کارگاههای مرمت فعال در پژوهشکده حفاظت ومرمت آثارتاریخی- فرهنگی :

1.کارگاه مرمت پارس شیراز:

معرفي:

سنگ ‌بناي اين كارگاه در اواخر سال 1377 با اختصاص ساختماني فرسوده به آن نهاده شد. در گام اول تعميرات و تغييرات لازم جهت كارگاه در بنا ايجاد و به صورت همزمان و موازي آن اقدامات لازم جهت تهيه تجهيزات و ابزارآلات و مواد و مصالح مورد نياز انجام شد. همچنين ارتباط با پژوهشكده حفاظت و مرمت برقرار شد و طي مذاكراتي با جناب آقاي دكتر وطن دوست، ايشان ضمن ارائه طريق، قول همه‌گونه مساعدت از قبيل مشاوره و ارتباط دائمي و كمك‌هاي فني و اطلاعاتي را به اين كارگاه دادند كه خوشبختانه تاكنون پژوهشكده محترم با اين كارگاه همكاري صميمانه‌اي داشته است.

فعاليت اين كارگاه تا نيمه سال1380 با توجه به مسائل مختلف از قبيل كمبود تجهيزات و مواد و مصالح، در ارتباط با فعاليت‌هاي حفاظتي و بهبود شرايط نگهداري آثار در سالن نمايش و مخزن موزه بوده است، علاوه بر آن چند طرح مرمت هم انجام شد. در نيمه سال 1380 با فروكشيدن يك حلقه چاه در كارگاه و متعاقب آن نياز به اجراي بعضي ديگر از تعميرات كارگاه به طور موقت تعطيل شد. اما كارگاه دست از كار نكشيده و كار را به صورت آموزش اصول اوليه به بعضي از همكاران ادامه داد. اما همكاري با طرح‌هاي اجرايي خارج از موزه و ساير كارگاه‌ها ادامه پيدا كرد، تا اين كه با وقوع سرقت، موزه به كلي تعطيل شد. با اين حال كارگاه به كار خود ادامه داده و موجوديت خود را حفظ كرد. با شروع تصدي رياست سازمان به وسيله آقاي قائديان و انجام اقداماتي جهت بازگشايي موزه، راه‌اندازي مجدد كارگاه مورد استقبال قرار گرفته و با مساعدت فراوان معاونين محترم استان اعتبار مورد نياز تهيه و تعميرات و تغييرات لازم در كارگاه انجام شد و در كنار آن نسبت به تقويت و رفع كمبود در بخش قدم‌هاي مثبتي برداشته شد و در برنامه‌هاي آتي راه‌اندازي آزمايشگاه هم در نظر گرفته‌شده است. 

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.برقراري اصول صحيح در برخورد با اشياء در سالن نمايش، زمان حمل و نقل و در زمان مناسب رسيدگي دوره‌اي.

2.اجراي عمليات حفاظتي بر روي تعدادي از سكه‌هاي موزه و تهيه وسايل مناسب جهت نگهداري آنها.

3.اجراي طرح حفاظتي بر روي تعدادي از تابلوهاي نقاشي و قباله‌جات.

4.همكاري، مشاوره و نظارت بر روي طرحهاي مرمتي (خانه زينت الملك، نارنجستان قوام، تعميرات چوبي خانه منطقي نژاد و تعميرات و بازسازي ارسي هاي باغ جهان نما)

5.در حال حاضر هم كارگاه در حال انجام مرمت 26 قطعه سفالينه و يك تابلو نقاشي است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

1.اجراي طرح تهيه شناسنامه مرمتي جهت كليه آثار.

2.بررسي وضعيت نگهداري سكه‌هاي موجود در موزه و بهبود شرايط نگهداري آنها.

3.بررسي و مطالعه شرايط مخزن موزه جهت ارتقاء آن.

4.برنامه‌ريزي جهت اجراي طرح بررسي نور و رطوبت در سالن نمايش و مخزن موزه.

5.اجراي مرمت‌هاي اضطراري.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1377

• نشاني: شيراز، فلكه شهرداري موزه پاس.

• تلفن: 2224151-0711

• مسئول كارگاه:

كمال جهانشاهي فرد، كارشناس مرمت آثار تاريخي.

پست الكترونيكي:‌kj360@yahoo.com

2.کارگاه و آزمایشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلک الافلاک:

معرفی:

آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك الافلاك که اميد است به زودي به يكي از مجهزترين آزمايشگاه‌هاي مرمت در سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور تبديل شود با برنامه‌ريزي و تلاش كارشناسان استان و اتكا به اعتبارات استاني طي چهار سال گذشته تجهيز شده‌است. ليکن از آنجائي كه آزمايشگاه مذکور هنوز با وضعيت ايده‌آل خود فاصله زيادي دارد اين تجهيز در سالهاي بعد نيز ادامه خواهد داشت. بي‌شك وجود گنجينه قلعه فلك الافلاك و اشياء اين گنجينه و تنوع آثار آن مهمترين انگيزه براي مجريان اين طرح بوده‌است.

هزاران شيء مفرغي منحصر به فرد لرستان و صدها شي نقره‌اي مجموعه كلماكره و آثار نفيس سنگي، سفالي ،چرمي، شيشه‌اي، كاغذي وچوبي بخشي از اين گنجينه ارزشمند را به خود اختصاص داده‌است. اگر به اين مجموعه هزاران قطعه شيء مربوطه به گنجينه مردم‌شناسي را نيز اضافه كنيم ضرورت تجهيز اين آزمايشگاه بيش از پيش جلوه‌گر خواهد شد . با توجه به شرايط و اهداف فوق طرح تجهيز آزمايشگاه و كارگاه حفاظت و مرمت قلعه فلك الافلاك در سال 1370 مطرح و براي اجرايي بهتر ،پروژه فاز‌بندي شد كه تاكنون سه مرحله از آن به انجام رسيده‌است. با توجه به كثرت آثار فلزي باستاني در منطقه، اين آزمايشگاه با هدف پوشش تخصصي منطقه غرب تحت عنوان آزمايشگاه حفاظت و مرمت فلز غرب كشور اعتبار يافت.      

اهداف و سياست‌ها:

1.انجام مطالعات بنيادين در خصوص حفاظت و مرمت اشياء تاريخي

2.اجراي پروژه‌هاي مرمت فلز، سفال، سنگ، شيشه، چرم،چوب و كاغذ.

3.همكاري با موسسات علمي و پژوهشي داخل و خارج (سازمان زمين‌شناسي كشور، انرژي اتمي تهران، انرژي اتمي اصفهان، دانشگاه لرستان، بيمارستان توحيد و… ) جهت اجراي پروژه‌هاي تحقيقاتي و اجرايي مرتبط.

4.ارائه دستاوردهاي ناشي از اقدامات صورت گرفته در اين آزمايشگاه در قالب سخنراني و ارايه مقاله، نمايشگاه انتشارات، پوستر و ...

5.همراهي هيئت‌هاي كاوش داخلي و خارجي مستقر در استان و ساير استانها و ارائه خدمات مشاوراي جهت اجراي امور حفاظت و مرمت حين كاوش‌هاي باستان‌شناسي

6.برقراري ارتباط با مراكز معتبردنيا.

7.آموزش نيروي انساني (بخصوص همكاران استان‌هاي همجوار).

