این بنای تاریخی برای تخیل و فکریکه در تمام جهان از شهر یزد میکند لازم و واجب است کما اینکه یزد را به وسیله تصاویر متعددی که در نشریات هنری از آن چاپ شده می شناند و نیز در سفر اخیریکه جناب آقای مهندس سیحون رئیس دانشکده هنرهای زیبا به اتفاق رئیس وقت ابنیه تاریخی کشور از بنای مزبور بازدید بعمل آوردند بار دیگر لزوم نگهداری و تعمیر آنرا تأیید و یادآور شدند که سردر از لحاظ استقامت قابل دوام و هیچگونه بیم خرابی آن نمی رود ، ملاحظه فرمائید کسانی که در این مورد اطلاعات وسیع داشته و تجربیاتی در مورد باستانی اندوخته اند نگهداری و حفاظت بنای مذکور را مورد توجه و تذکر قرار داده و اصرار به حراست و صیانت و تعمیرات ضروری آنرا می نمایند ولی برخی از اهالی شرافتمند یزد این نظرات باستان شناسان را که بحق بدون هیچگونه اغراض و یا تعصبی اظهار و ابراز داشته اند قبول ندارند و فقط نظرات مهندسین مشاور فنی کوکس که مسئولیت تسطیح و آسفالت خیابانهای یزد را بعهده داشتند و مطلقاً در امور باستان شناسی اطلاع و بهره ای ندارند و صلاحیت آنان درباره اظهار نظریکه نموده اساساً در قبال مسئولیت اداره کل باستان شناسی مورد استثناء و تصدیق قرار نمی گیرد نظراتی داده اند که در همان وقت مردود تشخیص داده شده و اهالی یزد با آنکه کاملاً از مضمون نظرات مهندسین مشاور فنی کوکس اطلاع صحیحی ندارند آنرا مستند قرار داده و اصرار به انهدام آن دارند کما اینکه اخیراً عده ای از اشخاص غیر مطلع و بصیر شرحی بمرکز و حتی در جراید کشور نوشته و در مورد مناره های ذکری به میان آورده و یادآور شده اند که این مناره های بی خاصیت شهر را به دو قسمت تقسیم کرده و از زیبائی شهر بطرز فاحشی کاسته است و مصراً تقاضای انهدام این آثار را نموده اند در جواب ایندسته از اشخاص انجمن آثار ملی کشور شرح مستدل و روشنی نوشته و یادآور شده است بجای اینکه اهالی اصرار به انهدام تکیه های امیرچقماق و مستقیم ساختن ارتباط خیابانهائی که در محور روبرو و عقب آن قرار دارد و رزند به این موضوع پافشاری نمایند که شهرداری یزد طبق وظیفه قانونی خود نسبت به احداث خیابان در منتها الیه طرفین صفه ها بقسمی که کوچکترین خرابی و لطمه ای به بنای مزبور وارد نیاید اقدام مؤثر مبذول داشته و دو خیابان باریک مورب و کمی منحنی از دو گوشه جبهه بنای تکیه بگذارند و در مسافت مناسبی دو خیابان را به خیابان پشت بنای مذکور مرتبط و متصل ساخته و به این ترتیب عبور یک طرفی موجبات رفت و آمد و وسائل نقلیه را تأمین نماید تا علاوه بر تأمین ارتباط بین دو قسمت خیابان احداثی بازار و تکیه و سردر مورد ذکر محفوظ مانده محل تهیه و فروش مصنوعات محلی شهر قرار گرفته و ضمناً مکان مناسب و آبرومندی در قبال بازدید کنندگان و خارجیان که به شهر یزد می آیند فراهم شود .

تصور میرود شهرداری یزد از نظر همکاری با تهیه طرح نقشه نظر وزارت فرهنگ و اداره کل باستانشناسی را تأمین نموده فقط اجرای آن طرح مدتی است که بعهده تعویق افتاده در صورتیکه اهالی مصراً از شهرداری اجرای طرح را خواستار شوند و شهرداری در اینمورد عاجلاً اقدام نماید باید اطمینان کامل داشته باشند که منظره شهر تاریخی یزد در میدان امیرچقماق بهتر و زیباتر از وضع فعلی خواهد شد و بعلاوه اداره کل باستان شناسی همه ساله مبلغی اعتبار به منظور استحکام و تزئین غرفه ها و صفه ها از لحاظ کاشیکاری توأم با کلاف بندی حواله خواهد نمود و این بنا را بصورت آبرومندی که موجب افتخار و سربلندی یزدیها است جلوه گر خواهد ساخت .

در خاتمه یادآور می شود طبق نامه مشروح و مستدل انجمن آثار ملی کشور منهدم ساختن بنای تکیه امیرچقماق و اتصال مستقیم خیابانهای دوطرف کاملاً برخلاف قانون عتیقات است و جرم محسوب می شود هیچگونه امتیازی بشهر یزدنمیبخشد وبعلاوه در روز 27 اردیبهشت ماه 42 که جناب اقای مصطفوی وجناب اقای مشحون مدیرکن باستانشناسی باتفاق مهندسین ومعماران ابنیه تاریخی کشور دقیقا از وضع سر در تکیه وبازارامیرچقماق دیدن کردند نظراتی در مورد حفاظت و صیانت بنای مذکور ابراز داشته و یادآور شده اند شهرداری باید طبق نقشه ترسیمی خود که مورد تأیید اداره کل باستان شناسی قرار گرفته به زودی از طرفین صفه ها خیابان احداث نماید تا راه برای عبور و مرور مردم و همچنین وسائط نقلیه باز گردد و اگر در طرفین خیابانهای احداثی مغازه های دو طبقه ساختمان گردد و این بنا در وسط قرار گرفته شود بی نهایت بر زیبائی و شهرت یزد افزوده میگردد زیرا چنین بنائی با این ترتیبی که گفته شد در کشور ایران نظیر و تالی ندارد و به علاوه دستوراتی در مورد کاشیکاری معقلی جرزها و ستونهای صفه ها دادند که اداره فرهنگ از نظرات دقیق و صائب جناب ایشان و همچنین در اثر اشتراک مساعی صمیمانه انجمن محترم آثار ملی ایران اظهار تشکر و سپاسگزاری نموده است و امیدوار است در اثر توجهات آقای رهائی ریاست محترم فرهنگ اداره فرهنگ بتواند نسبت به تعمیرات لازم و اساسی بنا و نمای آن اقدام لازم را معمول دارد .

با همکاری صمیمانه شهرداری تکیه امیرچقماق به وضع آبرومندی که شایسته یک بنای تاریخی باشد درآید . اینکه به منظور اطلاع بیشتر مردم شرافتمند یزد عین مرقومه شماره 166-18/3/42 انجمن محترم آثار ملی ایران بعنوان جناب آقای دکتر پیراسته وزیر محترم کشور که به امضاء جناب آقای حسین علاء وزیر دربارو رئیس هیأت مؤسسین و جناب سپهبد آق اولی رئیس هیأت مدیره انجمن آثار ملی رسیده است ذیلاً درج میگردد .

جناب آقای دکتر پیراسته وزیر محترم کشور

از مداول تلگرام شماره 4913 متضمن دستور منع خرابی بنای تاریخی تکیه و مناره های تاریخی امیرچقماق یزد رونوست آن همراه نامه شماره 562/40 مورخ 6/3/41 سازمان جلب سیاحان به انجمن آثار ملی رسیده است اطلاع حاصل و موجب نهایت امتنان و سپاسگزاری گردید و یقین دارد اینگونه توجهات به مورد نسبت به حفظ و احترام یادگارهای فرهنگی و ملی ایران عزیز باعث آبرومندی روز افزون و صیانت دائمی آنها و جلب نظر بینندگان اهل فهم و دانش و صاحیان ذوق و معرفت از خودی و بیگانه خواهد بود ضمناً با استفاده از حسن توجه آنجناب درباره این خدمت ملی به استحضار خاطر شریف میرساند هنگام مسافرت اخیر هیأت مؤسسین انجمن آثار ملی به اصفهان که طبق دعوت جناب آقای مهندس پارسا استاندار محترم اصفهان به منظور بررسی و توجه بیشتر برای نگهداری و بهبهود وضع آثار تاریخی مهم آنجا صورت گرفت جناب آقای مشحون سرپرست اداره کل باستان شناسی به اتفاق آقای مصطفوی از اعضاء مؤسس انجمن آثار ملی و آقای مهندس ریاضی مهندس ابنیه تاریخی به یزد عزیمت نمودند و روز شنبه 28/3/42 در دفتر فرمانداری یزد حاضر شدند و با حضور جناب آقای تربتی فرماندار و آقای رهائی رئیس کل فرهنگ آقای حق شناس شهردار آنجا و آقای رئیس زاده متصدی ابنیه تاریخی یزد و آقای مهندس شهرداری یزد و آقایان معارفی معما را ابنیه تاریخی اصفهان و محمودی معمار ابنیه تاریخی در اداره کل باستان شناسی برای ترتیب نگهداری و تعمیر بنای تاریخی مزبور مذاکره و تبادل نظر گردید و جناب آقای فرماندار هم کمال علاقه مندی خود را به حفظ و تعمیر صحیح و آبرومند شدن وضع بنای نامبرده و اجرای نقشه ای که متضمن احداث دو خیابان قوسی شکل در دو جانب بنای تکیه میرچقماق است اظهار نمودند و نقشه مزبور نیز در همان موقع ملاحظه و عمل بودن آن مورد تأیید واقع شد و یکبار دیگر چنین اظهار گردید که با حفظ بنای تکیه و مناره های مورد ذکر و اصلاح بازارچه و دکانهای واقع در قسمت پشت بنای مزبور و ترتیب مناسب مستقلات در دو طرف خیابانهای قوسی دو جانب بنا به کنار میدان میرچقماق که بهترین موقع و مرکزیت را در کنار خیابان اصلی شهر تاریخی یزد دارد یک محل دیدنی جالب و منحصر شهر تاریخی مزبور به بهترین صورت ممکن محفوظ و مورد استفاده برای تمرکز و عرضه داشتن صنایع محلی و دستی یزد نیز خواهد بود وجود مسجد تاریخی میرچقماق در ضلع جنوبی محوطه تکیه و همچنین آب انبارهای زیبایی که با بادگیرهای متعدد در ضلع شمالی همان محوطه قرار دارد بر زیبایی این مجموعه تاریخی یزد بسی خواهد افزود و برای تعمیر و کاشیکاری و اصلاحات اساسی و تضمینی بنای تاریخی نامبرده از طرف عناصر ذیصلاحیت و مهندسین و معماران فوق الذکر از نزدیک بررسی کامل بعمل آمده ، برنامه دقیق آن تنظیم و قرار شده اداره کل فرهنگ یزد با استفاده از اعتبارات موجود که از طرف اداره کل باستان شناسی حواله گردیده و موجود است ـ تعمیرات تکیه امیرچقماق را آغاز نماید و از اعتباری که از طرف اداره کل باستان شناسی در سالجاری تخصیص خواهند داد تعمیرات مزبور ادامه و تکمیل همکاری مقامات مربوط و استفاده از عناصر مفید و مؤثر محلی این خدمت اساسی عملی میگردد و یادگاری نیکویی در مهمترین محل شهر یزد باقی و جلوه گر خواهد ماند . بدین وسیله یکبار دیگر از توجه شخص آن جناب و اولیاء محترم وزارت کشور و جناب آقای فرماندار محترم یزد اظهار سپاسگزاری کامل می نماید .

رئيس هيئت مديره -سپهبد آق اولي - رئيس هيئت مؤسسين حسين علاء

عباس ریئس زاده ریئس آموزش و باستانشناسی در سال 1342 هجري شمسي

ضمن تشكر از مهندس م- ش  كه با در اختيار گذاشتن اين سالنامه ما را در ارائه اين مطلب ياري نمودند.

7.شناخت و شناسایی گردوغباروتأثیرآن برآثار:

گرد وغبار داراي تركيبات مختلف و نامتجانسي است و معمولا" حاوي ذرات مواد شيميايي با ماهيت مختلف, تخم حشرات, هاگ ميكروارگانيسمها و گرده گل است. اين تركيب نسبت به موقعيت كتابخانه يا آرشيو, وضع و نحوه حفاظت و فعاليتهايي كه در حول و حوش محيط اين مخازن انجام مي‌گيرد متفاوت مي‌باشد.

اين بررسي با هدف تعيين ميزان آلودگي قارچي ممكن در كتابخانه‌ها در اثر آلودگي‌هاي ناشي از ذرات معلق در هوا مي‌باشد كه آزمايشات مربوطه روي نمونه‌هاي تهيه شده از كتابخانه‌هاي مجلس شوراي اسلامي, كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه تهران و كتابخانه موزه ملي ايران , انجام شده است. نمونه‌هاي مورد آزمايش ذرات گرد و غباري هستند كه از سطح كتب و قفسه‌هاي موجود در اين كتابخانه‌ها توسط يك جارو برقي كوچك جمع‌آوري شده كه مخزن آن قابل شستشو و ضد عفوني كردن مي‌باشد.

آزمايشات قارچ‌شناسي در مركز انيستيتو پاستور انجام گرفته كه وجود چند نوع از قارچهاي آسيب‌رسان به مواد كتابخانه‌اي را در ذرات گرد و غبار نمونه برداري شده اثبات مي‌كند. نتايج حاصل همراه با عكسهاي مربوطه در اصل متن بطور كامل ارائه گرديده است.

در سراسر جهان همواره كتابها و مواد آرشيوي زيادي وجود دارند كه به ميزان هشدار دهنده‌اي در حال تخريب, فساد و پوسيدگي مي‌باشند و در واقع اينها همه حافظه انسانند كه در طول زمان بخش عمده‌اي از ساختار دانش, تئوريها و عقايد بوده است. مدارك بسياري وجود دارند كه نشان مي‌دهند اين حافظه وسيع انساني در حال نابودي است و اين درست به مانند مردن سلولهاي مغز انسان است.

با توجه به مطالعات انجام شده بطور خلاصه مي‌توان نتيجه گرفت ذرات معلق در كنار اثراتي مثل فرسايش كتب و اسناد و جذب رطوبت در شرايط دما و رطوبت نامناسب و عدم وجود دستگاههاي تهويه و تصفيه هوا و در صورت وجود گازهاي آلاينده در محيط علاوه براينكه باعث تخريب مكانيكي مي‌گردد, فعل و انفعالات شيميايي را سرعت بخشيده, باعث اسيدي شدن هرچه بيشتر و وسيعتر اين آثار مي‌گردد.

آزمايشات انجام شده و عكسهاي موجود نشان مي‌دهند در هر قسمت از كتاب كه تراكم بيشتر ذرات وجود دارد تخريب مكانيكي, تاثير قارچها و اسيدي‌تر بودن آن قسمت كاملاَ مشهود است.

8. شناخت و شناسایی قارچها وهاگ وتأثیرآن برآثار:

قارچها و هاگ آنها بصورت فعال يا نهفته در همه‌جا هستند. اگرچه رها شدن از وجود همه آنها غير‌ممكن است، ولي رشد و تكثير آنها را مي‌توان تحت كنترل در‌آورد.

ممكن است بسياري از كتابدارها اثرات قارچ را روي آثاركاغذي نديده باشند، ولي گاهي شيوع فعال قارچها را تجربه كرده‌اند. برخورد با شيوع قارچها در سطوح كوچك يا بزرگ مي‌تواند شروع يك نابودي باشد.در اين نسخه سعي بر اين است كه بعضي از روشهاي بنيادين براي پيشگيري‌هاي اوليه از شيوع رشد قارچها پيشنهاد شود.

روشهاي پيشنهادي در اينجا تكنيكهاي حفاظتي اوليه است براي مواردي كه شيوع همه جانبه نباشد و براي درمان كامل فرصتي پيدا شود. حفظ و كنترل شرايط محيطي بصورت صحيح و مناسب از رشد قارچها جلوگيري مي‌كند و اگر قارچي هم پيدا شد، جهت پيشگيري از شيوع بيشتر، بايد ابتدا علت‌يابي كرد، پس از آن اورژانسي‌ترين كار جداسازي نمونه‌هاي آلوده از كل مجموعه مي‌باشد. سپس محيط مجموعه بايد اصلاح شده محوطه بطور كامل پاكسازي شود. درمان آثار آلوده به قارچ قبل از قرار گرفتن آنها در بين مجموعه الزامي است. در نهايت مراقبت و نظارت از سطح مبتلا بمدت چندين ماه براي جلوگيري از بروز مجدد قارچها و پاكسازي محيط, از ضروريات مي‌باشد.