8.حضور فعال در همايش‌هاو دوره‌هاي آموزشي داخلي و خارجي.

فعاليت‌هاي انجام شده:

•1.مطالعه و مرمت يک ظرف شيشه‌اي منسوب به دوره ساساني.

•2. حفاظت و مرمت سفال تپه ماسور لرستان.

•3.طرح حفاظت و مرمت اشياء مفرغي گنجينه موزه قلعه فلک الافلاک.

•4. حفاظت و تثبيت بدنه آجري فضاي داخلي گنجينه و موزه قلعه فلک الافلاک.

•5.طرح حفاظت و مرمت مفرغ‌هاي گنجينه و موزه قلعه فلک الافلاک.

•6.حفاظت و مرمت دوشي مفرغي لرستان.

•7.بررسي فني و آسيب‌شناسي اشياء نقره‌اي منسوب به غار کلماکره.

•8.بررسي راه‌هاي علمي حفاظت و مرمت نگاتيو‌ها.

•9. ساماندهي آلبوم خانه سلطنتي کاخ گلستان.

• مقالات ارائه شده:

1.نگاهي به حفاظت ومرمت عکس ونگاتيو، دومين همايش مرمت – سال1376 – 9 صفحه.

2.تعيين اصالت اشياء نقره‌اي منسوب به غار کلماکره لرستان همايش مرمت – 1382-10 صفحه.

3.بررسي فني آسيب‌شناسي اشياء نقره‌اي ( منسوب به غار کلماکره لرستان ) هشتمين کنگره مهندسين متالوژي ايران – سال 1383 – 10صفحه.

• مقالات ترجمه‌شده:

1.مقالات مربوطه به کلماکره (16 مقاله).

2.مقدمه‌اي بر فن‌شناسي آثار فلزي – با تکيه بر شواهد ريز ساختاري.

3.مقدمه‌اي بر تفکيک و تشخيص محصولات خوردگي اشياء فلزي تاريخي با توجه به شواهد ريز ساختاري.

4.عوامل تخريب آثار سنگي در موزه.

5.مکانيزم خوردگي برنز.

6.مکانيزم‌هاي خوردگي فلزات – ترجمه از کتاب Material science.

طرح‌هاي در دست اجرا:

•1.طرح آسيب‌شناسي و مرمت درب چوبي قلعه فلک الافلاک.

•2.طرح ساماندهي گنجينه موزه قلعه فلک الافلاک.

•3.طرح تجهيز آزمايشگاه حفاظت و مرمت قلعه فلک الافلاک.

•4. طرح و اجراي مرمت چرمينه‌هاي گنجينه قلعه فلک الافلاک.

•5.طرح و اجراي ضد‌عفوني آثار گنجينه مردم‌شناسي.

• سال تاسيس: 1370

• كارشناسان ثابت:

1.منصوره نظارتي زاده، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت- معاونت فني اداره كل- سرپرست آزمايشگاه.

2.مسعود دارابي، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت اشياء تاريخي – مسئول اجراي آزمايش‌ها.

• كارشناسان پاره ‌وقت:

1.اميد عود باشي، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت.

2.بهنود سياهپوش، كارشناس ارشد حفاظت و مرمت.

3.احمد پرويز، كارشناس ارشد باستان شناسي.

4.خانم موگويي، کارشناس ارشد حفاظت ومرمت.

3.کارگاه مرمت اشیاء باستانی سنندج:

معرفي:

كارگاه مرمت آثار ميراث فرهنگي استان كردستان واقع در عمارت آصف (خانه كرد) در بخش اندروني زيرزمين واقع است و شامل دو اطاق و يك راهرو است. در اين كارگاه حدود 2 سال است كه بازسازي و مرمت اشياء باستاني با كمترين امكانات و تجهيزات انجام مي‌شود. اشياء مرمت شده، بلافاصله به خزانه موزه سنندج تحويل داده مي‌شود. قسمت عمده كارگاه اختصاص به كارگاه مولاژ و موم‌سازي قرار دارد و انتظار مي رود نسبت به توسعه كارگاه فوق در استان كردستان اقدامات لازم توسط مسئولين محترم صورت گيرد.

توجهات اساسي به راه‌اندازي يكپارچه كارگاه مرمت اشياء كه به طور مستقل شامل كارگاه و آزمايشگاه مجهز باشد از نيازهاي اساسي است و در آينده با جذب كارشناسان توانمند مي‌توان به بهره‌برداري بيشتري در زمينه مرمت آثار تاريخي پرداخت.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.اقدامات مرمتي برروي اشياء و تزئينات وابسته به معماري شامل تهيه طرح بازسازي، عكس برداري و گزارش مختصر.

2.مرمت و بازسازي اشياء موزه‌اي و تزئينات وابسته به معماري.   

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

مرمت و بازسازي اشياء مختلف شامل كاشي‌كاري، گچبري و ديگر تزيينات وابسته به معماري، حجم زياد فلزات، سفال و‌ نقاشي‌هاي موجود در خزانه موزه.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1382

• نشاني: سنندج، خيابان امام خميني، كوچه حبيبي ‌ميراث فرهنگي و گردشگري استان كردستان.

• تلفن: 2264440-2255440

• فكس: 2253705

• همكاران:

1.اسعد بهرامي، كارشناس مرمت - دانشگاه هنر تهران - پرديس اصفهان.

2.لاله عربشاهي، كاردان مرمت - مركز آموزش عالي ميراث فرهنگي تهران.

4.کارگاه مرمت باغ شاهزاده ماهان کرمان:

معرفي:

باغ شاهزاده ماهان اواخر قاجار كه داراي دو عمارت مي‌باشد:

1- عمارت سردر

2- كوشك وسط باغ

كه عمارت سردر، در زمان احداث بقعه مقام باقي مانده است. 

• فعاليت‌هاي انجام شده:

كليه عمارت سردر مهاركشي، پي بندي، بدنه‌سازي و رجنام عمارت سردر كه چوبي بوده و به مرور زمان فرسوده و ريخته‌شده است مجددا بازسازي و رنگ‌‌آميزي شده است. 

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

سيستم برق‌رساني و نورپردازي باغ.

تعمير فواره‌ها و حوض‌هاي باغ شاهزاده.

مرمت حصار باغ و مرمت قسمتي از مقرنس‌هاي راهروهاي عمارت باغ شاهزاده. 

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1383

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز.‌

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

علي بني‌اسدي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

استاد طبيعت شمس‌الديني.

5.کارگاه حفاظت و مرمت آثار تاریخی کرمان:

معرفي:

كارگاه حفاظت و مرمت اشياء تاريخي ميراث فرهنگي استان كرمان فعاليت خود را با كار بر روي اشياء سفالي،‌ سنگي، شيشه‌اي و فلزي از سال 69 در اين سازمان شروع كرده است. هم اكنون به طور متوسط در طول هرماه حدود 3 شيئي از انواع مختلف توسط هر مرمت‌گر در اين كارگاه مرمت مي‌شود. به علت كمبود امكانات،‌ نيرو و محل مناسب اين بخش هنوز موفق به راه‌اندازي كارگاه‌هاي ديگر از جمله مرمت كاغذ، پارچه و تابلوهاي نقاشي نشده است. هرچند درصورت نياز فوري با حداقل امكانات اين فعاليت‌ها در اين بخش صورت گرفته است. قابل ذكر است كه اشياء كه نياز به مرمتي ضروري دارند در اين استان زياد هستند.در كنار مرمت فعاليت‌هاي ديگري كه توسط اين بخش انجام شده و يا مي‌شود در زير ذكر مي‌گردد:

 -1. مرمت در محل حفاري‌هاي باستان‌شناسي (شهر جيرفت)

 -2. آموزش و راهنمايي دانشجويان و كارآموزان مرمت،‌ مراجعه كننده به اين بخش براي كار و گذراندن دوره كارورزي.

 -3. به‌نمايش گذاشتن كار مرمت بر روي اشياء توسط عكس و توضيح و انجام مرمت سفال در موزه‌هاي سيار تشكيل شده در سطح شهر.

 -4.برپايي نمايشگاه مرمت همراه با عكس از مراحل مختلف كار و رسم فني اشياء درهفته ميراث فرهنگي.

 - مرمت حدود 15 تابلو از چهره شهدا (رنگ و روغن) مربوط به موزه جنگ.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 -1. پيگيري و خريد مواد ولوازم مورد نياز براي شناسايي فلز و خوردگي‌هاي حاصل از آن به روش شيمي‌تر كه فعاليت در اين بخش به تازگي شروع شده است.

 -2. مرمت نقاشي‌هاي سردر آب‌انبار گنجعليخان مربوط به دوره صفويه كه در سال 75-74 به مدت 9 ماه انجام شد.

 -3. مرمت نقاشي‌هاي سر در حمام گنجعليخان مربوط به دوره صفويه.

 -4.طرح‌برداري و نمونه‌برداري از نقاشي‌ها و تزيينات سردر كاروانسراي گنجعليخان.

 -5.تهيه بروشور براي معرفي كار مرمت و كارگاه.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.مرمت درهاي خاتم -‌ معرق آستانه شاه نعمت الله ولي ماهان (10 در بزرگ دولنگه) كه مراحل اوليه كار و نامه‌نگاري‌ها انجام شده و بزودي كار مرمت آنها شروع مي‌شود.

 - 2.برپايي كارگاه مرمت و تزئينات بنا در كاروانسراي گنجعليخان و يا چهارسوق بازار مسگري.

 - 3.مرمت اشياء.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1369

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز.‌

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

صديقه جعفرزاده، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

1.مژده محمدعلي بيگي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

2.زهرا سلطان‌زاده،‌ كارشناس شيمي كاربردي.

6.کارگاه مرمت مقبره ی شیخ عبدالسلام:

معرفي:

مقبره شيخ عبدالسلام متعلق به قرن هشتم هـ . ق بنا به استناد نوشته روي قبر.

قبر كلا از گچ ساخته‌شده و روي آن داراي آيات قرآن و نقاشي مي‌باشد كه به صورت برجسته كارشده است.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 - مرمت و تعمير ديوارهاي صحن شيخ عبدالسلام به صورت طاقبندي و اندود سيم كاه‌گل و مرمت سقف داخلي گنبد به صورت اوليه در حال انجام است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 1- محوطه‌سازي.

 2- مرمت پوشش خارجي گنبد توسط كاشي و آجر.

 3- اجراي طرح تاسيسات.

 4- مرمت سردرب ورودي.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1384

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي ‌ نبش سه راه هوانيروز‌.

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

علي بني اسدي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

• همكاران:

1.محمود اميرماهاني.

2.محمد اميرماهاني.

3.فتح‌الله شيخ علي بابايي.

7.مرکز مطالعات باستان شناسی جنوب شرق(جییرفت):

معرفي:

كارگاه مرمت اشياء و آثار تاريخي - فرهنگي واقع در مركز مطالعات باستان‌شناسي جيرفت از سال 1381 فعاليت خود را همزمان با كاوشهاي باستان‌شناسي حوزه فرهنگي هليل رود آغاز كرده است. ابتدا اين فعاليت‌ها به صورت فصلي و همزمان با كاوش‌ها بود ليكن از مهرماه سال 83 با راه‌اندازي كارگاه دائمي حفاظت و مرمت اشياء تاريخي - فرهنگي اين بخش به مرمت و حفاظت اشياء و آثار حاصل كاوش‌هاي علمي باستان‌شناسي پرداخته و به فعاليت خود ادامه مي‌دهد.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 -1. تجهيز كارگاه محدود به ابزار اوليه مرمت است كه اميدواريم با تامين اعتبار لازم اين كارگاه مجهز به ابزار كار لازم شود.

 -2. مرمت اشياء بدست آمده از نخستين فصل كاوش كنار صندل.

 -3. مرمت اشياء بدست آمده از دومين فصل كاوش كنار صندل.

 -4.مرمت اشياء بدست آمده از سومين فصل كاوش كنار صندل در دست اقدام.

 -5. مرمت آثار بدست آمده از حفاري‌هاي غيرمجاز در منطقه.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.مرمت اشياء بدست آمده از كاوش‌هاي علمي باستان‌شناسي حوزه جيرفت.

 -2.مرمت اشياء و آثار بدست آمده از حفريات غيرمجاز و اشياء اهدايي توسط مردم به پايگاه.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1381

• مسئول كارگاه:

1.نادر عليدادي سليماني، ليسانس باستان شناسي.

پست الكترونيكي:

• همكاران:

منيژه هاديان، فوق ليسانس مرمت آثار تاريخي.

فتانه مجدكمائي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

مهري زاداللهي، ليسانس شيمي.

پست الكترونيكي:mailto:m.hadian@rcccr.org

8.کارگاه مرمت مسجد جامع کرمان:

معرفي:

قدمت تاريخي اين بنا دوره سلجوقي مي‌باشد وداراي تزئينات كاشي معرق و گچبري و ايوان ضلع غربي كه داراي گره‌هاي آجري و خط كوفي بنايي مي‌باشد.

• فعاليت‌هاي انجام شده:

 - 1.مرمت و بازسازي شبستان غربي به صورت اوليه.

 -2. مرمت و بازسازي پشت بام‌هاي مسجد و نماي بيروني سمت خيابان امام تعمير و بازسازي كلي شده است.

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

 - 1.تعمير و بازسازي ورودي شرقي مسجد.

 - 2.پي‌بندي و نماكاري شبستان امام حسن داخل مسجد.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1375

• نشاني: كرمان، بلوار جمهوري اسلامي نبش سه راه هوانيروز

• تلفن: 2816504-0381

• فكس: 2816502-0381

• مسئول كارگاه:

1.روحي بني‌اسدي، كاردان حفاظت و مرمت آثار تاريخي.

2.پست الكترونيكي:

• همكاران:

1.استاد مهدي ايرانمنش.

2.استاد محمود كارآموزيان.

3.استاد مريد اميري.

9.کارگاه و آزمایشگاه مرمت سفال و بافته ی خراسان:

معرفي:

آزمايشگاه و كارگاه مرمت آثار تاريخي خراسان در سال 1376 در محل اداره كل ميراث فرهنگي خراسان افتتاح شد. سپس در سال 1383 به 3 بخش تخصصي مرمت سفال و بافته، مرمت فلز و نقاشي، مرمت اسناد و نسخ خطي و در زير مجموعه حفظ و احياء تفكيك شد.