9. قرآن نگل:

قرآن نگل آسيب‌شناسي و مستندنگاري مي‌گردد:

در 65 كيلومتري غرب سنندج در مسير جاده سنندج- مريوان، در داخل مسجد روستاي نگل قرآني خطي وجود دارد كه گفته مي‌شود يكي از 4 قرآن خطي است كه در زمان عثمان‌بن عفان تحرير و به 4 اقليم دنيا فرستاده شده است. قطع قرآن رحلي بزرگ، جنس آن چرم و قهوه‌اي رنگ است. براساس شواهد و اعراب گذاري آن احتمالاً اين قرآن در سده هاي 4 يا 5 هجري قمري نگاشته شده است.

اين قرآن هم‌اكنون تحت نظارت سازمان اوقاف بوده و هيئت امناي مسجد از آن نگهداري مي كنند.

اين قرآن طي ساليان گذشته مورد استفاده عموم بوده است. به همين دليل داراي آسيبهاي فيزيكي و شيميايي زيادي مانند پارگي و لكه‌هاي ناشي از اثر انگشت مي‌باشد. با توجه به سرقت‌هاي پياپي، قرآن مذكور هم‌اكنون در محفظه شيشه‌اي ضد گلوله بدون شرايط محيطي از نظر دما و رطوبت نگهداري مي‌شود و از آنجاكه تاكنون هيچگونه برنامه مطالعاتي و مرمتي درباره آن صورت نگرفته، نياز مبرمي به انجام اين امور احساس مي‌شود. پيرو بازديد كارشناسان گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده در بهار سال جاري از اين قرآن و مذاكره با اعضأ هيئت امناي مسجد در خصوص حفاظت و مرمت اثر مذكور و با توجه به تقبل هزينه و مكان لازم از سوي ايشان، پژوهشكده براي همكاري در اجراي اين امر مهم اعلام آمادگي نمود. در پي اعلام اين آمادگي كارشناسان پژوهشكده در تاريخ 15 آذر ماه سال جاري جهت بررسي، مستندنگاري، آسيب‌شناسي و نمونه‌برداري از قرآن به استان كردستان اعزام شدند.

ارايه راهكارهاي حفاظتي جهت نگهداري، حفاظت و مرمت قرآن نگل:

 براساس اين مطالعات قرآن مذكور به دليل استفاده اهالي، نگهداري نامناسب و سرقتهاي مكرر داراي آسيب‌هاي فيزيكي و شيميايي زيادي مانند پارگي، لكه‌هاي ناشي از اثر انگشت، رطوبت و .... مي‌باشد. با توجه به آسيبهاي موجود و نتايج آزمايشات صورت گرفته، انجام اقدامات ذيل پيشنهاد شده است: - پاكسازي – حفاظت ، استحكام‌بخشي حاشيه‌ها و قسمتهاي فرسوده و مرمت صفحات قرآن – تثبيت رنگهاي به كار رفته در تذهيبها – آزمايشات تخصصي شناسايي رنگهاي تريينات، شناسايي آهار،شناسايي چسب– آزمايشات دقيق‌ شناسايي الياف – مرمت و بازسازي جلد – صحافي و مستندنگاري از تمامي مراحل كار از آنجا كه شناخت نوع آسيب‌هاي وارده و انتخاب روش مرمت و ... به مطالعات دقيق آزمايشگاهي نياز دارد و انجام بسياري از اين مطالعات با دسترسي به تجهيزات، زمان كافي و مكان مناسب ميسر است،‌ لذا كارشناسان گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده در جهت اجراي اقدامات پيشنهادي با همكاري و مساعدت اهالي و ميراث فرهنگي و گردشگري استان آمادگي خود را اعلام نموده‌اند.     

تهیه توسط:فروغ كاسب_ ماندانا طيبي.

10. طی بررسی‌های انجام شده در کتابخانه مرکزی سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری:

وجود 120 عنوان کتاب خطی و چاپ‌سنگی با الزامات حفاظتی و مرمتی  در 3 اولو‌يت مشخص گرديد.

برخی از کتب مذکور قابليت کشت و اشاعه عوامل مخرب بيولوژيکی را دارا هستند و تعدادی از آنها نيز به سبب عوامل مخرب محيطی و همچنين اسيديته بالا در معرض تخريب فيزيکی قرار دارند که با توجه به نامناسب بودن محل و شرايط نگهداری، تدابير حفاظتی و مرمتی خاصی را مي‌طلبند.

هدف اصلی طرح فوق در راستای اهداف کلان پژوهشکده و سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری که همانا حفظ و صيانت از اموال تاريخی است با عطف به اين مطلب که موضوع طرح نسخ‌خطی موجود در مرکز اسناد سازمان متبوع می‌باشد.

نتايجی که با ارائه اين طرح و عملی شدن مراحل آن، بدست خواهد آمد زمينه‌ساز ارائه طرحهای پژوهشی و تحقيقاتی ارزنده‌ای در سالهای آتی خواهد شد.  طرح فوق با تكيه بر اهداف ذيل آغاز مي‌گردد:

1- مستند‌نگاری از کتب و نسخ‌خطی نفيس و مطالعاتی.

2- آسيب‌شناسي نسخه‌های آسيب ديده.

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات نسخ موجود.

4- نظارت بر تجهيز کارگاه حفاظت و مرمت در جوار کتابخانه يا مرکز اسناد، نظارت و پشتيبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرکز. 

5- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلات.

طی بررسی‌های اوليه و آسيب‌شناسي نقشه‌ها و مدارك موجود در مركز اسناد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ، وجود تعداد معتنابهي نقشه، فرمهاي مردم‌شناسي، پلات، ترانسپارانت و اسناد كاغذي ديگر، ضرورت اقدامات فوري حفاظتي و مرمتي آنها مشخص گرديد.

اكثر اين مدارك بدليل عوامل محيطي، اسيديته بالا و در دسترس قرار گرفتن مراجعين در معرض تخريب فيزيكي قرار گرفته‌اند كه در جهت حفظ و نگهداري آنها تدابيري انديشيده شده است. با توجه به اين نكته كه اين اسناد پيشينه تاريخي بناهاي ايران را در بردارد و بايد حفاظت از آنها در اولويت قرار بگيرد.

تعيين اولويتهاي مرمتي پس از مستند‌نگاري و آسيب‌شناسي و متعاقب آن شروع عمليات اجرايي مرمتي كه در صورت تحقق يافتن امر تجهيز كارگاه حفاظت و مرمت در مركز اسناد سازمان متبوع انجام خواهد شد از فعاليتهاي مهمي است كه توسط نيروهاي متخصص صورت مي‌پذيرد. اهداف ذيل جهت انجام اين طرح درنظر گرفته‌شده‌است:

1- مستند‌نگاری از نقشه‌ها، اسناد و مدارك گوناگون و مطالعاتي موجود

2- آسيب‌شناسي نقشه‌ها و اسناد آسيب ديده

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات مدارك موجود

4- نظارت و پشتيبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرکز 

5- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلات

11.طرح ساماندهی و مرمت برج طغرل:

 موقعیت جغرافیایی و پیشینه تاریخی:

برج آرامگاهی طغرل واقع در شرق آرامگاه ابن بابویه در میان باغی که در دوره سلجوقیان به نام باغ طغرلیه معروف بوده است ، قرار دارد . این بنا به روایتی آرامگاه طغرل اول سلجوقی می باشد که در سال 436 ه.ق ری را تصرف و به عنوان پایتخت در ابادانی آن کوشید . روایتی دیگر بنا را آرامگاه طغرل آخرین پادشاه سلجوقی (590 ه.ق) منسوب می دارد.

این بنا درزمان قاجار مورد توجه ناصرالدین شاه قرار گرفت وبر مبنای کتیبه سنگی نصبب شده در ورودی جنوبی برج نصب میباشد جهت تعمیر آن که در حال تخریب بود

به حاج ابوالحسن معمار باشی در سال 1301 ه. ق فرمان بازسازی آنرا می دهد .

متن کتیبه سنگی به قرار زیر است :

(بسال فرخنده فالی که نوبتی دولت واقبال سی وشش نوبت در استان خسرو صاحبقران السلطان بن السلطان والخاقان بن الخاقان شاهنشاه خدای پرست رعیت نواز ناصرالدین شاه قاجار خلدالله ملکه و سلطانه نواخت عزم ملوکانه را تبلشیم عتبه عرش مرتبه رضویه علیه و علی آبائه آلاف التحیه و تفقد حال اهالی مملکت خراسان تصمیم داد و در آن سفر میمنت اثر رایس مملکت آرایش چنین اقتضاء فرمود که قبور بالیه سلاطین سلف را مشیدتر از قصور عالیه خوافین خلف فرماید افتتاح این قصد سعدش را در مقبره طغرل بیگ ابن سلجوق که نخستین ملوک آل سلجوق و در ویرانی های شهر ری مدفون است لایق شمردند . بجناب  جلالتماب امین السلطان ابن امین السلطان که وزارت دربار اعظم و ابنیه دولت و گمرک خانه و خزانه نقدی و جنس و کلیه سهام دولت برای صوابنمای او موکول است مقرر شد تا مقرب  الخاقان حاجی ابوالحسن معمارباشی دیوان اعلی را به انجام این امر ملوکانه گماشت مشارالیه جهد مسطیع در ایامی معدود مبذول داشت این بنای رفیع را عمارت کرد جناب معزی الیه بستانی وسیع بر این بنا حافظ نموده مسماء بطغرلیه فرمود ابتدا این توجه شهر صفر ابق باقوی ئیل ترکی و اختتام مقرونا بالسعاده شهر رجب المرجب این عام سعــادت فرجـــام شد . سنه 1301 (شرح کامل آن در ماهنامه شرف((شرافت ))سال 1302 آمده است ).

این بنا با شماره 147 در تاریخ 1310 ه.ش در فهرست آثار و ابنیه تاریخی – فرهنگی به ثبت ملی رسیده است . مساحت فعلی باغ حدود 3000 متر مربع و بنای برج در میان آن قرار دارد . ارتفاع بنا حدود 20 متر و قطر داخلی آن در کف 2/11 متر و قطر خارجی 70/17 متر و ضخامت دیوار بین 75/1 متر تا 75/2 متر متغیر است . لازم به ذکر است که با توجه به شیوه ساخت برج در قسمت فوقانی از قطر داخلی و خارجی آن به ترتیب 7/0 متر و 4/0 متر کاسته شده است .

نوع ساختمان برج ترک دار بوده (24 ترک) و طاق مخروطی آن از بین رفته است. نمای آن آجری ساده و در راس برج به دور ردیف مقرنس آجری ختم می شود . نمای داخلی برج از آجر رگ چین ساده عمل شده است . بدنه کلا از اسکلت آجری بر روی پایه های سنتی از سنگ و آجر بنا شده است . عموما این گونه ابنیه آرامگاهی شامل بدنه و یک سردابه می باشند که در خصوص این بنا به تحقیقات بیشتری نیاز است.

 عملیات انجام شده جهت حفاظت و مرمت بنا:

بخش اول :

مرمت و احیاء بدنه داخلی و مرمت خارجی برج:

نفودذ آبهای سطحی و نیز نفوذ آب نمای جبهه شمالی به بدنه بنا باعث ایجاد دو ترک در دو قسمت داخلی (شمال و شرقی9 شده بود که به شرح ذیل مورد مرمت قرار گرفته است :

1-     برپایی داربست فلزی در فضای داخل.

2-     خارج نمودن آجرهای شکسته تا عمق لازم.

3-     اندود نمودن ترکها با دوغاب گچ.

4-     آجر چینی با ملاط گچ (با الگو گیری از ملات بکار رفته در ساخت برج) براساس فرم اولیه.

5-     بند کشی سطح خارجی با ملاط گچ.

6-     حدود 2 متر از قسمت تحتانی برج بعلت نفوذ آب از زیر بدنه نمای آجری خسارت دیده که آجرهای پوسیده آن قسمت خارج و آجرهای سالم جایگزین آنه شده اند . (بندکشی ها با ملاط گچ واز کف تا ارتفاع 60 سانتیمتر با سیمان سفید و خاک سنگ).

7-     دو درب چوبی پوسیده و فرسوده ورودیهای شمالی و جنوبی که جزو بدنه تاریخی بنا محسوب نمی شدند و تنها جهت جلوگیری از ورود به داخل برج تعبیه شده بودند ، برداشته و بدنه کاملا به طرح اولیه بازپیرایی گردید.

8-     نمای خارجی به شرح ذیل مورد مرمت قرار گرفت.

8-1- خارج نمودن آجرهای شکسته و پوسیده.

8-2- شستشوی کامل نمای خارجی بدنه.

8-3- مرمت شکستگی و ترک خوردگی مقرنسهای آجری.

 8-4- مرمت نقش برجسته آجری.

 8-5- بندکشی کامل بدنه.

 9- بازبینی قسمت فوقانی پایه برج (قسمتی که قبلا محل ایستایی گنبد اصلی بوده است) که در تعمیرات قبلی ایزوله و آجر فرش گشته و تنها برخی از نقاط مورد لزوم آن مرمت گردید.

بخش دوم :

ورودی جنوبی :

ورودی جنوبی بنا با یک درب فلزی محوطه باغ را از خیابان جدا نموده و بازدید کنندگان را به درون باغ هدایت می کند ، بازدید کنندگان در این مسیر می بایست از کنار محل زندگی نگهبانان این مجموعه بگذرند که البته این راه نامناسب و نازیبا می نمود لذا به منظور رفع این مشکل و ایجاد شرایطی مساعد برای بازدید کننده طرحهای ذیل به مرحله اجرا در آمد:

1-     استحکام بخشی و مرمت دیوار حریم (جایگزینی آجرهای پوسیده با آجرهای سالم ، شستشی بدنه و تعویض بندکش ها) .

2-     طراحی و ساخت محوطه پیش فضا .

3-     ساخت و نصب درب چوبی متناسب با معماری بنا و نصب تابلویی که در آن مشخصات بنا شامل نام و شماره ثبت در آن ذکر شده است.

4-     ایجاد یک مسیر آجر فرش که بازدید کننده را از محل پیش فضا به برج هدایت می کند.

5-     جداسازی سرویس های بهداشتی بازدیدکنندگان از نگهبای و تغییر تیغه بندی و برنامه ریزی جهت نصب آب سردکن .

6-     اجرای مسیر آجر فرش در اطراف حریم اصلی برج طبق طرح و پر نمودن فاصله آن با فضای سبز و با ماسه شسته .

7-     مرمت آبنمای جبهه شمالی به منظور حذف عوامل تخریب کننده برج و روکش نمودن بدنه آن با سنگ .

8-     عمیق نمودن چاه آب موجود و تعبیه سیستم لوله کشی در محوطه فضای سبز به منظور آبیاری باغچه ها.

9-     شستشوی بدنه شرقی و غربی .

 مرمت ورودی شمالی:

1-     عقب نشینی به میزان 7 متر بر اساس توافق بین اداره کل میراث فرهنگی استان تهران و شهرداری .

2-     آماده سازی زمین .

3-     استحکام بخشی و ساخت دیوار آجری طبق فرم اولیه .

4-     مرمت دروازه ورودی .

5-     ساماندهی فضای سبز (خارج نمودن خاک اضافی ، تهیه خاک مناسب ، احیائ مسیر باغچه ، گل ماری و غرس درختان )

6-     تهیه و نصب کنتور برق متناسب با شرایط بنا ، نورپردازی ، نصب چراغهای پایه دار و پروژکتور

مرمت منزل نگهبان :

 1-     جدا سازی منزل از ورودی جنوبی با توجه به طرح ساماندهی.

2-     ساخت سرویس بهداشتی و انبار برای نگهبان.

3-     ساخت آشپزخانه و تعمیر فضای داخل خانه.

4-     مرمت حیاط و جدا سازی آن از ورودی جنوبی.

5-     اصلاح سیستم گاز ، برق و آب و خرید انشعابات لازم.

 بطور کلی عملیات احیاء بر مبنای تهیه طرح ساماندهی و اجرای آن با همکاری و همگامی برادران ارجمند جناب آقای ناصر پازوکی مدیر کل محترم میراث فرهنگی استان تهران و جناب آقای مهندس مختاری معاون حفظ و احیاء و همگامی امور اداری و مالی اداره کل به انجام رسید.

12.توسط يگان حفاظت ، بناهاي تاريخي كاشان شناسي مي‌شود:

آثار تاريخي – فرهنگي شهرستان كاشان به‌منظور حفاظت كامل ازسوي يگان حفاظت ميراث فرهنگي كاشان پلاك به پلاك شناسايي خواهد شد.

به گزارش ميراث آريا(CHTN)، "احمدرضا قاسمي" فرمانده يگان حفاظت اداره ميراث فرهنگي كاشان با بيان اين مطلب گفت: نيروهاي يگان حفاظت ضمن حفاظت از آثار شناسايي شده به‌منظور گسترش چتر حفاظتي بر كليه آثار تاريخي و فرهنگي در طرح شناسايي آثار نيز مشاركت فعال دارند.