در بخش سفال در زمينه‌هاي مرمت آثار سفالي، شيشه‌اي و سنگي كار شده است و در بخش بافته تاكنون به بررسي وضعيت آسيب‌ها و شرايط نگهداري و ارائه راهكارهاي حفاظتي اشياء موجود در موزه و گنجينه نادري و مخزن خراسان پرداخته شده است. مرمت چند قطعه پارچه مكشوفه از حفاري‌هاي باستان‌شناسي از ديگر كارهاي انجام شده در اين كارگاه بوده است.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.خريداري برخي از مواد مصرفي و تجهيزات اوليه بخش بافته و سفال (با توجه به محدود بودن اعتبارات)

2.انجام مرمت برخي از اشياء تاريخي در قالب قرارداد خاص.

3.مرمت اشياء تاريخي مخزن و حفاري‌ها ( با توجه به امكانات موجود).  

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي حفاظتي، آسيب‌شناسي و اولويت‌بندي مرمتي اشياء تاريخي موجود در گنجينه‌ها و مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:  

• سال تاسيس: 1384

• نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

• تلفن: 7264640-7263310-0511

• فكس:7258553-0511

• مسئول كارگاه:

روشنك رسولي، كاردان مرمت آثار تاريخي.

10.کارگاه و آزمایشگاه حفاظت و مرمت موزه ی شاه عباسی:

معرفي:

قسمت عمده‌اي از وظيفه حفظ و نگهداري مجموعه آثار موزه به عهده بخش حفاظت و مرمت است و اين واحد کارهاي فراواني را به شرحي که در پي خواهد آمد در اين زمينه انجام مي‌دهد

اجراي پژوهش‌هاي علمي و بنيادين:

1.»انجام فعاليت‌هاي آزمايشگاهي در زمينه شناخت مواد، ساختار و فن آوري به کار برده شده در جنسيت‌هاي متنوع آثار به شرح زير :

1- روشهاي شيميايي تر و خشک: انجام تست‌هاي نقطه‌اي (Spot test)درجهت شناسايي نمونه‌هاي کم و انجام روشهاي شيميايي‌تر (Wet Chemical Analysis) در جهت شناسايي مواد و ترکيبات موجود در آثار  

  2- روش‌هاي تجزيه دستگاهي: به اين منظور با سازمان‌هاي تحقيقاتي مختلف مانند:پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاريخي- فرهنگي، سازمان انرژي اتمي ايران، سازمان مواد و انرژي و پژوهشگاه صنعت نفت، همکاري‌هاي لازم بعمل آورده مي‌شود 

 2.» انجام پژوهش‌هاي علمي در جهت به روز نگه‌داشتن اطلاعات در زمينه شناخت انواع روش‌هاي مرمتي، مواد و اعمال شيوه‌هاي صحيح

3.» ارائه تجارب علمي و نتايج بررسي‌هاي حفاظتي و مرمتي در قالب مقاله و گزارش

4.» شرکت فعال در همايش‌هاي تخصصي با ارائه مقاله

5.» حضور در نمايشگاه‌هاي تخصصي و آشنايي و جمع‌آوري اطلاعات جديد در زمينه‌هاي مختلف و مورد نياز

 6.» همکاري با طرح‌هاي دانشجويي و پژوهش‌هاي بنيادين با ديگر سازمانهاي تحقيقاتي

 7.» راهنمايي و آموزش كارآموزان حفاظت و مرمت آثار در زمينه‌هاي آسيب شناسي، انتخاب روش و مواد مرمتي

• ضدعفوني آثار:

 8.» ضدعفوني آثار کاغذي با توجه به شرايط و وضعيت استحکامي اثر

 9.» همکاري با مراکز ديگر سازمان ميراث فرهنگي در جهت ضدعفوني آثار

• ارائه روش‌هاي مناسب حفاظت از آثار به نمايش گذاشته شده در تالارها:

 1.» پيش‌بيني و اتخاذ تدابير لازم در جهت اجراي طرحهاي حفاظت پيشگيرانه

 2.» بازديد مستمر از اشياء و آثار موجود در تالارها شامل آسيب شناسي، تهيه شناسنامه و مستند نگاري تخصصي در اين زمينه 

 3.» بررسي خطرات آلودگي محيط داخلي موزه ، مطالعه مواد مورد استفاده در ساختمان و داخل ويترين‌ها، مطالعه رنگها و مواد ساختماني مورد استفاده در تالارها

 4.» بررسي ميزان نور مورد نياز در فضاي تالارهاي موزه، نورهاي مصنوعي و طبيعي و کنترل آنها

 5.» پيشنهاد و نظارت بر نصب لايه هاي مقاوم ساز شيشه در مقابل اشعه فرا بنفش و انفجار برروي پنجره هاي تالارهاي نگارگري و خوشنويسي

 6.» مطالعه انواع روشها و شرايط مطلوب به نمايش گذاشتن آثارخط و نقاشي شامل تعويض تمامي قابها و پاسپارتوها و تجديد آنها مطابق با استانداردهاي جهاني

 7.» ايجاد محيط نمايشي مناسب براي اشياء موزه با درنظرگرفتن ميزان رطوبت ودما، نظارت بر عملکرد دستگاه هاي تهويه مطبوع با رسم نمودارهاي مورد نياز

8.» مطالعه خطرات آلودگي در محيط خارج موزه با در نظر داشتن آلودگي هوا به علت موقعيت مکاني موزه 

9.» بررسي انواع دستگاه هاي جاذب آلودگي محيط جهت استفاده در تالارهاي موزه

10.» نظارت برسم‌پاشي موزه، هر 6 ماه يک بار

• همکاري در امور سامان‌دهي مخزن موزه در زمينه حفاظت پيشگيرانه در مورد مجموعه مخزن موزه با در نظر داشتن سه اصل پژوهش، برنامه ريزي و نظارت، انجام اقداماتي به شرح زير را در بر گرفته است:

 1.» بازديد مستمر از اشياء و آثار موجود در مخزن به منظور پيشگيري از بروز هرگونه تخريب و آسيب به آنها

 2.» تعيين اولويت هاي حفاظتي و مرمتي همراه با آسيب شناسي و مستندنگاري تخصصي در اين زمينه.

  1- آسيب شناسي آثار فلزي

  2- آسيب شناسي نسخ خطي شاهنامه و قرآن

 3.» تهيه دستور‌العمل‌ها و ارائه روشهاي مناسب انبارکردن، بسته بندي و حفاظت از آثار

 4.» همکاري در طراحي پايه هاي متحرک و قابهاي مخصوص جهت حمل و نقل و نگهداري آثار

 5.» نگهداري و حفاظت از آثار در برابر آسيب‌هاي محيط داخل مخزن، بررسي مواد مورد استفاده در قفسه‌ها، کمدها ، بسته‌بندي‌هاي آثار

 6.» پيشنهاد و نظارت بر نصب صافيهاي جاذب آلودگي در مسير ورود هواي مخزن موزه

 7.» کنترل مستمر رطوبت و درجه حرارت در مخزن

 8.» ضدعفوني به منظور دفع آفات مخزن

• همکاري با بخش موزه‌داري و حمايت از فعاليتهاي اين بخش:

 1.» تهيه دستورالعمل‌هاي لازم جهت نگهداري، حمل و نقل، بسته بندي و به نمايش گذاشتن آثار

 2.» اعمال دستورالعمل‌هاي مناسب و لازم به مراکزي که درخواست امانت و انتقال آثار از موزه را مي‌نمايند