وي افزود: با اجراي اين طرح 128 اثر در شهرستان كاشان توسط پايگاه‌هاي حفاظتي اين شهرستان و 50 اثر در شهرستان آران بيدگل توسط پايگاه‌هاي حفاظتي اين شهرستان شناسايي شده است.

قاسمي خاطرنشان كرد: اين آثار پس از شناسايي با وارد كردن آدرس و مشخصات آن در فرم‌هاي مخصوص تحويل واحد حفظ و احيا قرار مي‌گيرد و تا از طريق واحد مربوطه اقدامات لازم جهت بررسي كارشناسانه براي ثبت اثر يا برنامه‌هاي مرمتي انجام شود.

وي درباره اثرات اين طرح گفت: با اجراي اين طرح از تخريب‌هاي غيرمجاز و ساخت و سازهاي بي‌رويه در آثار تاريخي و باستاني جلوگيري مي‌شود.

13.ثبت جهاني مالكيت معنوي فرش‌هاي ايراني:

در پي انتشار اخباري پيرامون كپي فرش‌هاي ايراني توسط كشورهاي چين، هند و پاكستان در روزنامه همشهري و انعكاس اين اخبار در محافل مختلف، طرح ثبت مالكيت معنوي نقوش فرش‌هاي اصفهان، قم، بيجار، كاشان و تبريز آماده و براي اداره ثبت شركت‌ها و ثبت مالكيت معنوي ارسال شده تا پس از بررسي به ثبت ملي و سپس به ثبت جهاني برسد.

به گزارش ميراث خبر، مدير عامل مركز ملي فرش ايران در مورد ثبت مالكيت معنوي نقوش فرش‌هاي ايران گفت:«پروژه‌هاي تحقيقاتي در اين زمينه انجام شده اما هنوز عملياتي نشده است. ما به‌طور جد دنبال عملياتي‌كردن اين كار هستيم.»

مرتضي فرجي توضيح داد:  با توجه به معاهده ليسبون و مادريد توانستيم ثبت نقوش پنج فرش ويژه منطقه‌اي را آماده كنيم تا فرش ايران را به ثبت ملي و در نهايت ثبت بين‌المللي برسانيم. به اين وسيله از كپي آنها توسط كشورهاي رقيب جلوگيري مي‌كنيم.

فرجي همچنين به 5 فرشي كه قرار است نقوش آنها به ثبت برسد، اشاره كرد: طرح ثبت نقوش فرش‌هاي اصفهان، قم، بيجار، كاشان و تبريز آماده و براي اداره ثبت مالكيت‌هاي معنوي ارسال شده است. پس از كارشناسي دقيق اين شركت در صورت بروز مشكل يا نقصي، طرح دوباره به ما بازگردانده شود تا معايب آن برطرف شود ولي اگر مشكلي پيش نيايد، طرح به ثبت مي‌رسد.

او اما در مورد زمان ثبت اين نقوش اظهار داشت: اين كار در نهايت تا اواخر اين ماه يا اوايل ماه آينده عملياتي مي‌شود.

رئيس مركز ملي فرش اما درباره تاثير اجراي چنين طرحي براي جلوگيري از كپي فرش‌هاي ايراني افزود: اگر اين كار صورت بگيرد و اين مسير باز شود، ساير نقوش و طرح‌ها با سرعت بيشتري ثبت مي‌شوند تا از كپي آنها جلوگيري بوجود آيد. مهم‌ترين كار براي حفظ طرح فرش‌هاي ايراني همين مرحله است تا بتوانيم از معاهداتي كه عضو آن هستيم درجهت جلوگيري از كپي فرش‌هايمان استفاده كنيم.

14.چهارطاقي نياسر 370 روز ديگر هم تاب آورد:

مالك فعلي معدن سنگ نياسر بر اساس مجوز صنايع و معادن استان اصفهان، مي‌تواند 370 روز ديگر به برداشت سنگ از كوه كنار چهارطاقي نياسر ادامه دهد. اين درحالي است كه برداشت سنگ همچنان به منظر تاريخي و فرهنگي اين اثر جهاني لطمه مي‌زند.

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ مالك معدن سنگ نياسر با گرفتن مجوز فعاليت در اين معدن، 370 روز ديگر همچنان به فعاليت خود در كنار چهارطاقي نياسر كه يكي از آثار مربوط به دوره ساساني است ادامه مي‌دهد و منظر اين اثر تاريخي همچنان خدشه‌دار مي‌شود.

"علي پيراينده"،‌ سرپرست فعلي پايگاه ميراث فرهنگي نياسر دراين‌باره به ميراث خبر گفت: «مالك معدن سنگ نياسر موفق به تمديد برداشت سنگ از معدن تا يك سال ديگر شده است و مي‌تواند تا 30 تر 87 به برداشت خود ادامه دهد.»

وي گفت: «ما موفق شديم برداشت سنگ از حريم چهارطاقي نياسر را متوقف كنيم و به همين علت از اين پس معدن سنگ بدون انجام عمليات انفجار بيرون از حريم چهارطاقي به عمليات خود ادامه دهد.»

اين در حالي است كه برداشت سنگ از كوهي كه در نزديكي چهارطاقي واقع شده، منظر تاريخي اين اثر ساساني را از بين مي‌برد.

پيراينده به ميراث خبر گفت: «تلاش مي‌شود سازمان صنايع و معادن استان اصفهان از تمديد دوباره مجوز برداشت سنگ در محدوده چهارطاقي نياسر خودداري كنند و پس از پايان مدت فعلي تمديد شده، اين برداشت متوقف شود.»

پبش از اين بر اساس بررسي ميزان برداشت سنگي كه در مجوز سازمان صنايع معادن به بخش خصوصي از آن ياد شده، مشخص شد كه اين ميزان به حدي است كه شركت برداشت كننده تا 20 سال آينده مي‌تواند به فعاليت خود ادامه دهد.

 اين درحالي است كه هر روز لرزه‌هاي شديدي هنگام برداشت سنگ و تردد ماشين‌هاي سنگين در محدوده چهارتاقي نياسر به اين اثر ساساني وارد مي‌شود.

همچنين "ناصر مشهدي‌زاده" مدير پيشين پايگاه نياسر كه از سمت خود استعفا كرده است به ميراث خبر گفته بود: «برداشت سنگ و تبديل آن به پودر سنگ "هايدنس" براي مصارف نفتي، در كنار بروز لرزه‌هاي شديد، ورود گازهاي سمي خطرناك را نيز به محوطه ساساني چهارتاقي به همراه دارد.»

به گفته وي از آنجا كه جهت وزش باد در منطقه نياسر از سمت كوه‌ به سوي شهر است، باد ،گرد و غبار ناشي از معدن پودر سنگ هايدنس را به داخل شهر مي‌برد كه اين موضوع باعث بروز مشكلات ديگري براي اهالي اين شهر تاريخي شده است.

مجوز وزارت صنايع و معادن معدن براي برداشت سنگ از معدن سنگ و كارخانه پودر سنگ هايدنس در محوطه تاريخي نياسر باعث ايجاد مشكل براي اين اثر تاريخي شده است.

 اين درحالي است كه پايگاه ميراث فرهنگي و گردشگري نياسر، بارها نسبت به اين اقدام اخطار داده و خطرات ناشي از برداشت و توليد پودر سنگ براي چهارطاقي نياسر را ياد آور شده است.

برداشت سنگ از معدن سنگ نياسر به علت تخريب كوه كناري چهارطاقي و از بين بردن منظر فرهنگي،‌ ثبت جهاني اين اثر را با مشكل مواجه مي‌كند.

15.با هدف توسعه و اشاعه صنعت قديمي مسگري ، مسگري كاشان احيا مي‌شود:

معاون صنايع‌دستي اداره ميراث فرهنگي كاشان از احيا و توسعه هنر مسگري در كاشان خبر داد.

به‌گزارش ميراث آريا(CHTN)، "محمدحسين دهقاني" گفت: احياي هنر مسگري در كاشان با هدف توسعه و اشاعه صنعت قديمي و ديرينه مشگري اين شهرستان صورت مي‌گيرد.

وي افزود: در چند سال اخير بنا به دلايل مختلف از جمله تغيير ديدگاه‌ها نسبت به ظروف مسي و همچنين مواد اوليه (ورق مس) و محدود شدن و كسادي بازار، اين هنر دچار ركود و افت شديد شده است.

دهقاني خاطرنشان كرد:در حال حاضر تنها دو كارگاه مسگري در كاشان فعال است كه در اين دو كارگاه نيز دو استاد سالخورده فعاليت دارند.

وي افزود: مسگري از صنايعي بوده كه در دوران اسلامي از رونق بسيار زيادي در كاشان برخوردار بوده است.

به گفته وي، شكوفايي اين هنر در آن زمان به ميزاني بود كه بازار بزرگي با عنوان بازار بزرگ مسگران در كاشان وجود داشته است.

معاون صنايع‌دستي اداره میراث فرهنگی كاشان ابراز اميدواري كرد با حمايت‌هاي معاون صنايع‌دستي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري، نسبت به راه‌اندازي كارگاه‌هايي جهت احيا و توسعه و ترويج اين هنر- صنعت در سال جاري اقدام مؤثري صورت گيرد.

16. ميليارد تومان اعتبار به سازمان ميراث استان اصفهان اختصاص يافت:

رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان گفت:250 ميليارد تومان اعتبار تا پايان برنامه چهارم توسعه به سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان اختصاص يافت.

سعيد بكتاش در گفت و گو با خبرنگار موج اظهار داشت:تصويب 60 منطقه نمونه گردشگري، چهار منطقه بين المللي گردشگري، احداث 35 هتل، مرمت 30 كاروانسرا و اضافه كردن آن به اقامتگاههاي استان اصفهان، تاسيس دانشگاه ميراث فرهنگي به جهت توسعه و ارتقاء دانش و تمدن باستاني در شهر اصفهان، احداث موزه هاي مختلف از جمله موزه دفاع مقدس، برگزيده شدن دو شهر اصفهان و كاشان به عنوان شهرهاي گردشگري استان اصفهان و بطور كلي اختصاص تسهيلات لازم جهت سرمايه گذاران در حوزه گردشگري، ميراث فرهنگي و صنايع دستي از مصوبات سفر استاني رئيس محترم جمهور به استان اصفهان بوده است.

به گفته وي؛آنچه كه مسلم است بيشترين مصوبات را از لحاظ كمي و كيفي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان داشته است.

17.باغ‌هاي تاريخي ايران مستندسازي شدند:

مستندسازي باغ‌هاي تاريخي ايران به عنوان نخستين گام در راستاي تدوين دستورالعمل‌هاي حفاظت اين باغ‌ها انجام شد.

به‌گزارش ميراث آريا(CHTN)، "الهام كمانكش" مسئول شناسايي و بررسي باغ‌هاي تاريخي ايراني با بيان اين مطلب گفت: به منظور تدوين دستورالعمل‌هاي حفاظت باغ‌هاي تاريخي ايران، علاوه بر كارشناسان معماري از كارشناسان رشته‌هاي كشاورزي، طراحي منظر و باغ آرايي در زمينه‌هاي آسيب‌شناسي، طراحي، نگهداري و مرمت استفاده خواهد شد.

وي تصريح كرد: از آنجا كه سياست معاونت ميراث فرهنگي در سال 86، مستندسازي و تهيه طرح و مرمت و تعيين حريم كليه آثار تاريخي است، مستندسازي باغ‌هاي تاريخي ايران به عنوان نخستين گام در راستاي تدوين دستورالعمل‌هاي حفاظت اين باغ‌ها انجام شد.

به گفته مسئول شناسايي و بررسي‌هاي ايراني تاكنون 170 باغ ايراني شناسايي شده‌اند كه از اين ميان 150 باغ به ثبت ملي رسيده است و 20 باغ ديگر بايد به طور كامل بررسي شوند تا در صورت شاخص بودن در فهرست آثار ملي كشور به ثبت برسد.

بنابر اين گزارش، استان‌هاي كرمان، فارس و خراسان جنوبي در كشور بيشترين باغ‌هاي ايراني را دارا هستند.

18.موزه ملي کاشان ۲ سال تعطیل شد:

دیدار از موزه ملي كاشان واقع در باغ تاریخی فین به مدت ۲ سال برای مرمت و بازسازی ممنوع می‌شود.

به گزارش خبرنگار گروه علمی و فرهنگی ایسکانیوز ؛ رئیس اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری کاشان اعلام کرد: به‌منظور مرمت و بازسازی قسمت‌های عمده‌ای از موزه باغ تاریخی فین کاشان، به مدت دو سال بازدید از این گنجینه امکان‌پذیر نیست.

غلامرضا حسنی‌مقدم، ساماندهی موزه ملی کاشان، اجرای طرح سیستم‌های الکتریکال و مکانیکال، تجهیز مخزن موزه و ساختمان اصلی موزه به سیستم‌های اطفای حریق، نصب دوربین‌های مداربسته و قفسه‌بندی اشیای فرهنگی مخزن موزه را از مهم‌ترین برنامه‌های عمرانی میراث فرهنگی دانست.

حسنی‌مقدم، همچنین از احداث یکی از مجهزترین و بزرگترین موزه مردم‌شناسی کشور در کاشان خبر داد و گفت: موزه باکوچی یکی از بناهای دوره قاجاریه است که به‌عنوان بزرگترین و مجهزترین موزه مردم‌شناسی در کشور معرفی و شامل بخش‌های هنرهای نمایشی، آیین‌های سنتی، تعزیه‌سرا و مردم‌شناسی است و فاز اول آن تاکنون ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است که امیدواریم تا دهه فجر سال ۸۶ به بهره‌برداری رسد.

19.ايران تاكنون سهم واقعي خود از بازارهاي گردشگري جهان را كسب نكرده است:

معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گفت: ايران داراي رتبه بسيار خوبي در زمينه جاذبه‌هاي طبيعي، تاريخي و معنوي است، اما به دلايلي تاكنون نتوانسته سهم واقعي خود را از بازارهاي گردشگري جهان به‌دست آورد.

به گزارش روز چهارشنبه ايرنا، "محمدشريف ملك زاده" در ديدار با تيم خبري روزنامه "اپل ديلي" پرتيراژترين روزنامه چيني زبان جهان افزود: چين و هنگ كنگ به عنوان كشورهاي بازار هدف گردشگري ايران داراي جايگاه مناسبي هستند.

وي اظهار داشت: به همين دليل لازم است واقعيت‌هاي جمهوري اسلامي ايران و جاذبه‌هاي ويژه گردشگري طبيعي، تاريخي و معنوي اين كشور از زبان خبرنگاران براي مردم جهان منعكس شود.

"پوي فن گووئن لو" خبرنگار اين روزنامه نيز دراين ديدار گفت: ايران كشوري با جاذبه‌ها و چشم‌اندازهاي افسون‌كننده است و ويژگي‌هاي گردشگري اين كشور منحصربفرد است.

برپايه اين گزارش، تيم خبري روزنامه "پل ديلي" به منظور آشنايي بيشتر با ايران و جاذبه‌هاي فراوان گردشگري آن و در راستاي سياست‌هاي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري مبني بر جذب گردشگر از كشورهاي هدف به ايران سفر كرده‌اند.

اين گروه در جريان سفر خود از جاذبه‌هاي ديدني تهران، شيراز، يزد، اصفهان و كاشان بازديد كردند.

+ نوشته شده توسط سيد امیر حسین.

20.خانه معماران كاشان راه اندازی شد:

به منظور ارتقای سطح كمی وكیفی ساخت و ساز مدرن در شهر، بالا بردن میزان علمی و تجربه استادكاران برای رسیدن به ساخت و ساز شهری در چارچوب ملی و اجرایی ساختمان، نخستین خانه معماران با قدمت دوره قاجاریه دركاشان راه اندازی شد.

رئیس انجمن صنف معماران و بنایان كاشان در مراسم گشایش خانه معماران گفت: این خانه با زیربنایی به وسعت ۳۵۰ مترمربع، دارای ۶ اتاق است كه با هزینه ای بالغ بر ۳۰ میلیون تومان خریداری و مرمت شده كه پیش بینی می شود برای تكمیل و بازسازی این خانه تاریخی ۲۰ میلیون تومان اعتبار دیگر نیز هزینه شود. مهدی آسخی، برگزاری كلاس های آموزشی برای استادكاران رشته های سنتی، برگزاری جلسات مرتبط با معماران، استادكاران، بنایان و دانشجویان رشته معماری و انسجام و برقراری ارتباط میان آنان را از مهم ترین عوامل مؤثر در راه اندازی این خانه عنوان كرد. این خانه هم اكنون دارای یك هزار و ۳۰۰عضو است.