 3.» بررسي نحوه و ميزان عکسبرداري از آثار موزه، تهيه دستورالعمل در جهت جلوگيري از عکسبرداري‌هاي نامناسب و مکرر از آثار موزه

• همکاري با ديگرمراکز، سازمانها و بخش خصوصي:

 1.» آسيب شناسي و ارائه طرح مرمتي نسخه انوارسهيلي متعلق به کاخ موزه گلستان

 2.» همکاري با بخش خصوصي جهت صحافي نسخه شاهنامه داوري

 3.» تبادل اطلاعات با مراکز معتبر نظير سازمان اسناد ملي ايران و بخش مرمت نسخ خطي کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران در زمينه کاربرد ابزار، تجهيزات، مواد تخصصي و اعمال روشهاي جديد درمان و مرمت آثار

• نظارت بر تهيه توليدات فرهنگي:

 1.» انتخاب آثار بر اساس وضعيت استحکامي آنها

 2.» بررسي نوع ماده و نظارت بر روش قالب‌گيري با در نظر گرفتن وضعيت استحکامي آثار

فعاليت‌هاي انجام شده

کارگاه مرمت موزه، تحقيقات و مطالعات گسترده‌اي در زمينه ترکيبات و ساختار آثار موزه‌اي انجام داده است كه به شرح زير است:

1.شناسايي و مطالعه فني آثار فلزي به دست آمده از منطقه بوکان:

مجري طرح: ليلا سوداگر-کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 75-74

ارزيابي روند توليد اشياء فلزي از لحظه‌اي که فلز از سنگ معدن جدا گرديده، تا زماني که ساخته شده و شکل گرفته است و همچنين هنر مردماني که در طي اين مراحل کارکرده اند، قابل توجه و ارزيابي است. به اين منظور، شناسايي فنون فلزکاري تپه قلايچي واقع در منطقه بوکان مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته است. در اين راستا، تکنيک ساخت 14 قلم از اشياء آهني و مفرغي اين منطقه به همراه مطالعه وضعيت خوردگي، نحوه پيشرفت آن و نيز بررسي صنعت فلزکاري در منطقه شمال غرب ايرانو موقعيت منابع آهن و مس در اطراف منطقه بوکان، با انجام مطالعات ميکروسکوپي و آزمايشگاهي مورد تحقيق و بررسي قرار گرفت.

طبق آناليزهاي انجام شده محتواي قلع در اشياء مفرغي بين 90/0 تا 52/15% متغير است. اين اشياء در اکثر موارد تک فازي بوده و توسط عمليات ريخته گري ، چکش کاري و باز پخت ساخته شده‌اند.

مطالعه و بررسي آثار آهني اين منطقه نيز نشانگر اين نکته است که اين مجموعه از فولاد کم کربن که به طور ناهمگن کربوريزه گرديده، ساخته شده‌اند.

2.بررسي علل تشکيل مس فلزي در محصولات خوردگي آثار موزه رضا عباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

کوپريت از مهمترين محصولات خوردگي و يک اکسيد ناقص است و به عنوان لايه‌اي براي عبور يون‌ها خوردگي را تسهيل مي‌کند. در بعضي شرايط بين لايه‌هاي کوپريت مس فلزي مشاهده مي‌شود که مي‌تواند ناشي از محيط احياء در اطراف شيء باشد و يا زماني ايجاد شود که محصولات خوردگي حل شده و دوباره رسوب کنند از آنجايي که بررسي و مطالعه بر روي محصولات خوردگي به ما در شناخت اثر و نوع خوردگي و نهايتاً انتخاب يک روش حفاظتي مناسب کمک مي‌کند لذا بعد از مطالعات آزمايشگاهي بر روي تعدادي از آلياژهاي مس موجود در موزه و تشخيص مس فلزي در محصولات خوردگي آنها دلايل تشكيل مس با انجام مطالعات ميکروسکوپي مورد بررسي قرار گرفت و نتايجي مبني بر خوردگي انتخابي همراه با وجود شرايط احيا ونيز تأثير مواد شيميايي به دست آمد. با توجه به اينکه برخي مواد شيميايي باعث رسوب مس بر سطح آلياژهاي مس مي‌شوند، بررسي در خصوص انتخاب روش و مواد شيميايي مناسب به عنوان حفاظت پيشگرانه از اثر ضروري است.

3.مطالعه فني(آسيب‌شناسي و فن‌شناسي) کلاه خود مفرغي ايلامي:

مجري طرح:پرستو نعيمي طرئي،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 1382

انجام مطالعات آسيب شناسي بر روي اشياء فلزي و بررسي مکانيزم تخريب آنها، نقش عمده‌اي در حفظ و نگهداري اين گونه آثار دارد. چنين بررسي در مورد يک کلاه خود مفرغي متعلق به منطقه ايلام که با شماره ک.ص. 175 در موزه نگهداري مي‌شود، در بخش مرمت موزه بعمل آمد و در زمينه مکانيزم تخريب و علل پيشروي آن مطالعات کاملي صورت گرفت.

اين كلاه خود متعلق به اواخر هزارة دوم و اوايل هزارة اول ق.م و ناحية پيدايش اين كلاه‌خود منطقة سفيد رود گيلان بوده است. در قسمت جلوي آن تزييناتي به صورت سه پيكره مشاهده مي‌شود كه با توجه به مطالعات تطبيقي انجام شده هنر ايلام مياني را نشان مي‌دهد.تزئيناتي به صورت گل‌ميخ نيز در اطراف اين كلاه‌خود ديده مي‌شود.با توجه به نتايج به دست آمده از مطالعات آزمايشگاهي و ميكروسكوپي، بدنة اين اثر از آلياژ مس و قلع (برنز) ساخته شده و پوشيده از محصولات خوردگي پايدار است.آزمايش‌هاي دستگاهي بر روي تركيب اصلي پيكره‌ها، نوعي هيدروكربن طبيعي (Bitumen) را به همراه مقاديري عناصر فلزي نشان مي‌دهد كه با لايه‌اي از آلياژنقره(با مقاديري مس) و در نهايت پوششي از طلا (با مقادير اندكي نقره) پوشانده شده است. خوردگي انتخابي مس در اثر خوردگي گالوانيكي در لاية نقره و نيز تجزيه و تخريب قسمت هيدروكربني باعث آسيب شديد بخصوص در قسمت مياني پيكرة وسط گشته است. مطالعه بر روي گل‌ميخ‌هاي اين كلاه‌خود تركيب آلياژي نقره با مقادير اندكي مس را نشان مي‌دهد كه محصولات خوردگي سبز رنگ بر روي آنها حاصل خوردگي مس مي‌باشد

4.بررسي متالورژيکي مفرغ‌هاي لرستان موزه رضاعباسي:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 1374

تاکنون در مورد برخي از مجموعه‌هاي پراکنده از اشياء فلزي دوره پيش از تاريخ ايران، از نقطه نظر فني و تاريخي، طبقه‌بندي و شناسايي دقيق انجام گرفته است. آلياژ شناسي و بررسي نحوه ساخت اين گونه اشياء به شناسايي چگونگي سير تحول فني، هنر و صنعت فلزکاري در ايران باستان کمک مي کند. در اين راستا تعدادي از قطعات مجموعه مفرغ‌هاي لرستان موزه رضاعباسي با استفاده از روش‌هاي آزمايشگاهي و ميکروسکوپي تحت تجزيه عنصري و مطالعات ساختاري به منظور شناخت ترکيبات اصلي و روش‌هاي ساخت و نيز بررسي وضعيت و تاثيرات خوردگي قرار گرفتند. ترکيب اصلي اين آثار عمدتاً مس و قلع به همراه فسفر، آنتيموان وارسنيک بوده است واکثراً با استفاده از روش‌هاي ريخته‌گري و چکش‌کاري ساخته شده‌اند. خوردگي در اين اشياء از فازي که در آلياژ داراي خلوص کمتري است شروع شده و نهايتاً در برنزهاي تک‌فازي به طور واضح از مرزدانه‌هاي غني از قلع شروع شده وبه طرف محلول جامد پيشرفت مي‌کند.

5.بررسي وجود آلاينده‌هاي سربي حاصل از ترافيک اطراف موزه رضا عباسي:

بر آلياژ‌هاي مس:

مجري طرح:پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

نوع محصولات تشکيل‌شده بر روي آثار فلزي بستگي به شرايط محيط اطراف شيء دارد. در طول زمان نگهداري از آثار در مخازن موزه ها، محصولات خوردگي مختلفي با توجه به شرايط محيطي بر سطح آنها تشکيل مي‌شوند. حضور موزه‌ها در شهرهاي صنعتي و پرترافيک منجر به تشکيل محصولات خاص مي‌گردد. با وجود آلودگي‌هاي سرب در هواي شهرها امکان ايجاد محيط‌هاي کوچک و تشکيل محصولات خوردگي سرب - مس دور از انتظار نيست.

جهت بررسي در خصوص حضور اين آلاينده‌هاي سربي محصولات خوردگي تعداد زيادي از آثارمورد آزمايش و تجزيه دستگاهي قرارگرفت و با توجه به حضور محصولات خوردگي سرب در محصولات خوردگي تعدادي از آثار، مطالعات ميکروسکوپي و ساختاري نيز انجام شد. با توجه به شواهد به دست آمده، سرب موجود در محصولات خوردگي اين اشياء به دليل وجود اين عنصر در ساختار آلياژي اشياء بوده و هيچ نمونه‌اي مبني بر حضور آلاينده‌هاي سربي در فضاي مخزن موزه مشاهده نگرديد

6.بررسي و مطالعه در مورد حضور آلاينده هاي آلي و معدني در فضاي مخزن موزه رضا عباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 83-82

وجود نقاط سياه رنگ وتيره سولفيد مس بر روي اشياء (آلياژهاي مس) در موزه‌ها به دليل ترکيباتي چون سولفيد هيدروژن،کربونيل سولفيد و گازهاي آلي سولفيدي(دي‌متيل‌سولفيد و دي‌متيل‌دي‌سولفيد ) مي‌باشد. وجود اين گازهاي آلاينده حاصل از آلودگي‌هاي شهري و صنعتي، مواد انتخابي نامناسب براي نمايش آثار(مواد پروتئيني سولفوردار) و يا تجزيه ميکروبيولوژيکي مواد آلي مي‌باشد. علاوه بر ترکيبات معدني غلظت بالاي ترکيبات آلي در فضاي مخزن موزه‌ها براي اشياء خطرآفرين است فقط مقادير بسيار اندک(قسمت در بيليون)اين مواد در مجموعه ها ايجاد خطر نمي‌کند

وجود نمک‌هاي آلي مس در لايه‌هاي خوردگي مي‌تواند نتيجه تغيير و تبديل محصولات خوردگي بر اثر شرايط نامناسب و حضور اسيدهاي آلي، الکل‌ها و آلدئيدها در فضاي نگهداري آثار باشد. جهت بررسي در مورد حضور آلاينده‌هاي آلي و معدني در مخزن، محصولات خوردگي تعداد زيادي از آثار برنزي موزه با استفاده از روش‌هاي دستگاهي و آزمايشگاهي مناسب مورد مطالعه قرار گرفت و با وجود شواهد و نتايج به دست آمده احتمال حضور آلاينده‌هاي سولفيدي و عدم حضور آلاينده‌هاي آلي درفضاي مخزن موزه روشن شد.

7.بررسي اجمالي از پديده فاكسينگ و نظري تحقيقي در مورد فاكسينگ در كاغذهاي ايراني:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

تاريخ انجام طرح: 1374

فاكسينگ (Foxing) به لكه‌هاي كوچك، گرد و قهوه‌اي رنگي اطلاق مي‌شود كه، به علت نامشخصي روي كاغذهاي جديد و قديمي ظاهر مي‌گردند. علل ظهور اين نقاط در كتب و آثار كاغذي تحت تحقيق و بررسي‌هاي فراواني از سوي محققين قرار گرفته است. به عقيده محققين انواع مختلف فاكسينگ تحت تاثير عوامل بيولوژيكي، شيميايي يا مخلوطي از هر دو با درجات مختلفي ايجاد شده است. مقدار و درجه فاكسينگ به پروسه تخريب و اكسيداسيون ميكرو اورگانيسم‌ها، حضور يا عدم حضور آهن و فلزات ديگر و نيز عواملي مانند جنس كاغذ، رطوبت نسبي، اسيديته و حضور گازها بستگي دارد. همچنين شناخت عوامل بوجود آورنده فاكسينگ و روشهاي كاهش و جلوگيري در آن نيازمند طبقه‌بندي انواع مختلف فاكسينگ است.

در اين تحقيق عواملي كه باعث بروز پديده فاكسينگ مي‌شوند، روشهاي جلوگيري و معالجه آنها مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته است و كوشش بعمل آمده نكات برجسته تحقيقات محقيقين در اين زمينه گردآوري شد. در تكميل اين طرح چند نمونه از كاغذهاي ايراني مربوط به قرون 12 و 13 ه.ق. متعلق به موزه رضاعباسي با استفاده از روشهاي ميكروسكوپي و آزمايشگاهي مورد بررسي و مطالعه قرار گرفتند

8.بررسي تخريب رنگدانه‌هاي سبز - آبي مس در نسخ خطي شاهنامه و قرآن‌هاي موزه رضاعباسي:

مجري طرح: پرستو نعيمي طرئي ،كارشناس شيمي،کارشناس ارشد مرمت آثار

تاريخ انجام طرح: 1382

استات‌هاي مس به صورت محصولات خوردگي برروي آثار تاريخي مشاهده مي‌شود. اين مواد در قرون مختلف با روش‌هاي تهيه متفاوت، به عنوان رنگدانه مورد استفاده بوده‌اند. خواص متفاوتي که اين ترکيبات در رنگدانه‌ها از خود بروز مي‌دهند به روش‌هاي تهيه آنها بستگي دارد. معمولاً به همراه استات‌هاي مس ساير ترکيبات مس نيز يافت شده است، که در بسياري از موارد تاثير مخربي برروي کاغذ و پارچه داشته‌اند. محدوده اين تخريب از قهوه‌اي شدن تکيه‌گاه تا تخريب کامل آن است. دليل اين تخريب اتواکسيداسيون سلولز است، که به وسيله يون‌هاي مس کاتاليز مي‌شود. در اين خصوص تعدادي از نسخ شاهنامه و قرآن‌هاي موزه رضاعباسي که داراي تخريب مشابهي هستند، مورد بررسي و مطالعات آزمايشگاهي و ميکروسکوپي قرار گرفته و به مکانيسم تخريب آنها پرداخته شده است

9.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است.