21.سفالينه‌هاي لما آسيب‌شناسي، مرمت و ساماندهي مي‌شوند:

بررسي‌هاي آسيب‌شناسي و عمليات حفاظت، مرمت و سامان‌دهي سفالينه‌هاي به دست آمده از كاوش‌هاي باستان‌شناسي گورستان تاريخي روستاي لما، واقع در استان كهگيلويه و بوير‌احمد، در گروه حفاظت و مرمت سفال و شيشه اين پژوهشكده در حال انجام است. اين سفالينه‌ها از نوع اشياء تدفيني بوده كه از گورستان تاريخي منطقه چال‌شاهين روستاي لما، در طي كاوش‌هاي علمي انجام شده در سال 1379 به دست آمده‌اند. تعداد 6 عدد از اين ظروف سفالين، در مهر ماه 1385 به منظور انجام مطالعات آزمايشگاهي و اقدامات حفاظتي و مرمتي در اختيار گروه حفاظت و مرمت آثار سفالين و شيشه‌اي قرار گرفت. اقدامات انجام شده بر روي اين اشياء شامل مستندنگاري (عكاسي، طراحي، .....)، مطالعات تاريخي، مطالعات آزمايشگاهي (فن‌شناسي، آسيب‌شناسي، ......) و عمليات حفاظتي و مرمتي (پاكسازي، رسوب‌زدايي، .....) مي‌باشد كه همچنان در حال انجام است.

22.سابقه تاريخی استان بوشهر که متأثر از دادوستد، تردد، جنگ و اسکان اتباع بيگانه است:

سبب به جای ماندن اسناد خطی و چاپی بسيار با ارزشی در اين استان شده است.

تعداد قابل توجهی از اين اسناد در حال حاضر در اختيار بنياد ايران‌شناسی استان بوشهر به مديريت آقای دکتر مشايخی است. با توجه به علاقه و تلاش در گرد‌آوری آنها و با عطف به درخواست ايشان در مورد حفاظت و مرمت اسناد فوق‌الذکر با نظارت پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی و با توجه به مشاهدات عينی گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذی پژوهشکده، لازم است در خصوص مستندنگاری، حفاظت و مرمت اسناد مذکور اقدام فوری به عمل آيد.

لازم به ذکر است که اکثريت قريب به اتفاق اين اسناد در حال تلاشی و نابودی هستند به صورتيکه از ديدگاه فيزيکی ( جداشدن لايه مرکب از سطح کاغذ، پارگی ) و از نظر تخريب ناشی از عوامل بيولوژيکی نيز فعاليت زيادی مشاهده می‌شود‌.

اهميت اين اسناد در جايگاه تاريخی، ملی و بين‌المللی با توجه به نامناسب بودن محل و شرايط نگهداری و روند رو به رشد تخريب آنها و عدم وجود امکانات تخصصی حفاظتی ، مرمتی آثارکاغذی در اين استان تجهيز يك مرکز مرمتی را الزامی کرده است. طرح فوق با در نظر داشتن اهداف ذيل آغاز مي‌گردد:

1- مستند‌نگاری از کتب و نسخ‌خطی نفيس و مطالعاتی موجود.

2- آسيب‌شناسي نسخه‌های آسيب ديده.

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات نسخ موجود.

4-نظارت بر امر تجهيز کارگاه حفاظت و مرمت در بنياد ايران‌شناسی استان بوشهر که به علت عدم وجود مرکز حفاظتی و مرمتی تخصصی آثار کاغذی بتواند جوابگوی نياز حفاظتی و مرمتی در سطح استان باشد.

5- نظارت و پشتييبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرک.ز 

6- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلات.

7- چاره‌انديشی در خصوص معضل جداشدگی لايه مرکب از سطح کاغذ در اسناد اين منطقه.

23.راه اندازي و تجهيز آزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت پايگاه پژوهشي توس (استان خراسان رضوي):

پيرو درخواست پايگاه پژوهشي توس مبني برانجام بررسي هاي لازم جهت راه اندازي و تجهيزآزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت پايگاه مزبور كارشناسان پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي به استان خراسان رضوي شهرستان مشهد عزيمت نمودند. در طي اين مأموريت بازديدي از محوطه توس صورت گرفت. جداي از هدف كلي مورد نظر مسئولين اين پايگاه در زمينه شناخت مواد و مصالح وتاريخ فن آوريهاي مورد استفاده در توليد خشت ، آجر ،سنگ،غيره كه پايگاه مزبور در حوزه عملياتي مورد نظر خود با آن مواجه مي باشد، درخواست عمده موجود در زمينه ايجاد آزمايشگاهي است كه با توجه به موقعيت هاي اقليمي و بارش هاي منطقه بتواند چگونگي حفاظت و دستيابي به ساختار مقاومتري از خشت جهت استفاده در پايگاه را فراهم سازد .علاوه بر آن در طي كاوش هاي بعمل آمده در اين محوطه تعدادي آثار منقول نيز بدست آمده است كه انجام اقدامات حفاظتي و مرمتي مجموعه مذكور توسط آزمايشگاه مزبورمورد نظر مي باشد . لازم به توضيح است اين اقدامات در گذشته توسط واحد حفاظت و مرمت استان انجام مي شده است كه در جوار آرامگاه توس استقرار داشته است . اين پايگاه در حال حاضر آمادگي دارد محلي را براي راه اندازي آزمايشگاه اختصاص و نسبت به آماده سازي محل مزبور از لحاظ نصب تاسيسات مناسب اقدام نمايد.

با توجه به سوابق قبلي و همچنين مشاهدات بعمل آمده قرار است اقدامات ذيل توسط پايگاه پژوهشي توس و با همكاري پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي انجام شود:

ايجاد يك آزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت در پايگاه پژوهشي توس و انجام اقدامات اوليه باتوجه به اعتبارات موجود شامل بازسازي و ايجاد تاسيسات مورد نياز ازجمله سيستم الكتريكي مناسب ،تاسيسات آب گرم و سرد وفاضلاب ،فراهم آوردن سيستم گرمايشي و سرمايشي مناسب ،نصب كفپوش وكاشيكاري ديوارهاو همچنين عايق سازي درب و پنجره ها.

تهيه تجهيزات موردنياز شامل ترازو هاي اندازه گيري ،دستگاه آب ديونيزه، دستگاه سختي گيرآب بصورت رزيني،آون،هيتر ، يخچال و فريزر آزمايشگاهي،همزن ، استريو ميكروسكوپ ،ذره بين و... بعنوان مرحله ابتدايي تجربيات خودرا بصورت كمك هاي مشاوره‌ در اين مورد ارايه خواهد نمود.

با عنايت به وجود و راه اندازي آزمايشگاه هاي مجهز در ساير مراكز تحقيقاتي استان وساير پايگاه هاي پژوهشي سازمان متبوع مانند چغازنبيل و بم در زمينه شناخت مواد مصالح بويژه خشت و همچنين تجربيات كارشناسي بدست آمده در سطح ملي و بين المللي موجود در خصوص حفاظت آثار خشتي در پژوهشكده از اين تجربيات نيز استفاده خواهد شد.

با توجه به وجود متخصصان فارغ التحصيل در حوزه حفاظت ومرمت آثار تاريخي(مرمت اشياء) و همچنين لزوم بكار‌گيري كارشناسان كار آمد در اين حوزه، اين پژوهشكده نسبت به معرفي و آموزش حداقل دو متخصص جهت فعاليت در آزمايشگاه حفاظت پايگاه مزبور با اهداف مورد نظر اقدام خواهند نمود.

با توجه به فعاليت‌هاي انجام يافته براي ساماندهي و تهيه شناسنامه حفاظتي اموال موزه اي در سطح كشورتوسط پژوهشكده قرار است واحد حفاظت مرمت استان خراسان رضوي ضمن ارسال نسخه اي از گزارش كامل و همچنين گزارش تحليلي اطلاعات مذكور در قالب آمار و نمودار اقدام و در حوزه ذيربط با پژوهشكده همكاري نمايد. بديهي است اقدام مذكور ضمن كمك به ايجاد يك بانك اطلاعات ملي در اين حوزه در ايجاد هماهنگي در رويه و همچنين انتقال تجربيات ، نقش مهمي در پيشگيري از موازي كاري ايفا خواهد نمود .اين امر ضمن بهره گيري از توان موجود در كشور به منظور انجام طرح هاي كلان ملي و ارتقاء نيرو هاي متخصص فعال در سازمان را نيز موجب خواهد شد.

در راستاي بهره برداري از توان بالقوه موجود واحد حفاظت ومرمت استان پيشنهاد شده است استان نسبت به تملك يك بناي تاريخي به عنوان مركزحفاظت و مرمت استان اقدام نمايد و سپس اولويت هاي حفاظتي موجود در استان مشخص و نسبت به تامين اعتبارات لازم از طريق پژوهشگاه به منظور اجراي پروژه هاي پژوهشي - حفاظتي و مرمتي اقدام گردد. بديهي است اعلام اولويت هاي مزبور از سوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان خراسان رضوي نقشي تعيين كننده در جهت دهي فعاليت هاي پژوهشكده حفاظت و مرمت در استان و منطقه شرق كشور در بر خواهد داشت.

24.حفاظت ونجات بخشي يكي از منحصر به فرد ترين نقاشي هاي ديواري به دست آمده از شهر گور فيروز آباد فارس:

گروه كارشناسي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي، پس از بررسي كامل و در نظر گرفتن شرايط محيطي برپايه نتايج حاصل از مطالعات مقدماتي، حفاظت‌هاي اضطراري اين آثار را آغاز نمود. در اين اقدام نقوش در محل خود استحكام‌بخشي و تثبيت شدند. همچنين محوطه كاوش شده براي امنيت هر چه بيشتر و حفظ ديواره هاي يافته شده محصور شده و جهت اقدامات حفاظتي و باستان شناختي بعدي طراحي و اجراي اوليه نورپردازي محوطه انجام گرديد. پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي به همكاري خود با هيئت حفاري شهر گور جهت انجام حفاظت هاي اساسي بر روي اين آثار در فصل دوم حفاري‌هاي اين محوطه ادامه خواهد داد.

25.بررسي مرمت سنتي كاغذ در ايران:

با توجه به گستردگي، پراكندگي، تعدد و تنوع نسخ خطي در ايران، فعاليتهاي پژوهشي قابل قبولي توسط استادان با تجربه و ارزشمندي همچون دكتر ايرج افشار، دكتر حسين مرعشي و اساتيد مجرب ديگر در زمينه صحافي سنتي انجام شده است.

بدليل قدمت مرمت سنتي كاغذ در ايران و عدم دسترسي به نوع و نحوه به كارگيري روشهاي مرمت سنتي و همچنين مواد و مصالح بكار رفته در اينگونه شيوه‌ها، گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي _ فرهنگي طرح پژوهشي «بررسي مرمت سنتي كاغذ در ايران» را با هدف دستيابي به اطلاعات استادكاران اين فن و بررسي كمي و كيفي مرمت‌ سنتي و در ادامه مقايسه روشهاي سنتي و مدرن را در دست اجرا دارد.

لازم به يادآوري است كه هريك از استادكاران شيوه ويژه‌اي در مرمت دارند كه بررسي و مقايسه اين روش‌ها نتايج قابل توجهي دربر خواهد داشت.

26.بازديد كارشناسان گروه حفاظت و مرمت آثار كاغذي از موزه ميرعماد سعد‌آباد:

بنا به درخواست و هماهنگي با مجموعه فرهنگي تاريخي سعد‌آباد، كارشناسان بخش حفاظت و مرمت آثار كاغذي و شناخت مواد پژوهشكده، از شاهنامه موجود در موزه ميرعماد بازديد و وضعيت حفاظتي آن را مورد بررسي قرار دادند.

اين شاهنامه دست‌نويس به خط نستعليق و حاوي جلد چرمي است و با توجه به تزئينات خط و شيوه صفحه‌آرايي بنظر مي‌رسد متعلق به دوره تيموري ‌باشد. بنا بر اطلاعات دريافتي اين نسخه خطي از سالهاي 1340 شمسي در موزه هنرهاي تزئيني سابق نگهداري مي‌شده است كه بعد از انحلال موزه‌‌ مذكور در سال 1376 به همراه مابقي آثار خطي موزه، به موزه ميرعماد مجموعه فرهنگي تاريخي سعدآباد منتقل شده است. نسخه فوق‌ از سال 1383 تاكنون كفن‌پوش شده و در حال حاضر به طور موقت در مخزن موزه نگهداري مي‌شود. بررسي‌هاي ظاهري و مشاهدات عيني فرسودگي‌هاي متعدد فيزيكي و احتمالاً بيولوژيكي را به طور پراكنده در آن نشان مي‌دهد.

شناخت نوع آسيب‌هاي وارده و تصميم‌گيري درخصوص روش حفاظت و مرمت اين اثر نياز به مطالعات دقيق آزمايشگاهي اعم از كشت قارچ، شناخت جنس الياف، مركب،‌ آهار،‌چسب و ... دارد كه مقدمات آن با نمونه‌برداري از بخش‌هاي مربوطه آغاز شد. در ادامه و براساس طرح و برنامه پيش‌بيني شده اقدامات لازم با همكاري و پشتيباني علمي – اجرايي اين پژوهشكده صورت خواهد گرفت.

در نظر است دوره‌هاي كارورزي و كارآموزي تخصصي لازم براي ارتقاء توان كارشناسي كارگاه حفاظت و مرمت مجموعه سعدآباد توسط و با همكاري پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي انجام شود.

27.امام  قلی خان  این  سردار همیشه  سرافراز ایرانی:

بازسازی قلعه پرتغالی ها در جزایر قشم  وهرمز امسال  آغاز می شود:

بازسازی قلعه پرتغالی ها در جزایر قشم  و هرمز امسال  آغاز می شود

به گفته معاون  حفاظت  فنی  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  ایران ، بازسازی  و مرمت  قلعه های  پرتغالیها در جزایر قشم  و هرمز امسال آغاز می شود.

مهندس  سیف اله  امینیان  در حاشیه  همایش  چهارمین  سده  آزادسازی  جزایر ایرانی  توسط  امام  قلی  خان  سردار ایرانی  عصر صفوی گفت: قلعه های  پرتغالی  در جزایر قشم، هرمز و لارک  در فهرست  آثار ملی  کشور ثبت  شده  اند.

وی افزود: مالکیت  دژهای  پرتغالی ها در جزایر ایرانی  قشم، هرمزو لارک  متعلق  به  ایران  است  و بناها زیر حفاظت  سازمان  میراث  فرهنگی  وگردشگری  کشور قرار دارد.

امینیان  افزود:درصورتی  که کار بازسازی  و مرمت  قلعه های  پرتغالی ها در قشم  با همکاری  هر کشور غیر ایرانی  انجام  شود، مالکیت، بهره برداری  و حفاظت  از آنها بر عهده  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  ایران  است.

معاون  حفاظت  فنی  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  ایران  گفت: دلیل  به  تاخیر افتادن  مرمت  دژهای  پرتغالیها در این  منطقه، تاریخی  بودن  پهنای کشور  است  که  بر این  اساس  تمامی  شهرهای  آن  مملو از آثار تاریخی  است  و باید بر اساس  اولویت  آثار، کار مرمت  و بازسازی  آنها آغاز شود.

امینیان  اظهارداشت: در کار بازسازی  این  قلعه  ها، سازمان  میراث  فرهنگی، منطقه  آزاد قشم  و یک  موسسه  فرهنگی  پرتغالی  همکاری  خواهد داشت.

وی  بدون  اشاره  به  میزان  بودجه  اختصاص  یافته  برای  بازسازی  این  قلعه ها گفت: بخشی  از این  بودجه  را یک  موسسه  فرهنگی  پرتغالی  متقبل  شده  و سازمان  منطقه  آزاد قشم  نیز در این  روند همکاری  دارد و نظارتهای  فنی  آن  نیز

به  موجب  قانون  بر عهده  سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  کشوراست. دژهای  پرتغالیها از جمله  آثار به  جای  مانده  از استعمارگران  پرتغالی  در 400 سال  پیش  در مجمع  الجزایر ایرانی  است  که  امروزه  توجه  گردشگران  داخلی  و خارجی  را برانگیخته است.

گفتنی است همایش  یک روزه چهارمین  سده آزادسازی  جزایر قشم  و هرمز، حماسه تاریخی  مقاومت  ایرانیان  در برابر تجاوز بیگانگان  در جزیره  قشم  روز یکشنبه برپا شد. در نخستین روز از این  همایش  جمعی  از استادان  و کارشناسان  در بزرگداشت  امام  قلی  خان  سردار ایرانی  که  جزایر قشم،هرمز و لارک  را پس از 117 سال  از اشغال  بیگانگان  خارج  کرد، سخنانی  ایراد کردند.