10.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است

11.حفاظت و مرمت دو نمونه از نسخ قرآني مربوط به قرون 5 و 8 هجري قمري متعلق به موزه رضاعباسي:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

زهرا باقريان،کارشناس ارشد مرمت و احياء بنا و بافت‌هاي تاريخي

تاريخ انجام طرح: 69-68

نسخ خطي به لحاظ ماهيت مواد بكار رفته در آنها از نقطه نظر آسيب شناسي و مرمتي، بسيار آسيب پذيرند و در زمره حساس‌ترين آثار هنري به شمار مي‌آيند. با توجه به حساسيت اين آثار و تنوع و تعدد آنها در موزه رضاعباسي دو نمونه از نسخ قرآني متعلق به قرون 5 و 8 هجري قمري، مورد حفاظت و مرمت قرار گرفت. در اين راستا علاوه برمطالعه تاريخي و هنري كامل، بررسي دقيق از نظر نوع جنس كاغذ مورد استفاده به همراه مطالعه انواع آسيب‌ها و تخريب‌هاي وارده و نهايتاً ترميم و بازسازي نسخ انجام گرفته است.

طرح‌هاي در دست اجرا

12.حفاظت و مرمت يک قطعه تابلو کاشي هفت رنگ:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

پرستو نعيمي طرئي،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي

سامان‌دهي مخزن موزه، جابه‌جايي تعدادي از قطعات و آثار بزرگ و حجيم، از جمله تعدادي از قطعات تزيينات وابسته به معماري را ايجاب مي‌كرد. تخريب و فرسودگي اين آثار و حفظ سلامت آنها باعث شد، که مرمت اين مجموعه در اولويت کار کارگاه قرار گيرد. مرمت نخستين اثر از اين مجموعه که يک تابلوي کاشي متعلق به دوره قاجار است، در کارگاه مرمت موزه اجرا شد. شيوه مرمتي مورد استفاده در اين اثر با توجه به شناسايي آسيب‌ها و شرايط تابلو کاشي مورد مرمت و نيز با مطالعه و بررسي انواع روش‌هاي تهيه تکيه‌گاه، مرمت و بازسازي تابلوهاي کاشي، اتخاذ شد. در روش انتخابي با استفاده از کامپوزيت‌ها ( رزين هاي اپوکسي و الياف شيشه ) قالبي محکم، سبک، قابل حمل و نقل، بدون خطر مهاجرت نمک‌ها به سطح لعاب و همراه با قابليت ماشين‌کاري براي تابلو کاشي تهيه شد

13.حفاظت و مرمت شمشيرهاي آهني متعلق به تمدن لرستان:

مجريان طرح : ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

پرستو نعيمي طرئي،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي

به دنبال آسيب‌شناسي فلزات مخزن و اولويت‌بندي آثار فلزي از نظر نياز به ترميم و مرمت، تعدادي از شمشيرهاي داراي تيغه آهني و دسته‌هاي مفرغي متعلق به تمدن لرستان در راستاي فعاليت‌هاي کارگاه مرمت موزه قرار گرفت. خوردگي فعال به ميزان قابل ملاحظه‌اي در اين اشياء مشاهده مي‌شد. از طرف ديگر، ساخته‌شدن اين اشياء از دو فلز ناهمگون و قرار گرفتن اين دو در تماس با يكديگر و تشكيل پيل الكتريكي، سبب شده فلز نجيب‌تر حفظ شده و در نتيجه تيغه‌هاي آهني شمشيرها دچار خوردگي بسيار شديدي گردند، حال آنکه دسته‌هاي مفرغي آنها نسبتاً سالم و پايدار باقي مانده‌اند.

در اين طرح علاوه بر مطالعات خوردگي و محصولات آنها به بررسي و تحقيق در مورد روش‌هاي استحکام بخشي و نحوه حفاظت و مرمت اين نوع آثار نيز پرداخته خواهد شد.

14.حفاظت پيشگيرانه در موزه جهت مقابله با زلزله:

مجري طرح: ناهيد گلابي ، کارشناس شيمي

در سراسر دنيا هر ساله بلاياي طبيعي چون زلزله، سيل، و ... آسيب‌هاي جبران‌ناپذير مالي و جاني فراواني به دنبال داشته است. ميراث فرهنگي نيز از اين حوادث، صدمات جبران ناپذيري ديده‌است. كه نمونه آن آسيب گسترده ارگ بم در زلزله بم بود. با توجه به زلزله خيز بودن شهر تهران و پيش‌بيني مركز زلزله‌شناسي مبني بر وقوع احتمالي زلزله با بزرگي بيش از 6 ريشتر، در مقام كاركنان موزه، بايستي تدابيري بيانديشيم كه به نحو احسن ارزش‌هاي فرهنگي كشورمان را پاسداري كنيم.

اين طرح شامل دو مرحله است: 

1. » شناخت مشكلات بالقوه در موزه كه در صورت وقوع احتمالي زلزله به فعل خواهد رسيد، چون شكستن لوله‌هاي قديمي آب، نشت آب، نشت گاز، برق گرفتگي و احتمالا آتش‌سوزي و يا انفجار در آزمايشگاه شيمي و بخش مرمت به دليل نگهداري از مواد آتش زا و اسيدهاي قوي و ...

2. » ارائه راهكارهايي جهت كاهش ميزان آسيب‌پذيري احتمالي موزه در صورت وقوع زلزله و حفاظت بهينه از آثار موزه در تالارها و انبار كه براي مثال مي‌توان استفاده از شيشه‌هاي ضد زلزله براي ويترين‌ها، چيدمان مناسب اشياء در انبار و مشورت با مهندسين مشاور جهت مقاوم‌سازي ساختمان موزه را نام برد. همچنين جهت حفظ جان كاركنان موزه و بازديدكنندگان، ايجاد يك گروه آموزش ديده از كاركنان موزه، جهت همكاري در شرايط بحراني, راهكاري ديگر جهت حفاظت پيشگيرانه در موزه در مقابله با زلزله است.

15.حفاظت و مرمت قطب نما‌ها و اسطرلاب‌هاي مفرغي:

مجري طرح: ليلا سوداگر،کارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي- فرهنگي

به منظور برگزاري نمايشگاه " آسمان ميراث جهاني است"، حفاظت و مرمت تعدادي قطب‌نما و اسطرلاب‌هاي مفرغي در کارگاه مرمت موزه رضاعباسي در حال انجام و پيگيري است. اين آثار از نظر خوردگي فعال نبوده و داراي وضعيت استحکامي مناسب و پايداري هستند. نهايتاً با توجه به منحصر به فرد بودن تعدادي از نمونه‌هاي اين مجموعه نفيس، امر مرمت و حفاظت اين اشياء با توجه به شرايط خاص هر شيء و ميزان خوردگي آن انجام خواهد شد. چنين توجهي در خصوص انجام ساير اقدامات مرمتي از جمله استحکام بخشي، وصالي و بازسازي قسمت‌هاي آسيب ديده اين آثار نيز انجام مي‌شود.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1365

• نشاني: تهران، خيابان دكتر شريعتي، نرسيده به پل سيدخندان شماره .972

• تلفن: 3-88513001

• مسئول كارگاه:

ليلا سوداگر، ‌كارشناس ارشد مرمت آثار تاريخي – فرهنگي.