در حاشیه  این  همایش  همچنین  نمایشگاهی  از مجموعه  آثار نظامی  تاریخی  شامل ادوات  و ابزار جنگی دوران  مختلف  به  ویژه  عصر صفوی، زندیه  و قاجار در معرض  دید همگان  گذاشته  شدند.این  مجموعه  اشیای  منحصر به  فردی  از جمله  شمشیر شاه  صفی الدین، شمشیر کریم خان  زند، کلاه خودهای  فولادی و زره  پوشهای  زنجیر باف عصر صفوی  و ابزارهای  جنگی  نظیر سرگرز سنگی، خنجرهای  مفرغی و سرپیکانهای  مفرغی دوران  هزاره  اول  پیش  از میلاد را

در بر می گرفت که از موزه های  ملی  ایران، موزه  کریم خان  شیراز و مدیریت  میراث  فرهنگی  و گردشگری  استان  یزد به  امانت  گرفته  شده  بودند.

اما در رابطه با امام قلی خان، سردار ایرانی فاتح جزایر قشم و هرمز، جمشید رضایی گزارشگر ایرنا مطلبی را تدارک دیده که خواندن آن خالی از لطف نیست:

پرداختن  به  زندگی  مردان  بزرگ  تاریخ  کشورمان  ضرورتی  اجتناب  ناپذیر است  تا بدین  وسیله  زمینه  برای  زدودن  گرد و غبار از تاریخ  فراهم  و چهره  قهرمانان  کشور  برای  نسلهای  حاضر و آینده  روشن تر شود.

ضرورت  پرداختن  به این  مهم  در این  است  که  زمینه  برای  پروراندن  مردان  بزرگ  که  در تاریخ  ایران  بی شمارند، در آینده  کشورمان  نیز فراهم  می شود.

امام  قلی  خان  سردار بزرگ  ایرانی از جمله  این  بزرگ  مردان  است  که  با شهامت  و رشادت  در برابر بیگانگان  قد علم  کرد و در تاریخ  ایران جاودان  شد.

او در زمانی  که  جزایر ایرانی  قشم  و هرمز در اشغال بیگانگان  بود وارد میدان  شد و به  همراه  سربازان  رشید خود توانست  بخشهایی  از سرزمین  ایران  را که  در اشغال  بیگانگان  بود، از چنگال  تجاوزکارانه  آنان  آزاد کند.

تاریخ  حضور پرتغالیهادر خلیج  فارس، مملو از رفتار و عملیات  تجاوزکارانه  به  سرزمین، حقوق  شهروندان، سکنه، منابع  جزایر و بنادر ایرانی  دراین  منطقه  است.

در قرن  پانزدهم  میلادی  دریاسالار پرتغالی  آلفونس  آلبوکرک

Alphonso de Albuquerque در تداوم  گسترش  اهداف  استعماری  دولت  وقت  متبوعش  با ورود به  دریای  عمان  و خلیج  فارس  و حمله  به  جزایر و بنادر ایرانی  و تسلط  بر آنها، سیطره  امپراتوری  وقت  پرتغال  را بر این  منطقه  اعمال  کرد.

حضور نیروهای  پرتغالی  در جزایر ایرانی  قشم  و هرمز تا عصر صفوی  و ربع  اول  قرن  هفدهم  میلادی  به  درازا کشید و طی  117 سال  استیلای  بیگانگان  بر آبراه  استراتژیک  خلیج  فارس، ثروتهای  مردم  این  منطقه  توسط  اشغالگران  به غارت  رفت.

اشغال  جزایر ایرانی  قشم  و هرمز تا روز بیست  و هشتم  ربیع الاول  1031 برابر با نهم  ژانویه  1622 ادامه  داشت  تا آن  که  امام  قلی خان سردار عصر صفوی  به  همراه  لشگریان  خود با یورش  بر نیروهای  بیگانه  به  سلطه  بیگانگان  در این  منطقه  پایان  داد.

امام  قلی خان  این  سردار همیشه  سرافراز ایرانی  امروز در دلهای  هر ایرانی  آزاده ای  زنده  و جاوید است.

ایران  امروز به  داشتن  چنین  فرزندانی  که  درطول  تاریخ  همواره  بی شمار بوده  و بویژه  در دهه های  اخیر نمونه های  آنها را جهانیان  نیز مشاهده  کرده  ، به  خود می بالد و افتخار می کند.امروز که  چهار دهه از زمان  آزادسازی  جزایر همیشه ایرانی از سلطه  بیگانگان  در خلیج  همیشه  فارس  می گذرد، در همایشی  یاد و خاطره  سردار بزرگ  ایرانی، امام قلی  خان  گرامی  داشته  می شود.

هم  اینک  آثاری  از رد پای  تجاوزکارانه  اشغالگران  پرتغالی  در عهد صفوی  در جزایر قشم  و هرمز بر جای  مانده  که  از آن  جمله  قلعه  پرتغالی ها در این  جزایر است.

به  گفته  بسیاری  از کارشناسان  ، گردشگران  و حتی  مردم  ساکن  در این  جزایر حفاظت  از بناهای یاد شده از جمله  وظایفی  است  که  مسؤولان  و دست اندرکاران  میراث  فرهنگی  کشور می توانند با حفظ  آنها گامی  در انتقال  تاریخ  سلطه  در ایران  به  نسلهای  بعدی  بردارند.

قلعه های پرتغالی ها هم  اینک  در جزایر قشم، هرمز و لارک  به حال  خود رها شده اند و متاسفانه  هر روز بخشهایی  از این  آثار فرو می ریزد. علی اکبر عین الهی مدیر روابط  عمومی منطقه  آزاد قشم، گفت: سفیر پرتغال  در ایران  در مذاکراتی  که  با مسؤولان  ایرانی  داشته، خواستار همکاری  برای  بازسازی  قلعه ها در جزایر قشم، هرمز و لارک  شده است.

عین الهی  افزود: در صورت  توافق  مسؤولان  و دست  اندرکاران  میراث  فرهنگی  با طرف  پرتغالی، کار مرمت  و بازسازی  این  قلعه ها  به زودی  آغاز خواهد شد.

وی  اظهارداشت: برای  انجام  مذاکرات  با طرفهای  پرتغالی  یک  تیم  از سازمان  میراث  فرهنگی  و گردشگری  کشورمان  به پرتغال  سفر کرد که  امیدوار هستیم در این  سفر به  نتایج  مثبتی  دست  پیدا کنیم.

عین الهی اضافه  کرد: در صورت  موفقیت  آمیز بودن  مذاکرات  این  قلعه ها  می توانند، بستری  برای  گسترش  گردشگری  در منطقه  به شمار آیند.لینک مربوط به این مطلب http://www.hamshahri.org/VIJENAM/4Gooshe/1383/830709/page4.htm

28.اختتاميه اولين دوره تخصصي انبارداري، حمل و نقل و شيوه‌هاي صحيح بسته‌بندي آثار نقاشي:

مراسم اختتاميه دوره تخصصي انبارداري، حمل و نقل و شيوه‌هاي صحيح بسته‌بندي آثار نقاشي از ساعت 30/13 روز چهارشنبه 28 تيرماه با ارايه گزارش كوتاهي از برگزاري دوره توسط مسئول گروه حفاظت و مرمت آثار نقاشي،‌آغاز گرديد. سپس آقاي دكتر‌رسول‌وطن‌دوست،‌رييس پژوهشكده با ايراد سخناني در خصوص نگرش به موضوع حفاظت و نگهداري آثار تاريخي – فرهنگي و چگونگي رويارويي با مشكلات مربوط به رشته حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي در كشور اظهار اميدواري نمود كه پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي بتواند به عنوان يك مركز اصلي نسبت به، به روز نگه داشتن اطلاعات مربوطه نهايت تلاش خود را انجام داده و اين اطلاعات را براي استفاده كليه دانشجويان، متخصصان و علاقمندان ساماندهي نموده و با اجراي طرحها و پروژه‌هاي مربوط، نسبت به تعيين اولويت‌هاي مرمتي و حفاظتي آثار در كشور اقدام نمايد.

وي همچنين ضرورت تعامل پژوهشكده باستانشناسي و پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي را يكي از راهكارهاي اساسي در نگهداري، حفاظت و مرمت آثار در مراحل مختلف كاوشهاي باستانشناسي قبل يا در حين حفاري و يا بعد از آن، عنوان نمودند.

برنامه‌ريزي جهت معرفي ارزشهاي ميراث فرهنگي براي تمام اقشار مردم ايران را نيز از راههاي كمك به حفظ ميراث فرهنگي مطرح گرديد.

در ادامه از سوي رياست پژوهشكده گواهي حضور و شركت در دوره به كليه شركت كنندگان اهداء گرديد و در پايان مراسم نيز، در جلسه بحث و بررسي شركت كنندگان انتقادات و پيشنهادات خود را مطرح نمودند.

29.اجراي طرح حفاظت تزئينات آجركاري در فضاي باز:

در بسياري از محوطه‌هاي تاريخي شاخص كشور، آجر نقش وي‍ژه‌اي را در تزئين نماي خارجي بناها ايفا مي‌نمايد. با اين وجود عوامل فرساينده محيطي همچون تغييرات دما و رطوبت، تبلور نمكها و آلودگي هوا اين تزئينات را در معرض تهديد جدي قرار داده است. كنترل شرايط محيطي در محوطه باز بدليل وسعت و ماهيت آنها به سادگي امكانپذير نيست. از اين روي انتخاب روشهايي در جهت افزايش مقاومت (جذب آب، مكانيكي و غيره) اثر در برابر عوامل فرساينده مي‌تواند در كنار روشهاي حفاظت پيشگيرانه موجبات نگهداري اين آثار را فراهم كند.

در بين روشهاي مختلف استحكام‌بخشي مصالح متخلخل كاربرد رزينها بدليل تقويت مقاومت رطوبتي و مكانيكي در عين قابليت برگشت‌پذيري نسبتا مناسب و شفاف بودن پوشش حفاظتي (مداخله بصري محدود در ظاهر اثر) همچنان گزينه‌اي مطلوب محسوب ميشود. در اين بين محدوديتهاي ويژه‌اي نيز در استفاده از اين مواد وجود دارد، از جمله مداخله در تنفس اثر و تغييرات رنگي در طي زمان و غيره، از اين روي انتخاب گزينه مناسب تنها پس از بررسي دقيق مجموعه وسيعي ازگزينه‌هاي موجود امكان‌پذير خواهد بود.

از ابتداي سال جاري و با توجه به نياز ويژه‌ محوطه‌هاي تاريخي از جمله محوطه ميراث جهاني چغازنبيل، گروه حفاظت تزئينات وابسته به معماري طرح پژوهشي در زمينه حفاظت تزئينات آجركاري با استفاده از رزينها را آغاز نموده است. در اين زمينه گروه ضمن گردآوري تجربيات بين المللي انجام شده در اين زمينه به مطالعه نيازها و ويژگيهاي ماده استحكام‌بخش با توجه به شرايط اقليمي كشور (در مرحله اول محوطه چغازنبيل) پرداخته و ضمن گردآوري گزينه‌هاي مختلف از ميان رزينهاي تجاري قابل استفاده در حوزه حفاظت و مرمت به مقايسه قابليتهاي انها در معرض شرايط فرسودگي تسريعي پرداخته است.

در حال حاضر آزمونهاي فرسودگي تسريعي همچنان ادامه دارد. در عين حال با همكاري پروژه چغازنبيل امكان انجام بررسي اين روشهاي درمان در سطح محدود در محوطه چغازنبيل نيز فراهم آمده است. علاوه بر اين گروه ضمن مذاكره با مراكز تحقيقاتي كشور زمينه همكاري با پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي را نيز جهت تعميق مطالعات ايجاد نموده است.

30.اجراي طرح پژوهشي مطالعه و بررسي گچ و گچبري در معماري سنتي ايران در پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي – فرهنگي:

هنر گچبري در ايران تاريخي طولاني، گسترده و غني دارد و بخش مهمي از تزئينات وابسته به معماري بناهاي تاريخي را شامل مي شود که در طي اعصار و قرون متمادي سير تحولي و تکاملي خويش را در بستر تاريخ معماري سنتي ايران پيموده است.

گچ يکي از مصالح معماري ايراني است که به واسطه قابليت هاي ويژه آن از جمله ارزاني، شكل‌گيري و گيرش سريع همواره مورد توجه معماران و هنرمندان بوده و كاربردهاي متعددي؛ مانند آراستن و تزئين سطوح داخلي بناها، ساخت كتيبه ها، محراب ها، زيرگنبدها، ايوان ها و ساير قسمت هاي بنا داشته است. هنرمندان اين رشته در دوره هاي مختلف تاريخي از شيوه هاي متعددي در به كارگيري گچ استفاده كرده‌اند. متأسفانه هنر گچبري در جامعه امروزي، هنر از ياد رفته اي است که با تعداد اندکي هنرمند باقي مانده در اين عرصه، به فعاليت ادامه مي‌دهد.

طرح پژوهشي مطالعه و بررسي گچ و گچبري در معماري سنتي ايران، توسط گروه تزئينات وابسته به معماري پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي و فرهنگي در قالب يک طرح بلند مدت، به منظور ثبت و ضبط اطلاعات، در زمينه هاي مختلف هنر گچبري از تابستان 1385 آغاز گرديد.

از اولويت هاي اين طرح؛ شناسايي پيشکسوتان، اساتيد و هنرمندان گچبر در ايران و مصاحبه با آنها و تکميل پرسش نامه هاي تخصصي به منظور گردآوري و تدوين مشخصات فردي، تجربيات و سوابق کاري ايشان و تجارب مرمتي، اطلاعات فني، تکنيک ها و سبک هاي هنر گچبري، ابزار، نقوش و طرح و محتواي هنري آثار گچبري، اصطلاحات تخصصي و سنتي اين رشته و در نهايت تهيه بانک اطلاعاتي هنرگچبري و استادکاران گچبر است.

31.آثار تاريخي بندر انزلي نياز به توجه و رسيدگي جدي دارد:

بندرانزلي، ايرنا

 داخلي. فرهنگي. ميراث .

معدود آثار تاريخي باقي مانده در شهر گردشگر پذير بندرانزلي اكنون براي جلوگيري از نابودي نياز به توجه و رسيدگي جدي دارند.

ساختمان قديمي دادگستري انزلي، مناره مسجد قائميه، ساختمان موزيك ، ساختمان سفارت سابق روسيه ، ساختمان گلستان ( بانك ملي سابق ) از جمله بناهاي تاريخي زيبا و باارزشي هستند كه نيازمند تعمير و مرمت و حفاظت جدي سازمان ميراث فرهنگي اند.

نايب رييس شوراي شهر انزلي در اين‌باره به خبرنگار ايرنا گفت: ميراث فرهنگي شناسنامه و آيينه فرهنگ ، تمدن و سنتهاي ما هستند و حفظ و حراست از آن بر همه ما واجب است .

" مه سيما نصيري " از مسوولان سازمان ميراث فرهنگي خواست تا به تعمير ، ترميم و حفاظت از آثار تاريخي و فرهنگي موجود در انزلي بيشتر توجه كنند.

وي از متوليان امر خواست با تخصيص اعتبار و نظارت جلوي تخريب بيشتر معدود آثار فرهنگي در بندرانزلي كه پيشاني استان گيلان محسوب مي‌شود را بگيرند.

معاونت ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري گيلان با تائيد لزوم رسيدگي به آثار تاريخي انزلي گفت : كار تعمير و مرمت دو بناي تاريخي ساختمان قديمي دادگستري و مناره مسجد قائميه اكنون در حال انجام است .

" رضا كاسي" به خبرنگار ايرنا اظهار داشت : ساختمان قديمي دادگستري متعلق به دادگستري و اداره ثبت انزلي بود و پس از چهار ماه پي‌گيري ساختمان به سازمان ميراث فرهنگي تحويل داده شد.

وي افزود: مرمت و تجهيز اين بناي ارزشمند و زيبا كه قرار است به موزه آبزيان خزر تبديل شود به حدود ‪ ۱۰ميليارد ريال اعتبار نياز دارد.

كاسي خاطرنشان كرد: اين در حالي است كه مجموع اعتبارات مرمتي امسال اين سازمان براي تعمير ‪ ۳۰بناي تاريخي گيلان هشت ميليارد ريال است.

به گفته وي براي كار تعمير سربندي ساختمان قديمي دادگستري كه از حدود يك ماه پيش آغاز شده و ‪ ۸۵درصد پيشرفت فيزيكي دارد تاكنون حدود ‪۱۰۰ ميليون ريال از محل اعتبارات سال گذشته هزينه شده است.