پست الكترونيكي: lsodagar@yahoo.com

• همكاران:

ناهيد گلابي، ‌كارشناس شيمي

پست الكترونيكي: n_goaabi@yahoo.com

پريسا كردبيگلي، ‌‌‌‌مرمتگر و امين اموال

پست الكترونيكي: mahi_1351@yahoo.com

شهين پورمحمدعلي،‌ مرمتگر و امين اموال

پست الكترونيكي: sh_pma@yahoo.com

11.کارگاه حفظ و مرمت اشیاء موزه:

معرفي:

حفظ ، نگهداري، مطالعه و تحقيق در ساختار و ترکيبات اشياء موزه اي و بررسي عوامل مخرب آنها از وظايف اصلي مراکز مرمتي موزه هاست. موزه رضاعباسي نيز با دارا بودن مجموعه اي متنوع و غني از دوره هاي پيش از اسلام و اسلامي، از جمله مراکزي است که اهميت ويژه اي براي حفظ و نگهداري آثار خود قايل بوده و اکنون بخش عمده اي از فعاليت خود را در اين زمينه متمرکز کرده است. نخستين اقدامات در سال 1365 انجام گرفت و از آن تاريخ به بعد گسترش کارگاه و آزمايشگاه حفاظت و مرمت با افزايش فضا و خريد تجهيزات، ابزار و وسايل جديد صورت گرفت. هم اكنون مرکزي با هدف بهره برداري از اصول و ديدگاه هاي علمي ايجاد شده و تلاش دارد كه در اين سمت و سو حرکت کند.

خط مشي اساسي فعاليتهاي مرمتي کارگاه به شرح زير است: 

1• پاكسازي و زدودن عوامل مخرب از روي سطوح آثار هنري و موزه اي

2• استحكام بخشي و حفظ ساختار داخلي و بيروني اشياء شكننده و سست

3• بازسازي آثار هنري، با استفاده از مواد شيميايي مناسب

4• برگشت پذيري روشهاي مرمتي تا حد امكان

در نهايت اين بخش سعي مي كند ظاهري مناسب و قابل قبول به دور و فارغ از عوامل تخريبي دروني براي يک اثر هنري ترميم شده فراهم آورد، که از اين طريق هر شيء بتواند به عمر طولاني تري دست يابد و در هر زمان به عنوان يک اثر کامل و آماده بررسي مورد تحقيق و مطالعه قرار گيرد.

در حال حاضر اين مرکز داراي کارگاه هاي مرمت فلز، سفال، بافته، نقاشي، کاغذ و تزئينات وابسته به معماري است. آزمايشگاه شيمي، لابراتور عکاسي و بخش ضدعفوني کاغذ و نسخ خطي از ديگر بخشهاي فعال اين موزه است.

12.کارگاه و آزمایشگاه مرمت فلز،نقاشی و گچبری خراسان:

معرفي:

كارگاه و آزمايشگاه مرمت اشياء تاريخي خراسان در سال 1376 در محل اداره ميراث فرهنگي خراسان تأسيس شد و در سال 1383 به سه بخش تخصصي تقسيم شد. در اين كارگاه فعاليت‌هاي مربوط به مرمت آثار فلزي كه از حفاري‌هاي توس و شادياخ بدست آمده و يا مربوط به بخش‌هاي مختلف است صورت مي‌گيرد. همچنين مرمت آثار گچبري و نقاشي با توجه به امكانات موجود صورت مي‌گيرد.   

• فعاليت‌هاي انجام شده:

1.با توجه به اعتبارات موجود يك سري تجهيزات خريداري شده است.

2.بستن قرارداد به صورت خاص با كارشناسان مرمت.

3.مرمت و بازسازي اشياء مختلف.  

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي، آسيب‌شناسي و تعيين اولويت مرمتي اشياء موجود در گنجينه‌ها و مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:

•سال تاسيس: 1384

•نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

•تلفن: 7264640-7263310-0511

•فكس: 7258553-0511

•مسئول كارگاه:

مريم شاكري، كاردان مرمت آثار تاريخي.

•همكاران:

زهره هوشمند، كارشناس مرمت آثار تاريخي.

13.کارگاه مرمت کاغذ اسناد خطی خراسان رضوی:

معرفي:

 فعاليت‌هاي انجام شده:

تجهيز كامپيوتري و لوازمي نظير pH متر ديجيتال.

تهيه پوستر، بولتن و بروشور از نمايشگاه‌هاي مختلف در خصوص مرمت كاغذ و جلدسازي.

همكاري با پژوهشكده جهت بررسي رنگدانه‌هاي دوره ايلخاني.

همكاري با بخش مرمت اسناد آستان قدس جهت تحقيق بر روي عوامل بيولوژيك در برخي از نمونه‌هاي خطي در قسمت عطف.

تهيه و آرشيو فيلم‌هاي تخصصي در مورد آموزش كوتاه مدت آستان قدس با حضور جناب آقاي دكتر مقبل. 

• طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

بررسي، اولويت‌بندي و آسيب‌شناسي اسناد و كتب موجود در مخازن استان خراسان رضوي.

تماس با ما:

• سال تاسيس: 1381

• نشاني: مشهد، خيابان صاحب الزمان، نبش مولوي شمالي شماره 51/3.

• تلفن: 7264640-7263310-0511

• فكس: 7258553-0511

• مسئول كارگاه:

ربابه دولي زاده، كاردان مرمت آثار تاريخي.

14.کارگاه مرمت مسجد مظفری:

معرفي:

مسجد جامع مظفري در ضلع غربي ميدان مشتاقيه واقع است. ساخت اين بنا به دستور امير مبارزالدين محمدمظفر و به دست توانمند حاج محمد يزدي در روز چهارشنبه 7شوال سال 750 هـ . ق آغاز و در اواخر سال 755 هـ . ق به پايان رسيده‌است.

سردر بلند و رفيع آن با كاشي‌هاي معرق به طور بسيار زيبايي تزئين شده است. ايوان ضلع غربي با كاشي‌هاي معرق به طرز زيبايي تزئين شده است. در بعضي قسمت‌هاي محراب، ايوان و شبستان كاشي‌هاي چيني بسيار زيبايي كه آيات قرآن برآنها منقوش است، جلب توجه مي‌كند

1. مسجد جامع مظفري در ضلع غربي ميدان مشتاقيه واقع است. ساخت اين بنا به دستور امير مبارزالدين محمدمظفر و به دست توانمند حاج محمد يزدي در روز چهارشنبه 7شوال سال 750 هـ . ق آغاز و در اواخر سال 755 هـ . ق به پايان رسيده‌است.

سردر بلند و رفيع آن با كاشي‌هاي معرق به طور بسيار زيبايي تزئين شده است. ايوان ضلع غربي با كاشي‌هاي معرق به طرز زيبايي تزئين شده است. در بعضي قسمت‌هاي محراب، ايوان و شبستان كاشي‌هاي چيني بسيار زيبايي كه آيات قرآن برآنها منقوش است، جلب توجه مي‌كند.

2.طرح‌ها و فعاليت‌هاي در دست اجرا:

تعمير و مرمت سردرب غربي مسجد از داخل بازار مظفري.

مرمت سنگ‌فرش كف و احداث كانال زهكش در قسمت شمالي مسجد داخل شبستان.