معاون ميراث فرهنگي گيلان ميزان اعتبار پيشنهادي براي تعمير اين بنا در سال ‪ ۸۶را ‪ ۵۰۰ميليون ريال عنوان و خاطرنشان كرد: سازمان مديريت و برنامه‌ريزي گيلان هنوز اين مبلغ را تصويب نكرده است.

وي افزود: همچنين كار مرمت سطوح داخلي مناره مسجد قائميه انزلي از حدود يك ماه پيش آغاز شده و مرمت جداره بيروني با طرح قديم و اصول و روشهاي مرمتي نيز به زودي آغاز مي‌شود.

به گفته وي اعتبار مصوب براي تعمير مناره مسجد قائميه ‪۱۵۰ميليون ريال است كه تاكنون ‪ ۸۰ميليون ريال تخصيص داده شده و از اين مبلغ ‪ ۱۲ميليون ريال هزينه شده است.

معاون ميراث فرهنگي گيلان اظهار داشت : سعي ما بر اين است تا پايان تابستان امسال كار تعمير مناره به پايان برسد.

ساختمان دادگستري بندرانزلي نيز، سال ‪ ۱۳۰۶هجري شمسي ساخته شد.

اين بنا در شمال شرقي ميدان امام انزلي قرار دارد و به ساختمان حاجي عباسي معروف بود.

مناره مسجد قائميه سال ‪ ۱۳۲۱ساخته شده و در فهرست آثار تاريخي انزلي قرار دارد.

برج ساعت ( فانوس دريايي) ، موزه نظامي ( كاخ ميان پشته) ، ساختمان موزيك ، پلهاي غازيان و انزلي ، شهرداري انزلي و ساختمان قديمي بانك ملي ( ساختمان گلستان ) از ديگر بناهاي تاريخي بندرانزلي هستند.

مردم و علاقمندان به تاريخ و ميراث فرهنگي انزلي از مسوولان و متوليان مي خواهند نسبت به حفظ اين آثار تاريخي كه شناسنامه فرهنگي منطقه و مردم آن و نمادي از هنر ، سنت و توانمندي‌هاي آنان است ، توجه بيشتري نشان دهند.

البته خود مردم و سازمانهاي غيردولتي نيز مي‌توانند در اين زمينه با دولت همكاري داشته و خود در حفظ اين آثار بكوشند.

در صورت كمبود اعتبارات لازم براي حفظ و مرمت و رسيدگي به آثار و بناهاي تاريخي متوليان امر مي‌توانند با واگذاري برخي از اين بناها به سازمانهاي غيردولتي علاقمند به حفظ آثار تحت نظارت سازمان ميراث فرهنگي از تخريب و نابودي آنها جلوگيري كنند.

انزلي از قطبهاي گردشگري گيلان است كه سالانه صدها هزار مسافر از نقاط مختلف كشور و حتي كشورهاي ديگر از آن ديدن مي‌كنند، بي‌مهري نسبت به آثار تاريخي اين شهر همانند ديگر ميراث فرهنگي كشورمان شايسته نام بلند ايران نيست.ك/‪۴.

32.آثار تاریخی مراغه در معرض نابودی قرار دارد: 

مراغه با داشتن بیش از 300 اثر تاریخی ، طبیعی و فرهنگی ، جزء 10 شهر صاحب بافت تاریخی کشور است که برای گردشگران بسیار حائز اهمیت است که البته امروز ... 

مراغه با داشتن بیش از 300 اثر تاریخی ، طبیعی و فرهنگی ، جزء 10 شهر صاحب بافت تاریخی کشور است که برای گردشگران بسیار حائز اهمیت است که البته امروز به دلیل بی توجهی در حفظ ، نگهداری و مرمت آنها و همچنین عدم هماهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شهرداری مراغه ، برخی از این آثار در معرض نابودی قرار دارد.

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر ، شهرستان مراغه با جمعیتی بالغ بر 230 هزار نفر یکی از شهرهای دارای بافت تاریخی و قدیمی آذربایجان شرقی است که در جنوب کوه سهند و جنوب شرقی دریاچه ارومیه و در 130 کیلو متری شهر تبریز واقع شده است .

این شهر میلیونها سال قبل در دوره دوم و سوم زمین شناسی ، قبل از فوران آتشفشان سهند محل استقرار و زندگی حیوانات عظیم الجثه بوده ، فسیل های کشف شده از 32 گونه پستانداران و 2 جنس از پرندگان منطقه فسیلی مراغه را به بهشت فسیلی جهان معروف کرده است به همین دلیل بسیاری از گردشگران از کشورهای دیگر برای دیدن نمونه هایی از فسیل های مکشوفه این شهر سفر می کنند.

شهر مراغه به لحاظ موقعیت جغرافیایی و آب و هوای مناسب و طبیعت سر سبز و زیبا ، صنایه دستی و سنتی ، آثار و بناهای تاریخی و فرهنگی بی شمار ، باغات گسترده و جاذبه های وسیع گردشگری دارای شهرت جهانی وبده و سالانه مورد بازدید هزاران نفر از گردشگران داخلی و خارجی قرار می گیرد .

گنبد سرخ ، گنبد مدور ، گنبد کبود ، گنبد غفاریه ، مسجد جامع مراغه ، مسجد طاق ، مسجد ملارستم ، کلیسای مراغه ، سرای میرزاملکم ، مقبره و موزه اوحدی ، سد علویان ، پارک مارال ، موزه مراغه ، مقبره آقالار ، معبد مهر و... از جمله آثار تاریخی شهرستان مراغه به شمار می رود.

این شهر علاوه بر طبیعت روح بخش و دلپذیر و تاریخ و تمدن پیوسته خود کانون پژوهش ، مطالعه و تدریس علم ، ادب و هنر نیز بوده و نخبگان فرهنگ ساز و شخصیتهای بزرگی را مانند امام فخر رازی ، سهروردی ، خواجه نصیرالدین طوسی، علامه حلی ، علامه شیرازی ، اوحدی مراغه ای و.. در دامان خود پرورش و به جهان اسلام عرضه کرده است .

 

خواجه نصیرالدین طوسی پس از انتخاب مراغه به عنوان اولین پایتخت ایلخانیان ، رصد خانه بزرگی را و با گردآوری دانشمندان علوم مختلف از اقصی نقاط جهان و گردآوری کتابخانه 400 هزار جلدی ، رصد خانه مراغه را به بزرگترین مرکز دانشگاهی جهان اسلام تبدیل ساخت.

نام مراغه همیشه با نام رصد خانه خواجه نصیرالدین طوسی همراه است این رصد خانه که در سال 657 هجری قمری به همت خواجه نصیرالدین طوسی در مدت 15 سال بنا شد ، یکی از بزرگترین رصد خانه های جهان به شمار می رفته که امروزه از این مرکز پژوهشی و نجومی چیز زیادی باقی نمانده و قرار است در آینده نمایشگاهی از آثار و ابزار آلات نجومی در آن برپا شود .

اثر تاریخی " معبد مهر " نیز در جنوب گورستان تاریخی روستای ورجوی قرار دارد که قبل از اسلام پرستش گاه خورشید و محل برگزاری مراسم خاص مهر پرستان بوده و بنای آن احتمالا در زمان ساسانیان و اشکانیان انجام شده است ، در دوره اسلامی این محل به مسجد ومقبره ملامعصوم از علما معروف مراغه در قرن 13 ه ق تبدیل شده است .

این معبد که می توانست به خودی خود سهم زیادی در جذب گردشگران مراغه داشته باشد اما هم اکنون بدلیل عدم رسیدگی ، مرمت و حفاظت سازمان میراث فرهنگی به خرابه ای تبدیل شده است که در گوشه گوشه آن چیزی جز زباله و خاک مشاهده نمی شود .

به گزارش مهر ، به رغم اینکه مراغه به لحاظ دارا بودن آثارتاریخی فراوان ، منحصر به فرد و بی نظیر یکی از قطبهای گردشگری کشور به حساب می آید اما عدم هماهنگی میان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مراغه ودستگاههای اجرایی این شهر به خصوص شهرداری باعث شده آثار تاریخی این شهر در معرض نابودی قرار گیرد و ساماندهی این آثار نیز با مشکل مواجه شود.

امکانات اقامتی و پذیرایی شهرستان مراغه نیز بسیار محدود است به طوری که در این شهر تنها یک هتل 3 ستاره برای استفاده مسافران و گردشگران وجود دارد که آن نیز نیاز به تعمیر دارد.

در هر حال وقت آن رسیده که مسئولان برای دست یافتن به اهداف برنامه چهارم توسعه و جذب تعداد زیاد گردشگر و توریست ، فکری به حال توسعه زیرساختها و افزایش مراکز اقامتی و رفاهی ، مرمت و ساماندهی بناهای تاریخی دراین شهر نمایند که مطمئنا چنانچه بتوانیم این مشکلات را برطرف کنیم ، جاذبه های تاریخی و فرهنگی موجود در مراغه به علاوه فراهم کردن حداقل امکانات ، خود به خود باعث جذب گردشگران بی شمار می شود.

منبع: خبرگزاری مهر.

33.مجموعه آثار موجود در کتابخانه کاخ موزه گلستان شامل:

 کتب و نسخ‌خطی منحصربفردی می‌باشد که بسياری از آنها نياز به حفاظت و مرمت دارند. طرح نظارت بر امر تجهيز و راه‌اندازی کارگاه مرمت در واحد مربوطه و نظارت بر مرمت نسخه‌های فوق از طرف گروه حفاظت و مرمت آثار کاغذی پيشنهاد گرديد.

طرح مذکور که با پشتيبانی علمی و فنی مداوم پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر انجام عمليات مرمتی نيروهای همکار طرح انجام خواهد شد، جهت تعيين بهترين نوع مرمت سنتی جلد، نياز به مطالعات تطبيقي دارد بدين منظور مأموريت به استانهای خراسان و قم در دستور کار اين طرح قرار می گيرد.

هدف اصلی طرح فوق در راستای اهداف کلان پژوهشکده و سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری که همانا حفظ و نگهداري اموال تاريخی است با عطف به اين مطلب که موضوع طرح، نسخ‌خطی ارزشمند موجود در کاخ موزه گلستان مي‌باشد. اين طرح با عنايت به اهداف ذيل آغاز مي گردد:

1- مستندنگاری از کتب و نسخ‌خطی نفيس و مطالعاتی

2- آسيب‌شناسي و فن‌شناسی کتب آسيب ديده

3- چاره‌انديشی در جهت رفع معضلات نسخ موجود

4- نظارت بر امر تجهيز کارگاه حفاظت و مرمت در کاخ موزه گلستان، نظارت و پشتيبانی علمی و فنی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخی – فرهنگی بر عمليات مرمتی اين مرکز 

5- آموزش نيروهای ماهر جهت شناخت، پيشگيری و درمان معضلا.

گزارش برنامه هاي پژوهشكده حفاظت و مرمت در هفته ميراث فرهنگي:

---

به منظور گرامي داشت هفته ميراث فرهنگي، مراسم ويژه اي توسط پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي - فرهنگي با همكاري روابط عمومي آموزش و پرورش استان تهران تحت عنوان "كارگاه يكروزه‌ي كودك و حفاظت" در روز سه شنبه 25 ارديبهشت ماه با شركت 33 نفر از دانش آموزان مقطع دبستان به همراه اولياء مدارس از مناطق مختلف آموزش و پرورش ،برگزار گرديد. در طي اين برنامه كه از ساعت 9 صبح آغاز گرديد، ابتدا طي يك سخنراني تحت عنوان كودك،ميراث و حفاظت كه توسط خانمها مژده مومن‌زاده و ليلا كفاش‌زاده با زباني بسيار ساده و قابل لمس ايراد شد. در اين سخنراني كودكان شركت كننده با موارد ذيل آشنا شدند: -مفهوم اوليه ميراث فرهنگي - حفاظت از آثار تاريخي و نقش آنها در اين رابطه - عوامل واشكال ساده تخريب آثار - ايجاد پل ارتباطي بين كودك ، ميراث و حفاظت - آشنايي بيشتر مربيان و آموزگاران با اهميت آموزش ميراث فرهنگي به كودكان - معرفي شعار ميراث فرهنگي براي كودكان : "ميراث فرهنگي بدون بچه ها هرگز با بچه ها هميشه" پس از سخنراني دانش آموزان به سه گروه تقسيم شدند: درگروه كاغذ دانش آموزان از نزديك با نحوه ساخت كاغذ و تاريخچه‌ي‌ آن ، آسيبهاي آثار كاغذي و روشهاي صحيح نگهداري از آثار كاغذي و كتاب آشناشدند. در گروه بافته ها كودكان علاوه بر آشنايي با مفهوم تماميت اثر، توانستند با كمك قوه تخيل و معلومات شخصي شان نحوه استخراج اطلاعات از اشيا تاريخي را بياموزند و نيز انواع آسيبهاي آثار پارچه اي را شناختند . درگروه سفال،كودكان ضمن آشنايي با نحوه ساخت سفال و تاريخچه مختصر آن، با كمك كارشناسان مرمت به صورت عملي با قطعه يابي ، وصالي موقت و وصالي دايم يك قطعه سفال معاصر آشناشدند. در زماني كه دانش آموزان مشغول آموزش هاي عملي بودند يك جلسه سخنراني و بحث و گفتگو نيز براي اولياء مدارس شركت كننده برگزار گرديد كه در اين جلسه اطلاعات لازم براي درك بهتر ميراث فرهنگي و نحوه مراقبت از آن مطرح گرديد و اولياء محترم نظرات كارشناسي بسيار مفيدي در اين رابطه مطرح نمودند و خواستار تداوم اين نوع همايش ها و ارتباط بيشتر با آموزش و پرورش گرديدند. در پايان مراسم، گواهينامه‌ي حضور در كارگروههاي تخصصي و هدايايي با مزمون ميراث فرهنگي به دانش آموزان ارايه گرديد . همچنين ضمن تشكر از حضور مربيان و اولياء مدارس هدايايي نيز به رسم يادبود و گراميداشت هفته ميراث فرهنگي به نمايندگان مدارس شركت كننده اهداء گرديد. عكس دسته جمعي از كليه دانش آموزان ، مربيان و ديگر شركت كنندگان به همراه كارشناسان اين پژوهشكده پايان بخش برنامه هاي صبح اين روز بود . بعد از ظهر و در ادامه برنامه هاي ويژه اين پژوهشكده كه به مناسبت هفته ميراث فرهنگي ترتيب داده شده بود،

كارشناسان ارشد پژوهشكده سه سخنراني با عنوانهاي :

 1- آزمايشهاي علمي بر روي آثار هنري (خانم رويا بهادري)

 2- معرفي و بررسي آثار مش اسماعيل (خانم ماندانا طيبي)

3- مستند نگاري تزئينات و بناي سيد ركن الدين يزد با استفاده از ليزر اسكنر(آقايان غلامرضا رحماني و حميد فدايي) براي دانشجويان رشته مرمت و كليه شركت كنندگان ايراد نمودند.

1.همكاري پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريخي – فرهنگي با مجموعه كاخ گلستان:

---

پس از چندين بار آزمايش جهت ايجاد شرايط بهينه واكنش، نهايتاً DNA استخراج شده از نمونه دستمال، مشاهده گرديد. سپس مراحل همسانه‌سازي (cloning) در باکتري جهت ترادف ‌يابي نيز با موفقيت به پايان رسيد. آنچه که از مجموع مشاهدات برآمد اثبات وجود مقدار بسيار ناچيزي از DNA بر روي دستمال بود که مي‌تواند جهت ادامه اهداف پژوهشي سازمان متبوع تحت شرايط خاصي مورد استفاده قرار گيرد لازم به يادآوري است مرحله اول اين پروژه با همکاري پژوهشکده وبخش بيوتکنولوژي انستيتو پاستور و مرحله دوم شامل ترادف‌يابي و تعيين توالي نيز در پژوهشکده حفاظت و مرمت انجام گرديد. نتايج ترادف يابی بيانگر صحت انجام آزمايش و تکثير DNA بتا اکتين انسانی است. با توجه به تاريخ تولد ناصرالدين شاه در بيش از 170 سال پيش، بررسی DNA آن از نظر تکاملی می تواند مورد توجه قرار گيرد. در مراحل بعدی کار می توان از نواحی ژنتيکی متغيير استفاده نمود تا اختلافات احتمالی به صورت گويا تری آناليز گردند.

2.همكاري پژوهشكده حفاظت ومرمت آثار تاريحي – فرهنگي با دانشگاه آكسفورد براي مطالعه علمي مردان نمكي:

در روز دوشنبه 29 آبان ماه، هياتي متشكل از آقايان دكتر مارك پلارد، متخصص شيمي، از دانشگاه آكسفورد انگلستان و دكتر دن برات ول، متخصص بيولوژي، از دانشگاه يورك امريكا كه به دعوت پژوهشكده باستان‌شناسي ايران به كشور مسافرت كرده بودند، از پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار تاريخي – فرهنگي بازديد و با آقاي دكتر رسول وطن دوست رييس اين پژوهشكده ملاقات و در مورد انجام مطالعات علمي درباره مردان نمكي گفتگو نمودند. در اين ملاقات كه خانم‌ها منيژه هاديان، مسئول بخش شناخت مواد و فناوري‌هاي كهن و كارشناس پژوهشگر مردان نمكي و مژده مؤمن زاده مسئول بخش فعاليتهاي بين‌المللي حضور داشتند گزارش خلاصه‌اي از تحقيقات انجام شده بر روي مردان نمكي به ويژه بروي نخستين نمونه كشف شده از زنجان ارايه گرديد. انجام مطالعات بافت‌شناسي، گروه خون، استخراج DNA، الياف شناسي، ساليابي، حفاظت و ... از جمله اين موارد بوده است. در خاتمه با توجه به توانايي‌هاي جمهوري اسلامي ايران در انجام اين گونه تحقيقات و ضرورت بهره‌برداري از تجربيات علمي مؤسسات مشابه در جهان قرار شد با تشكيل گروه مشتركي ادامه اين تحقيقات ميسر گردد.

حفاظت بناها و آثار تاريخي يكي از اصول ضمانت ماندگاري هويت ايراني است:

---

مشهد ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۶/۰۱/۲۵

داخلي. اجتماعي. فرهنگي. آثار تاريخي.

بناها و آثارتاريخي از جمله ميراث برجاي مانده اجداد و نسلهاي گذشته‌اند كه مطالعه و بررسي آنها در شناخت جايگاه و معرفي هويت فرهنگي هر جامعه‌اي تاثيري غيرقابل انكار دارند.

امروزه در جهان هر كشوري در هر نقطه جهان با بازسازي، معرفي و به نمايش گذاشتن آثار، اشيا و ابنيه تاريخي كه در برخي مواقع با سرقت اشيا تاريخي ديگر كشورها همراه مي‌شود سعي در معرفي خود به عنوان يك ملت متمدن با فرهنگ غني و پربار دارد.

معرفي و شناساندن اين آثار نه تنها وجهه و جايگاه ملل را در عرصه جهاني از موقعيت برتر و بالاتري برخوردار مي‌نمايد بلكه تاثير مستقيمي با توسعه صنعت گردشگري، اشتغالزايي و افزايش درآمد ملي دارد.

بر اين اساس هر كشوري با توجه به داشته‌هاي فرهنگي و تاريخي خود تلاشي فراوان در جذب گردشگر و توسعه اين صنعت دارد.

علاوه بر اين، آثار تاريخي در كيفيت روحيه و شخصيت هر ملت بلحاظ پشتوانه فرهنگي موثر است به شكلي كه به عقيده روانشناسان و جامعه‌شناسان شناخت كامل از فرهنگ و تمدن كهن عامل موثري در مقابله با تهاجم فرهنگهاي بيگانه و خودباختگي در جوانان و نسلهاي آتي دارد.

اهميت آثار و بناهاي تاريخي به اندازه‌اي است كه سالها است سازمان يونسكو بر تغيير نام "ميراث فرهنگي" به "ثروتهاي فرهنگي" تاكيد دارد.

براي بهره‌گيري از كليه فوايد و تاثيرات ارزشمند بناها و آثار تاريخي حفاظت و احيا آنان در درجه نخست از اهميتي بس فراوان برخوردار است.

بايد توجه داشت كه فرهنگ و تاريخ هر قوم و ملتي به نشانه‌هاي مشخصي شناخته مي‌شود كه اين موضوع در خرد جمعي و مشترك و متن تاريخي آنان نقش بسته كه در اين ميان يكي از بارزترين رموز ماندگاري و هويت ملتها موضوع ميراث فرهنگي و حفاظت از آنها است.

به گفته محققان تمدن والاي ايراني در دو جنبه باستاني و اسلامي، ميراث جاودان و ارزشمندي را به‌جاي گذاشته كه تاريخ اين مرز و بوم متبلور از اين افتخارات است.

ايران زمين به يكي از اركان عمده مهد تمدن كهن مشرق زمين از ميراث گرانبهايي بهره‌مند است كه برخي از جلوه‌هاي آن به گواه تاريخ قدمتي بيش از پنج هزار سال دارد كه اينها بخش اعظم ميراث معنوي و فرهنگ ايراني و ايران را شكل مي‌دهد.

ايران با تاريخ پربار و منابع انساني و فرهنگي خود، از كشورهاي بسيار مهم و مطرح جهان به خصوص در بعد ميراث فرهنگي و گردشگري به شمار مي‌آيد.

در اين ميان خراسان به عنوان يكي از مهدهاي تمدني ايران در جايگاه ويژه اي به لحاظ آثار و ابنيه تاريخي و حضور علما، ادبا و دانشمندان اسلامي در ميان ديگر استانهاي كشور قرار دارد.

به گفته كارشناسان سابقه سكونت انسان در اين استان بسيار قديمي است و در دوره اسلامي نيز از خراسان به عنوان يكي از حوزه‌هاي فرهنگي عظيم مي‌توان ياد مي‌شود.

بخش عمده رجال فرهنگي از جمله مولوي، ابوعلي سينا، عطار، خيام، فردوسي، احمد و محمد غزالي، خواجه نصير طوسي و... از اين سرزمين زرخيز برخاسته اند.

معاون حفظ و احيا آثار تاريخي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان رضوي در اين خصوص مي‌گويد خراسان جزو يكي از پنج استان اول كشور در زمينه فهرست آثار تاريخي ملي است.

سياوش صابري اظهار داشت: به دليل وجود شهرهاي مشهور دوره اسلامي از جمله نيشابور، توس، بيهق، زوزن و خواف، خراسان به لحاظ محوطه‌هاي باستاني و بافتهاي تاريخي نيز از غناي منحصربفردي برخودار است.

او با بيان اينكه جايگاه فرهنگي و تاريخي كشور در مقايسه با ديگر نقاط بسيار برجسته است گفت: اين در حالي است كه همچنان با مطلوبها فاصله داريم وي اظهار داشت: بناهاي يابود عرفا و شعراي نامدار، روستاهاي تاريخي، حمامها و تاسيسات و سازه‌هاي آبي، جاده‌ها و كاروانسراها و منظرهاي طبيعي و تاريخي، مدارس و مساجد قديمي و معماري منحصربفرد گوشه‌اي از ثروت و ميراث فرهنگي نهفته در اين خطه است.

او گفت: حدود دو هزار اثر تاريخي در اين استان مورد بررسي و شناسايي علمي قرار گرفته است. وي با بيان اينكه حدود يك هزار و ‪ ۱۵۰اثر تاريخي در اين استان در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده افزود: اين آثار شامل ‪ ۸۱بنا، ‪ ۱۰۰محوطه، ‪ ۲۲۳تپه تاريخي و دو بافت تاريخي است. او اظهار داشت: سال گذشته مختصات جغرافيايي حدود ‪ ۱۰۰۰بنا و محوطه تاريخي خراسان تهيه شد كه تلاشي در جهت حفظ و احيا موقعيت تاريخي اين آثار مي‌باشد.

وي با اشاره به ‪ ۲۹فروردين ماه "روز جهاني حفظ و احيا بناها و محوطه‌هاي تاريخي" اظهار داشت: محوطه‌هاي تاريخي در تعيين قدمت تمدني و فرهنگي هر كشور نقش مهمتري در مقايسه با بناهاي تاريخي دارند.

صابري گفت: كليه آثار تاريخي به جز بناهاي تاريخي را "محوطه تاريخي" مي‌نامند كه شامل شهرها، تپه‌ها، نقوش صخره‌اي و غارها است.

كارشناس مسول دفتر محوطه‌هاي تاريخي اين سازمان هم گفت: محوطه‌هاي تاريخي به لحاظ دوران تاريخي به سه بخش "پيش از تاريخ، دوران تاريخي و دوران اسلامي" تفكيك مي‌شوند.

محمود طغرايي با اشاره به اينكه در مطالعات باستانشناسي "خاورميانه" داراي قديمي‌ترين محوطه‌هاي تاريخي جهان است افزود: ايران نيز به همين نسبت از غناي فرهنگي و تمدني برخوردار است.

وي با اشاره به جايگاه تاريخي خراسان بزرگ اظهار داشت: قديمي‌تري‌ن محوطه شناسايي شده در سطح خراسان "تپه سرخ نيشابور" است كه مربوط به اواخر دوران نوسنگي معادل شش هزار سال پيش از ميلاد مسيح يعن هشت هزار سال قدمت است.

او گفت: محوطه "قلعه خان" در نزديكي آشخانه در خراسان شمالي نيز داراي لايه‌هاي قديمي يافت شده در نيشابور است.

وي اظهار داشت: بيشترين محوطه‌هاي تاريخي استان در شهرستان سبزوار است كه حدود ‪ ۲۵مورد گزارش شده است.

او افزود: بيشترين محوطه‌هاي پيش از تاريخ نيز در شهرستانهاي سرخس و درگز قرار دارد.

اين كارشناس با بيان اينكه به دلايل متعددي در پيشينه تاريخي خراسان رضوي در دوران پيش از تاريخ بررسي و مطالعه لازم صورت نگرفته گفت: طي چند سال اخير تلاشها در اين زمينه افزايش يافته است.

وي افزود: در صورت گسترش اين مطالعات پيش‌بيني مي‌شود حداقل سه برابر آثار و بناهاي تاريخي كشف شده يعني معادل شش هزار اثر تاريخي باارزش و قدمت تاريخي به جز آثار تاريخي به سرقت رفته، در اين استان كشف شود.

رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان رضوي هم گفت:

براي حفاظت از فرهنگ و تمدن نيازمند ترويج فرهنگ حفاظت هستيم.

ابوالفضل مكرمي فر تاكيد كرد حفاظت از ميراث فرهنگي بايد به يك دغدغه در ميان مردم تبديل شود. او گفت: بروز اين دغدغه تنها در سايه شناخت و آشنايي با نقش و تاثير آثار تاريخي و اوج فرهنگ و تمدن ايراني ميسر است.

وي با بيان اينكه در خراسان رضوي يك سري بناهاي تاريخي داريم كه حلقه هاي فرهنگي ايران اسلامي محسوب مي‌شوند افزود: بناهاي شاخص در استان نجات بخشي شده‌اند اما بخشي از بناها و آثار تاريخي نيازمند حمايت و توجه بيشتر مسوولان مي‌باشد.

او با اشاره به اينكه هر سال نيازمند انجام عمليات حفظ و احيا براي كليه آثار تاريخي هستيم گفت: گذر زمان و استهلاك در آثار، آنان را بيشتر نيازمند حفاظت، مرمت و توجه مي‌نمايد.

وي با اشاره به اينكه در خصوص شناسايي و حفاظت از آثار تاريخي، خراسان رضوي از جايگاه مطلوبي برخوردار است افزود: در زمينه حفاظت از بافتهاي تاريخي به دليل اينكه حوزه اين سازمان نيست، همچنان دچار مشكلاتي هستيم.

او گفت: در اين حوزه نيازمند همكاري و هماهنگي مسوولان شهري هستيم.

مكرمي‌فر با بيان اينكه امسال حفاظت و احيا ‪ ۴۸۰پروژه در استان تعريف شده افزود: اما اعتبارات كمتر از ‪ ۸۰پروژه تاكنون تامين شده است.

وي افزود: در راستاي حفاظت، مرمت و مستندسازي اشيا تاريخي نيز ساخت موزه بزرگ مردمشناسي در مشهد در نظر گرفته شده كه روند پروژه مطلوب است.

او تاكيد كرد: حفاظت و صيانت از آثار تاريخي در حفظ تمدن، فرهنگ و هويت ملي موثر و در جهت مقابله با تهاجم فرهنگي و معرفي فرهنگ غني ايراني اسلامي به جهانيان بسيار موثر است.

‪‪ "هفته حفاظت و احيا بناها و محوطه‌ها تاريخي" ناميده شده است.

پس از سه سال ؛ مرمت نسخه خطی سفینه تبریز به پایان رسید:

---

کار مرمت مجموعه " سفینه تبریز " که شامل 209 کتاب و رساله در علوم مختلف مربوط به اوایل قرن هشتم هجری است، در کتابخانه مجلس شورای اسلامی به پایان رسید.

احسان شکرالهی مدیر روابط عمومی و امور بین الملل سازمان اسناد، موزه ها و کتابخانه مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر، از مرمت یکی از مهمترین نسخه های موجود در کتابخانه مجلس شورای اسلامی خبر داد و گفت: کار مرمت سفینه تبریز بعد از سه سال تلاش مرمت گران و نسخه پژوهان به پایان رسید.

وی گفت: این نسخه حدود دو دهه قبل به کشور بازگردانده شده بود و با زیرکی و تلاش پیگیر استاد عبدالحسین حائری به نسخه های موجود در کتابخانه مجلس اضافه شد. خوشبختانه در طی مرمت این نسخه، امکان چاپ عکسی آن هم فراهم شد و از زمانی که به ایران بازگردانده شده بود، چندین سمینار و نشست علمی پیرامون آن برگزار شده است.

شکرالهی اضافه کرد: نسخه اصلی سفینه تبریز در مدت سه سالی که در ایران و نیز زمانی که در خارج از کشور بوده است، بر اثر تورق آسیب های فراوانی دیده بود که با کوشش گروهی شامل یدالله رباط جزی، حمید رضا قبادی زیرنظر مهندس حمید ملکیان مرمت شد.

مدیر روابط عمومی سازمان اسناد، موزه ها و کتابخانه مجلس شورای اسلامی گفت: ابعاد نسخه سفینه تبریز 33 در 25 و قطر آن نیز 10 سانتی متر است. این مجموعه 368 برگی در قطع رحلی بزرگ و جلد چرمی طلاکوب چاپ شده است. در آینده نزدیک هم جلدی مطابق با زمان تولدش (قرن هشتم هجری) ساخته می شود تا در جعبه مخصوصی که برای آن طراحی شده است، نگهداری شود.

وی همچنین درباره کتاب ها و رسائلی که در این نسخه خطی آمده است، افزود: مجموعه سفینه تبریز که استاد حائری به آن لقب کتابخانه بین الدفتین (بین دو جلد) داده است، 209 کتاب و رساله را در حوزه های مختلف علوم از جمله ادبیات، تاریخ، نجوم، فلسفه و... از اشخاص مختلف در خود جای داده است. گردآورنده و جامع آن هم شخصی بوده است به نام " حاج ابوالمجد محمد ابن صدر الدین ابی الفضل مسعود ابن المظفر ابن ابی المعالی محمد بن عبدالمجبد تبریزی ملکانی قرشی " که کار جمع آوری و کتابت بخش اعظمی از آن را بین سال های 721 تا 723 هجری قمری و سه رساله دیگر را نیز در سال های 724، 725 و 736 و در تبریز انجام داده است.

شکرالهی با تاکید بر اهمیت این نسخه خطی، گفت: اولین معرفی از سفینه تبریز را استاد حائری و در شماره چهارم مجله نامه بهارستان انجام داد و پیرامون این نسخه در مجلات علمی حوزه نسخه پژوهی و کتاب شناسی از جمله نامه بهارستان به دفعات زیادی مقالات مختلفی نوشته شده است. 

 منبع " خبرگزاری مهر "

میراث فرهنگی و گردشگری میراث فرهنگی و گردشگری:

روابط عمومی میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد

آثار تاریخی تکیه و سر در و مناره های امیرچقماق یزد:

---

برای تعمیرات کلی بناهای تاریخی به موجب قانون اوقاف که به تصویب رسید مقرر گردید نیم عشر عایدات حق النظاره اوقافی به مصرف ساختمان و تعمیرات ابنیه تاریخی و مرمت اماکن و آثار مقدسه ملی برسد ، تصویب این قانون اساسی ترین قدمی است که در دوران شاه در راه تعمیر ابنیه تاریخی و آثار ملی برداشته شد و نیز بعداً در بودجه وزارت فرهنگ مبلغی برای تعمیر و صیانت و حراست آثار و ابنیه تاریخی کشور منظور گردید و به تدریج افزایش یافت با آنکه شهرستان یزد با دارا بودن آثار تاریخی بیشمار آن کاملاً روشن است .

و تعداد زیادی آثار تاریخی داشته ولی با کمال تأسف همانطور که قبلاً اشاره شد در اثر عدم توجه بافتخارات ملی و تاخت و تاز اقوام بیگانه بیشتر آثار تاریخی یزد از بین رفته و هم اکنون بصورت مخروبه ای درآمده است . همین مسجد جامع کبیر یزد که یکی از بناهای مجلل و با شکوه تاریخی می باشد اگر در اثر توجه خاص و علاقه مندی کامل حجه الاسلام آقای حاج سید علیمحمد وزیری که از سادات جلیل القدر می باشند نبود اکنون ویرانه ای بیش از آن بجا نمانده بود و امروز هم مورد اعجاب و تحسین ملل غرب قرار نمی گرفت .

در اثر تشکیل هیأتی بنام هیأت حامیان مسجدجامع کبیر و معرفی به اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی سالیانه مبلغی در حدود سی هزار ریال به منظور تعمیر و مرمت بنای تاریخی مسجدجامع حواله می شد مسجد مزبور که مربوط به قرن هفتم و هشتم هجری است و ضمن شماره 206 به ثبت تاریخی اموال غیرمنقول کشور رسیده و در اثر همت عالیه هیأت حامیان و اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی بصورت بنای بسیار مجلل و باشکوهی که در خور یک بنای قدیمی و باستانی است درآمده و با کوشش و مساعی و فعالیتهای خستگی ناپذیر جناب آقای وزیری دارای مؤسساتی از قبیل کارخانه برق ـ قالی بافی ، کتابخانه و ساعت بزرگ و غیره است که باعث افتخار و سربلندی ایرانیان به ویژه اهالی یزد می باشد . به واسطه همین کوششها و علاقمندی که مردم یزد برای احیاء مسجدجامع کبیر یزد از خود بظهور رسانیده اند مشوقی برای اداره فرهنگ و اداره کل باستان شناسی گردیدند ، اداره کل باستان شناسی بر اعتباریکه حواله می نمود افزود تا جائیکه اعتبار آثار تاریخی یزد از سی هزار ریال به سیصد هزار ریال یعنی ده برابر گذشته رسید ولی با توجهی که می شود و مکاتباتی که بعمل می آید اداره کل باستان شناسی اعتبار بنای تاریخی یزد را به مبلغ پانصد هزار ریال افزایش داد و حتی برای بناهای تاریخی خارج از شهر هم اعتبار منظور و حواله نموده است که اداره فرهنگ باید طبق برنامه ایکه برای هر بنا تعیین و اعلام شده با توجه به میزان اعتبار تعمیرات لازم و اساسی را انجام دهد .

با این مقدمه چون در سالنامه و ماهنامه های فرهنگ یزد و همچنین در جرایدیکه در یزد منتشر می شود ذکری از آثار و بناهای تاریخی یزد شده و مطالبی مندرج گردیده است .

لذا لازم می داند به منظور آگهی و اطلاع اهالی یزد مختصری درباره تکیه امیرچقماق که عده ای علاقمند به حفاظت آن و در مقابل عده دیگر خواهان تخریب آن هستند مطالبی عنوان نماید .

قبلاًً باید به اطلاع برساند که اینجانب هدفی جز حفاظت و صیانت آثار و مفاخر ملی ندارد و لزوماً باید چه برای آنهائی که انهدام این آثار را مصراً خواستار و آنرا منتهای آرزو و آمال خود برای تصادم هرگونه منافع شخصی خود می بینند و یا برای کسانی که باقی ماندن آنرا توصیه یا سفارش می کنند یادآور شود که اصولاً اظهار نظرهای ضد و نقیض اشخاص را ذیحق نمی داند چرا ! به علت اینکه تشخیص یک بنائی که جنبه قدمت و هنری و تاریخی دارد بعهده باستان شناسان و اداره کل باستان شناسی است نه اشخاص غیرمطلع پس بنا بر این هرگونه اظهار نظر و قضاوتی که از طرف اشخاص غیر بصیر گردد به نظر اهل فن و باستان شناسان مردود و مطرود شناخته می شود و نباید در این امر اصرار و تعصبی بخرج داد .

گروهی معتقدند که مناره های امیرچقماق جنبه تاریخی ندارد و آنرا مناره های بی خاصیت می نامند و میگویند چون بیش از هشتاد سال از عمرش نمی گذرد جنبه قدمت ندارد اما این اشخاص متوجه نمی باشند که باستان شناسی هم وجود این مناره ها را باستانی نمی داند . باستان شناسی قسمت مرکزی صفه ها را بشهادت بقایای کاشیهای موجود در بدنه های غرفه های بالای سر در بازار که همزمان با مسجد امیرچقماق و مربوط به قرن نهم هجری است و در حدود یک قرن از مسجدجامع کبیر جدید تر است می داند و وضع طاق بندیها و سردر مناره ها طوری است که معرف نوعی مخصوص از معماری شهر تاریخی یزد به شمار می رود و به همین جهت در تاریخ 11/10/1330 از طرف وزارت فرهنگ ذیل شماره 383 در فهرست آثار تاریخی و ملی به ثبت رسیده است و تصویر آن در کتابهای مختلفی که از طرف دانشمندان و باستان شناسان خارجی درباره ایران نوشته شده است درج و بعنوان معرف و مظهر یزد تشخیص داده اند .

چون عده ای از اهالی یزد اصرار به انهدام بنای تکیه امیرچقماق و مناره ها و سردر بازار نموده و می نمایند لذا در تاریخ 15 خرداد 37 بنای مزبور مورد بازدید دقیق آقای آندره گدار مدیر فنی وقت اداره کل باستان شناسی قرار گرفت و نظریه خود را چنین نوشته است .

تکیه امیرچقماق هیچ خرابی را تهدید نمی کند و ابداً دارای خطر عمومی نیست اینجانب معتقدم که این بنای تاریخی برای تخیل و فکریکه در تمام جهان از شهر یزد میکند لازم و واجب است کما اینکه یزد را به وسیله تصاویر متعددی که در نشریات هنری از آن چاپ شده می شناند و نیز در سفر اخیریکه جناب آقای مهندس سیحون رئیس دانشکده هنرهای زیبا به اتفاق رئیس وقت ابنیه تاریخی کشور از بنای مزبور بازدید بعمل آوردند بار دیگر لزوم نگهداری و تعمیر آنرا تأیید و یادآور شدند که سردر از لحاظ استقامت قابل دوام و هیچگونه بیم خرابی آن نمی رود ، ملاحظه فرمائید کسانی که در این مورد اطلاعات وسیع داشته و تجربیاتی در مورد باستانی اندوخته اند نگهداری و حفاظت بنای مذکور را مورد توجه و تذکر قرار داده و اصرار بحراست و صیانت و تعمیرات ضروری آنرا می نمایند ولی برخی از اهالی شرافتمند یزد این نظرات باستان شناسان را که بحق بدون هیچگونه اغراض و یا تعصبی اظهار و ابراز داشته اند قبول ندارند و فقط نظرات مهندسین مشاور فنی کوکس که مسئولیت تسطیح و آسفالت خیابانهای یزد را بعهده داشتند و مطلقاً در امور باستان شناسی اطلاع و بهره ای ندارند و صلاحیت آنان درباره اظهار نظریکه نموده اساساً در قبال مسئولیت اداره کل باستان شناسی مورد استثناء و تصدیق قرار نمی گیرد نظراتی داده اند که در همان وقت مردود تشخیص داده شده و اهالی یزد با آنکه کاملاً از مضمون نظرات مهندسین مشاور فنی کوکس اطلاع صحیحی ندارند آنرا مستند قرار داده و اصرار به انهدام آن دارند کما اینکه اخیراً عده ای از اشخاص غیر مطلع و بصیر شرحی بمرکز و حتی در جراید کشور نوشته و در مورد مناره های ذکری به میان آورده و یادآور شده اند که این مناره های بی خاصیت شهر را به دو قسمت تقسیم کرده و از زیبائی شهر بطرز فاحشی کاسته است و مصراً تقاضای انهدام این آثار را نموده اند در جواب ایندسته از اشخاص انجمن آثار ملی کشور شرح مستدل و روشنی نوشته و یادآور شده است بجای اینکه اهالی اصرار به انهدام تکیه های امیرچقماق و مستقیم ساختن ارتباط خیابانهائی که در محور روبرو و عقب آن قرار دارد و رزند به این موضوع پافشاری نمایند که شهرداری یزد طبق وظیفه قانونی خود نسبت به احداث خیابان در منتها الیه طرفین صفه ها بقسمی که کوچکترین خرابی و لطمه ای به بنای مزبور وارد نیاید اقدام مؤثر مبذول داشته و دو خیابان باریک مورب و کمی منحنی از دو گوشه جبهه بنای تکیه بگذارند و در مسافت مناسبی دو خیابان را به خیابان پشت بنای مذکور مرتبط و متصل ساخته و به این ترتیب عبور یک طرفی موجبات رفت و آمد و وسائل نقلیه را تأمین نماید تا علاوه بر تأمین ارتباط بین دو قسمت خیابان احداثی بازار و تکیه و سردر مورد ذکر محفوظ مانده محل تهیه و فروش مصنوعات محلی شهر قرار گرفته و ضمناً مکان مناسب و آبرومندی در قبال بازدید کنندگان و خارجیان که به شهر یزد می آیند فراهم شود .

تصور میرود شهرداری یزد از نظر همکاری با تهیه طرح نقشه نظر وزارت فرهنگ و اداره کل باستانشناسی را تأمین نموده فقط اجرای آن طرح مدتی است که بعهده تعویق افتاده در صورتیکه اهالی مصراً از شهرداری اجرای طرح را خواستار شوند و شهرداری در اینمورد عاجلاً اقدام نماید باید اطمینان کامل داشته باشند که منظره شهر تاریخی یزد در میدان امیرچقماق بهتر و زیباتر از وضع فعلی خواهد شد و بعلاوه اداره کل باستان شناسی همه ساله مبلغی اعتبار به منظور استحکام و تزئین غرفه ها و صفه ها از لحاظ کاشیکاری توأم با کلاف بندی حواله خواهد نمود و این بنا را بصورت آبرومندی که موجب افتخار و سربلندی یزدیها است جلوه گر خواهد ساخت.در خاتمه یادآور می شود طبق نامه مشروح و مستدل انجمن آثار ملی کشور منهدم ساختن بنای تکیه امیرچقماق و اتصال مستقیم خیابانهای دوطرف کاملاً برخلاف قانون عتیقات است و جرم محسوب می شود هیچگونه امتیازی بشهر یزدنمیبخشد وبعلاوه در روز 27 اردیبهشت ماه 42 که جناب اقای مصطفوی وجناب اقای مشحون مدیرکن باستانشناسی باتفاق مهندسین ومعماران ابنیه تاریخی کشور دقیقا از وضع سر در تکیه وبازارامیرچقماق دیدن کردند نظراتی در مورد حفاظت و صیانت بنای مذکور ابراز داشته و یادآور شده اند شهرداری باید طبق نقشه ترسیمی خود که مورد تأیید اداره کل باستان شناسی قرار گرفته به زودی از طرفین صفه ها خیابان احداث نماید تا راه برای عبور و مرور مردم و همچنین وسائط نقلیه باز گردد و اگر در طرفین خیابانهای احداثی مغازه های دو طبقه ساختمان گردد و این بنا در وسط قرار گرفته شود بی نهایت بر زیبائی و شهرت یزد افزوده میگردد زیرا چنین بنائی با این ترتیبی که گفته شد در کشور ایران نظیر و تالی ندارد و به علاوه دستوراتی در مورد کاشیکاری معقلی جرزها و ستونهای صفه ها دادند که اداره فرهنگ از نظرات دقیق و صائب جناب ایشان و همچنین در اثر اشتراک مساعی صمیمانه انجمن محترم آثار ملی ایران اظهار تشکر و سپاسگزاری نموده است و امیدوار است در اثر توجهات آقای رهائی ریاست محترم فرهنگ اداره فرهنگ بتواند نسبت به تعمیرات لازم و اساسی بنا و نمای آن اقدام لازم را معمول دارد .

با همکاری صمیمانه شهرداری تکیه امیرچقماق به وضع آبرومندی که شایسته یک بنای تاریخی باشد درآید . اینکه به منظور اطلاع بیشتر مردم شرافتمند یزد عین مرقومه شماره 166-18/3/42 انجمن محترم آثار ملی ایران بعنوان جناب آقای دکتر پیراسته وزیر محترم کشور که به امضاء جناب آقای حسین علاء وزیر دربار شاهنشاهی و رئیس هیأت مؤسسین و جناب سپهبد آق اولی رئیس هیأت مدیره انجمن آثار ملی رسیده است ذیلاً درج میگردد .

جناب آقای دکتر پیراسته وزیر محترم کشور

از مداول تلگرام شماهر 4913 متضمن دستور منع خرابی بنای تاریخی تکیه و مناره های تاریخی امیرچقماق یزد رونوست آن همراه نامه شماره 562/40 مورخ 6/3/41 سازمان جلب سیاحان به انجمن آثار ملی رسیده است اطلاع حاصل و موجب نهایت امتنان و سپاسگزاری گردید و یقین دارد اینگونه توجهات به مورد نسبت به حفظ و احترام یادگارهای فرهنگی و ملی ایران عزیز باعث آبرومندی روز افزون و صیانت دائمی آنها و جلب نظر بینندگان اهل فهم و دانش و صاحیان ذوق و معرفت از خودی و بیگانه خواهد بود ضمناً با استفاده از حسن توجه آنجناب درباره این خدمت ملی به استحضار خاطر شریف میرساند هنگام مسافرت اخیر هیأت مؤسسین انجمن آثار ملی به اصفهان که طبق دعوت جناب آقای مهندس پارسا استاندار محترم اصفهان به منظور بررسی و توجه بیشتر برای نگهداری و بهبهود وضع آثار تاریخی مهم آنجا صورت گرفت جناب آقای مشحون سرپرست اداره کل باستان شناسی به اتفاق آقای مصطفوی از اعضاء مؤسس انجمن آثار ملی و آقای مهندس ریاضی مهندس ابنیه تاریخی به یزد عزیمت نمودند و روز شنبه 28/3/42 در دفتر فرمانداری یزد حاضر شدند و با حضور جناب آقای تربتی فرماندار و آقای رهائی رئیس کل فرهنگ آقای حق شناس شهردار آنجا و آقای رئیس زاده متصدی ابنیه تاریخی یزد و آقای مهندس شهرداری یزد و آقایان معارفی معما را ابنیه تاریخی اصفهان و محمودی معمار ابنیه تاریخی در اداره کل باستان شناسی برای ترتیب نگهداری و تعمیر بنای تاریخی مزبور مذاکره و تبادل نظر گردید و جناب آقای فرماندار هم کمال علاقه مندی خود را به حفظ و تعمیر صحیح و آبرومند شدن وضع بنای نامبرده و اجرای نقشه ای که متضمن احداث دو خیابان قوسی شکل در دو جانب بنای تکیه میرچقماق است اظهار نمودند و نقشه مزبور نیز در همان موقع ملاحظه و عمل بودن آن مورد تأیید واقع شد و یکبار دیگر چنین اظهار گردید که با حفظ بنای تکیه و مناره های مورد ذکر و اصلاح بازارچه و دکانهای واقع در قسمت پشت بنای مزبور و ترتیب مناسب مستقلات در دو طرف خیابانهای قوسی دو جانب بنا به کنار میدان میرچقماق که بهترین موقع و مرکزیت را در کنار خیابان اصلی شهر تاریخی یزد دارد یک محل دیدنی جالب و منحصر شهر تاریخی مزبور به بهترین صورت ممکن محفوظ و مورد استفاده برای تمرکز و عرضه داشتن صنایع محلی و دستی یزد نیز خواهد بود وجود مسجد تاریخی میرچقماق در ضلع جنوبی محوطه تکیه و همچنین آب انبارهای زیبایی که با بادگیرهای متعدد در ضلع شمالی همان محوطه قرار دارد بر زیبایی این مجموعه تاریخی یزد بسی خواهد افزود و برای تعمیر و کاشیکاری و اصلاحات اساسی و تضمینی بنای تاریخی نامبرده از طرف عناصر ذیصلاحیت و مهندسین و معماران فوق الذکر از نزدیک بررسی کامل بعمل آمده ، برنامه دقیق آن تنظیم و قرار شده اداره کل فرهنگ یزد با استفاده از اعتبارات موجود که از طرف اداره کل باستان شناسی حواله گردیده و موجود است ـ تعمیرات تکیه امیرچقماق را آغاز نماید و از اعتباری که از طرف اداره کل باستان شناسی در سالجاری تخصیص خواهند داد تعمیرات مزبور ادامه و تکمیل همکاری مقامات مربوط و استفاده از عناصر مفید و مؤثر محلی این خدمت اساسی عملی میگردد و یادگاری نیکویی در مهمترین محل شهر یزد باقی و جلوه گر خواهد ماند . بدین وسیله یکبار دیگر از توجه شخص آن جناب و اولیاء محترم وزارت کشور و جناب آقای فرماندار محترم یزد اظهار سپاسگزاری کامل می نماید.